1. De Marken
de lappendeken van kleuren,
smaken en geuren
Le Marche is bij veel Nederlanders beter bekend als De Marken. Wie van beide niet weet, hoort
de regio steevast omschreven worden als ‘het nieuwe Toscane’. Dat de sfeer in De Marken heel
anders is en voorafgaande omschrijving de regio geen recht doet, ontdek je met onze prachtige
reportages over Pesaro, Urbino en het papierstadje Fabriano. Geniet op de volgende pagina’s
en laat je verleiden door de schoonheid van De Marken.
De naam van de ‘buurregio’ moet nog één keer aan een gelijkenis
worden onderworpen. Immers, waar Toscane het treft met grote
publiekstrekkers als Pisa, Florence en Siena, moet De Marken het
met minder beroemde steden doen. Maar wie Pesaro, Urbino of
Fabriano bezoekt, ervaart meteen een groot voordeel: geen mas-
satoerisme.
Pesaro en Urbino liggen in het noordelijk deel van De Marken.
De vele kunstwerken, beelden, historische pleinen en imposante
gevels herinneren nog dagelijks aan de voorspoed, rijkdom en
ontwikkeling die beide steden doormaakten in de renaissance.
Pesaro geniet met haar ligging aan de Adriatische kust vele
zonuren. De boulevard wordt hier gekleurd door statige villa’s
is pasteltinten met sprookjesachtige torens en weelderig groene
tuinen. Pesaro is de geboorteplaats van Gioacchino Antonio
Rossini. Deze beroemde componist wordt jaarlijks geëerd met
het Rossini Opera Festival. Het historisch centrum van Urbino
wordt gedomineerd door het prachtige paleis dat hertog Federico
da Montefeltro in 1444 liet bouwen. De muren van het palazzo
tonen beeltenissen van Plato, Aristoteles, Dante, Petrarca, Sint
Augustinus en Vittorino da Feltre. Papierstad Fabriano is een
schoonheid op zich die je tijdens een bezoek aan De Marken niet
mag overslaan. Het stadje ligt verscholen tussen de uitlopers van
de Apennijnen en staat wereldwijd bekend om zijn papiertraditie.
De Smaak bezocht deze drie steden in De Marken en laat je op de
volgende pagina’s meegenieten van onze ontdekkingen in deze
(nog) pure, authentieke Italiaanse regio.
16 17

2. Pesaro
Urbino
de marken
Kleine mogendheden
en grote kunstenaars
Florence, Rome, Venetië en Napels. Een grand tour zoals de Engelsen die
vroeger maakten, brengt je naar de mooiste steden. Maar ben niet te haastig!
Juist de kleinere juweeltjes zullen je verrassen. Pesaro en Urbino in De Marken
bijvoorbeeld. Deze twee plaatsen konden in de renaissance wedijveren met
grootheden als Florence. Dat zie je tot op de dag van vandaag overal terug.
Bovendien werd een aantal beroemde schilders en componisten in deze regio
geboren. De Smaak sloeg grootheden over om u te kunnen vertellen over
kleinere mogendheden.
18 19

3. Langs de boulevard van Pesaro staan pastelkleurige
jugendstilvilla’s met sprookjesachtige torentjes en
mediterrane tuinen
van de zeegod Neptunus. In Palazzo Ducale zetelde tijdens de renaissance
het adellijke geslacht Della Rovere. Deze familie verwierf een fortuin en
Reistip
Tekst: Maurizia Ghisoni | Fotografie: Matteo Carassale | Vertaling: Maartje Elsevier Stokmans
maakte Pesaro tot een aanzienlijk centrum van kunst en cultuur. Tegen- van smaakredacteur Maurizia Ghisoni:
woordig biedt het gebouw onderdak aan de prefectuur. Wie de monu- Rossini-wandeling door Pesaro
Pesaro en Urbino liggen in het noordelijk deel van De Marken. Urbino mentale panden van Pesaro even achter zich wil laten, kan een fietstocht Gioacchino Rossini is schrijver en componist van opera’s als de Il
wordt omgeven door de heuvels van Montefeltro. Tijdens de renaissance maken vanaf het strand richting het zuiden. barbiere di Siviglia, Wilhelm Tell en La Gazza Ladra. Hij werd op 29
bloeiden hier de kunsten en de wetenschap. De universiteit uit 1506 en februari 1792 geboren in Pesaro. Hoewel hij heel Europa doorkruiste
de schilderijen van Rafaël herinneren daar nog dagelijks aan. Pesaro ligt Kunstwerken van keramiek om zijn werken te laten horen, bleef hij een innige band houden met
aan de Adriatische kust en ademt een gastvrije sfeer. Tijdens het jaarlijkse Tijdens de renaissance was het vervaardigen en bewerken van keramiek zijn geboortestad. Niet alleen het jaarlijkse Rossini Opera Festival
Rossini Opera Festival in augustus klinken overal de opera’s van beroemde in Pesaro al een ware kunstvorm. In de Musei Civici zijn uiterst zeldzame getuigt daarvan. Ook kun je een Rossini-wandeling maken. Deze
componisten. De naamgever van het festival, Gioacchino Antonio Rossini, stukken uit die tijd te bewonderen. Tegenover de trap die je naar de collec- wandeling begint bij zijn geboortehuis op nummer 34 aan Via Gio-
is geboren in Pesaro en wordt hier nog altijd op handen gedragen. tie keramiek brengt, hangt een tondo met het hoofd van Medusa. Ze kijkt acchino Rossini. De begane grond is ingericht als museum. Bijzonder
de bezoekers met een doordringende blik aan. In haar gezicht is de hand is hier zijn spinet uit 1809. Op deze voorloper van de piano heeft hij
pesaro, een passeggiata van Ferruccio Mengaroni te herkennen. Volgens gids Roberta Magi werd geoefend toen hij nog aan het muzieklyceum van Bologna studeerde.
Het historische centrum van Pesaro heeft zijn blik op zee gericht. De deze mythische tondo de kunstenaar uit Pesaro zelfs fataal: “Toen hij met Tijdens de wandeling passeer je het conservatorium in Palazzo
inwoners flaneren over de boulevard en spreken met elkaar af bij de Sfera anderen dit monster van ruim een ton wilde verplaatsen, viel het bovenop Olivieri. Rossini gaf hier les en na zijn dood liet hij het een groot
Grande, een opvallend hedendaags kunstwerk van Arnaldo Pomodoro. De hem. Hij was op slag dood. Het verhaal gaat dat Medusa op die manier legaat na. Eén van de mooiste zalen is het Auditorium Pedrotti. De
grote bronzen bol schittert als tweede zon in het felle licht. Op zomer- wraak nam omdat hij haar ware gezicht had afgenomen.” wandeling eindigt bij het Teatro Rossini aan de zuidkant van Piazza
avonden vormt de boulevard het decor voor talloze concerten en thea- www.museicivicipesaro.it del Popolo. Het theater, te herkennen aan zijn prachtige deur, stamt
tervoorstellingen. Hier vind je ook de pastelkleurige jugendstilvilla’s met Tegenwoordig kun je in de werkplaatsen verspreid over de stad de kera- uit 1637. Na een reeks verbouwingen kreeg het in 1816 het typische
sprookjesachtige torentjes en mediterrane tuinen. Via Gioacchino Rossini misten aan het werk zien. Bij Molaroni ziet het interieur er nog precies zo neoklassieke uiterlijk van een Italiaans theater: rijk versierd maar
loopt vanaf de boulevard naar het centrum. Aan weerszijden zitten win- uit als aan het begin van de vorige eeuw. Het keramiek ligt uitgestald op niettemin elegant. Tijdens de inauguratie in 1818 werd hier een
kels, barretjes, boekhandels en eeuwenoude palazzi. Eén daarvan is het prachtige jugendstilstellingen. Amforen, borden, soepterrines, vazen… grandioze interpretatie van La Gazza Ladra opgevoerd. Een zevenen-
geboortehuis van de beroemde componist naar wie de straat vernoemd alles even sierlijk van vorm. Marcella Molaroni, de achterkleindochter van twintigjarige Rossini begeleidde de opera op de klavecimbel. Hij was
is. De straat komt uit op Piazza del Popolo. In het midden staat een de oprichter, schildert met de hand de rozen van Pesaro op dienbladen en toen al wereldberoemd. www.provincia.pu.it
zeventiende-eeuwse fontein, versierd met beelden van tritons, dienaren karaffen. Molaroni | Via Luca della Robbia 9 | Pesaro
20 21

4. palazzo Ducale in Urbino
Hertog Federico da Montefeltro liet in 1444 een prachtig paleis bouwen
dat nog altijd het langgerekte Piazza Rinascimento van Urbino domineert.
Je wordt onmiddellijk getroffen door de gevel met zijn twee charmante
torentjes en ranke belijning. “Luciano Laurana, één van de architecten, Voor het ontbijt of een snelle lunch komen de inwoners van Pesaro
ontwierp deze torentjes om de machtige hoven uit Noord-Italië af te samen in Casetta Vaccaj. Deze imposante gelegenheid is gevestigd in een
troeven”, legt gids Claudia Taglianetti uit. vijftiende-eeuws palazzo met een interieur van robuuste balken, jugend-
Wanneer je het gebouw ingaat, kom je uit op de binnenplaats die baadt stilmeubels en fluwelen bekleding. In de kelders hangen verfijnde worsten
in een zee van licht. Op de begane grond tref je het Appartemento della als capocolli, lonzini en golette te drogen. De muren van het pand zijn
Iole aan. De wanden zijn versierd met fresco’s van Hercules en Iole. In het versierd met moderne kunst.
trappenhuis zorgt de lichtinval voor een bijzonder ruimtelijk effect. Alles Casetta Vaccaj | Via Mazzolari 22 | T.: 0039.072169201
lijkt daardoor nog groter en krijgt haast iets magisch. Precies tussen de In de pizzeria’s van Pesaro staat één pizza altijd op het menu: de pizza
twee torentjes van het Palazzo bevinden zich een immense feestzaal en de Rossini. De grote componist was namelijk ook een begenadigd kok en gaf
studeerkamer van de hertog. Aan de muren hangen beeltenissen van zijn zijn naam aan een eenvoudige pizza met tomaat, mozzarella, hardgekookt
grote voorbeelden: Plato, Aristoteles, Dante, Petrarca, Sint Augustinus en ei en mayonaise.
Vittorino da Feltre. In Palazzo Ducale is ook de Galleria Nazionale delle
Marche ondergebracht, het meest vooraanstaande museum van de regio. De streekproducten van Urbino komen uit het heuvelige achterland
Er hangen meesterwerken van Piero della Francesca, Titiaan en Luca van Montefeltro. Ze zijn allemaal te koop op Mercatino delle Erbe e dei
Signorelli... Een hoogtepunt is La Muta met het gezicht van een dame met Sapori. De kramen staan in de schaduw van de galerijen van Piazzetta San
perfecte natuurlijke trekken. Hierdoor kreeg de nog jonge, maar al zeer Francesco. Bijna iedere dag staat hier ook de kraam van Maurizio Rupali
kundige, Rafaël de bijnaam pennello divino (goddelijk penseel) opgespeld. di Urbania, die geurige paddenstoelen en zwarte zomertruffels verkoopt.
Verderop staat de kraam van Pierluigi Nieddu, van het biologische boe-
Smaken uit pesaro en Urbino renbedrijf Il Capriolo. Er ligt ricotta, caciottina en kleine kaasjes gemaakt
Op verschillende locaties in Pesaro kun je kennismaken met de culinaire van verse melk.
tradities van de stad. Zo wordt iedere ochtend in de kloostergang van San Aan één van de hoofdstraten van Urbino, Via Mazzini, bevindt zich nog
Domenico de Mercatino delle Erbe gehouden. De kramen liggen vol fruit, een winkeltje vol lekkernijen: Tartufi-Antiche Bontà. Het wordt gerund
groenten, kruiden, brood, focaccia en piada sfogliata, het kleine neefje van door twee zussen, Monia en Michela Costantina. Ze verkopen heerlijke
het beroemde platte brood uit Romagna, piadina. In de kelders van het truffel uit de heuvels van Montefeltro en de befaamde ham prosciutto di
eeuwenoude Palazzo Gradari bevindt zich Enoteca Comunale Rossini. Carpegna. Ook kun je er terecht voor bijzondere soorten worst, salami
Hier zijn talloze wijnen uit de streek te proeven. Enoteca Comunale Rossini van gedroogde vijgen en een geurige drank op basis van olijfbladeren,
| Via Gioacchino Rossini 24 Liquor d’Ulivi. www.tartufiantichebonta.it
22 23

5. ANTE
Darsena
M A R E A D R I AT I CO
DI LEV
Nuova
MOLO
CANTIERE
NAVALE
STR
N
ADA
Porto
DUILIO
0 200 400
TR A
m
DE SMAAKGIDS
VI
Ristorante
AL
E
I
La Baita
Capitaneria
di Porto
De beste tips voor hotels en restaurants in pesaro en Urbino
CAIO
DUE
I
A
L
ZI
NAPO
RI
GO
Foglia
I
RN
Logeren aan de boulevard van pesaro E NE T
AL VIAL
TE
RI
PORTI
VI CO
PA
AL ES
VIALE
E
NF TE
CALATA
Cruiser Congress Hotel is, zoals de naam al doet vermoeden, eigenlijk Z IA VI
AL M
O
RE
TO
RI E LE VE VIA
bestemd voor grote groepen (zakelijke) gasten die in Pesaro zijn voor een GO V. RO LE Cruiser
E LA
IO
Congress Hotel
E VIA AL
AR
PO
E
AL VI
UM
LE Museo
congres of beurs. Dat betekent niet alleen dat het hotel groot is en een VI
M
del Mare E TR
V.L
FI
EN
D
E
CE TO Ristorante
AL
VE
VI
PARCO E
beetje onpersoonlijk maar ook dat het modern, comfortabel en ideaal
A
NE COMUNALE LLA
A
VI
SA Il Commodoro
VI
AN
NI
ZI RE
CO
A
TO
I
gelegen is. Dit hotel heeft vier sterren, ligt in het centrum en aan de boule-
ER
AR
N
E
CANALE
HI
UM
IO
M
IG
Ò PIAZZALE
BAD Palazzo
AL
V.L
FI
CE
VIA
vard. Bijkomend voordeel: het ontbijt is hier voortreffelijk. www.cruiser.it S. Maria dello Sport E DELLA
RA Villino LIBERTÀ
CC
INI
E
E
del Porto
ROS DE
AL
ZA
V.L
HI
MO I
TE
VI
PA Ruggeri
VIA
N
PIAZZA RT TR V.L Sfera
DA
TO DORIA V. L
ARET Archivio IG E EN E
V.L d. Pace
LAZZ
UC
A D di Stato IA AL B
NI VI TO
E
I
tip van Smaakredacteur Maurizia Ghisoni:
V.L
AT
LI LA
VIA EL E
I
.R
N
CA
VIA C
O PIAZZALE VI TI
ZI
RT IA
BB EL
M BB TR
MA ST
OZ
D. INNOCENTI T T
BE V
Molaroni
PU D
IA
I IE
VIA
ASSI OR
AI
ST
RE .LE
Alexander Museum palace Hotel O VIA C
V.
CC
ED IA
AVOU
M E
V
DO
FFR PIAZZALE AR
VA
GO
AR
1 MAGGIO SA LARGO
G.
Dit hotel is meer dan zomaar een hotel. Het is eerder een museum voor E Casetta LA ALDO MORO
FID
VIAL
R
E
XI Vaccaj Alexander
CORSO
AL
EL
Museum
VI
ST
I
ORTI VI
IN
S. Agostino Palace Hotel
moderne kunst met werken van meesters als Giò Pomodoro, Enzo Cucchi
CA
ZINI
Musei AL
SS
VIA
GIULI SE E
V.
Civici
RO
TT
MAZ
DO
EM
A
Pal. D
en Mimmo Paladino waar je toevallig ook kunt logeren. Het feest begint al
VI
ZA EL
N
BR Gradari
MI
VIA
AZ Casa di Cattedrale LA
SSI
I
NomeE
RD
VIA
MA M Rossini
MIN
di Dio
Palazzo
VE
op de gang: iedere deur is namelijk een ander kunstwerk. Daarachter staat Rocca
G.
VI
GO
O Pal.
LE
C Ducale Municipio
NI Almerici Costanza TT
Z ON
VIA
ME
VER
P.ZA DEL S. Maria OR
VIA
je bed in je eigen persoonlijke museumpje. Al elders een hotel geboekt? DO Conservatorio POPOLO S. d. Grazie IA
PE
I
NAT
IA A FR V
DEL
EP
S. Giovanni V G. Rossini NC AN IA PIAZZALE I
IN
US
A Mercato OL
ORE
Battista V
Vraag dan aan de receptioniste of je toch even mag kijken. Met een beetje BR S. Domenico CE G. MATTEOTTI
LA
GI
IA
DOTTO
SC NZ
V. AQUE PA G. O V
.LE VA
E
PIAZZALE SS
geluk krijg je een leuke rondleiding. www.alexandermuseum.it
AL
CINELLI ER CI LE
VI
IA
I
A
I AL
SC
S. Giuseppe V OT TI
VI
Teatro
I DIN VALL
AM
PIAZZA
LIBER
Rossini LAZZARINI
ON E CA
I VIAL
GR
Ospedale VI
A NZ
Civico TO MA
AZIO
VIA
EN
E
Italiaanse traditie en stijl A.
AL
IM V.LE XI FEBBRA VIA
RG E GIU
VI
IO
DE
IAL
IS O PIAZZA RA
NE
EL R V ST GG
GA
VIALE D
Hotel San Domenico in Urbino is een hotel zoals vooral de wat oudere Stazione GARIBALDI
PIAZZALE I CO I
A
C
SPE
F.S.
PP
FLA
TI
CARDUCCI A
ON
A
ARC
TE VIA
IO
GR
Z
RI
M
Italianen het graag hebben: stijlvol, chique en betrouwbaar. Het hotel is
M
VIA O O RA A
GI L
V.
ON
VIA NO
A
XXIV AG UCIA
VI
M
L
ondergebracht in een prachtig gerenoveerd klooster in het oude centrum M
VIA
RE
Convento VIA I Madonna
IO
AURE BELL
AF
P. Cappuccini LIO IRA di Loreto
van Urbino. De kamers aan de voorzijde kijken uit op Palazzo Ducale.
IR
M
M
VIA
A
VI
De ruime kamers zijn ingericht met antiek meubilair. www.viphotels.it
Slapen naast Rafaël
De kamers? Sober maar comfortabel. De prijs? Heel Hollands. Pluspunt?
De centrale ligging vlakbij het geboortehuis van de beroemde schilder
Rafaël en het fenomenale uitzicht over de daken en de omringende
heuvels. www.albergoraffaello.com
Modern experiment bij Il Commodoro
Tip van smaakredacteur Maurizia Ghisoni Aan de boulevard van Pesaro ligt het restaurant van chef-kok Gino
Raffaello Sanzio, beter bekend als de schilder Rafaël, is in 1483 Cenerelli. Hij heeft een grote passie voor vis en bereidt heerlijke, wat
geboren in een groot huis in het centrum van Urbino. Vader Gio- experimentele gerechten als sashimi op z’n Italiaans en ravioli met vis.
vanni was zelf ook schilder en Rafaël leerde van hem al heel vroeg Niet overslaan: de cantina van Il Commodoro. Fantastische flessen om
de kneepjes van het vak. Het huis bezat een eigen atelier waar de zelf te houden of bij thuiskomst cadeau te doen. www.ilcommodoro.com
kleine Rafaël naar hartenlust kon experimenteren. Tegenwoordig
is het geboortehuis ingericht als museum. Het heeft karakteris- Aan tafel bij traditionele trattoria met prachtig uitzicht
tieke cassetteplafonds, een salon met open haard en een zeer goed trattoria La Baita is een echt familiebedrijf. Het interieur is eenvoudig
uitgeruste keuken. In de kamer waar Rafaël hoogstwaarschijnlijk maar verzorgd en het uitzicht op de haven prachtig. De verse pasta wordt
geboren is, hangt het fresco Madonna col Bambino, één van zijn dagelijks met de hand gemaakt. De saus is meestal op basis van schaal-
vroege werken. Op tekeningen is hij afgebeeld als een zeer gevoe- en schelpdieren. La Baita | Strada tra i due Porti 49 | Pesaro
lige, bijna vrouwelijke jongen. Zijn gezicht wordt omgeven door
een grote bos krullen en zijn ogen staan dromerig. Verder is in het Sfeervol dineren in oude osteria onder de sterren
museum de vijzel te bewonderen waarin de pigmenten fijn werden osteria da la Stella is een sfeervol restaurantje in het oude centrum
gemalen om verf te kunnen maken. Er zijn ook kopieën van Rafaëls van Urbino. De gerechten worden prachtig gepresenteerd en uitsluitend Voor meer informatie:
belangrijkste werken, schilderijen van zijn vader Giovanni en zijn gemaakt van verse streekproducten. Op het menu staan crostini met Turismo Pesaro Urbino www.turismo.pesarourbino.it De dichtstbijzijnde
leerling Giulio Romano te zien. www.urbinoculturaturismo.it zwarte zomertruffel en lamskotelet met sesam en gebakken artisjok. vliegvelden zijn die van Ancona Falconara (www.aeroportomarche.com)
www.anticaosteriadalastella.com en van Rimini (www.riminiairport.com).
24 25

6. HIStoRISCHE SCHooNHEID
AAN DE ADRIAtISCHE KUSt
HotEls In ItAlIE
Op deze plek in De Smaak sluiten wij graag beide ogen om te genieten
van de beste nachtrust en mooiste dagdromen op betoverende plekken.
Voor de villa’s, palazzi, landgoederen, agriturismi, hotels en bed & break-
fasts in deze rubriek gaan we telkens op zoek naar bijzondere locaties met
een verhaal. In de loop der tijd hebben wij al veel prachtige verblijven la-
ten zien. Soms, heel soms, word je verrast door een ongepolijste diamant
met een bijzonder verhaal. Vlakbij Pesaro en Fano bijvoorbeeld ligt Relais
Villa Giulia. Deze historische villa is niet alleen een mooi vakantieverblijf
maar heeft een ook een rijke, bijzondere historie en ademt een sfeer die je
maar zelden vindt.
Villa Giulia is een zeldzaam De eerste eigenaar van Villa
Giulia was niemand minder
mooie historische villa met een dan Eugenio de Beauharnais,
bijzonder verhaal stiefzoon van Napoleon en
onderkoning van Italië. Graaf Carlo Ferri, gouverneur van Perugia, kocht
het pand in 1850. In deze periode werd de villa uitgebreid door een van
de belangrijkste architecten uit de regio, Giuseppe Ferroni van Senigallia.
De villa dankt haar huidige naam aan barones Giulia de Rolland, vrouw
van baron Giulio de Rolland. Zij kreeg de villa tussen 1890-1892 in haar
bezit. Giulia’s nicht, markiezin Maria Pia Tacoli di San Possidonio, erfde
de villa na haar overlijden maar tijdens de Tweede Wereldoorlog werd
deze bezet door de Duitsers. Na de oorlog kwam de villa weer in handen
van Maria di San Possidonio. Zij liet ter gelegenheid van het huwelijk van
haar dochter Laura met graaf Marco Celio Passi de kapel restaureren.
Met dit huwelijk was de villa in bezit gekomen van de familie Passi. De
kinderen van Laura en Marco Celio Passi dragen tot op de dag van van-
daag zorg voor het beheer en onderhoud van de villa. Anna Passi vertelt:
“Het is ondoenlijk ‘alleen maar’ in de villa te wonen. Dit historische pand
vraagt zoveel onderhoud dat wij het een hotelbestemming hebben gege-
ven. Op die manier generen wij de inkomsten om de villa te onderhou-
den en zorgen zo dat Villa Giulia in de familie kan blijven. En om eerlijk
te zijn: dat is hard werken. Maar telkens als ik door de villa loop, geniet
ik. Dat maakt het alle moeite waard.”
Villa Giulia laat zich het best omschrijven als een elegante napoleontische
villa op een landgoed dat aan een kant uitkijkt op zee terwijl de andere
zijde zicht biedt op Fano. De glooiende heuvels van De Marken vormen
de weelderig groene achtergrond. De villa is in oorspronkelijke staat
Tekst: Eva Schaap | Fotografie: met dank aan Anna Passi
teruggebracht zodat je op diverse plekken kunt genieten van plafond-
schilderingen, antiek meubilair, historische boeken en oude gebruiks-
voorwerpen. Uiteraard zijn de kamers comfortabel en van moderne
gemakken voorzien. Maar laten we wel wezen; of je nu wel of geen wifi
hebt, hier kom je niet om met een laptop of i-Pad op schoot je vakantie
door te brengen. Je logeert in Villa Giulia om de authentieke sfeer en
de geschiedenis op te snuiven of om te genieten van de
wonderschone natuur. Eigenares Anna Passi helpt
daar graag bij.
Relais Villa Giulia
Via di Villa Giulia, Località San Biagio 40
Fano, Pesaro | De Marken
www.relaisvillagiulia.com
26 27

7. Het Italië van...
Makers en lezers van de Smaak van italië zijn het over één ding eens; de italiaanse smaak bevalt ons zeer goed. Maar dat italiaanse
smaken ook kunnen verschillen, blijkt in het paspoort der zintuigen. in deze rubriek vertellen bekende nederlanders over hun italië.
Muziek
‘Italië is heel trouw aan zijn sterren. Het zijn iconen en
ze worden op handen gedragen, zoals Mina. Ik geloof
dat ze al in de zeventig is en meer dan vijftig jaar heeft
gezongen, ook met grote andere sterren. Maar ze heeft
zich jaren geleden teruggetrokken uit de publiciteit.
Het is een geweldige vrouw en ik heb meerdere albums
van haar.’
Vakantie
‘Hoewel ik van oorsprong dol was op Ibiza – gewel-
dige plek om uit te gaan – heeft Italië me veroverd. Ik
denk dat ik bijna alle regio’s inmiddels heb gezien en
ik werd iedere keer weer verrast. Apulië bijvoorbeeld
is erg mooi. Ik was vorig jaar op Sicilië om een prijs in
PASSAPoRto ontvangst te nemen en ik zag het eiland van een kant
Volledige naam: Gerecht die ik nog niet kende.”
Adrianus van den Krommenacker ‘Ik ben, eerlijk gezegd, een moeilijke eter maar als ik in
Geboortedatum/-plaats: Italië ben, heb ik nooit problemen. Dat is de eenvoud Wijn
8 april 1950, Uden
van de gerechten waarschijnlijk. Simpele, maar goede Barolo. Een beetje afgezaagd misschien maar een
Privé: pasta’s en heerlijke salades. Ik ben dol op Bresaola en Barolo smaakt altijd en overal. Misschien ken je dat
Samenwonend in Den Bosch
en Milaan Italiaanse kazen. Of een semifreddo al caffè, mmm.” van vakanties: dat je een lekkere wijn koopt, die
Beroep: vervolgens thuis ineens niet meer zo lekker smaakt.
Modeontwerper Merk Met een Barolo is het altijd goed; een mooie droge,
op dit moment actief met: ‘Dolce & Gabbana, zonder twijfel. Het stel is al een rode wijn uit Piëmonte. Ook weer zo’n prachtige
200% paar jaar uit elkaar, maar ze werken nog steeds heel regio.’
Hoe vaak in Italië geweest?: goed samen. Ongelooflijk dat ze me met iedere col-
Niet te tellen
lectie weer weten te verrassen. Zo constant aan de top,
echt een wereldmerk.’
Addy van den krommenacker,
Made in Italy
Mode zit hem in het bloed. Wan-
neer de ontwerper nog verkoper
is in Den Bosch, zo’n dertig jaar
geleden, ontdekt hij haute cou-
ture. Gucci, Versace en Dolce &
Gabbana gaan over de toonbank
maar het allerliefst zou hij zelf
een label plakken. De droom
wordt werkelijkheid in 2003 als hij
Stad
zijn eerste collectie presenteert.
Inmiddels sieren echte ‘Addy’s’
‘Milaan, al kom ik ook heel graag in Rome. Milaan is
beroemde lijven en ook buiten een modestad bij uitstek en daarom heb ik er ook een
de landsgrenzen wordt Van den appartement en ateliers. Erg inspirerend, maar ook een
Krommenacker met hoofdletters stad waarin je binnen een paar minuten van de drukte
Tekst: Marco Bosmans geschreven, Italië voorop. Zijn
naar de rust kunt. Wij kennen inmiddels onze plekjes
collecties leverden hem meerdere
prijzen op tijdens de jaarlijkse
die veel toeristen niet kennen. Heerlijk. De Sneijder-
Premio Posidone D’argento. tjes? Nee, ik ben ze op straat nog niet tegengekomen,
www.addyvandenkrommenacker.nl maar Yolanthe draagt af en toe wel een jurk van mij.
Prachtige vrouw.’
29

8. De Marken
Fabriano
Stad van papier ‘Kunstenaars als Leonardo Da Vinci, Michelangelo
Verstopt tussen de uitlopers van de Apennijnen
en de sprookjesachtige natuur van dit deel van en Picasso gebruikten enkel papier uit Fabriano’
De Marken ligt het stadje Fabriano. Je moet goed Papiermaker Giorgio Pellegrini
opletten want voor je het weet, ben je voorbijge-
reden. De Smaak van Italië trapte echter tijdig op
de rem om de juiste afslag te nemen en verrast te papiermuseum
worden door een stad van papier. In het voormalige klooster van San Domenico, aan de rand van het
historische centrum, is een middeleeuwse papiermakerij nagebouwd
in oorspronkelijke stijl. Dit papiermuseum, Museo della Carta e della
Filigrana, is uniek in de wereld. De medewerkers laten zien hoe vroeger
papier gemaakt werd. In de Middeleeuwen werd papier gemaakt van
katoen, linnen en hennep. Tegenwoordig selecteren de papiermakers van
Tekst: Maurizia Ghisoni | Fotografie: Matteo Carassale | Vertaling: Maartje Elsevier Stokmans
Over de toppen van de Apennijnen waait een koele wind. Het natuurgroen het museum de lappen stof met de grootste nauwkeurigheid. Na selectie
is hier fris en het licht zachtgeel. Fabriano maakt nog net deel uit van de worden de lappen in repen gescheurd en met kalk gesteriliseerd. Daarna
provincie Ancona in De Marken. Om een idee te geven: met de auto ben je worden de repen in bakken water gelegd en tot pulp geslagen. Papier-
sneller in Assisi of Gubbio dan in de stad Ancona. Fabriano staat wereld- maker Roberto Rapanotti schept met een zeefraam met metalen figuren
wijd bekend om zijn hoogwaardige papierindustrie en al tijdens de Mid- (het watermerk) wat van de pulp op. Met vakkundige bewegingen
deleeuwen was het een levendig en werklustig stadje. Uit die periode en de spreidt hij het uit tot er een glad geheel is ontstaan. Hij keert het raam
renaissance zijn veel architectonische wonderen bewaard gebleven. Zo wordt om en legt het vel tussen twee dunne lappen vilt. Als hij op deze manier
het veertiende-eeuwse Palazzo del Podestà gezien als een van de oudste een grote stapel gemaakt heeft, gaan de vellen onder een pers die het
voorbeelden van de gotische stijl in De Marken. Op het plein voor het overtollige water uit het papier drukt. Daarna worden de papiervellen te
Palazzo klatert de Fontana Sturinalto. Deze middeleeuwse fontein vormt het drogen gehangen. Tenslotte moet het papier watervast gemaakt worden.
embleem van de stad. In de Pinacoteca Civica hangen werken van Gentile Het watervaste papier is in Fabriano uitgevonden. Hiervoor worden de
da Fabriano, de beroemdste schilder uit het stadje. Nog meer waardevolle vellen papier in een bad met gelatine gedoopt. Als ze eenmaal droog
kunstschatten vind je in de imponerende kathedraal van San Venanzio. zijn, slaat de cialandratore er met een houten hamertje op (de cialandro)
totdat het oppervlak weer glad is. Papiermaker Giorgio Pellegrini vindt
het nog steeds een fascinerend proces. “Papier verving het perkament.
Perkament was erg duur en niet voor iedereen beschikbaar. Papier was
een stuk goedkoper en maakte lezen en schrijven mogelijk voor veel
meer mensen. Leuk om te weten is dat kunstenaars als Leonardo Da
Vinci, Michelangelo en Picasso enkel papier uit Fabriano gebruikten.”
In het museum is papier te bewonderen van koningen, prinsen en
regeringsleiders. De watermerken zijn soms ware meesterwerken. Ze zijn
zeer complex en getuigen van groot vakmanschap.
www.museodellacarta.com
30 31

9. In het klooster van
San Domenico zit
een middeleeuwse
papiermakerij.
Dit papiermuseum,
Museo della Carte
e della Filigrana,
is uniek in de wereld
Reistip van smaakredacteur Maurizia Ghisoni
• In het centrum van Fabriano vind je veel bijzondere winkels.
Aan Corso della Repubblica zit bijvoorbeeld Antica Cartoleria
Libreria Lotti, opgericht in 1735. Liefhebbers van hoogwaardig
brief- en tekenpapier en mooie kaarten en boekenleggers kunnen
hier hun hart ophalen. Eigenaar Giovanni Sciamanna Lotti laat
zijn prachtige papierwaren speciaal vervaardigen bij de beroemd-
ste producent van de stad, Cartiere Miliani.
Antica Cartoleria Libreria Lotti | Corso Della Repubblica 58
• Koffie drink je tegenover Antica Cartoleria Libreria bij Caffè
Storelli. Deze prachtige koffiebar is meer dan honderd jaar oud.
Eigenaar Gastone maakt graag een praatje met zijn gasten terwijl
hij bijna terloops koffie zet: “Als het koud is serveren we squaglio,
onze specialiteit. Dat is een dikke, warme chocolademelk waar je
helemaal van opknapt.”
Caffè Storelli | Corso Della Repubblica 55
• Aan Corso Della Repubblica 33 zit Farmacia Mazzolini-Giusep-
pucci. De indrukwekkende gevel vertelt over de medische ge-
schiedenis van de achttiende en de negentiende eeuw. De laatste
twintig jaar is de apotheek grondig gerenoveerd en heeft het
meer een museumfunctie gekregen; vandaar dat de naam
veranderd is in Scienza e Natura. Eenmaal binnen doen de
houten lambriseringen en de rijk gedecoreerde toonbank je
versteld staan. De in het esdoorn- en ebbenhout uitgesneden
figuren beelden talloze sleutelmomenten uit de medische
geschiedenis uit. Op de planken staan antieke apothekerspotten
met schitterende gouden cartouches.
Corso Della Repubblica 33 | www.1896.it
32 33

10. CotoLette ALLA GRIGLIA
LAMSKOTELETJES OP DE GRILL
De Marken staat bekend om het malse, mooie lamsvlees.
Soms zijn de bereidingen gecompliceerd maar meestal
zijn de recepten van een ontroerende eenvoud.
Zo ook dit recept.
voor 4 personen
8 lamskoteletjes | 3 eetlepels olijfolie | 1 takje verse oregano
of ½ theelepel gedroogde oregano | ½ eetlepel fijngehakte
bladpeterselie | ½ eetlepel citroensap | enkele middelgrote
aardappeltjes | versgemalen zwarte peper | zout
Doe het citroensap in een kom en los daarin het zout op.
Meng vervolgens de olijfolie, de peper en de oregano er
door. Laat de koteletjes afgedekt twee uur in dit meng-
sel marineren. Verwarm een grill(pan). Dep de koteletjes
droog en grill ze, op hoog vuur, redelijk snel aan beide
kanten mooi bruin. Keer de koteletjes slechts 1 keer, dat
geeft een mooier patroon op het vlees. Serveer met mid-
delgrote, gekookte aardappelen en bestrooi die met een
beetje fijngehakte bladpeterselie.
Er zijn overigens koks in De Marken die nog een
½ theelepel honing aan de marinade toevoegen.
Experimenteer en ontdek wat het best smaakt.
Liefde voor het land
Fabriano ligt in een vruchtbaar landbouwgebied en brengt de mooiste
streekproducten voort. In het centrum van de stad vind je die op de
markt onder de galerij van Piazza Garibaldi terug. Achter een opvallend
groene en geurige kraam staat Clelia Gianfelici, een bevlogen dame van
72 jaar. Behalve verse groenten uit eigen tuin verkoopt ze tomaten-, sla-,
aubergine-, selderij- en aardbeienplantjes. Vlakbij staat de kraam van
Piero Guidarelli van Azienda Biologica le Salse met kikkererwten, tarwe,
honing, olijfolie en witte wijn. Guidarelli is niet alleen boer maar ook
plastisch chirurg. Hij verdeelt zijn tijd tussen het werken op de velden
en de operatiekamer van het ziekenhuis in Fabriano. Daarnaast is hij
betrokken bij de organisatie van de markt. Enthousiast vertelt hij: “We
experimenteren nu vijf jaar met deze formule waarin de producent
direct contact heeft met de consument en ik ben erg tevreden met het
resultaat. De klanten zijn zeer geïnteresseerd in onze producten, maar
hebben ook veel belangstelling voor de wijze van verbouwen of manier
waarop de producten gemaakt worden.” Rino Perini heeft een kraam
met vleeswaren en kaas. Befaamd is zijn Salame di Fabriano, de typische
worst uit de streek, herkenbaar aan de rozerode vetogen (lardelli).
Deze worst is gemaakt van varkens die alleen biologisch voedsel te eten
krijgen. Andere vleeswaren in zijn goedgevulde kraam zijn de iets min-
der vette soppressata, een rauwe ham die hij drie jaar laat rijpen en de
smeerworst ciaiuscolo. Ook ligt er melone piccante, een worst met
venkelzaad, knoflook en peperoncino. Rino’s kazen zijn al even bijzon-
der. Voor zijn pecorino en mozzarella maken de inwoners in deze regio
graag een omweg. De mozzarella is afkomstig van de gerenommeerde
kaasmakerij Trionfi-Honorati.
www.mercatocoperto.eu | www.lesalse.com | www.caseificiopiandelmedico.it
34 35