Ang pananaliksik ay isang sistematikong proseso ng paglikom at pagsusuri ng impormasyon upang matugunan ang mga isyu at tanong na may kaugnayan sa isang tiyak na paksa. Kabilang sa mga hakbang ang pagpili at paglilimita ng paksa, paghahanda ng bibliyograpi, at pagsulat ng burador, na lahat ay naglalayong makamit ang layunin ng pagtuklas at pagpapalawak ng kaalaman. Mahalaga rin ang tamang paggawa ng talasanggunian bilang paggalang sa mga orihinal na may-akda at bilang ebidensya ng kredibilidad ng impormasyong nakalap.

1. Sistemang
Pananaliksik

2. Ang pananaliksik ay isinasagawa upang matugunan ang
pangangailangan ng isang tao sa kanyang pang-araw-araw na
pakikipagsapalaran sa buhay. Ito ay isang masistematikong gawain
na kung saan ay gugugol ng matalinong panahon.
Isang gawain na ang sandata ay sipag, tiyaga, determinasyon, at
talino pera upang mapagtagumpayan ang sulating ito. Mahalagang
isaalang-alang ang pangangalap ng mahahalagang impormasyon o
datos hinggil sa isang tiyak na paksa o suliranin at kailangang
makakalap ng awtentikong datos na dumaan sa isang proseso
upang makumpirma ang integridad at orihinalidad nito.

3. Isang mahalagang kasanayang dapat matutuhan ng mga mag-aaral
ay ang sistematikong paraan ng pananaliksik.
Ang pananaliksik ay isang mapanuri at makaagham na
imbestigasyon o pagsisiyasat ng isang bagay, paksa, o kaalaman sa
pamamagitan ng pangangalap, pagpapakuhulugan, pagbubuo, at
pag-uulat ng mga ideya nang obhetibo, matapat, at may kalinawan.

4. Layunin ng
Pananaliksik

5. 1. Tumuklas ng bagong datos at impormasyon.
2. Magbigay ng bagong interpretasyon sa lumang ideya.
3. Magbigay-linaw sa isang pinagtatalunang isyu.
4. Manghamon sa katotohanan o magpatunay na balido ang isang
ideya o pahayag.
5. Magbigay ng historikal na perspektiba para sa isang senaryo.

6. Mga hakbang sa
paggawa ng isang
sistematikong
pananaliksik.

7. 1. Pagpili ng Paksa:
Sa pagpili ng paksang susulatin unang bagay na dapat mong
isaalang-alang ay kung ito ba ay kawili-wili o naaayon sa iyong
interes. Ikalawa, kailangang masiguro kung kakayanin mong gawin
ang pananaliksik; at ang huli, ang pagpili sa paksa na may sapat na
malilikom na datos.

8. 2. Paglilimita ng Paksa:
Mahalagang bigyang-limitasyon ang paksang pipiliin upang hindi ito
masyadong maging masaklaw at matapos sa tamang panahon. Sa
paglilimita ng paksa, gawing batayan ang sakop ng panahon, sakop
ng edad, sakop ng kasarian, sakop ng grupong kinabibilangan,
sakop ng anyo/uri, at sakop ng perspektiba.
Halimbawa:
Paksa: Ang Pagpapahalaga sa Kulturang Pilipino
Nalimitang Paksa: Ang mga Pagpapahalaga sa Kulturang Pilipino sa
Rehiyon 1.

9. 3. Paghahanda ng Pansamantalang Bibliyograpi:
Tandaan ang paghahanda nito ay isang patuloy na proseso.
Ang bibliyograpi o talasanggunian ay talaan ng iba't ibang
sanggunian katulad ng mga aklat, artikulo, report, peryodiko,
magasin, at iba pang nalathalang materyal maging ang Internet.
Siguraduhing ang mga aklat o impormasyong isasama sa talaan ay
may kaugnayan sa paksang tinatalakay Hindi kailangang basahin
nang masinsinan ang mga aklat o artikulong nasa talaan. Subalit,
mahalagang basahin ito nang pahapyaw upang matiyak ang
kaugnayan nito sa paksa.

10. Ito ang mga bagay na dapat isaalang-alang sa paggawa ng
pansamantalang bibliyograpi:
 pangalan ng awtor
 pamagat ng kanyang isinulat
 impormasyon ukol sa pagkakalathala
 mga naglimbag
 lugar at taon ng pagkakalimbag
 pamagat ng aklat
 ilang mahahalagang tala ukol sa nilalaman

11. 4. Ang Pagbuo ng Pansamantalang Balangkas:
Ang pagbabalangkas ay isinasagawa upang maisaayos ang mga
ideyang nakalap mula sa inisyal na paghahanap ng mga datos.
Makatutulong ito upang mabigyan ng gabay at direksiyon ang
pananaliksik sa simula pa lamang.
Sa pagbuo pinakabuod ng balangkas kailangang isulat ang
pangunahing ideya o ng pananaliksik na isinasagawa. Isunod na
ilista ang mga pantulong ha ideya. Sumunod na tiyakin kung paano
ilalahad nang maayos ang mga ideya: kung ito ba'y kronolohikal o
ayon sa lugar at saka isaayos ang pormat.

12. 5. Paghahanda ng Iwinastong Balangkas o Final Outline:
Dito na susuring mabuti ang inihandang tentatibong balangkas
upang matiyak kung may mga bagay bang kailangang baguhin o
ayusin. Balansehin ang lagay ng bawat punto. Tantiyahin ang bawat
bahagi kung nasusobrahan o nakukulangan ng detalye.

13. 6. Pagsulat ng Burador o Rough Draft:
Mula sa iyong iwinastong balangkas at mga kard ng tala ay maaari
ka nang magsimulang sumulat ng iyong burador. Kailangang ang
sulating pananaliksik ay dapat magkaroon ng panimula na
kababasahan ng mga ideyang matatagpuan sa kabuoan ng sulatin,
ng katawan na kababasahan ng pinalawig na balangkas, at ng iyong
kongklusyon na siyang nagsasaad ng buod ng iyong mga
natuklasan sa iyong pananaliksik.

14. Sa pagsusulat, dapat ding tandaan at isaalang-alang ang paggamit
ng pahayag sa pag-aayos ng datos. May mga pananda na
naghuhudyat ng pag-uugnayan sa iba't ibang bahagi ng
pagpapahayag. Ang ilan sa mga panandang magagamit sa pag-
aayos ng mga datos ay ang una, sunod/sumunod, saka, bilang
pagtatapos, wakas, o sa dakong huli.

15. 7. Pagrerebisa:
Makatutulong ang muling pagbasa sa sinulat para mamataan ang
mga kamaliang nagawa na kailangang maiwasto. Huwag gawing
madalian ang pagrerebisa upang maingat na maiwasto ang bawat
pangungusap at walang makaalpas na mali. Dito pag-ukulan ng
pansin ang pagbaybay, kaangkupan ng pagkakagamit ng mga salita,
gamit ng mga bantas, at ang estruktura ng mga pangungusap.

16. 8. Pagsulat ng Pinal na Manuskrito.
Manuskrito ang tawag sa pinal na sipi ng isang sistematikong
pananaliksik. Ito ay dapat na nakaayon sa pamantayan o istandard
na ibinigay ng guro. Tandaang bago ipasa ang pinal na gawa,
repleksiyon ng sarili ang anumang ginagawa kaya't kailangang
pagbutihin ang pagsulat bilang pagpapabuti rin sa sarili.

17. Narito ang mga dapat isaalang-alang:
a. Paghahanda sa iwinastong balangkas o final outline.
b. Pagsusulat ng burador o rough draft.
c. Pagwawasto at pagrerebisa ng burador.
d. Pagsusulat ng pangwakas ng pananaliksik

18. Narito ang tatlong bahagi sa pagsulat ng resulta ng
pananaliksik:
a. Panimula. Dito isinusulat ang paksang pinag-aralan,
kahalagahan ng pag-aaral at layunin.
b. Katawan. Tinatakay rito ang ginawang proseso ng
pananaliksik tulad ng paglikom ng mga awtentikong datos,
instrumentong ginamit sa paglikom ng mga impormasyon at
pagsulat sa isinagawang obserbasyon.
c. Wakas. Dito ilalahad ang resulta sa isinagawang pag-aaral
at kongklusyon sa napiling paksa.

19. Sa pananaliksik, mahalagang matutuhan mo rin ang tamang
paggawa ng talasanggunian o bibliograpi. Ngunit tandaang sa
pangangalap ng mga impormasyon ay hindi lamang isang aklat ang
iyong magagamit upang mapagsanggunian. Maaari ka ring gumamit
ng Internet, panayam, o panoorin sa pangangalap ng mga
impormasyon.
Importante ang paggawa ng talasanggunian dahil bukod sa
pagbibigay galang sa mga may-akda o may ideya ng iyong mga
nakatap na impormasyon.
Ito rin ay isang matibay na ebidensiya o pagpapatunay ng
katumpakan ng mga impormasyong iyong nakalap.

20. Ilan sa mahahalagang bagay na dapat tandaan sa paggawa ng
talasanggunian ay:
Maaari itong isaayos nang paalpabeto batay sa pangalan ng may-
akda ng aklat o mula sa pinakabagong limbag na aklat hanggang sa
pinakaluma.
Pagpangkat-pangkatin ang mga uri ng sanggunian kung ito ba ay
aklat, mula sa isang pahayagan, magasin, ulat, o Internet.
Ilagay ang pangalan ng may-akda, pamagat ng aklat, tagapaglimbag,
at taon ng pagkakalimbag.