२१ फेब्रुवारी मराठी भाषा दिवस , कविश्रेष्ठ कुसुमाग्रजांचा जन्मदिवस त्या निमित्ताने मराठी भाषेचे महत्व व कविवर्यांची महती मराठी प्रेमिंपर्यंत पोहोचविण्याचा अल्पसा प्रयत्न .

1. न
म
स्
का
र

2. २७ फेुवारी
जाग तक मराठ दन

3. मराठ भाषेची थोरवी सांगणारी कवने
माझा मराठ चेबोळ कवतुक।
परी अमृतातेही पैजा जके।
ऐसी अ रेर सके। मेळवीन॥
­ संत ानेर
जैसी हरळामाजी र न खळा।र नामाजी हरा नळा।
तैसी भाषांमाजी चोखळा ।भाषा मराठ ॥
जैसी पुपांमाजी पुप मोगरी।क परीमळांमाजी क तुरी।
तैसी भाषांमाजी सा जरी।मरा ठया॥
­ फादर ट फ स

4. मा या मराठ ची गोडी ।मला वाटते अवीट॥
मा या मराठ चा छंद ।मना न य मोहवीत॥
­ व. म. कुलकण
भाषा अमुची छान ।मराठ । भाषा अमुची छान।
भाषा भ देशदेश या सवाची प र खाण॥ मराठ ॥
­ ना. के. बेहेरे
लाभलेआ हास भा य बोलतो मराठ
जाहलो खरेच ध या एक तो मराठ
धम, पंथ, जात एक जाणतो मराठ
एव ा जगात माय मानतो मराठ
- सुरेश भट

5. आप या मराठ भाषेची महती
✓ जगात बोल या जाणा या ५५०० भाषांत मराठ १५
ा मांकाची भाषा
✓ भारतात बोल या जाणा या भाषात मराठ भाषेचा
४था मांक
✓ मराठ ची उ प ी – संकृत या भावानेाकृत
भाषेया महारा ी या बोली भाषेपासून मराठ चा
उदय झाला.
✓ भारतीय-युरोपीय,भारतीय-इराणी,भारतीय-आय व
द णभारतीय-आय हेमराठ चेकुळ आहे.

6. ✓ जगात सुमारे९ कोट लोकांची मातृभाषा मराठ आहे.
✓ भारतीय संवधानानेमा यता दलेया २२ भाषांत
मराठ चा समावेश केला आहे.
✓ महारा रा य आ ण दमण-द व व दादरा नगर हवेली
या क शा सत देशांची रा यभाषा मराठ आहे.गो ात
मराठ भाषेला सहभाषेचा दजा आहे.
✓ र शया,ऑ ेलयासह अनेक देशांम ये४४ मराठ
रेडीओ क ेआहेत
✓ हरयाणाम ये१०.५ लाख मराठ राहतात.
✓ कराचीत(पा क तान) नारायण जग ाथ व ालय
मराठ शाळा असून इथलेव ाथ गुणव ा याद त
उ ीण होतात.

7. ✓ मराठ माणॆअ य कुठ याही भाषेतील सा ह यकांचे
दरवष संमेलन होत नाही.
मराठ भाषेत ४८ पेा जा त सा ह य कार आहेत हा एक
जाग तक व म आहे.
✓ संगणकावर कंोल पॅनेलम येलोकेशन इंडीया केलेतर
सव कामेमराठ कवा इतर भारतीय भाषांम येसहज
करता येतात.
✓ मराठ भाषा भारतासह मॉरीशस व इ ाएल या देशातही
बोलली जाते. याचबरोबर जगभरात वखुरलेया
महारा ीय भाषकांमुळेमराठ अमेरकेची संयु संथाने,
संयु अरब अ मरात, द ण आ का, पा क तान,
सगापूर, जमनी, युनायटेड क डम, ऑ ेलया व
युझीलंड येथेही बोलली जाते.

8. ✓ भारतात मराठ मुय वेमहारा रा यात बोलली जाते.
याचबरोबर गोवा, कनाटक, गुजरात, आं देश, म य
देश, ता मळनाडूव छ ीसगढ रा यात आ ण दमण
आ ण द व, दादरा आ ण नगर हवेली या क शासीत
देशातील काही भागात मराठ बोलली जाते. मराठ
भाषक मो ा माणात असलेलेभाग- बडोदा, सुरत,
द ण गुजरात व अहमदाबाद (गुजरात रा य), बेळगांव,
बळ - धारवाड, गुलबगा, बदर, उ र कनाटक
(कनाटक रा य), हैाबाद (आं देश), इंर, वा हेर
(म य देश) व तंजावर (ता मळनाडू) हेआहेत.
मराठ भाषेया बोली-व हाडी,अ हराणी,डांगी,खानदेशी,
जडी
च पावनी,वारली, भ ली,मालवणी,गौडी,द खनी,आगरी
अशा जवळपास २५ बोलीभाषा आहेत.

9. मराठ भाषेची लखाणाची लपी
देवनागरी लपी मोडी लपी

10. मराठ भाषेचा इ तहास व उदयकाल
➢ मराठ भाषा कमीत कमी १००० वषापासून
अ त वात आहे. इसवी सना या आठ ा
शतकापासून मराठ या उदयास ारंभ झाला.
➢ सातवाहन सा ा यानेमराठ भाषेचा शासनात
सव थम वापर केला.(ई.स.८७५)
➢ देव गरी या यादवांया काळात मराठ भाषा व
संकृतीची भरभराट झाली.रामच ्राय यादवा या
काळात मराठ ला याय भाषेचा दजा (ई.स.१२०३)

11. मराठ वाङमयाचा आरंभ
सन १११० म येमुकुंदराज या कवीने
ववेक सधुया का ंथाची रचना
मराठ भाषेत केली.
महानुभाव संदायानेमराठ
सा ह यात भ पंथा या का ाची
मौ लक भर घातली
सन १२३८ म येच धर वाम नी
‘लीळाच र ’ ंथाची रचना केली.

12. सन १२९० म येसंत ानेरांनी
भावाथद पका अथात ानेरीची
रचना केली.
वारकरी संदायाचा काल
(१३ वेते१७ वेशतक )
मुेर – महाभारत (मराठ )
संत रामदास – दासबोध,मनाचे
ोक व इतर ंथ
संत तुकाराम - अभंगगाथा
संत एकनाथ – एकनाथी भागवत
व भा ड,अभंग,गौळणी

13. शवकाल १७ वेशतक
शवकालात मराठ
भाषेचा उपयोग
जमीन वषयक व इतर
वहारासाठ केलेजाई.
१८ वेशतक
वामन पंडत– यथाथद पका
रघुनाथ पंडत– नलदमयंती
मोरोपंत– आया
ीधरपंडत– पांडव ताप,
ह र वजय

14. आधुनक काल १९ वेव २० वेशतक
१) व.स.खांडेकर
२) व.वा. शरवाडकर उफ कुसुमा ज
३) ीमती शांता शेळके
४) हाद केशव अ े
५)पु.ल.देशपांडे

16. क व ेकुसुमा ज
जीवनातील ठळक घटना
• ज म २७ फेुवारी १९१२
• १९३२ ‘ लहरी ’ या थम
का संहाचेकाशन
• १९७१ ‘नटस ाट’ या अजरामर
नाटकाचेकाशन व
रा यपुर कार
• १९८८ भारतीय सा ह यातील
सव च ‘ ानपीठ’ पुर कार
• १० माच १९९८ नधन
का शत सा ह य संपदा
• २६ का संह
• १७ कथासंह
• ७ संपा दत का संह
• ४ लेख संह
• ३ कादंब या
• १८ नाटके
• ७ एकांकका
• ३ अनुवा दत का संह

17. मराठ दनाचा संक प
• मराठ दनाचेऔ च य साधून
आपण सगळेजण आज एक संक प
क या क आपण आपली मराठ
भाषा जप याचा तचा स मान
कर याचा व वहारात तचा वापर
कर याचा वा भमानानेय न क .

18. ध यवाद

19. न मती
दनकर तापराव भ सले
श क, जनता हाय कुल,
हापसा-गोवा