Ang dokumento ay naglalaman ng mga pagninilay-nilay at sitwasyon na nagtatampok sa ugnayan ng isip at kilos-loob ng mga kabataan. Pinapakita nito kung paano dapat gumamit ang mga kabataan ng kanilang kakayahang mag-isip at gumawa ng tamang desisyon sa iba't ibang sitwasyon. Bukod dito, itinataas nito ang kahalagahan ng pagbubuo ng responsableng kilos batay sa wastong kaalaman at situwasyon.

1. ISIP AT KILOS-
LOOB
MS. KOKIE Z. TAYANES

2. ISIP
PUSO
KAMAY O
KATAWAN
TATLONG MAHALAGANG SANGKAP NG TAO

3. GAMIT
TUNGUHIN
ISIP KILOS-LOOB
KATOTOHANAN
PAG-UNAWA
KUMILOS/
GUMAWA
KABUTIHAN

4. Dahil sa kakayahan ng tao na
angat sa iba pang nilikha,
inaasahang gagamitin niya ang
kakayahang ito upang gawin at
piliin ang tama sa isang
situwasyon. Paano niya gagamitin
ang kakayahan niyang mag-isip at
kakayahan niyang pumili?

5. PANUTO:
• Pag-aralan ang sumusunod na situwasyon.
Bilang isang nagdadalaga at nagbibinata, ano
ang iyong iisipin at gagawin sa mga mga
situwasyong ito.
• Gamit ang ilustrasyon ng angkop na speech
balloon, isulat sa iyong kuwaderno ang iyong
iisipin at gagawin sa bawat situwasyon.

6. Isulat sa loob ng speech balloon na
ito ang dapat na iisipin
Isulat sa loob ng speech balloon na
ito ang sasabihin o gagawin

7. Nagmamadali kayong magkaibigan. Malayo pa ang overpass o tulay
kaya kahit na may nakasulat na, “Bawal Tumawid,” hinikayat ka ng
iyong kaibigang tumawid na hindi dadaan sa overpass o tulay. Ano ang
iyong iisipin at gagawin?
Higit na mabilis tayong
makakarating sa
pupuntahan natin kung
basta tatawid na lang
tayo kaysa umakyat sa
overpass. Wala
naming pulis kaya,
halika na.

8. Dahil sa pag-uwi mo nang gabi at hindi pagpaalam sa iyong mga
magulang sinita ka nila at hinihingian ng paliwanag. Takot sabihin ang
totoo dahil baka lalo kang pagalitan. Ano ang iyong iisipin at gagawin?
Bakit gabi ka nang
umuwi? Hindika
man lang
nagpaalam kung
saan ka pupunta
para hindi kami nag-
aaalala sa iyo.
Sabihin mo sa amin
ngayon ang
nangyari.
___________________
___________________
___________________
___________________
___________________
___________________
______

9. MGA TANONG:
1. Tugma ba ang iyong sinulat na iisipin at gagawin sa bawat
sitwasyon?
2. Ang iyong dapat na iniisip ay lagi bang tugma sa iyong
ginagawa?
3. Bakit may pagkakataong tama at wasto ang naiisip mong
gawin subalit hindi ito ang iyong ginagawa?

11. Ayon kay Sto. Tomasde Aquino…
Ang kilos-loob ay isang makatwirang pagkagusto
(rational appetecy), sapagkat ito ay pakultad
(faculty) na naaakit sa mabuti at lumalayo sa
masama.

12. Ang kilos-loob ay umaasa sa ibinibigay na
impormasyon ng isip. Naiimpluwensyahan ng
isip ang kilos-loob, dahil hindi nito nanaisin o
gugustuhin ang isang bagay na hindi niya
alam o nauunawaan.
Ito rin ang nagbibigay ng kapangyarihan sa
tao na gumawa at pumili, kung kaya’t ang
kilos-loob ang siyang ugat ng mapanagutang
kilos.

13. KILOS-LOOB
Maaring piliin ng tao na gawin ang mabuti. Ngunit
hindi lahat ng mabuti ay magkakapareho ng uri.
Nakasalalay sa tao ang pagsasaliksik at pag-alam
kung alin ang higit na mabuti upang iti ang
kanyang piliing gawin.
Samakatwid ang isip at kilos-loob, tulad ng
katawan, ay kailangang sanayin, at linangin upang
magampanan ng mga ito ang kani-kaniyang
layunin.

14. Ang bawat tao…
Ay may tungkuling sanayin, paunlarin
at gawing ganap ang isip at kilos-loob.

15. PANUTO:
• Pag-aralan ang sumusunod na situwasyon.
Bilang isang nagdadalaga at nagbibinata, ano
ang iyong iisipin at gagawin sa mga mga
situwasyong ito.
• Gamit ang ilustrasyon ng angkop na speech
balloon, isulat sa iyong kuwaderno ang iyong
iisipin at gagawin sa bawat situwasyon.

16. Isulat sa loob ng speech balloon na
ito ang dapat na iisipin
Isulat sa loob ng speech balloon na
ito ang sasabihin o gagawin

17. Mahaba ang pila sa kantina nakita mong malapit na sa unahang pila
ang iyong bestfriend at niyaya ka niyang pumuwesto na sa kanyang
likuran upang mapadali ang pagkuha mo ng pagkain. Ano ang iyong
iisipin at gagawin?
Tumayo ka na
ditto sa tabi ko
para ikaw na
ang nakasunod
sa akin.

18. May iniinom kang juice, nang maubos ito wala kang makitang
basurahan kaya’t sabi ng kaibigan mo itiapon mo na lang ito sa iyong
dinadaanan.
Iwanan mo na
lang yan diyan
alangan
naming bitbit
mo yan kahit
saan tayo
pumunta.

19. Pakiramdam mo ikaw ang pinag-uusapan at pinagtatawanan ng dalawa
mong kaklase. Nasabi mo ito sa iyong kaibigan at ang sabi niya
komprontahin ninyo pagkatapos ng klase. Ano ang iisipin at gagawin
mo?
Mamaya
pagkatapos
ng klase,
abangan natin
ang dalawang
iyan.

20. PAGSASABUHAY ANG MGA PAGKATUTO
Ngayon na ganap mo nang naunawaan hindi lamang ang gamit ng
isip at kilos-loob kung hindi pati na ang tunguhin nito, mahalagang suriin
kung tugma ba ang iyong kinikilos o ginagawa sa kakayahang taglay mo?
Bilang indibiduwal na may isip at kilos-loob may tungkuling nakaatang sa
iyo na dapat mong isabuhay. Suriin mo ang iyong sarili kung alam mo ang
mga ito at kung tugma ang kilos mo sa iyong kaalaman.
Nakatala ang ilang tungkulin ng isang kabataang katulad mo. Suriin mo
kung alam mo ang mga ito sa pamamagitan ng paglalagay ng simbolong
tsek (ü) o ekis (×) sa tapat nito. Suriin din kung ginagawa mo ito sa
pamamagitan ng paglalagay ng parehong simbolo. Gabay mo ang
halimbawang ibinigay.

21. TUNGKULIN ALAM KO GINAGAWA KO NATUKLASAN
Halimbawa:
Pumili ng musikang pakikinggan. / ×
Sumusunod lang ako sa uso at mga
gusto ng aking mga kaibigan
Wastong paggamit ng computer, internet, at iba
pang gadgets.
Mag-aral nang mabuti kahit walang pagsusulit
kailangang magreview
Pumasok nang maaga o sa tamang oras.
Paggawa ng takdang-aralin at proyekto at
pagpasa nito sa takdang oras.
Pakikiisa sa paglilinis ng aming silid-aralan.
Tumulong sa mga gawaing bahay lalo na ang
paggawa ng gawaing nakatakda sa akin.
Magkaroon ng mabuting ugnayan sa kapatid.
Sumunod sa patakaran na itinakda ng
magulang.
Magsimba at magtatag ng ugnayan sa Diyos.
Makiisa at makipagtulungan sa proyekto ng
pamayanan o baranggay na kinabibilangan.