1. การจัดการองค์ความรู้สาขาวิชาสื่อสารการแสดง
ร่วมสมัย
Knowledge Management ประจำาปี 2555
สถานภาพภาพยนตร์ลาวในปัจจุบัน
ผู้จัดการความรู้ อาจาร
ย์ณัฐพงค์ แย้มเจริญ
สถานภาพอุตสาหกรรมภาพยนตร์ลาวในยุคปัจจุบัน
ผู้วิจัยขอสรุปผลการศึกษาด้านสถานภาพอุตสาหกรรม
ภาพยนตร์ลาวจำาแนกตามปัจจัยทั้ง 4 ด้านดังนี้
1. ด้านปัจจัยนำาเข้า
1.1 บุคลากรทางด้านภาพยนตร์
อุตสาหกรรมภาพยนตร์แม้กำาลังเติบโตในระยะเวลาไม่นาน
แต่สามารถจำาแนกกลุ่มผู้สร้างและผู้ผลิตภาพยนตร์ออกเป็น 4
กลุ่มได้แก่ กลุ่มบริษัทเอกชน กลุ่มลาวนิวเวฟซีเนม่า กลุ่มผู้
สร้างภาพยนตร์อิสระ กรมภาพยนตร์หน่วยงานของรัฐบาล
1.2 ทุน
ผู้สร้างและผู้ผลิตภาพยนตร์มีวิธีการจัดหาทุนเพื่อสร้าง
ภาพยนตร์ใน 4 วิธีคือ การผลิตภาพยนตร์โดยได้ทุนการ
สนับสนุนจากภาครัฐ การผลิตภาพยนตร์โดยการร่วมทุนกับ
บริษัทเอกชนในประเทศไทย การผลิตภาพยนตร์โดยการร่วมทุน
กับบริษัทเอกชนในประเทศลาว และการผลิตภาพยนตร์โดยการ
ลงทุนด้วยตนเอง
1.3 อุปกรณ์ในการถ่ายทำา
อุปกรณ์ในการถ่ายทำาภาพยนตร์ใน สปป.ลาวส่วนใหญ่มีใน
ขั้นพื้นฐานเพียงพอต่อการผลิตภาพยนตร์ในลักษณะที่เป็นอยู่
เพราะไม่จำาเป็นต้องใช้อุปกรณ์ขั้นสูงมาก เมื่อจำาแนกผู้สร้างและผู้
ผลิตภาพยนตร์ออกเป็น 2 กลุ่มพบว่าทั้งสองกลุ่มได้แก่ ผู้สร้างและ
ผู้ผลิตในรูปแบบบริษัท และผู้สร้างและผู้ผลิตในรูปแบบกลุ่มหรือผู้
สร้างอิสระจะมีความพร้อมทางด้านอุปกรณ์ในการถ่ายทำาแตกต่าง

2. กัน ผู้สร้างและผู้ผลิตในรูปแบบบริษัทจะมีความพร้อมทางอุปกรณ์
ในการถ่ายทำามากกว่าเนื่องจากนอกจากงานภาพยนตร์แล้วยัง
ผลิตงานบันเทิงอื่น ๆ ที่ต้องใช้อุปกรณ์เครื่องมือมาก่อนหน้านี้แล้ว
ในขณะที่ผู้สร้างและผู้ผลิตในรูปแบบกลุ่มหรือผู้สร้างอิสระจะมี
เพียงอุปกรณ์หลักในถ่ายทำาส่วนอุปกรณ์อื่น ๆ จะต้องใช้วิธีหยิบ
ยืม ซื้อหรือการเช่าในราคาย่อมเยาว์เท่าที่จะสามารถบริหาร
จัดการได้
2. ด้านปัจจัยสนับสนุน
2.1 กระบวนการผลิต
กระบวนการผลิตในอุตสาหกรรมภาพยนตร์ลาวทั้ง ก่อนการ
ผลิต การผลิต และหลังการผลิตมีครบทุกกระบวนการแต่ไม่เป็นไป
อย่างไม่เคร่งครัดเนื่องด้วยปัจจัยและอุปสรรคหลายด้านและ
ภาพยนต์ลาวส่วนใหญ่ไม่สามารถดำาเนินการได้ตามแผนที่วางไว้
2.2 กระบวนการสนับสนุน
กระบวนการด้านการโฆษณาและประชาสัมพันธ์ใน
อุตสาหกรรมภาพยนตร์ลาว การใช้สื่อโฆษณาและประชาสัมพันธ์
ยังไม่ทันสมัย ขาดการวิเคราะห์และวางแผนทางด้านการตลาด
โฆษณาและประชาสัมพันธ์ ความถี่และปริมาณในการเผยแพร่
โฆษณาและประชาสัมพันธ์ยังมีปริมาณที่ไม่เหมาะสม
3. ด้านผลผลิต
3.1 ภาพยนตร์
1. ด้านเนื้อหาและสกุลของภาพยนตร์
ภาพยนตร์ในปัจจุบันมีทั้งหมด 11 เรื่องเป็นสกุลรัก
(Romantic) จำานวน 5 เรื่อง สกุลสยองขวัญ (Horror) จำานวน
2 เรื่อง สกุลตลก (Comedy) จำานวน 2 เรื่องและสกุลระทึกขวัญ
(Thriller) จำานวน 1 เรื่อง และสกุลชีวิต (Drama) จำานวน 1
เรื่อง
2. ด้านเทคนิคที่ใช้ในการผลิต
เทคนิคที่ใช้ในการผลิตภาพยนตร์ลาวส่วนใหญ่ยังเป็น
เทคนิคขั้นพื้นฐานที่สอดคล้องกับภาพยนตร์ลาวที่ผลิตในปัจจุบัน
นี้ เนื่องจากภาพยนตร์ลาวแนวเล่าเรื่องยังไม่ต้องอาศัยการใช้
เทคนิคขึ้นสูงมากจึงทำาให้ยังไม่ประสบปัญหาในช่วงนี้ แต่สำาหรับ
อนาคตด้านเทคนิคที่ใช้ในการผลิตต้องมีการพัฒนาเพื่อรองรับ
ภาพยนตร์ที่มีศักยภาพมากขึ้น
3. ด้านดารานักแสดง
ดารานักแสดงที่ปรากฎอยู่ในภาพยนตร์ลาวจากภาพยนตร์ทั้ง
11 เรื่องมีด้วยกัน 2 ลักษณะคือ ภาพยนตร์ที่ใช้คนลาวแสดง
2

3. ทั้งหมดซึ่งมีทั้งคนลาวที่เป็นนักแสดงใหม่และศิลปิน คนดังของ
ลาวมาร่วมแสดง และภาพยนตร์ที่ใช้คนลาวแสดงคู่กับคนที่มีชื่อ
เสียงในประเทศไทยซึ่งเป็นเฉพาะผลงานการกำากับของศักดิ์ชาย
ดีนาน
4. ด้านฉากและอุปกรณ์ประกอบฉาก
ฉากและอุปกรณ์ประกอบฉากส่วนใหญ่เป็นฉากถ่ายทำาจาก
สถานที่จริงเป็นหลัก เนื่องจากเมื่อได้รับอนุญาตให้ถ่ายทำาจาก
กรมภาพยนตร์แล้ว ผู้สร้างและผู้ผลิตสามารถถ่ายทำาตามสถานที่
ต่าง ๆ ที่ระบุไว้ในบทได้ ความสมบูรณ์ของฉากและอุปกรณ์
ประกอบแต่ละเรื่องขึ้นอยู่กับงบประมาณที่มีโดยจำานวนจำากัด
5. ด้านภาพที่นำาเสนอ
ภาพที่นำาเสนอทั้งขนาดภาพ และการเคลื่อนกล้องส่วนใหญ่มี
ปรากฎให้เห็นในภาพยนตร์ทุกแบบ ภาพที่นำาเสนอมีความหลาก
หลายสามารถสื่อสารความหมายและอารมณ์ความรู้สึกดีพอสมควร
ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการจัดแสงและอุปกรณ์ต่างๆ ในแต่ละกองถ่ายว่ามี
งบประมาณและความพร้อมมากแค่ไหน แต่แนวโน้มทางด้านภาพ
ที่นำาเสนอในภาพยนตร์ลาวยุคหลังเป็นไปในทิศทางที่ดีขึ้นทั้งการ
จัดองค์ประกอบภาพ การสื่อความหมาย อารมณ์และความรู้สึก
6. ด้านเสียงและดนตรีประกอบ
เสียงที่ปรากฎในภาพยนตร์ลาวมีทั้งเสียงที่เป็นธรรมชาติและ
เสียงที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อเสริมบรรยากาศในภาพยนตร์ นอกจากนี้
ภาพยนตร์ลาวหลายเรื่องมีการใช้เพลงประกอบภาพยนตร์เพื่อเพิ่ม
การสื่อความหมาย และสร้างการจดจำาให้กับผู้ชม
7. ด้านการแต่งหน้า เสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย
ในอุตสาหกรรมภาพยนตร์ยุคปัจจุบันเป็นไป 3 ลักษณะคือ
การแต่งหน้า เสื้อผ้าเครื่องแต่งกายในลักษณะสมจริง (Realistic)
การแต่งหน้า เสื้อผ้าเครื่องแต่งกายในลักษณะไม่สมจริง (Non-
realistic) และ การแต่งหน้า เสื้อผ้าเครื่องแต่งกายในลักษณะ
สัญลักษณ์ (Symbolism)
3.2 โรงภาพยนตร์
โรงภาพยนตร์ในสปป.ลาวปัจจุบันเปิดดำาเนินการอยู่ 3 แห่ง
คือในแขวงนครหลวงเวียงจันทน์ แขวงจำาปาสัก และแขวงสะหวัน
นะเขตแต่โรงภาพยนตร์ที่ได้รับความนิยมและภาพยนตร์ลาวใน
ระบบอุตสาหกรรมทุกเรื่องนำาไปเผยแพร่มีเพียงโรงภาพยนตร์
ลาว-ไฮเทคที่ นครหลวงเวียงจันทน์เพียงเท่านั้น
4. ด้านผลสัมฤทธิ์
3

4. 4.1 รางวัลเกียรติยศและการได้รับเกียรติเชิญเข้าร่วม
กิจกรรมด้านภาพยนตร์ในเวทีต่างๆ
สปป.ลาวยังไม่มีการจัดมอบรางวัลเกียรติยศทางภาพยนตร์
ใด ๆ ให้แก่อุตสาหกรรมภาพยนตร์ แต่ในขณะเดียวกัน สปป.ลาว
มีเทศกาลภาพยนตร์ที่สำาคัญอยู่ 2 เทศกาลกล่าวคือเทศกาล
ภาพยนตร์หลวงพระบาง และเทศกาลภาพยนตร์เวียงจันทน์นาน
ภายใต้ก่อตั้งของภาคเอกชนและชาวต่างชาติโดยมีรัฐบาลเป็น
ฝ่ายสนับสนุนเท่านั้น ในส่วนของการส่งผลงานภาพยนตร์ไปเข้า
ร่วมในเวทีนานาชาตินอกประเทศ ผู้สร้างและผู้ผลิตยังต้องเป็นผู้
ผลักดันตัวเองเป็นหลัก
4.2 การวิจารณ์ภาพยนตร์ลาว
การวิจารณ์ภาพยนตร์ลาวยังเป็นผลสัมฤทธิ์ที่ไม่ประสบความ
สำาเร็จในปัจจุบัน เนื่องจาก สปป.ลาวยังไม่มีวัฒนธรรมการวิจารณ์
ที่เข้มแข็งและเป็นทางการ ดังนั้นจึงไม่สามารถทราบความคิดเห็น
อย่างแท้จริงที่สะท้อนจากผู้ชมและนักวิจารณ์ได้โดยตรง ส่วน
ใหญ่จะเป็นลักษณะการปากต่อกันอย่างไม่เป็นทางการมากกว่า มี
เพียงบทวิจารณ์จากนักวิจารณ์ชาวไทยต่อภาพยนตร์ลาวเป็นหลัก
เท่านั้นที่สะท้อนความคิดอย่างตรงไปตรงมาและเขียนออกมารูป
แบบการวิจารณ์ไม่ใช่การแสดงความคิดเห็นผ่านสื่อต่าง ๆ ทั่วไป
แต่ขณะเดียวกันภาพยนตร์ลาวที่ได้รับการวิจารณ์ส่วนใหญ่จะเป็น
ภาพยนตร์ลาวที่มีโอกาสเข้าฉายในประเทศไทย หรือนักวิจารณ์
ได้มีโอกาสข้ามฝั่งไปชมภาพยนตร์ลาวเพียงบางเรื่องตามเทศกาล
ภาพยนตร์ใน สปป.ลาว เท่านั้น
4.3 ผู้ชม
ผลสัมฤทธิ์ในระบบอุตสาหกรรมภาพยนตร์ทางด้านผู้ชมพบว่า
ผู้ชมยังมีความพึงพอใจในองค์ประกอบภาพยนตร์ลาวอยู่ในระดับ
น้อยและปานกลางโดยองค์ประกอบภาพยนตร์ที่ต้องเร่งพัฒนาคือ
ด้านเนื้อหาและบทภาพยนตร์ ด้านสกุลภาพยนตร์ ด้านดารานัก
แสดง และด้านเทคนิคในการผลิตภาพยนตร์
4