FIT
visie en aanpak voor waardecreatie



                                     WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
FIT MODEL: VAN STRATEGIE NAAR WAARDE



                                                                                                                                          A N CIE
 EXTERNE FACTOREN                    STRATEGIE                   INTEGRAAL STUREN EN BEHEERSEN                                                                               BELANGHEBBENDEN




                                                                                                                                  N



                                                                                                                                                    E
                                                                                                                                 FI




                                                                                                                                                      L
                                                          PERFORMANCE                                 RISK
 •	 OMGEVING                                                                                                                                                                 •	 KLANTEN
 •	 WET- EN REGELGEVING                                                                                                                                                      •	 EIGENAREN
                                                                                                                                                    KL A NT
 •	 ARBEIDSMARKT                                                        STRUCTUUR     MIDDELEN                                                                               •	 BESTUURDERS
 •	 COMMUNITIES                                                                                                                                                              •	 MEDEWERKERS
 •	 LEVERANCIERS                                                                                                             A NIS AT                                        •	 OR
                                                                                                                          RG          I
                                                                                                             WAARDE




                                                                                                                                      E
                                                                                                                      O
 •	 PARTNERS                                                                                                                                                                 •	 TOEZICHTHOUDER/
                                                                        CULTUUR       MENSEN
 •	 CONCURRENTEN                                                                                                                                      E WE RK                   ACCOUNTANTS
                                                                                                                                                 ED




                                                                                                                                                               ER
                                                                                                                                             M
 •	 (POTENTIËLE)                                                                                                                                                             •	 BELANGHEBBENDEN-
    KLANTEN                                                                                                                                                                     ORGANISATIES
                                                                                  PROCESS                                                                                    •	 PENSIOENFONDS
                                                                                                                                                               C HAPPE
                                                                                                                                                          TS
                                                                                                                                                                             •	 FISCUS




                                                                                                                                                      A



                                                                                                                                                                     L IJ
                                                                                                                                                    MA




                                                                                                                                                                         K
                                                               CHANGE




De FIT methodiek is ontwikkeld door de Eiffel management consultant Michel Thomassen. © Eiffel 2012
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt zonder voorafgaande toestemming.
                                                                                                                                  WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
FIT TRAJECT
FASE                                  FOCUS	                             INRICHTING	TRANSITIE	                                                         FIT

ACTIVITEITEN
                                INVENTARISEREN                          ADVISEREN                             IMPLEMENTEREN                     OPLEIDEN & TRAINEN


MIDDELEN                       FIT CHECK                            FIT ADVIES & PLAN                     FIT WORDEN & BLIJVEN                FIT COLLEGE & TRAINING
                               •	 FIT Workout                       •	 FIT Adviesrapport                  •	 FIT Team                         •	 FIT Opleidingen
                               •	 FIT Scan                          •	 FIT Veranderplan                   •	 FIT Coaches                      •	 FIT Trainers


TEAM                           •	 Consultants                       •	 Consultants                        •	 Interim Management               •	 Managementconsultants
                                                                                                          •	 Interim Specialisten             •	 Trainers
                                                                                                          •	 Programma/projectmgt


RESULTATEN                     Diagnose van de huidige              Advies over verbeterprotentieel       Realisatie van het                  Verankering van de
                               conditie van de organisatie en       in termen van waardecreatie           verbeterpotentieel in termen        waardecreatie in de
                               de gewenste verbetering.                                                   van waardecreatie                   organisatie




Onze dienstverlening is modulair opgebouwd. Tijd- en kosteninvestering zijn afhankelijk van de scope van onze werkzaamheden. Dit wordt in de Benefitcase geconcretiseerd.

•	    Inventariseren, adviseren en opleiden & trainen zijn op basis van vaste aanneemsom

•	    Implementeren vindt op regiebasis plaats



                                                                                                                                             WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
FIT BENEFITCASE
     BENEFITS                                                                                                     INVESTERING

                              A N CIEE                              •	 omzet
                         IN                                                                                       INVENTARISEREN
                                                                    •	 brutomarge
                                     L
                F




                                                                    •	 bedrijfskosten                               Doorlooptijd                                       dagen
                                                                    •	 werkkapitaal                                Bewerkingstijd Eiffel                               uren / dagen
                                                                    •	 kosten van vermogen
                                                                                                                   Bewerkingstijd eigen organisatie                    uren / dagen
                                                                    •	 merk                                        Investering                                         euro
                                         KLA NT                     •	 product
                                                                    •	 relatie                                    ADVISEREN
                                                                    •	 tevredenheid                                Doorlooptijd                                        dagen
                                                                    •	 loyaliteit
                                                                                                                   Bewerkingstijd Eiffel                               uren / dagen
          A N I S AT I
     RG                                                             •	 organisatie en processen                    Bewerkingstijd eigen organisatie                    uren / dagen
 O



                     E




                                                                    •	 lerende en verbeterende organisatie
                                                                    •	 bewerkings- en doorlooptijden               Investering                                         euro
                                                                    •	 incidenten en klachten
                                          EWERKE                    •	 zelfsignalerend en -corrigerend vermogen   IMPLEMENTEREN
                                     ED
                                                                                                                   Doorlooptijd                                        dagen
                                 M



                                                     R




                                                                    •	 kwaliteit management - medewerkers
                                                                    •	 tevredenheid                                Bewerkingstijd Eiffel                               uren / dagen
                                                                    •	 verzuim                                     Bewerkingstijd eigen organisatie                    uren / dagen
                                                                    •	 motivatie
                                                                    •	 aantrekken - behoud talent                  Investering                                         euro
                                                   S C H APPE                                                     OPLEIDEN EN TRAINEN
                                              AT                    •	 maatschappelijk imago
                                                            LI J
                                         MA




                                                                    •	 verantwoord ondernemen                      Doorlooptijd                                        dagen
                                                                K




                                                                    •	 duurzaamheid                                Bewerkingstijd Eiffel                               uren / dagen
                                                                    •	 werkgelegenheidsvoorziening
                                                                    •	 milieu                                      Bewerkingstijd eigen organisatie                    uren / dagen
                                                                                                                   Investering                                         euro




                                                                                                                                                      WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
VRAAGSTUKKEN




               WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
KLANTEN




          WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
ANCIEEL                                       •	 klantbijdrage
                                   FIN
                                                                                       •	 brutomarge
                                                                                       •	 bedrijfskosten
                                                                                       •	 werkkapitaal
                                                                                       •	 kosten	van	vermogen		
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    FO
                                                                                                                                     Externe Factoren                                                                                           Belanghebbenden
                                                                                       •	 merk
                                                                                                                                                                                    FIT
FIT voor
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Fo
                                                   KLANT                               •	 product                                                                                                                                                                                                                   Fo
                                                                                                                                                                                                                                                                             A N CI EE                              lio
                                                                                       •	 relatie                                                                  INTEGRAAL	STUREN	EN	BEHEERSEN
                                                                                                                                                                                                                                                                        IN
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    de




                                                                                                                                                                                                                                                                                     L
                                                                                                                                                                                                                                                                 F
                                                                                       •	 tevredenheid                                                      PERFORMANCE                                   RISK                                                                                                      en




waardetoevoegend
                                                                                       •	 loyaliteit                                                                                                                                                                                                                or
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    na
                       GANISATIE                                                       •	 organisatie	en	processen	
                                                                                                                                                                                                                                                                                         KLA NT
                     OR                                                                                                                                                   CULTUUR       STRUCTUUR                                                                                                                   en
                                                                                       •	 lerende	en	verbeterende	organisatie                                                                                                                                                                                       be




risicomanagement
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    te
                                                                                       •	 bewerkings-	en	doorlooptijden                STRATEGIE	                                                                       WAARDE	                        RG
                                                                                                                                                                                                                                                            A N IS AT
                                                                                                                                                                                                                                                                        I                                           ga
                                                                                       •	 incidenten	en	klachten




                                                                                                                                                                                                                                                   O



                                                                                                                                                                                                                                                                        E
                                                                                                                                                                          MENSEN        MIDDELEN                                                                                                                    en
                                                 DEWERKER                              •	 zelfsignalerend	en	-corrigerend	vermogen                                                                                                                                                                                  wa
                                               ME                                                                                                                                                                                                                                    ED
                                                                                                                                                                                                                                                                                          EWER KE
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    m




                                                                                                                                                                                                                                                                                 M



                                                                                                                                                                                                                                                                                                   R
                                                        •	 kwaliteit	management	-	medewerkers                                                                                                                                                                                                                       lin
                                                        •	 tevredenheid                                                                                                                                                                                                                                             Af
Risicomanagement wordt gezien als onderdeel van goed bestuur en als
                                                        •	 verzuim
                                                                                                                                                                                    PROCESS                                                                                                                         ra
                                                                                                                                                                                                                                                                                                   C HAPP           op
middel om de continuïteit van een organisatie te waarborgen. Daarmee
                                                        •	 motivatie                                                                                                                                                                                                                          TS            E
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    wa




                                                                                                                                                                                                                                                                                          A
                                                                                                                                                                 CHANGE




                                                                                                                                                                                                                                                                                                            L IJ
                                                                                                                                                                                                                                                                                         MA
wordt de waarde van risicomanagement te kort gedaan. Bijaantrekken	-	behoud	talent
                                                        •	 FIT for Risk is de




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                K
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    re
                                    TS   PEL               CHAP                                                                                                                                                                                                                                                     we
focus gericht op waardecreatie. InAAeen reeks artikelen gaanmaatschappelijk	imago	
                                             I            •	 wij in op wat FIT                                                                                                                                                                                                                                      ni
                                                   M




                                                                  JK




betekent voor risk, performance, process en change management. Dit eerste
                                                          •	 verantwoord	ondernemen                                                                                                                                                                                                                                 re
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    zic
artikel belicht de visie en aanpak van FIT for Risk.      •	 duurzaamheid
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    de
                                                                                       •	 werkgelegenheidsvoorziening                                                                                                                                                                                               ste
                                                                                       •	 milieu                                                                                                                 nog weinig in organisaties vervlochten. Dit is opval-                                              be
                                                                                                                                                Ondernemerschap en                                               lend omdat ondernemerschap en rendement hand                                                       re
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    de
                                                                                                                                                rendement gaan hand
                                                                                                                                                                                                                 in hand gaan met risico’s. Bij financiële instellingen




              R
                                                                                                                                                                                                                 is deze tendens meer gemeengoed. In programma’s

                                                                                                                                                   in hand met risico’s
                            isicomanagement, en vooral de keuzes       organisaties. Vanuit het perspectief van onzeker-                                                                                         zoals ‘sturen op waarde’ worden de risico’s in ver-                                                IN
                            die daarbinnen worden gemaakt, zijn        heidsmanagement – waardebescherming – als                                                                                                 houding tot financieel rendement – zoals Value at                                                  He
                            bepalend voor het succes waarop een        óók kansmanagement – waardecreatie – is risico-                                                                                           Risk en RAROC – benaderd. Risico’s gerelateerd aan                                                 va
                            organisatie waarde creëert. Het gaat       management essentieel voor waarderealisatie van                                                                                           klantwaarde, medewerkerswaarde, organisatiewaar-                                                   op
                            niet alleen om financiële waarde –         organisaties.                                                                    ders. De belangen van de stakeholders – vertaald         de en/of maatschappelijke waarde zijn in de vorm                                                   or
              shareholders value – maar ook om het beeld en                                                                                             naar waardedoelstellingen – stellen wij daarmee          van totale waardesturing veelal niet geïntegreerd.                                                 ee
              vertrouwen dat klanten, medewerkers en de maat-          FIT FOR RISK                                                                     voorop. Deze belangen vormen het ijkpunt van FIT.        FIT for Risk wordt integraal toegepast met een                                                     ris
              schappij van en in organisaties hebben.                  FIT maakt dat risicomanagement samen met                                         FIT is een eenduidige visie en een systematische         externe Focus naar stakeholders, vertalend naar de                                                 or
              Op macroniveau zien we een grote diversiteit aan         performance, process en change management (en                                    aanpak om van waardecreatie naar waarderea-              strategie en de interne Inrichting en Transitie met                                                rin
              ontwikkelingen waar organisaties in de huidige tijd      de integraliteit daartussen) tot de noodzakelijke                                lisatie te komen. FIT staat voor Focus, Inrichting       waardecreatie als motief. De hogere intentie van FIT                                               ris
              mee moeten ‘dealen’ en die het belang van risico-        pijlers behoort om een organisatie in staat te stel-                             en Transitie. De opzet – Inrichting – en werking         is te komen tot een HVO: een High Value Organi-                                                    m
              management versterken: veranderde eisen van              len de waarde van een organisatie te verhogen.                                   – Transitie– fungeren als middel om ‘alignment’          sation. Een extern waardegedreven organisatie en                                                   th
              belanghebbenden, onzekere financiële markten,            Risicomanagement in haar oorspronkelijke vorm                                    bij de waardedoelstellingen –Focus– van risicoma-        een intern verbeterende en lerende organisatie. Het                                                va
              sterkere concurrentie, toenemende druk vanuit wet-       richt zich op verantwoording en continuïteit. Dit                                nagement te realiseren.                                  einddoel is het realiseren van maximale waarde                                                     wa
              en regelgeving.                                          door het beoordelen, beheersen en het bewaken van                                                                                         voor alle belanghebbenden van de organisatie. Dit                                                  In
              Deze tendens zien wij in de praktijk terugkomen.         (toekomstige) gebeurtenissen die van invloed zijn                                Wij zien in de praktijk dat risicomanagement in de       kan door het verbeteren van alertheid en adaptief                                                  de
              Risicomanagement kan zich niet alleen bij de             op strategic, compliance, operations en reporting.                               meeste gevallen onvoldoende vanuit een integrale         vermogen van de organisatie, het sturen en beheer-                                                 in
              ‘corporates’ en de financiële instellingen op een        Maar hoe verhoudt risicomanagement zich tot de                                   bril – als onderdeel van de totale bedrijfsvoering       sen van prestaties en risico’s en/of het continu inno-                                             m
              warme belangstelling verheugen, maar zeker ook bij       externe focus? Wij benaderen risicomanagement                                    – wordt gezien. Performance management en risk           veren waarmee blijvend concurrentievoorsprong en                                                   en
              een grote diversiteit aan overige profit en non-profit   vanuit het totale waardespectrum van de stakehol-                                management zijn in de onderlinge relatie tot elkaar      daarmee waarde wordt gerealiseerd.                                                                 ga




    Management Scope editie 10 2011                                                                                                                                                                           WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
ANCIEEL                               •   klantbijdrage
                                                                                                                                                                                                                                                                          FIN
                                                    FOCUS FOR RISK                                            een evenwichtige integrale sturing en beheersing                                                                                                                                                        •   brutomarge
 ebbenden                                           Focus gaat om de kunst van het kiezen. Vanuit de          van performance en risk door een continu samen-
                                                                                                                                                                                     het kennisniveau worden meegenomen. Risicoma-
                                                                                                                                                                                     nagement moet door de gehele organisatie worden
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      •
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      •
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          bedrijfskosten
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          werkkapitaal
                                                    Focus bepaalt de organisatie het gewenste ‘portfo-        spel tussen business, risk & control en audit. Voor                    doorleefd en dat wordt alleen bereikt wanneer                                                                                    •   kosten van vermogen

        IN
             A N CI EE                              lio’ van risicomanagement. Focus begint dan met           de inrichting van de structuur van risicomanage-                       sprake is van fit tussen de hard controls – structuur,                                                                           •   merk
                                                    de analyse van de belangen van de stakeholders            ment gaat het om een samenwerking en integratie                                                                                                                             KLANT                       •   product
                     L
 F




                                                                                                                                                                                     middelen – en de soft controls – cultuur, mensen –
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      •   relatie
                                                    en matching met de ‘value target setting’ van de          tussen de organisatieonderdelen die verantwoorde-                      van risicomanagement.                                                                                                            •   tevredenheid
                                                    organisatie. Welke waardedoelstellingen, verdeeld         lijk zijn voor en belast zijn met taken op het gebied                                                                                                                                                   •   loyaliteit
                                                    naar financieel, klant, medewerker, organisatie           van risicomanagement en interne beheersing.                                                                                                     GANISATIE
                          KLA NT                                                                                                                                                                                                                            OR                                                        •   organisatie en processen
                                                    en maatschappelijk, wil de organisatie voor haar          Duidelijke normen, kaders en richtlijnen levert                        TRANSITIE FOR RISK                                                                                                               •   lerende en verbeterende organisatie
                                                    belanghebbenden op korte, middellange en lange            een beheerste organisatie op. Governance, Risk &                       In de transitie gaat het om het waar(de) maken van                                                                               •   bewerkings- en doorlooptijden
                                                    termijn creëren? In de planvorming en -uitvoering         Compliance (GRC) staat centraal om de governance                       risicomanagement. Door verwezenlijking van de                                                                                    •   incidenten en klachten
 S AT                                                                                                                                                                                                                                                                                   DEWERKER                      •   zelfsignalerend en -corrigerend vermogen
        I                                           gaat het om keuzes maken, ofwel strategieplanning         van integraal risicomanagement te organiseren.                         Plan-Do-Check-Act cycli. Meervoud omdat naast de                                                 ME
        E




                                                    en realisatie richten op uitsluitend de belangrijkste     GRC en het ‘3lines of defense’ model verschuift de                     reguliere risicomanagementcyclus ook een cyclus                                                                                  •   kwaliteit management - medewerkers
                                                                                                                                                                                     ‘draait’ die aandacht heeft voor de cultuur en mens-                                                                             •   tevredenheid
                                                    waardestuwers – value drivers. Alleen die program-        beheersdruk van de risico- en controlfuncties (2nd)                                                                                                                                                     •   verzuim
                         D EWER KE                                                                                                                                                   kant: namelijk inspireren, mobiliseren, waarderen
                     E                              ma’s en lijnactiviteiten uitvoeren die (in de onder-      en internal audit (3rd) naar het lijnmanagement                                                                                                                                                         •   motivatie
                 M



                                   R




                                                    linge mix) optimaal waarde toevoegen.                     (1st) – waar de primaire verantwoordelijkheid van                      en reflecteren. Om risicomanagement niet te laten                                                                                •   aantrekken - behoud talent
                                                                                                                                                                                     vervallen tot een instrumenteel staffeestje is de                                                          T S C H A P P E LI
                                                    Afgeleid van de value drivers wordt de risicotole-        risicomanagement ook inderdaad thuishoort. GRC                                                                                                                                  AA                      •   maatschappelijk imago




                                                                                                                                                                                                                                                                                          M




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 JK
                                                    rantie – risk appetite – bepaald. Hoeveel risico is       reduceert de totale beheerskosten én risico’s worden                   zachte cyclus minstens zo belangrijk; een breed                                                                                  •   verantwoord ondernemen
                                                                                                                                                                                     draagvlak en betrokkenheid vanuit de gehele orga-                                                                                •   duurzaamheid
                              TS
                                   C HAPP
                                            E
                                                    op de afzonderlijke value drivers acceptabel? En          in de business beter gemanaged. Over waardetoe-                                                                                                                                                         •   werkgelegenheidsvoorziening
                                                                                                                                                                                     nisatie is onontbeerlijk. Informeren en communice-
                                                    wat zijn de gevolgen voor stakeholders value van          voegend risicomanagement gesproken!
                          A




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      •   milieu
                                            L IJ
                         MA




                                                                                                                                                                                     ren komen daardoor in de PDCA centraal te staan.
                                                K




                                                    relatief meer aandacht voor value drivers gericht op
                                                                                                                                                                                     Het risicomanagementproces is op alle niveaus
                                                    wet- en regelgeving ten opzichte van klantbedie-          Naast de structuur en middelen moet bij de inrich-
                                                                                                                                                                                     van de organisatie aaneengeschakeld – vanuit de
                                                    ning, medewerkerbetrokkenheid en/of financieel            ting van risicomanagement ook het risicobewust-
                                                                                                                                                                                     rollen en bijbehorende verantwoordelijken zoals
                                                                                                                                                                                                                                               Man Scope isb.indd 1                                                                                              12-09-11 12:29



                                                    resultaat? Keuzes in risicomanagement richten             zijn, het gedrag van leiding en medewerkers én
                                                                                                                                                                                     die in de Inrichtingsfase zijn vastgesteld. Het is het
                                                    zich op de belangrijkste (on)bekende onzekerhe-
                                                                                                                                                                                     proces waar de business in de lead is en de risico-      doelstellingen heeft die aansluiten op de belangen
                                                    den en kansen – risk drivers – die de waardedoel-
                                                                                                                                                                                     en controlfunctie een initiërende een bewakende          van de stakeholders, die doelstellingen met een
                                                    stellingen beïnvloeden. Focus is niet iets statisch,                                                                             functie hebben. Business en Risk & Control hebben        redelijke zekerheid haalt en tijdig bijstuurt. Als er
Dit is opval-                                       belangen van stakeholders veranderen voortdu-                                                                                    een gezamenlijk belang bij een kwalitatief be-           gesignaleerde ernstige tekortkomingen zijn, waarbij
ment hand                                           rend en leiden tot het verleggen van prioriteiten in                                                                             heerste organisatie. Vanuit haar integrale verant-       niet snel adequate maatregelen genomen kunnen
                                                                                                                 FIT staat voor Focus (why), Inrichting (what) en Transitie (how).
 nstellingen                                        de Focus for Risk.                                                                                                               woordelijkheid stelt de business de risico’s vast en     worden of kansen onbenut gelaten worden, is de
 ogramma’s                                                                                                                                                                           definieert de beheers- en toetsmaatregelen. Daarbij      organisatie niet waarderealiserend. FIT for Risk
                                                                                                                 FOCUS         waardecreatie (maximalisatie): keuzes maken
 o’s in ver-                                        INRICHTING FOR RISK                                                                                                              is het belangrijk te erkennen dat al deze risico’s op    helpt dit te voorkomen.
                                                                                                                 INRICHTING sturing en beheersing (flexibiliteit): mogelijk maken
 s Value at                                         Het continu aansluiten op veranderende belangen                                                                                  elkaar ingrijpen. Bovendien stuurt de business bij
                                                                                                                 TRANSITIE uitvoering en verandering (snelheid): waar(de) maken
elateerd aan                                        van alle stakeholders en het slagvaardig inspelen                                                                                in geval van afwijkingen. Risk & Control ziet toe op
 nisatiewaar-                                       op externe en interne ontwikkelingen zijn voor                                                                                   en ondersteunt de business bij invulling van een
                                                                                                                 In de FIT-aanpak bieden wij de volgende reeks van
 n de vorm                                          organisaties uitdagingen van formaat. Daarbij is                                                                                 kwalitatieve beheersing.
                                                                                                                 managementproposities aan:
  tegreerd.                                         een flexibele inrichting van kwalitatief, integraal
                                                                                                                 FIT voor Risk management
met een                                             risicomanagement een kritische value driver. De                                                                                  BENEFIT FOR RISK
                                                                                                                 FIT voor Performance management
 end naar de                                        organisatie moet immers in staat zijn de verande-                                                                                Verschillende voordelen van FIT for Risk passeer-
                                                                                                                 FIT voor Process management
  nsitie met                                        ringen in Focus te vertalen naar effectief en efficiënt                                                                          den de revue: identificatie van kansen, voorkoming
                                                                                                                 FIT voor Change management                                          van verliezen/onverwachte zaken, efficiëncy van
entie van FIT                                       risicomanagement. Dit kan alleen wanneer risico-
 e Organi-                                          management een inherent onderdeel van ‘running                                                                                   internal control, good governance zoals transpa-
                                                                                                                 De doelstelling van FIT is om van waardecreatie naar                rante besluitvorming, relevante informatie en het
anisatie en                                         the business’ vormt; weten waar de organisatie
                                                                                                                 waarderealisatie te transformeren.                                  tijdig inspelen op veranderingen. Maar wat levert
  nisatie. Het                                      vanuit risico oogpunt het meest kwetsbaar is en
                                                                                                                 De aanpak van FIT bestaat uit workshops, opleidingen,               FIT for Risk – vanuit de Focus van waardecreatie –
   waarde                                           waar kansen liggen.
                                                                                                                 scans, advies- en implementatietrajecten.                           nu eigenlijk op? Het resultaat is de beneFIT for Risk.
 nisatie. Dit                                       Inzicht is nodig in welk volwassenheidsstadium
 n adaptief                                         de organisatie verkeert als het gaat om de huidige                                                                               Het figuur illustreert in algemene zin de waarderea-
                                                                                                                 Om FIT te worden en te blijven laten we ons inspireren door         lisatie van FIT for Risk.
n en beheer-                                        inrichting van risicomanagement en welke ambitie
                                                                                                                 Topsport. Als metafoor en als motor om als organisatie              Een organisatie is ‘in control’ als de kwaliteit van     Eric Gerritsen en Michel Thomassen,
 ontinu inno-                                       men daarin koestert. Aansluitend op onze gedachte
                                                                                                                 FIT te worden en te blijven.                                        de organisatie zodanig is dat zij evenwichtige           senior management consultants bij Eiffel
  orsprong en                                       en methodiek van Integraal Sturen en Beheersen
                                                    gaat het bij de inrichting van risicomanagement om




                                                                                                                                                                                                                                                                                     WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
but-not-least de waardering van behaalde presta-         FIt                                                                                              strateg
                                                                                                                                                 ties: wordt de collectieve en individuele beoorde-       FIT gaat om ‘keuzes maken’, ‘mogelijk maken’                                                     centra
                                                                                                                                                 lings- en beloningssystematiek op zuivere wijze          en ‘waar(de) maken’. FIT maakt dat performance                                                   stakeh
                                                                                                                                                 gekoppeld aan of en hoe de werkelijke prestaties         management samen met risk, process en change                                                     niet al




FIT voor Performance
                                                                                                                                                 zijn gerealiseerd? Met andere woorden, wordt wel         management (en de integraliteit daartussen) tot                                                  mic va
                                                                                                                                                 het juiste prestatiegerichte gedrag – als exponent       de noodzakelijke pijlers behoort om een organi-                                                  op fina
                                                                                                                                                 van waardering – gestimuleerd?                           satie in staat te stellen de waarde van een organi-                                              ingebe
                                                                                                                                                                                                          satie te verhogen. Het resulteert in een High Value                                              doelst




Management
                                                                                                                                                 Ten derde noemen we effectieve strategiereali-           Organisation (HVO). Met het gestelde ambitieni-                                                  medew
                                                                                                                                                 satie. Binnen de huidige dynamiek in de externe          veau en de strategie als vertrekpunt levert dit een                                              – waa
                                                                                                                                                 omgeving – veranderingen zijn in deze tijd com-          maximale extern waardegedreven en een intern                                                     seerd z
                                                                                                                                                 plex en volgen zich snel op – is de alertheid en         verbeterende en lerende organisatie op.                                                          betrok
                                                                                                                                                 veerkrachtigheid van de organisatie dé kritische
                                                                                                                                                 succesfactor voor onderscheidend concurren-              FIt For PerFormance                                                                              Focu
                                                                                                                                                 tievoordeel. De strategie laat zich niet langer          FIT for Performance staat voor Focus, Inrichting                                                 Focus
Prestatiegericht sturen omvat de integrale sturing van de organisatie om                                                                         met een horizon van drie tot vijf jaar vastzetten.       en Transitie van performance management dat                                                      hebbe
                                                                                                                                                 De gemiddelde houdbaarheidsperiode van een               een optimale strategierealisatie ondersteunt.                                                    eel, or
de strategische keuzes te realiseren. Performance management is een                                                                              strategie ligt veelal op een tot drie jaar en dwingt     Het verankert de drie eerder genoemde cruciale                                                   pelijk
wijdverbreid managementbegrip dat al decennialang gebruikt wordt, maar                                                                           – vanuit ‘outside inside’ benadering – tot een           randvoorwaarden.                                                                                 en lan
                                                                                                                                                 snellere en flexibelere adaptatie.                       Integrale prestatiesturing start niet vanuit het                                                 Belang
(nog) niet bij alle organisaties tot de gewenste waarderealisatie leidt.                                                                                                                                                                                                                                   leiden
Succesvol performance management kent drie cruciale randvoorwaarden:                                                                                                                                                                                                                                       strateg
                                                                                                                                                                                                                                                                                                           strateg
een gemeenschappelijke ‘stip op de horizon’, verbinding tussen de ‘harde’
                                                                                                                                                                                                                                                                                                           InrIc
en ‘zachte’ kant én een effectief realisatieproces.                                                                                                                                                                                                                                                        Om re
                                                                                                                                                                                                                                                                                                           maken
                                                                                                                              Externe Factoren                                                                                         Belanghebbenden
                                                                                                                                                                             FIT
                                                                                                                                                                                                                                                                                                           tussen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                           van ris
                                                                                                                                                                                                                                                                                                           manag
                                                                                                                                                                                                                                                                    A N CI EE
                                                                                                                                                                                                                                                               IN                                          cultuu
                                                                                                                                                               INTEGRAAL STUREN EN BEHEERSEN




                                                                                                                                                                                                                                                                            L
                                                                                                                                                                                                                                                        F
              P
                                                                                                                                                     PERFORMANCE                                   RISK
                                                                                                                                                                                                                                                                                                           Bij de
                          erformance management is in de prak-        quent en integraal in de organisatie doorvertaald.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                           ring ha
                          tijk niet altijd en overal succesvol. Ten   Bestaat er strategic alignment tussen het strate-
                                                                                                                                                                                                                                                                                KLA NT                     Zoals i
                          eerste zien we dat in strategievorming      gisch kader en de geformuleerde doelstellingen                                               CULTUUR       STRUCTUUR                                                                                                                 prakti
                          en de doorvertaling naar prestatie-         van het management, de operationele teams- en                                                                                                                                                                                        nagem
                          plannen er vaak geen gezamenlijk toe-       de individuen? Zijn de doelstellingen vertaald                                                                                                                                                                                       den ci
                                                                                                                                                                                                                                                   A N IS AT
              komstbeeld is. Onduidelijke beeldvorming van de         naar de juiste structuur en vindt de juiste allocatie     STRATEGIE                                                                       WAARDE                        RG               I
                                                                                                                                                                                                                                                                                                           is dit v




                                                                                                                                                                                                                                          O



                                                                                                                                                                                                                                                               E
              toekomst en van de weg er naar toe leidt tot weinig     van middelen plaats? Wordt er, na vastlegging van                                            MENSEN        MIDDELEN                                                                                                                  risk, c
              focus. Het management slaagt niet in de vertaling       prestatieafwijkingen, adequaat bijgestuurd? Of                                                                                                                                                             EWER KE                   vertali
                                                                                                                                                                                                                                                                            ED
              naar prestatiedoelstellingen omdat er geen keuzes       vinden acties plaats in het laatste kwartaal van                                                                                                                                                                                     (bij)st




                                                                                                                                                                                                                                                                        M



                                                                                                                                                                                                                                                                                          R
              worden gemaakt; de kritische succesfactoren zijn        het jaar, wanneer de eindstreep in zicht komt?                                                                                                                                                                                       doorve
              onduidelijk. Strategische doelstellingen worden                                                                                                                                                                                                                                              is een
                                                                                                                                                                             PROCESS
              ‘top-down gecascadeerd’ in plaats van een we-           De zachte kant van prestatiesturing – de soft                                                                                                                                                                                        en beh
                                                                                                                                                                                                                                                                                          C HAPP
              derzijdse verbinding te zoeken in doelstellingen        controls – leidt bij onderbelichting tot weinig ge-                                                                                                                                                            TS            E




                                                                                                                                                                                                                                                                                 A
                                                                                                                                                          CHANGE




                                                                                                                                                                                                                                                                                                   L IJ
                                                                                                                                                                                                                                                                                MA
              vanuit een gezamenlijke ‘stip op de horizon’.           meenschappelijkheid. Ontbreken van betrokken-                                                                                                                                                                                        De inr




                                                                                                                                                                                                                                                                                                       K
                                                                      heid en draagvlak zijn in de praktijk veel gehoorde                                                                                                                                                                                  van de
              Ten tweede zien we dat de ‘harde’ en ‘zachte’ kant      argumenten voor onsuccesvolle strategierealisa-                                                                                                                                                                                      digde
              van prestatiesturing veelal niet geïntegreerd zijn      tie. Het ambitieniveau en de haalbaarheid van de                                                                                                                                                                                     indica
              en niet in balans met elkaar zijn. De harde kant        doelstellingen zijn vaak onderwerp van discussie                                                                                                                                                                                     van de
              van prestatiesturing – de hard controls – zijn          en worden als excuses aangedragen voor het niet                            Overall FIT                                                                                                                                               sistent
              vanuit de strategische keuzes niet altijd conse-        halen van de gestelde prestatieniveaus. En last-




   Management Scope editie 11 2011                                                                                                                                                                        WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
strategisch kader, maar stelt prominent de waarde        ontsloten en is de grondslag voor de gewenste                                                                                                                                    Plan
en’                                 centraal van alle belanghebbenden – share- en            integrale stuursets van dashboards en analyses.
mance                               stakeholders. Waarde centraal stellen, is zeker          Discussies over de betrouwbaarheid van data is                         Aan de menskant is inspiratie essentieel om betrok-                                                     STRATEGIE
                                                                                                                                                                    kenheid en draagvlak op alle niveaus te creëren. Het
 ange                               niet alleen gericht op financiële waarde – econo-        niet aan de orde: het gaat altijd om één waarheid.
                                                                                                                                                                    in dialoogvorm delen van de strategische doelstel-
  ) tot                             mic value added voor de shareholder. De sturing                                                                                                                                                                                          In s pir er e n
                                                                                                                                                                    lingen leidt vaker tot een individuele overtuiging
 ani-                               op financiële prestatiedoelstellingen is meestal
                                                                                                      evenwichtig in wat en
                                                                                                                                                                    en intrinsieke motivatie voor het leveren van een
  gani-                             ingebed. De overige meer kwalitatieve waarde-                                                                                   (team)prestatie. De rechtstreekse doorvertaling
  Value                             doelstellingen – organisatiewaarde, klantwaarde,
 ieni-                              medewerkerswaarde en maatschappelijke waarde                      hoe van prestaties,                                           van de prestatiedoelstellingen in het belonings- en
                                                                                                                                                                    beoordelingsbeleid zorgt voor een evenwichtige
 it een                             – waar juist de overige stakeholders in geïnteres-
                                                                                                      gericht op zowel korte-                                       waardering.




                                                                                                                                                                                                                                                                                                         M o b il i s e r e n
                                                                                                                                                                                                                                                                STRUCTUUR                      CULTUUR




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                PR O CE S
                                                                                                                                                                                                                                     ACTIE


                                                                                                                                                                                                                                             B ij s t u r e n
 tern                               seerd zijn, worden integraal in de prestatiesturing




                                                                                                                                                                                                                               Act
                                                                                                                                                                                                                                                                               KPI’S




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            Do
                                    betrokken.
                                                                                                      als langetermijnprestaties                                    transItIe For PerFormance
                                                                                                                                                                                                                                                                MIDDELEN                        MENSEN




hting
                                    Focus For PerFormance
                                    Focus begint met waardeanalyse van de belang-
                                                                                                      en waarde                                                     In transitie gaat het om het werkend maken van de
                                                                                                                                                                    performance management cycle .
 dat                                hebbenden. Welke waarde – verdeeld naar financi-
nt.                                 eel, organisatie, klant, medewerker en maatschap-        Een performance gedreven cultuur vraagt om lei-                        Dit is het proces waar het lijnmanagement primair                                                        Waarderen
                                                                                                                                                                    verantwoordelijk is en zorgt voor een effectief
ciale                               pelijk – wil de organisatie op korte, middellange        derschap en principes die gericht zijn op continue
                                                                                                                                                                    realisatieproces. De crux van (bij)sturing zit in de
                                    en lange termijn creëren? Focus is niet iets statisch.   prestatieverbetering waarbij successen en tegenval-
                                                                                                                                                                    continue aanpassing en de snelheid van transitie.                                                      RAPPORTAGE
 et                                 Belangen van stakeholders veranderen continu en          lers gedeeld worden. Het delen en het aanspreken
                                    leiden tot het verleggen van prioriteiten binnen de      van elkaar, zowel positief als negatief, motiveert,                                                                                                                                                                                        HARD CONTROLS
                                                                                                                                                                    Het is essentieel om prestatiedoelstellingen – in
                                    strategie(realisatie). Het gaat om een dynamisch         mobiliseert en verbindt mensen en teams. Dit                           hard en soft controls – te integreren in één manage-
                                                                                                                                                                                                                                                                             Check                                                      SOFT CONTROLS

                                    strategisch proces met sturing op ‘de voorkant’.         resulteert in houding en gedrag waar prestaties écht                   ment cycle waarbij de ’boven- en onderstroom’ met
                                                                                             centraal worden gesteld.                                               elkaar verbonden zijn.
                                    InrIchtIng For PerFormance
                                    Om realisatie van waardedoelstellingen mogelijk te                                                                              Hard controls zorgen in de planfase voor een geïn-     komt de samenwerking ten goede die de snelheid
                                    maken, gaat het in de inrichting om het samenspel                                                                               tegreerde strategische visie en doelstellingen. In     tijdens de fase van ‘waar maken’ van de strategie
 nden                               tussen het sturen op prestaties en het beheersen                                                                                de uitvoeringsfase wordt de strategie vertaald naar    bepaalt. Teams zijn wederzijds afhankelijk van
                                    van risico’s. Overduidelijk is de fit tussen de vier                                                                            realisatiesturing. Realisatiemeting ten opzichte       elkaars prestaties wat de onderlinge samenwerking
                                    management bouwstenen: structuur, middelen,                                                                                     van planning en externe benchmarks komen in de         stimuleert. Reflectie op houding tussentijds is net
 IEE                                                                                            FIt staat voor Focus (why), Inrichting (what) en transitie (how).   fase van monitoring aan bod. Primair gaat het niet     zo belangrijk als waardering geven ná het realiseren
                                    cultuur en mensen.
      L




                                                                                                                                                                    alleen om het terugkijken naar de gerealiseerde        van doelstellingen. Hiermee wordt gewenst gedrag
                                                                                                Focus         waardecreatie (maximalisatie): keuzes maken           resultaten, maar juist om het accent te leggen op      tijdig bijgestuurd.
                                    Bij de structuur is het belangrijk dat prestatiestu-
                                                                                                InrIchtIng sturing en beheersing (flexibiliteit): mogelijk maken    toekomstgerichte sturing. Scenarioplanning en
                                    ring hand in hand gaat met risicobeheersing.
                                                                                                transItIe uitvoering en verandering (snelheid): waar(de) maken      rolling forecasting ondersteunt dit. Bijsturen op
       KLA NT                       Zoals in ons vorige artikel al betoogd, zien we in de
                                                                                                                                                                    geprognosticeerde afwijkingen gebeurt via business
                                    praktijk dat performance management en risk ma-                                                                                 reviews waarbij (toekomstige) afwijkingen tussen
                                                                                                In de FIt-aanpak bieden wij de volgende reeks van
                                    nagement binnen organisaties nog veelal geschei-                                                                                de geplande en gerealiseerde resultaten leidend zijn
                                                                                                managementproposities aan:
                                    den circuits zijn. En daar waar ze vervlochten zijn,                                                                            voor de te nemen corrigerende acties.
                                                                                                FIt voor risk management
                                    is dit vaak alleen in het financiële vakgebied van
                                                                                                FIt voor Performance management
                                    risk, control & audit. Het eigenaarschap voor de                                                                                Soft controls zijn in de fase van ‘waar maken’
                                                                                                FIt voor Process management
          EWER KE                   vertaling van strategie naar doelstellingen en het                                                                              van de gekozen strategie doorslaggevend. Om de
     ED                                                                                         FIt voor change management
                                    (bij)sturen hierop ligt in handen van de leiding. De                                                                            beoogde transitie daadwerkelijk te laten slagen,
 M



                    R




                                    doorvertaling van de strategische kaderstellingen                                                                               is inspiratie en betrokkenheid van de leiding van
                                                                                                FIt is een waardegedreven visie en een systematische aanpak         groot belang. Zij zorgen voor gezamenlijke ‘be-
                                    is een gedeelde managementverantwoordelijkheid
                                                                                                om doelstellingen te realiseren.                                    liefs’ en voor het mobiliseren en verbinden van
                                    en behoort zeker niet alleen aan finance toe.
              T   SC HAPP   E                                                                   De aanpak van FIt bestaat uit workshops, opleidingen,               teams en afdelingen. In de planfase gaat het om
          A




                                                                                                scans, advies- en implementatietrajecten.                           het visualiseren en het naar elkaar uitspreken van
                            L IJ
       MA




                                    De inrichting van middelen draait om de vertaling
                                K




                                                                                                                                                                    een gezamenlijke ambitie en doelstellingen. De         Annemiek Boogaarts en Michel Thomassen,
                                    van de gewenste prestatiesturing naar de beno-
                                                                                                om FIt te worden en te blijven laten we ons inspireren door         verbinding in de organisatie door communicatie         senior management consultants bij Eiffel
                                    digde informatiesystemen. De kritische prestatie
                                                                                                topsport. als metafoor en als motor om als organisatie
                                    indicatoren (KPI’s) zijn leidend voor de inrichting
                                                                                                FIt te worden en te blijven.
                                    van de informatiearchitectuur. Data wordt op con-
                                    sistente en betrouwbare wijze uit stabiele systemen




                                                                                                                                                                                                                                                       WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
dit dat de Key Performance Indicators (KPI’s) en         is stap één, optimaal managen van de keten met
                                                                                                                                              Key Risk Indicators (KRI’s) worden vertaald naar         leveranciers en klanten tezamen – inter – leidt
                                                                                                                                              Process Value Indicators (PVI’s). In de basis vertel-    uiteindelijk tot een hogere waarderealisatie.
                                                                                                                                              len KPI’s en KRI’s wat we als organisatie wel en




FIT voor
                                                                                                                                              niet willen en PVI’s geven het antwoord op hoe           Keuzes maken!
                                                                                                                                              we dit willen bereiken. Met een gebalanceerde set        Omdat de meeste organisaties niet de luxe hebben
                                                                                                                                              aan PVI’s worden expliciete keuzes gemaakt in de         om de processen van scratch af aan opnieuw in
                                                                                                                                              vertaling van de (mogelijk tegengestelde) waarde-        te richten, is het van belang dat deze in de tijd




Procesmanagement
                                                                                                                                              doelstellingen naar het proces. PVI’s worden niet        worden verbeterd. Twee variabelen zijn bepa-
                                                                                                                                              alleen voor de output van processen gedefinieerd,        lend voor de keuze van procesoptimalisatie: de
                                                                                                                                              maar met name in het proces zodat tijdig op de           waardebijdrage afgezet versus de inspanning. Die
                                                                                                                                              gewenste waardecreatie wordt (bij)gestuurd.              processen verbeteren die het meest bijdragen aan
                                                                                                                                              Het realiseren van de PVI’s draagt direct bij aan        de totale waardebijdrage in de keten op korte en
                                                                                                                                              waardecreatie.                                           lange termijn. Waar liggen de quick wins – low
                                                                                                                                                                                                       hanging fruit? En vervolgens, welke initiatieven
Procesmanagement gaat in het algemeen over het zo effectief en efficiënt                                                                      Met betrekking tot de externe factoren zijn in het       realiseren met relatief weinig inspanning veel
                                                                                                                                              bijzonder de omgevingsdynamiek, leverancier- en          waardebijdrage? Tot slot, welke acties zijn met
mogelijk inrichten en uitvoeren van de activiteiten om te komen tot het                                                                       klantrelaties interessant. Scope van procesma-           een grotere inspanning gericht op waardebijdrage
product of dienst die voldoet aan de klantverwachtingen. Bij FIT for Process                                                                  nagement is de gehele keten – van zand tot klant         op de langere termijn? De keuze voor de verbeter-
                                                                                                                                              – om zo de waardebijdrage van de verschillende           methodiek – het gereedschap binnen procesma-
is de focus gericht op waardecreatie in de volle breedte en gaan we verder                                                                    schakels in de totale keten inzichtelijk te maken,       nagement zoals Lean, Six Sigma en de Theory of
dan alleen leverbetrouwbaarheid.                                                                                                              te sturen en beheersen. Het optimaal managen
                                                                                                                                              van de processen binnen de organisatie – intra –
                                                                                                                                                                                                       Constraints – wordt afhankelijk van de verbete-
                                                                                                                                                                                                       ring bewust ingezet.




              P
                                                                                                                           Externe Factoren                                                                                        Belanghebbenden
                                                                                                                                                                             FIT
                           rocesmanagement is de schakel tus-        leren en verbeteren van processen. Om waarde toe
                           sen wat de organisatie wil bereiken –     te voegen voor de klant moet je bijvoorbeeld de
                           vertaald in ambities, strategie, beleid   verwachtingen overtreffen en dat is niet alleen de
                                                                                                                                                                                                                                                                A N CI EE
                                                                                                                                                                                                                                                           IN
                           en plannen – en de realisatie ervan       verantwoordelijkheid van Marketing. Je moet het                                       INTEGRAAL STUREN EN BEHEERSEN




                                                                                                                                                                                                                                                                        L
                                                                                                                                                                                                                                                    F
                           in de vorm van waardecreatie voor         waarmaken in het proces: do not under promise                                   PERFORMANCE                                RISK
              de verschillende belanghebbenden. Doelen en            but over deliver!
              activiteiten zijn aaneengeschakeld. Of zoals René
              Boender in ‘Great to Cool’ het mooi verwoord:          FIT is een eenduidige visie en een systematische                                                                                                                                                       KLA NT
                                                                                                                                                                   CULTUUR       STRUCTUUR
              “Visie en actie horen als een team bij elkaar, want    aanpak om van waardecreatie naar waarderea-
              visie zonder actie is en blijft een dagdroom en        lisatie te komen. FIT staat voor Focus, Inrichting
              actie zonder visie wordt per definitie een nacht-      en Transitie. In dit artikel volgen vanuit FIT for                                                                                                                        A N IS AT
                                                                                                                             STRATEGIE                                                                       WAARDE                       RG               I




                                                                                                                                                                                                                                      O



                                                                                                                                                                                                                                                           E
              merrie”. De centrale positie van processen wordt       Process de belangrijkste beginselen voor het
                                                                                                                                                                   MENSEN        MIDDELEN
              ondermeer onderkend door EFQM1, die processen          richten (Focus), vervolgens Inrichten en afsluitend
                                                                                                                                                                                                                                                                             EWER KE
              als schakel positioneert tussen de organisatie - en    verrichten (Transitie) van de processen.                                                                                                                                                           ED




                                                                                                                                                                                                                                                                    M



                                                                                                                                                                                                                                                                                      R
              resultaatgebieden.
                                                                     FOCUS
              Traditionele procesmanagementtheorieën hebben          Process Value Indicators                                                                                PROCESS
              de basisgedachte dat leverbetrouwbaarheid voor         De doelstellingen zoals gesteld door de verschil-                                                                                                                                                           TS
                                                                                                                                                                                                                                                                                      C HAPP
                                                                                                                                                                                                                                                                                               E
              de klant uiteindelijk het beste is. Het constant       lende belanghebbenden op gebied van financieel,




                                                                                                                                                                                                                                                                             A
                                                                                                                                                         CHANGE




                                                                                                                                                                                                                                                                                               L IJ
                                                                                                                                                                                                                                                                            MA




                                                                                                                                                                                                                                                                                                   K
              leveren van hetzelfde gevraagde product of dienst      klant, organisatie, medewerker en maatschappij
              binnen de gestelde tijd. Daarbij ligt de nadruk op     zijn het vertrekpunt. Vanuit value management
              het sneller en met minder variatie uitvoeren van       vindt de vertaling plaats naar performance en risk
              het proces. FIT for Process is meer dan dat! FIT       management. Procesmanagement realiseert door
              for Process gaat om de vertaling van de focus op       evenwichtige sturing en beheersing de waarde-
                                                                                                                                               1
              de doelstellingen naar de inrichting en transitie      doelstellingen. Dit is een belangrijke stap om tot                            EFQM excellence model (European Foundation for Quality Management) in het Nederlands INK
              van procesmanagement, inclusief het continu            waarderealisatie te komen. Concreet betekent




   Management Scope editie 12 2011                                                                                                                                                                     WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
INRICHTING                                              kantelen we de traditionele organisatiepiramide
Criteria                                                en zetten we het uitvoerende (keten)proces boven-
Succesvolle inrichting voor FIT for Process gaat        aan. Dit betekent dat alles binnen de organisatie
                                                                                                                               Continu verbeteren
om de invulling van drie criteria fit met:              ten dienste wordt gesteld aan het uitvoerende
                                                                                                                               In het doorlopen van de managementcyclus wordt
                                                                                                                                                                                                        INTEGRAAL STUREN EN BEHEERSEN
1 waardedoelstellingen;                                 proces, de medewerkers op de werkvloer.
                                                                                                                               continu de gerealiseerde waarde op verbetermoge-
2 omgevingsdynamiek;
                                                                                                                               lijkheden en de noodzaak tot bijsturing gereflec-
3 ambitieniveau.                                        TRANSITIE
                                                        Integrale verantwoordelijkheid
                                                                                                                               teerd. Dit gebeurt uiteraard samen met en door de      F                      PERFORMANCE (KPI’S) & RISK (KRI’S)
                                                                                                                               medewerkers in het proces in multidisciplinaire
De waardedoelstellingen vertaald naar de PVI’s          De processen moeten als keten bestuurd en be-
                                                                                                                               teams. Om zo optimaal gebruik te maken van de
zijn kaderstellend. Op basis hiervan vindt aan-         heerst – ketenregie – worden. Dus elk proces heeft
                                                                                                                               kennis in de organisatie, afdelingsoverschrij-              CULTUUR                                                STRUCTUUR
sluiting plaats in de inrichting van de manage-         een proceseigenaar op directie niveau – accoun-
                                                                                                                               dende samenwerking te stimuleren en draagvlak
mentbouwstenen cultuur, mensen, structuur en            table – en procesmanager voor de operationele
                                                                                                                               te creëren voor de verbetering. Verbetering kan
middelen. Daarnaast is de mate van verandering          sturing – responsible. Dit geldt ook voor de on-
                                                                                                                               worden gerealiseerd op verschillende manieren.
                                                                                                                                                                                                                     PROCESS VALUE
                                                                                                                                                                                       i
in de omgeving bepalend. Hoe groter de omge-            dersteunende processen. Als procesmanager ben
                                                                                                                               Ten eerste door het elimineren van activiteiten
vingsturbulentie des te flexibeler de processen         je niet alleen verantwoordelijk voor het volgens                                                                                   MENSEN                      INDICATORS                  MIDDELEN
                                                                                                                               die geen waarde toevoegen vanuit de verschil-
worden ingericht. Ten slotte is de ambitie en           afspraken uitvoeren van het proces, maar ook voor
                                                                                                                               lende waardeperspectieven. Hulpmiddelen die
groeifase waarin de onderneming zich bevindt            het meten en (bij)sturen van de performance op
                                                                                                                               hierbij gebruikt kunnen worden zijn Value Stream
richtinggevend. Werken met processen en de orga-        basis van het managementdashboard, voor het
                                                                                                                               Mapping en de acht verspillingen zoals onderkent
nisatie hierop inrichten is geen sinecure. Dit is een   uitvoeren van de eerste-lijnscontrole – risicoma-
                                                                                                                               binnen Lean. Maar ook door het verbeteren van de
continu ontwikkelingsproces waarin steeds weer          nagement – en voor het continu verbeteren van de
een stap wordt gezet in het leerproces.                 processen. De procesmanager is dus integraal ver-
                                                                                                                               huidige processen door Kaizen.
                                                                                                                                                                                      T                          UITVOERENDE PROCESSEN
                                                        antwoordelijk voor het realiseren van de waarde
                                                                                                                               Relatie met change management                                                   ONDERSTEUNENDE PROCESSEN
IQ en EQ                                                voor zijn of haar proces. Belangrijk is niet alleen
                                                                                                                               De continue verbeteringen worden binnen het
In de inrichting van het proces zijn zowel de           het benoemen van proceseigenaren en -managers,
                                                                                                                               proces – Transitie – in de fase van check naar act
’harde’ – IQ – als ’zachte’ – EQ – elementen van        maar deze ook trainen in hun rol en deze rol perio-
                                                                                                                               opgelost, de zogenaamde single loop learning.
belang. Zonder inspiratie gaan plannen niet leven       diek evalueren en reflecteren.
                                                                                                                               Daarnaast kunnen veranderingen noodzakelijk           organisatie, medewerkers en maatschappelijk
en ’just do it’ werkt alleen als de medewerkers er
                                                                                                                               zijn in de procesopzet –Inrichting – of in de doel-   gediend. Effectieve klantbediening tegen zo laag
ook daadwerkelijk achterstaan. Het belang van
                                                                                                                               stellingen – Focus –, respectievelijk de double en    mogelijke kosten, vanuit een ketenbenadering,
de zachte managementbouwstenen wordt steeds
groter door de trend tot meer empowerment en                                                                                   triple loop learning. Oftewel, continue verbeterin-   passend bij de groeifase van de organisatie,
een hoger opleidingsniveau én de dynamische
                                                           FIT staat voor Focus (why), Inrichting (what) en Transitie (how).   gen in running the business en changing the busi-     voldoende ontwikkelingsruimte voor de medewer-
omgeving die meer flexibiliteit vraagt. Dit bete-                                                                              ness. Changing the business is het onderwerp van      kers en binnen de kaders van sustainability. Er is
kent sturing volgens abstractere regels waardoor
                                                           FOCUS      waardecreatie (maximalisatie): keuzes maken              het volgende artikel: hoe word je FIT for Change?     ruimte voor creativiteit en ondernemerschap daar
medewerkers meer zelf invulling geven aan hun
                                                           INRICHTING sturing en beheersing (flexibiliteit): mogelijk maken                                                          waar noodzakelijk en de organisatie kan inspelen
functie. Niet alles kan en moet worden vastgelegd
                                                           TRANSITIE uitvoering en verandering (snelheid): waar(de) maken      BENEFIT                                               op de dynamiek in de omgeving en creëert fans
in handboeken en werkinstructies want dit kan                                                                                  Focus is het vertrekpunt en zorgt voor expliciete     door verwachtingen te overtreffen. Oftewel, met
                                                           In de FIT-aanpak bieden wij de volgende reeks van                   keuzes maken, waarbij doelgerichtheid van             FIT for Process maak je waarde waar!
bijvoorbeeld ten koste gaan van creativiteit en
                                                           managementproposities aan:                                          procesmanagement voor de totale waardebijdrage
ondernemerschap. Dus besteed naast het inrich-
                                                           FIT voor Risk management                                            centraal staat. Met behulp van PVI’s worden de
ten van de structuur en beschikbaar maken van
                                                           FIT voor Performance management                                     keuzes vertaald in hoe de focus op waardecreatie
middelen ook aandacht aan cultuur en mensen.
                                                           FIT voor Process management                                         wordt ingericht en gerealiseerd. Hierbij worden
Welk type leiderschap hebben we nodig, welke
                                                           FIT voor Change management                                          zowel de harde als zachte factoren meegenomen
kennis en vaardigheden en wat betekent dit voor
de gewenste organisatiecultuur? Om de verwach-                                                                                 en wordt rekening gehouden met de omgevingsdy-
                                                           FIT is een waardegedreven visie en een systematische aanpak         namiek en het ambitieniveau van de organisatie.
tingen van de klant te overtreffen, zijn met name
                                                           om doelstellingen te realiseren.                                    Door continue verbetering in het proces – single
deze zachte elementen zoals klantempathie en
                                                           De aanpak van FIT bestaat uit workshops, opleidingen,               loop – wordt het proces stap voor stap verbeterd.
servicegerichtheid doorslaggevend
                                                           scans, advies- en implementatietrajecten.                           Met behulp van change management wordt invul-
Waardevolle werkvloer centraal                                                                                                 ling geven aan de double en triple loop.
                                                           Om FIT te worden en te blijven laten we ons inspireren door         Hierdoor is de organisatie in staat om de verwach-
De waarde voor de klant wordt gerealiseerd in het
                                                           Topsport. Als metafoor en als motor om als organisatie              tingen van de klant te overtreffen op het gebied
proces op de werkvloer, daar wordt het product of
                                                           FIT te worden en te blijven.                                        van kwaliteit, product of dienst, relatie, prijs en
de dienst waar de klant voor heeft betaald gereali-
seerd. Om de organisatie daarop te laten inrichten,                                                                            bediening. Naast het klantbelang worden ook           Franc Damhuis en Michel Thomassen,
                                                                                                                               de belangen vanuit de perspectieven financieel,       senior management consultants bij Eiffel




                                                                                                                                                                                                        WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
Externe Factoren                                                                                          Belanghebbenden                                                      ken va

                                                                                                                                                                                 FIT                                                                                                                             van de




FIT for Change
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 komen
                                                                                                                                                                                                                                                                          A N CI EE
                                                                                                                                                                                                                                                                     IN
                                                                                                                                                                INTEGRAAL STUREN EN BEHEERSEN




                                                                                                                                                                                                                                                                                  L
                                                                                                                                                                                                                                                              F
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Inrichti
                                                                                                                                                         PERFORMANCE                                 RISK
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Organi
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 tieven
                                                                                                                                                                                                                                                                                      KLA NT                     handva
                                                                                                                                                                       CULTUUR       STRUCTUUR
Verandermanagement is een veel omvattende managementdiscipline                                                                                                                                                                                                                                                   te mak
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 deromv
waarin de laatste decennia een grootschalige diversiteit aan definities,                                                            STRATEGIE                                                                                                       RG
                                                                                                                                                                                                                                                         A N IS AT                                               de inri
                                                                                                                                                                                                                   WAARDE                                            I
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 beeld d
theorieën, methodieken en best practices ontwikkeld is. Het draait om




                                                                                                                                                                                                                                                O



                                                                                                                                                                                                                                                                     E
                                                                                                                                                                       MENSEN        MIDDELEN                                                                                                                    van pro
hoe een organisatie bestand is tegen en inspeelt op de externe en interne                                                                                                                                                                                                         ED
                                                                                                                                                                                                                                                                                       EWER KE                   portfol
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 beheer
veranderkrachten. Zelden met als focus de realisatie van de totale




                                                                                                                                                                                                                                                                              M



                                                                                                                                                                                                                                                                                                R
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 integra
waardemaximalisatie voor de ‘afnemers’ – de belanghebbenden – van                                                                                                                PROCESS
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 porfoli
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 ten rele
de organisatie. In een reeks artikelen gaan wij in op wat FIT betekent voor                                                                                                                                                                                                                TS
                                                                                                                                                                                                                                                                                                C HAPP
                                                                                                                                                                                                                                                                                                         E       1. Nive




                                                                                                                                                                                                                                                                                       A
risk, performance, process en change management. Dit vierde artikel in de                                                                                    CHANGE




                                                                                                                                                                                                                                                                                                         L IJ
                                                                                                                                                                                                                                                                                      MA
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     kan




                                                                                                                                                                                                                                                                                                             K
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     tie-i
FIT-reeks belicht de visie en aanpak van FIT for Change. Het gaat in op het                                                                                                                                                                                                                                          is ee
waarom, wat en hoe van FIT for Change.                                                                                                                                                                                                                                                                               dou
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     – ve




               O
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 2. Kwa
                              rganisaties hebben te maken met steeds    oriëntatie en noodzaak voortkomt. Bijvoorbeeld                               Veranderingen zijn te onderscheiden in continue        Focus for Change                                                                                         welk
                                                                        achterblijvende financiële resultaten, teleurstellende                       veranderingen en discontinue veranderingen; we         Focus gaat over de kunst van het kiezen! En geeft                                                        real
                              meer en hogere verwachtingen van de
                                                                                                                                                     spreken hier over verbeteren – running the business    duidelijkheid over de veranderdoelstellingen en                                                          IQ (r
                              belanghebbenden in een complexere         klanttevredenheid, hoog ongewenst personeels-
                                                                                                                                                     – en vernieuwen – changing the business. Zoals         -strategie. Welke waarde(ring) willen we voor onze                                                       hart
                              externe omgeving. Dit vraagt een          verloop of boetes van toezichthouders.
                                                                                                                                                     we in het artikel FIT for Process – oktobernummer      belanghebbenden bereiken? Op welke externe invloe-                                                   3. Man
                              continu en hoog adaptief vermogen van
                                                                                                                                                     Management Scope – beschreven, worden continue         den spelen we in? Waar werken we naar toe en wat is                                                      tuur
               organisaties. Immers, de verwachtingen van aandeel-      Het nieuwe veranderen werkt anticiperend en is
                                                                                                                                                     verbeteringen binnen de transitie van het proces       belangrijk?                                                                                              kwa
               houders (high return), klanten (best company to work     gericht op groei en waarderealisatie. Alertheid op
                                                                                                                                                     – de zogenaamde single loop – als onderdeel van                                                                                                                 men
               with), medewerkers (great place to work), toezicht-      externe veranderingen en de veerkrachtigheid in de
                                                                                                                                                     ‘running the business’ belegd. De noodzakelijke        Essentieel is het signaleren van (mogelijk) achterblij-                                                  stru
               houder (in control) en maatschappij (sustainable         interne organisatie zijn essentieel voor bestaansrecht
                                                                                                                                                     veranderingen die de organisatiedoelstellingen         vende financiële, klant-, medewerker-, organisatie- en                                                   geac
               company) nemen toe. Maar ook de ontwikkelingen in        en groei op korte en lange termijn. In het nieuwe ver-
                                                                                                                                                     of de -inrichting raken – de zogenaamde triple en      maatschappelijke waarde voor nu en in de toekomst.                                                       ring
               de (macro)economie, social media, wet- en regelge-       anderen is wendbaarheid – agility – bepalend voor
                                                                                                                                                     double loop – zijn onderdeel van ‘changing the         En vooral is van belang om gemeenschappelijk de                                                      Inricht
               ving, opkomende markten, vergrijzing en generatie        duurzame waarde(ring). Of zoals Charles Darwin het                           business’. Voor de flexibiliteit en snelheid is het    diagnose van impact en oorzaken te stellen. Dit                                                      verand
               Z hebben significante invloeden op organisaties. Het     verwoordde: “It’s not the strongest of the species that                      gewenst om de verandering zoveel mogelijk als          bepaalt namelijk de veranderomvang – in termen van
               tijdig signaleren en flexibel en snel anticiperen op     survives, nor the most intelligent that survives. It is                      continue verbetering in het proces te beleggen.        scope, urgentie en tijd – en geeft de kaders voor de                                                 Transit
               deze externe omgevingscomplexiteit zijn de kritische     the one that is the most adaptable to change.”                               FIT for Change is een integrale verandermethodiek      gewenste veranderinrichting en de benodigde transitie.                                               In de tr
               ‘value drivers’ om duurzaam onderscheidend vermo-        Wij hanteren een visie en aanpak voor het nieuwe                             en helpt organisaties, met een drieluik, om doelge-                                                                                                         lijk ger
               gen te realiseren.                                       veranderen die focus op waardecreatie, flexibiliteit                         richt aan verandering te werken. Elke verandering      Aandachtspunt in focusbepaling is vooral het onder-                                                  – moet
                                                                        in de inrichting en snelheid in de transitie met elkaar                      grijpt in op de focus van waardecreatie, inrichting    scheid tussen doelstellingen en strategie. Veranderdoe-                                              zijn – o
               Deze externe veranderdynamiek zorgt voor ‘sense of       verbindt.                                                                    van de organisatie en transitie van het proces. Het    len geven de streefwaarden voor de verandering aan,                                                  Het mi
               urgency’ tot intern veranderen en legt een substanti-                                                                                 resultaat van de optelsom van dit drieluik is waar-    de veranderstrategie is het actiegerichte strijdplan. Wat                                            verklaa
               eel capaciteitsbeslag op organisaties. Zo geven CFO’s    FIT for Change                                                               derealiserend veranderen.                              zijn de concrete doelstellingen voor de verandering en                                               transit
               aan dat zij ruim 80% van hun tijd met organisatiever-    Change wordt vaak geassocieerd met complexe,                                                                                        hoe pakken we de verandering actiegericht aan? Komen                                                 het ma
               anderingen bezig zijn. Veranderingen zijn de laatste     ongrijpbare en langdurige trajecten. Maar eigenlijk is                       De gemeenschappelijke inzichten en consensus           de doelstellingen tegemoet aan het ambitieniveau en                                                  tie is d
               jaren met name gericht op strategische heroriëntatie,    het heel concreet. Wat wil de organisatie precies be-                        over de doelstellingen op de korte en (middel-)        bevatten zij voldoende realiteitszin? Welke acties leve-                                             Onders
               herstructurering, outsourcing-offshoring, het nieuwe     reiken en wat is het plan hiervoor? Welke organisatie-                       lange termijn zijn het vertrekpunt voor veranderen,    ren welke waardebijdrage op en is dit ondersteund door                                               de vera
               werken, klant centraal, resource development, pro-       inrichting hebben we voor de verandering nodig? En                           portfoliomanagement is het middel en zorgt voor de     een solide benefit case? En welke resultaten zijn nodig                                              beïnvlo
               cesoptimalisatie en business intelligence. De praktijk   hoe zorgen we door waardegerichte acties voor een                            transitie naar realisatie.                             om het veranderdoel te bereiken? Het interactief betrek-                                             en ‘kun
               leert ons dat veranderen vooral vanuit een interne       snelle verandering?




    Management Scope editie 1 2012                                                                                                                                                                          WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
1	               2	                3	              4	              5	             6	                 7



nden                               ken van management en medewerkers bij de bepaling
                                                                                                                                                                                     + CREËREN NUT &   +   VORMEN      +   MOBILISEREN   +   DUURZAAM   + MONITOREN VAN +   REALISEREN &   =     GEEN START
                                   van de doelstellingen en strategie is belangrijk om te          FIT staat voor Focus (why), Inrichting (what) en Transitie (how).                      NOODZAAK         VAN VISIE       VAN MENSEN         MAKEN         VOORTANG          BORGEN
                                   komen tot draagvlak voor de verandering.
 IEE
                                                                                                   FoCus      waardecreatie (maximalisatie): keuzes maken
                                                                                                                                                                                                           VORMEN          MOBILISEREN       DUURZAAM   + MONITOREN VAN +   REALISEREN &
    L




                                   Inrichting for Change                                           InrIChTIng sturing en beheersing (flexibiliteit): mogelijk maken     LEIDING GEVEN +                +               +                 +                                                 =   VALSE START
                                                                                                                                                                                                           VAN VISIE       VAN MENSEN         MAKEN         VOORTANG          BORGEN
                                   Organisaties worden overspoeld met veranderinitia-              TransITIe uitvoering en verandering (snelheid): waar(de) maken
                                   tieven en projectaanvragen, maar ontberen vaak de                                                                                                                                                                                                           SNELLE START  ,
                                   handvatten om in de veranderaanpak de juiste keuzes             In de FIT-aanpak bieden wij de volgende reeks van                                    CREËREN NUT & +                    MOBILISEREN       DUURZAAM   + MONITOREN VAN +   REALISEREN &   =
       KLA NT                                                                                                                                                           LEIDING GEVEN +                                +                 +                                                     GEEN ZICHT OP
                                                                                                                                                                                          NOODZAAK                         VAN MENSEN         MAKEN         VOORTANG          BORGEN
                                   te maken. Het gaat om de aansluiting tussen de veran-           managementproposities aan:                                                                                                                                                                          FINISH
                                   deromvang vanuit de focus en de verandercapaciteit in           FIT voor risk management
                                   de inrichting. Hiermee komt portfoliomanagement in              FIT voor Performance management                                                                                                                                                                    GEEN
                                                                                                                                                                                        CREËREN NUT & +    VORMEN                            DUURZAAM   + MONITOREN VAN +   REALISEREN &   =
                                                                                                                                                                        LEIDING GEVEN +                                +                 +
                                                                                                                                                                                                                                                                                                  KOPGROEP
                                   beeld dat wij breder trekken dan de traditionele vorm           FIT voor Process management                                                            NOODZAAK         VAN VISIE                          MAKEN         VOORTANG          BORGEN

                                   van programma- en projectbeheersing. We hanteren                FIT voor Change management
         EWER KE                   portfoliomanagement voor de integrale sturing en                                                                                                     CREËREN NUT & +    VORMEN          MOBILISEREN
    ED                                                                                                                                                                  LEIDING GEVEN +                                +                 +              + MONITOREN VAN +   REALISEREN &   =     AFVALLERS
                                   beheersing van de verandering. Bij de inrichting van            FIT is een waardegedreven visie en een systematische aanpak                            NOODZAAK         VAN VISIE       VAN MENSEN                       VOORTANG          BORGEN
M



                   R




                                   integraal sturen en beheersen van de verandering – het          om doelstellingen te realiseren.
                                   porfoliomanagement – zijn drie inrichtingscomponen-             De aanpak van FIT bestaat uit workshops, opleidingen,
                                                                                                                                                                                                                                                                                                 VERKEERDE
                                                                                                                                                                                        CREËREN NUT & +    VORMEN          MOBILISEREN       DUURZAAM                       REALISEREN &   =
                                   ten relevant:                                                   scans, advies- en implementatietrajecten.                            LEIDING GEVEN +                                +                 +              +              +
                                                                                                                                                                                                                                                                                                     ROUTE
                                                                                                                                                                                          NOODZAAK         VAN VISIE       VAN MENSEN         MAKEN                           BORGEN
             T   SC HAPP   E       1. Niveau van veranderen, single, double, triple loop:
         A



                           L IJ
       MA




                                       kan de verandering binnen de bestaande organisa-            om FIT te worden en te blijven laten we ons inspireren door
                               K




                                       tie-inrichting gerealiseerd worden – single loop – of       Topsport. als metafoor en als motor om als organisatie               LEIDING GEVEN +
                                                                                                                                                                                        CREËREREN NUT +    VORMEN      +   MOBILISEREN   +   DUURZAAM   + MONITOREN VAN +                  =           GEEN
                                                                                                                                                                                         & NOODZAAK        VAN VISIE       VAN MENSEN         MAKEN         VOORTANG                                WINNAAR
                                       is een aanpassing van de organisatie-inrichting –           FIT te worden en te blijven.
                                       double loop – of waardedoelstellingen – triple loop
                                       – vereist?
                                                                                                                                                                                        CREËREN NUT & +    VORMEN          MOBILISEREN       DUURZAAM   + MONITOREN VAN +   REALISEREN &             FIT FOR
                                   2. Kwaliteitscriteria voor veranderen, IQ, EQ, SQ, FQ:                                                                               LEIDING GEVEN +                                +                 +                                                 =
                                                                                                                                                                                          NOODZAAK         VAN VISIE       VAN MENSEN         MAKEN         VOORTANG          BORGEN                 CHANGE
                                       welke kwaliteiten zijn nodig om de verandering te
 ft                                    realiseren? Wij onderscheiden vier kernkwaliteiten:
n                                      IQ (ratio; hoofd), EQ (voelen; buik), SQ (intuïtie;      De vier aanwezige kwaliteitscriteria voor veranderen
                                                                                                                                                                       Stap 3: Vormen van een visie, strategie en plan om                De zeven stappen bevatten een eenduidige verander-
nze                                    hart) en FQ (kracht; lichaam).                           – IQ, EQ, SQ en FQ – worden in de transitie aangewend.
nvloe-                                                                                          Inspirerend leiderschap – SQ – is cruciaal om het
                                                                                                                                                                       er voor te zorgen dat er een helder gedeeld beeld                 cyclus met als resultaat dat de verandering – chan-
                                   3. Managementbouwstenen voor veranderen, struc-
wat is                                 tuur, middelen, cultuur, mensen: wat betekenen de        verandertraject met elkaar aan te gaan, te willen veran-               ontstaat van de toekomstige situatie, uitgewerkt in               ging the business – wordt verankerd in de staande
                                       kwaliteitscriteria voor de inrichting van de manage-     deren. FQ is vertaald naar het kunnen veranderen, de                   een actiegericht strijdplan.                                      organisatie – running the business. Zo wordt de
                                       mentbouwstenen? Welke kwaliteitsaccenten in de           kracht ervoor hebben en het juiste momentum voor                                                                                         gewenste waardecreatie in het proces en de continue
erblij-                                structuur, cultuur, mensen en middelen worden            de verandering kiezen.                                                 Stap 4: Mobiliseren van mensen – het zorgen voor                  verbeteringen daarin duurzaam gerealiseerd.
atie- en                               geactiveerd, verbeterd of vernieuwd om de verande-                                                                              medestanders – zorgt voor een positief kritische
omst.                                  ring mogelijk te maken?                                  Om van de huidige situatie naar de gewenste situatie                   massa in de organisatie waardoor een subjectieve
 jk de                             Inrichting geeft de organisatie die flexibiliteit om op de   te bewegen, worden de volgende zeven stappen in de                     norm ontstaat om te ‘moeten’ veranderen.
Dit                                veranderingen in te spelen.                                  transitie naar FIT doorlopen:
en van                                                                                                                                                                 Stap 5: Duurzaam maken van de verandering voor
de                                 Transitie for Change                                         Stap 1: Leiding geven aan de verandering gedurende                     een consistente, zichtbare en tastbare beheersing van
ansitie.                           In de transitiefase wordt de verandering daadwerke-          het gehele traject vraagt om passend leiderschap.                      de veranderde situatie. Het integreren van het nieuwe
                                   lijk gerealiseerd. De veranderorganisatie – inrichting       Leidinggevenden moeten aandacht geven, focus                           initiatief in de bestaande werkomstandigheden zodat
nder-                              – moet voldoende verandervermogen hebben – fit               creëren en bezieling tonen om vanuit de gekozen                        de veranderingen in de organisatie vanzelfsprekend
derdoe-                            zijn – om de verandering succesvol te laten verlopen.        veranderstrategie het gedrag en handelen van de                        zijn en een natuurlijk onderdeel uitmaken van het
 aan,                              Het mislukken van veranderingen wordt voor 70%               organisatie de gewenste richting op te bewegen.                        individuele en groepsgedrag.
an. Wat                            verklaard door ineffectief menselijk gedrag tijdens de       Zonder zichtbaarheid en inspirerend leiderschap
ing en                             transitie van de verandering. Veranderbereidheid bij         – een sterke SQ – is er geen start van de verandering.                 Stap 6: Monitoren van de voortgang en bijsturen,
 Komen                             het management en de medewerkers in de organisa-                                                                                    inclusief aantonen dat de verandering daadwerkelijk
 u en                              tie is doorslaggevend voor een succesvolle transitie.        Stap 2: Creëren van nut & noodzaak zodat de onvrede                    het gewenste resultaat oplevert, en daarmee versnel-
s leve-                            Onderscheid de bondgenoten die als ambassadeurs              met de huidige situatie groter is dan de weerstand                     ling van het momentum van veranderen aanbrengen.
nd door                            de veranderbereidheid van de organisatie positief            tegen de verandering. Een zoektocht naar de groeps
 nodig                             beïnvloeden. Het gaat naast ‘willen’ ook om ‘moeten’         en individuele ‘what’s in it for me’ om te ‘willen’                    Stap 7: Realiseren en borgen van de verandering in de
 betrek-                           en ‘kunnen’ veranderen.                                      veranderen.                                                            inrichting van de managementbouwstenen, te weten                  Michel Thomassen en Franc Damhuis,
                                                                                                                                                                       structuur, middelen, cultuur en mensen.                           senior management consultants bij Eiffel




                                                                                                                                                                                                                                                        WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.

FIT methodiek

  • 1.
    FIT visie en aanpakvoor waardecreatie WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
  • 2.
    FIT MODEL: VANSTRATEGIE NAAR WAARDE A N CIE EXTERNE FACTOREN STRATEGIE INTEGRAAL STUREN EN BEHEERSEN BELANGHEBBENDEN N E FI L PERFORMANCE RISK • OMGEVING • KLANTEN • WET- EN REGELGEVING • EIGENAREN KL A NT • ARBEIDSMARKT STRUCTUUR MIDDELEN • BESTUURDERS • COMMUNITIES • MEDEWERKERS • LEVERANCIERS A NIS AT • OR RG I WAARDE E O • PARTNERS • TOEZICHTHOUDER/ CULTUUR MENSEN • CONCURRENTEN E WE RK ACCOUNTANTS ED ER M • (POTENTIËLE) • BELANGHEBBENDEN- KLANTEN ORGANISATIES PROCESS • PENSIOENFONDS C HAPPE TS • FISCUS A L IJ MA K CHANGE De FIT methodiek is ontwikkeld door de Eiffel management consultant Michel Thomassen. © Eiffel 2012 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt zonder voorafgaande toestemming. WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
  • 3.
    FIT TRAJECT FASE FOCUS INRICHTING TRANSITIE FIT ACTIVITEITEN INVENTARISEREN ADVISEREN IMPLEMENTEREN OPLEIDEN & TRAINEN MIDDELEN FIT CHECK FIT ADVIES & PLAN FIT WORDEN & BLIJVEN FIT COLLEGE & TRAINING • FIT Workout • FIT Adviesrapport • FIT Team • FIT Opleidingen • FIT Scan • FIT Veranderplan • FIT Coaches • FIT Trainers TEAM • Consultants • Consultants • Interim Management • Managementconsultants • Interim Specialisten • Trainers • Programma/projectmgt RESULTATEN Diagnose van de huidige Advies over verbeterprotentieel Realisatie van het Verankering van de conditie van de organisatie en in termen van waardecreatie verbeterpotentieel in termen waardecreatie in de de gewenste verbetering. van waardecreatie organisatie Onze dienstverlening is modulair opgebouwd. Tijd- en kosteninvestering zijn afhankelijk van de scope van onze werkzaamheden. Dit wordt in de Benefitcase geconcretiseerd. • Inventariseren, adviseren en opleiden & trainen zijn op basis van vaste aanneemsom • Implementeren vindt op regiebasis plaats WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
  • 4.
    FIT BENEFITCASE BENEFITS INVESTERING A N CIEE • omzet IN INVENTARISEREN • brutomarge L F • bedrijfskosten Doorlooptijd dagen • werkkapitaal Bewerkingstijd Eiffel uren / dagen • kosten van vermogen Bewerkingstijd eigen organisatie uren / dagen • merk Investering euro KLA NT • product • relatie ADVISEREN • tevredenheid Doorlooptijd dagen • loyaliteit Bewerkingstijd Eiffel uren / dagen A N I S AT I RG • organisatie en processen Bewerkingstijd eigen organisatie uren / dagen O E • lerende en verbeterende organisatie • bewerkings- en doorlooptijden Investering euro • incidenten en klachten EWERKE • zelfsignalerend en -corrigerend vermogen IMPLEMENTEREN ED Doorlooptijd dagen M R • kwaliteit management - medewerkers • tevredenheid Bewerkingstijd Eiffel uren / dagen • verzuim Bewerkingstijd eigen organisatie uren / dagen • motivatie • aantrekken - behoud talent Investering euro S C H APPE OPLEIDEN EN TRAINEN AT • maatschappelijk imago LI J MA • verantwoord ondernemen Doorlooptijd dagen K • duurzaamheid Bewerkingstijd Eiffel uren / dagen • werkgelegenheidsvoorziening • milieu Bewerkingstijd eigen organisatie uren / dagen Investering euro WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
  • 5.
    VRAAGSTUKKEN WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
  • 6.
    KLANTEN WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
  • 7.
    ANCIEEL • klantbijdrage FIN • brutomarge • bedrijfskosten • werkkapitaal • kosten van vermogen FO Externe Factoren Belanghebbenden • merk FIT FIT voor Fo KLANT • product Fo A N CI EE lio • relatie INTEGRAAL STUREN EN BEHEERSEN IN de L F • tevredenheid PERFORMANCE RISK en waardetoevoegend • loyaliteit or na GANISATIE • organisatie en processen KLA NT OR CULTUUR STRUCTUUR en • lerende en verbeterende organisatie be risicomanagement te • bewerkings- en doorlooptijden STRATEGIE WAARDE RG A N IS AT I ga • incidenten en klachten O E MENSEN MIDDELEN en DEWERKER • zelfsignalerend en -corrigerend vermogen wa ME ED EWER KE m M R • kwaliteit management - medewerkers lin • tevredenheid Af Risicomanagement wordt gezien als onderdeel van goed bestuur en als • verzuim PROCESS ra C HAPP op middel om de continuïteit van een organisatie te waarborgen. Daarmee • motivatie TS E wa A CHANGE L IJ MA wordt de waarde van risicomanagement te kort gedaan. Bijaantrekken - behoud talent • FIT for Risk is de K re TS PEL CHAP we focus gericht op waardecreatie. InAAeen reeks artikelen gaanmaatschappelijk imago I • wij in op wat FIT ni M JK betekent voor risk, performance, process en change management. Dit eerste • verantwoord ondernemen re zic artikel belicht de visie en aanpak van FIT for Risk. • duurzaamheid de • werkgelegenheidsvoorziening ste • milieu nog weinig in organisaties vervlochten. Dit is opval- be Ondernemerschap en lend omdat ondernemerschap en rendement hand re de rendement gaan hand in hand gaan met risico’s. Bij financiële instellingen R is deze tendens meer gemeengoed. In programma’s in hand met risico’s isicomanagement, en vooral de keuzes organisaties. Vanuit het perspectief van onzeker- zoals ‘sturen op waarde’ worden de risico’s in ver- IN die daarbinnen worden gemaakt, zijn heidsmanagement – waardebescherming – als houding tot financieel rendement – zoals Value at He bepalend voor het succes waarop een óók kansmanagement – waardecreatie – is risico- Risk en RAROC – benaderd. Risico’s gerelateerd aan va organisatie waarde creëert. Het gaat management essentieel voor waarderealisatie van klantwaarde, medewerkerswaarde, organisatiewaar- op niet alleen om financiële waarde – organisaties. ders. De belangen van de stakeholders – vertaald de en/of maatschappelijke waarde zijn in de vorm or shareholders value – maar ook om het beeld en naar waardedoelstellingen – stellen wij daarmee van totale waardesturing veelal niet geïntegreerd. ee vertrouwen dat klanten, medewerkers en de maat- FIT FOR RISK voorop. Deze belangen vormen het ijkpunt van FIT. FIT for Risk wordt integraal toegepast met een ris schappij van en in organisaties hebben. FIT maakt dat risicomanagement samen met FIT is een eenduidige visie en een systematische externe Focus naar stakeholders, vertalend naar de or Op macroniveau zien we een grote diversiteit aan performance, process en change management (en aanpak om van waardecreatie naar waarderea- strategie en de interne Inrichting en Transitie met rin ontwikkelingen waar organisaties in de huidige tijd de integraliteit daartussen) tot de noodzakelijke lisatie te komen. FIT staat voor Focus, Inrichting waardecreatie als motief. De hogere intentie van FIT ris mee moeten ‘dealen’ en die het belang van risico- pijlers behoort om een organisatie in staat te stel- en Transitie. De opzet – Inrichting – en werking is te komen tot een HVO: een High Value Organi- m management versterken: veranderde eisen van len de waarde van een organisatie te verhogen. – Transitie– fungeren als middel om ‘alignment’ sation. Een extern waardegedreven organisatie en th belanghebbenden, onzekere financiële markten, Risicomanagement in haar oorspronkelijke vorm bij de waardedoelstellingen –Focus– van risicoma- een intern verbeterende en lerende organisatie. Het va sterkere concurrentie, toenemende druk vanuit wet- richt zich op verantwoording en continuïteit. Dit nagement te realiseren. einddoel is het realiseren van maximale waarde wa en regelgeving. door het beoordelen, beheersen en het bewaken van voor alle belanghebbenden van de organisatie. Dit In Deze tendens zien wij in de praktijk terugkomen. (toekomstige) gebeurtenissen die van invloed zijn Wij zien in de praktijk dat risicomanagement in de kan door het verbeteren van alertheid en adaptief de Risicomanagement kan zich niet alleen bij de op strategic, compliance, operations en reporting. meeste gevallen onvoldoende vanuit een integrale vermogen van de organisatie, het sturen en beheer- in ‘corporates’ en de financiële instellingen op een Maar hoe verhoudt risicomanagement zich tot de bril – als onderdeel van de totale bedrijfsvoering sen van prestaties en risico’s en/of het continu inno- m warme belangstelling verheugen, maar zeker ook bij externe focus? Wij benaderen risicomanagement – wordt gezien. Performance management en risk veren waarmee blijvend concurrentievoorsprong en en een grote diversiteit aan overige profit en non-profit vanuit het totale waardespectrum van de stakehol- management zijn in de onderlinge relatie tot elkaar daarmee waarde wordt gerealiseerd. ga Management Scope editie 10 2011 WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
  • 8.
    ANCIEEL • klantbijdrage FIN FOCUS FOR RISK een evenwichtige integrale sturing en beheersing • brutomarge ebbenden Focus gaat om de kunst van het kiezen. Vanuit de van performance en risk door een continu samen- het kennisniveau worden meegenomen. Risicoma- nagement moet door de gehele organisatie worden • • bedrijfskosten werkkapitaal Focus bepaalt de organisatie het gewenste ‘portfo- spel tussen business, risk & control en audit. Voor doorleefd en dat wordt alleen bereikt wanneer • kosten van vermogen IN A N CI EE lio’ van risicomanagement. Focus begint dan met de inrichting van de structuur van risicomanage- sprake is van fit tussen de hard controls – structuur, • merk de analyse van de belangen van de stakeholders ment gaat het om een samenwerking en integratie KLANT • product L F middelen – en de soft controls – cultuur, mensen – • relatie en matching met de ‘value target setting’ van de tussen de organisatieonderdelen die verantwoorde- van risicomanagement. • tevredenheid organisatie. Welke waardedoelstellingen, verdeeld lijk zijn voor en belast zijn met taken op het gebied • loyaliteit naar financieel, klant, medewerker, organisatie van risicomanagement en interne beheersing. GANISATIE KLA NT OR • organisatie en processen en maatschappelijk, wil de organisatie voor haar Duidelijke normen, kaders en richtlijnen levert TRANSITIE FOR RISK • lerende en verbeterende organisatie belanghebbenden op korte, middellange en lange een beheerste organisatie op. Governance, Risk & In de transitie gaat het om het waar(de) maken van • bewerkings- en doorlooptijden termijn creëren? In de planvorming en -uitvoering Compliance (GRC) staat centraal om de governance risicomanagement. Door verwezenlijking van de • incidenten en klachten S AT DEWERKER • zelfsignalerend en -corrigerend vermogen I gaat het om keuzes maken, ofwel strategieplanning van integraal risicomanagement te organiseren. Plan-Do-Check-Act cycli. Meervoud omdat naast de ME E en realisatie richten op uitsluitend de belangrijkste GRC en het ‘3lines of defense’ model verschuift de reguliere risicomanagementcyclus ook een cyclus • kwaliteit management - medewerkers ‘draait’ die aandacht heeft voor de cultuur en mens- • tevredenheid waardestuwers – value drivers. Alleen die program- beheersdruk van de risico- en controlfuncties (2nd) • verzuim D EWER KE kant: namelijk inspireren, mobiliseren, waarderen E ma’s en lijnactiviteiten uitvoeren die (in de onder- en internal audit (3rd) naar het lijnmanagement • motivatie M R linge mix) optimaal waarde toevoegen. (1st) – waar de primaire verantwoordelijkheid van en reflecteren. Om risicomanagement niet te laten • aantrekken - behoud talent vervallen tot een instrumenteel staffeestje is de T S C H A P P E LI Afgeleid van de value drivers wordt de risicotole- risicomanagement ook inderdaad thuishoort. GRC AA • maatschappelijk imago M JK rantie – risk appetite – bepaald. Hoeveel risico is reduceert de totale beheerskosten én risico’s worden zachte cyclus minstens zo belangrijk; een breed • verantwoord ondernemen draagvlak en betrokkenheid vanuit de gehele orga- • duurzaamheid TS C HAPP E op de afzonderlijke value drivers acceptabel? En in de business beter gemanaged. Over waardetoe- • werkgelegenheidsvoorziening nisatie is onontbeerlijk. Informeren en communice- wat zijn de gevolgen voor stakeholders value van voegend risicomanagement gesproken! A • milieu L IJ MA ren komen daardoor in de PDCA centraal te staan. K relatief meer aandacht voor value drivers gericht op Het risicomanagementproces is op alle niveaus wet- en regelgeving ten opzichte van klantbedie- Naast de structuur en middelen moet bij de inrich- van de organisatie aaneengeschakeld – vanuit de ning, medewerkerbetrokkenheid en/of financieel ting van risicomanagement ook het risicobewust- rollen en bijbehorende verantwoordelijken zoals Man Scope isb.indd 1 12-09-11 12:29 resultaat? Keuzes in risicomanagement richten zijn, het gedrag van leiding en medewerkers én die in de Inrichtingsfase zijn vastgesteld. Het is het zich op de belangrijkste (on)bekende onzekerhe- proces waar de business in de lead is en de risico- doelstellingen heeft die aansluiten op de belangen den en kansen – risk drivers – die de waardedoel- en controlfunctie een initiërende een bewakende van de stakeholders, die doelstellingen met een stellingen beïnvloeden. Focus is niet iets statisch, functie hebben. Business en Risk & Control hebben redelijke zekerheid haalt en tijdig bijstuurt. Als er Dit is opval- belangen van stakeholders veranderen voortdu- een gezamenlijk belang bij een kwalitatief be- gesignaleerde ernstige tekortkomingen zijn, waarbij ment hand rend en leiden tot het verleggen van prioriteiten in heerste organisatie. Vanuit haar integrale verant- niet snel adequate maatregelen genomen kunnen FIT staat voor Focus (why), Inrichting (what) en Transitie (how). nstellingen de Focus for Risk. woordelijkheid stelt de business de risico’s vast en worden of kansen onbenut gelaten worden, is de ogramma’s definieert de beheers- en toetsmaatregelen. Daarbij organisatie niet waarderealiserend. FIT for Risk FOCUS waardecreatie (maximalisatie): keuzes maken o’s in ver- INRICHTING FOR RISK is het belangrijk te erkennen dat al deze risico’s op helpt dit te voorkomen. INRICHTING sturing en beheersing (flexibiliteit): mogelijk maken s Value at Het continu aansluiten op veranderende belangen elkaar ingrijpen. Bovendien stuurt de business bij TRANSITIE uitvoering en verandering (snelheid): waar(de) maken elateerd aan van alle stakeholders en het slagvaardig inspelen in geval van afwijkingen. Risk & Control ziet toe op nisatiewaar- op externe en interne ontwikkelingen zijn voor en ondersteunt de business bij invulling van een In de FIT-aanpak bieden wij de volgende reeks van n de vorm organisaties uitdagingen van formaat. Daarbij is kwalitatieve beheersing. managementproposities aan: tegreerd. een flexibele inrichting van kwalitatief, integraal FIT voor Risk management met een risicomanagement een kritische value driver. De BENEFIT FOR RISK FIT voor Performance management end naar de organisatie moet immers in staat zijn de verande- Verschillende voordelen van FIT for Risk passeer- FIT voor Process management nsitie met ringen in Focus te vertalen naar effectief en efficiënt den de revue: identificatie van kansen, voorkoming FIT voor Change management van verliezen/onverwachte zaken, efficiëncy van entie van FIT risicomanagement. Dit kan alleen wanneer risico- e Organi- management een inherent onderdeel van ‘running internal control, good governance zoals transpa- De doelstelling van FIT is om van waardecreatie naar rante besluitvorming, relevante informatie en het anisatie en the business’ vormt; weten waar de organisatie waarderealisatie te transformeren. tijdig inspelen op veranderingen. Maar wat levert nisatie. Het vanuit risico oogpunt het meest kwetsbaar is en De aanpak van FIT bestaat uit workshops, opleidingen, FIT for Risk – vanuit de Focus van waardecreatie – waarde waar kansen liggen. scans, advies- en implementatietrajecten. nu eigenlijk op? Het resultaat is de beneFIT for Risk. nisatie. Dit Inzicht is nodig in welk volwassenheidsstadium n adaptief de organisatie verkeert als het gaat om de huidige Het figuur illustreert in algemene zin de waarderea- Om FIT te worden en te blijven laten we ons inspireren door lisatie van FIT for Risk. n en beheer- inrichting van risicomanagement en welke ambitie Topsport. Als metafoor en als motor om als organisatie Een organisatie is ‘in control’ als de kwaliteit van Eric Gerritsen en Michel Thomassen, ontinu inno- men daarin koestert. Aansluitend op onze gedachte FIT te worden en te blijven. de organisatie zodanig is dat zij evenwichtige senior management consultants bij Eiffel orsprong en en methodiek van Integraal Sturen en Beheersen gaat het bij de inrichting van risicomanagement om WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
  • 9.
    but-not-least de waarderingvan behaalde presta- FIt strateg ties: wordt de collectieve en individuele beoorde- FIT gaat om ‘keuzes maken’, ‘mogelijk maken’ centra lings- en beloningssystematiek op zuivere wijze en ‘waar(de) maken’. FIT maakt dat performance stakeh gekoppeld aan of en hoe de werkelijke prestaties management samen met risk, process en change niet al FIT voor Performance zijn gerealiseerd? Met andere woorden, wordt wel management (en de integraliteit daartussen) tot mic va het juiste prestatiegerichte gedrag – als exponent de noodzakelijke pijlers behoort om een organi- op fina van waardering – gestimuleerd? satie in staat te stellen de waarde van een organi- ingebe satie te verhogen. Het resulteert in een High Value doelst Management Ten derde noemen we effectieve strategiereali- Organisation (HVO). Met het gestelde ambitieni- medew satie. Binnen de huidige dynamiek in de externe veau en de strategie als vertrekpunt levert dit een – waa omgeving – veranderingen zijn in deze tijd com- maximale extern waardegedreven en een intern seerd z plex en volgen zich snel op – is de alertheid en verbeterende en lerende organisatie op. betrok veerkrachtigheid van de organisatie dé kritische succesfactor voor onderscheidend concurren- FIt For PerFormance Focu tievoordeel. De strategie laat zich niet langer FIT for Performance staat voor Focus, Inrichting Focus Prestatiegericht sturen omvat de integrale sturing van de organisatie om met een horizon van drie tot vijf jaar vastzetten. en Transitie van performance management dat hebbe De gemiddelde houdbaarheidsperiode van een een optimale strategierealisatie ondersteunt. eel, or de strategische keuzes te realiseren. Performance management is een strategie ligt veelal op een tot drie jaar en dwingt Het verankert de drie eerder genoemde cruciale pelijk wijdverbreid managementbegrip dat al decennialang gebruikt wordt, maar – vanuit ‘outside inside’ benadering – tot een randvoorwaarden. en lan snellere en flexibelere adaptatie. Integrale prestatiesturing start niet vanuit het Belang (nog) niet bij alle organisaties tot de gewenste waarderealisatie leidt. leiden Succesvol performance management kent drie cruciale randvoorwaarden: strateg strateg een gemeenschappelijke ‘stip op de horizon’, verbinding tussen de ‘harde’ InrIc en ‘zachte’ kant én een effectief realisatieproces. Om re maken Externe Factoren Belanghebbenden FIT tussen van ris manag A N CI EE IN cultuu INTEGRAAL STUREN EN BEHEERSEN L F P PERFORMANCE RISK Bij de erformance management is in de prak- quent en integraal in de organisatie doorvertaald. ring ha tijk niet altijd en overal succesvol. Ten Bestaat er strategic alignment tussen het strate- KLA NT Zoals i eerste zien we dat in strategievorming gisch kader en de geformuleerde doelstellingen CULTUUR STRUCTUUR prakti en de doorvertaling naar prestatie- van het management, de operationele teams- en nagem plannen er vaak geen gezamenlijk toe- de individuen? Zijn de doelstellingen vertaald den ci A N IS AT komstbeeld is. Onduidelijke beeldvorming van de naar de juiste structuur en vindt de juiste allocatie STRATEGIE WAARDE RG I is dit v O E toekomst en van de weg er naar toe leidt tot weinig van middelen plaats? Wordt er, na vastlegging van MENSEN MIDDELEN risk, c focus. Het management slaagt niet in de vertaling prestatieafwijkingen, adequaat bijgestuurd? Of EWER KE vertali ED naar prestatiedoelstellingen omdat er geen keuzes vinden acties plaats in het laatste kwartaal van (bij)st M R worden gemaakt; de kritische succesfactoren zijn het jaar, wanneer de eindstreep in zicht komt? doorve onduidelijk. Strategische doelstellingen worden is een PROCESS ‘top-down gecascadeerd’ in plaats van een we- De zachte kant van prestatiesturing – de soft en beh C HAPP derzijdse verbinding te zoeken in doelstellingen controls – leidt bij onderbelichting tot weinig ge- TS E A CHANGE L IJ MA vanuit een gezamenlijke ‘stip op de horizon’. meenschappelijkheid. Ontbreken van betrokken- De inr K heid en draagvlak zijn in de praktijk veel gehoorde van de Ten tweede zien we dat de ‘harde’ en ‘zachte’ kant argumenten voor onsuccesvolle strategierealisa- digde van prestatiesturing veelal niet geïntegreerd zijn tie. Het ambitieniveau en de haalbaarheid van de indica en niet in balans met elkaar zijn. De harde kant doelstellingen zijn vaak onderwerp van discussie van de van prestatiesturing – de hard controls – zijn en worden als excuses aangedragen voor het niet Overall FIT sistent vanuit de strategische keuzes niet altijd conse- halen van de gestelde prestatieniveaus. En last- Management Scope editie 11 2011 WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
  • 10.
    strategisch kader, maarstelt prominent de waarde ontsloten en is de grondslag voor de gewenste Plan en’ centraal van alle belanghebbenden – share- en integrale stuursets van dashboards en analyses. mance stakeholders. Waarde centraal stellen, is zeker Discussies over de betrouwbaarheid van data is Aan de menskant is inspiratie essentieel om betrok- STRATEGIE kenheid en draagvlak op alle niveaus te creëren. Het ange niet alleen gericht op financiële waarde – econo- niet aan de orde: het gaat altijd om één waarheid. in dialoogvorm delen van de strategische doelstel- ) tot mic value added voor de shareholder. De sturing In s pir er e n lingen leidt vaker tot een individuele overtuiging ani- op financiële prestatiedoelstellingen is meestal evenwichtig in wat en en intrinsieke motivatie voor het leveren van een gani- ingebed. De overige meer kwalitatieve waarde- (team)prestatie. De rechtstreekse doorvertaling Value doelstellingen – organisatiewaarde, klantwaarde, ieni- medewerkerswaarde en maatschappelijke waarde hoe van prestaties, van de prestatiedoelstellingen in het belonings- en beoordelingsbeleid zorgt voor een evenwichtige it een – waar juist de overige stakeholders in geïnteres- gericht op zowel korte- waardering. M o b il i s e r e n STRUCTUUR CULTUUR PR O CE S ACTIE B ij s t u r e n tern seerd zijn, worden integraal in de prestatiesturing Act KPI’S Do betrokken. als langetermijnprestaties transItIe For PerFormance MIDDELEN MENSEN hting Focus For PerFormance Focus begint met waardeanalyse van de belang- en waarde In transitie gaat het om het werkend maken van de performance management cycle . dat hebbenden. Welke waarde – verdeeld naar financi- nt. eel, organisatie, klant, medewerker en maatschap- Een performance gedreven cultuur vraagt om lei- Dit is het proces waar het lijnmanagement primair Waarderen verantwoordelijk is en zorgt voor een effectief ciale pelijk – wil de organisatie op korte, middellange derschap en principes die gericht zijn op continue realisatieproces. De crux van (bij)sturing zit in de en lange termijn creëren? Focus is niet iets statisch. prestatieverbetering waarbij successen en tegenval- continue aanpassing en de snelheid van transitie. RAPPORTAGE et Belangen van stakeholders veranderen continu en lers gedeeld worden. Het delen en het aanspreken leiden tot het verleggen van prioriteiten binnen de van elkaar, zowel positief als negatief, motiveert, HARD CONTROLS Het is essentieel om prestatiedoelstellingen – in strategie(realisatie). Het gaat om een dynamisch mobiliseert en verbindt mensen en teams. Dit hard en soft controls – te integreren in één manage- Check SOFT CONTROLS strategisch proces met sturing op ‘de voorkant’. resulteert in houding en gedrag waar prestaties écht ment cycle waarbij de ’boven- en onderstroom’ met centraal worden gesteld. elkaar verbonden zijn. InrIchtIng For PerFormance Om realisatie van waardedoelstellingen mogelijk te Hard controls zorgen in de planfase voor een geïn- komt de samenwerking ten goede die de snelheid maken, gaat het in de inrichting om het samenspel tegreerde strategische visie en doelstellingen. In tijdens de fase van ‘waar maken’ van de strategie nden tussen het sturen op prestaties en het beheersen de uitvoeringsfase wordt de strategie vertaald naar bepaalt. Teams zijn wederzijds afhankelijk van van risico’s. Overduidelijk is de fit tussen de vier realisatiesturing. Realisatiemeting ten opzichte elkaars prestaties wat de onderlinge samenwerking management bouwstenen: structuur, middelen, van planning en externe benchmarks komen in de stimuleert. Reflectie op houding tussentijds is net IEE FIt staat voor Focus (why), Inrichting (what) en transitie (how). fase van monitoring aan bod. Primair gaat het niet zo belangrijk als waardering geven ná het realiseren cultuur en mensen. L alleen om het terugkijken naar de gerealiseerde van doelstellingen. Hiermee wordt gewenst gedrag Focus waardecreatie (maximalisatie): keuzes maken resultaten, maar juist om het accent te leggen op tijdig bijgestuurd. Bij de structuur is het belangrijk dat prestatiestu- InrIchtIng sturing en beheersing (flexibiliteit): mogelijk maken toekomstgerichte sturing. Scenarioplanning en ring hand in hand gaat met risicobeheersing. transItIe uitvoering en verandering (snelheid): waar(de) maken rolling forecasting ondersteunt dit. Bijsturen op KLA NT Zoals in ons vorige artikel al betoogd, zien we in de geprognosticeerde afwijkingen gebeurt via business praktijk dat performance management en risk ma- reviews waarbij (toekomstige) afwijkingen tussen In de FIt-aanpak bieden wij de volgende reeks van nagement binnen organisaties nog veelal geschei- de geplande en gerealiseerde resultaten leidend zijn managementproposities aan: den circuits zijn. En daar waar ze vervlochten zijn, voor de te nemen corrigerende acties. FIt voor risk management is dit vaak alleen in het financiële vakgebied van FIt voor Performance management risk, control & audit. Het eigenaarschap voor de Soft controls zijn in de fase van ‘waar maken’ FIt voor Process management EWER KE vertaling van strategie naar doelstellingen en het van de gekozen strategie doorslaggevend. Om de ED FIt voor change management (bij)sturen hierop ligt in handen van de leiding. De beoogde transitie daadwerkelijk te laten slagen, M R doorvertaling van de strategische kaderstellingen is inspiratie en betrokkenheid van de leiding van FIt is een waardegedreven visie en een systematische aanpak groot belang. Zij zorgen voor gezamenlijke ‘be- is een gedeelde managementverantwoordelijkheid om doelstellingen te realiseren. liefs’ en voor het mobiliseren en verbinden van en behoort zeker niet alleen aan finance toe. T SC HAPP E De aanpak van FIt bestaat uit workshops, opleidingen, teams en afdelingen. In de planfase gaat het om A scans, advies- en implementatietrajecten. het visualiseren en het naar elkaar uitspreken van L IJ MA De inrichting van middelen draait om de vertaling K een gezamenlijke ambitie en doelstellingen. De Annemiek Boogaarts en Michel Thomassen, van de gewenste prestatiesturing naar de beno- om FIt te worden en te blijven laten we ons inspireren door verbinding in de organisatie door communicatie senior management consultants bij Eiffel digde informatiesystemen. De kritische prestatie topsport. als metafoor en als motor om als organisatie indicatoren (KPI’s) zijn leidend voor de inrichting FIt te worden en te blijven. van de informatiearchitectuur. Data wordt op con- sistente en betrouwbare wijze uit stabiele systemen WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
  • 11.
    dit dat deKey Performance Indicators (KPI’s) en is stap één, optimaal managen van de keten met Key Risk Indicators (KRI’s) worden vertaald naar leveranciers en klanten tezamen – inter – leidt Process Value Indicators (PVI’s). In de basis vertel- uiteindelijk tot een hogere waarderealisatie. len KPI’s en KRI’s wat we als organisatie wel en FIT voor niet willen en PVI’s geven het antwoord op hoe Keuzes maken! we dit willen bereiken. Met een gebalanceerde set Omdat de meeste organisaties niet de luxe hebben aan PVI’s worden expliciete keuzes gemaakt in de om de processen van scratch af aan opnieuw in vertaling van de (mogelijk tegengestelde) waarde- te richten, is het van belang dat deze in de tijd Procesmanagement doelstellingen naar het proces. PVI’s worden niet worden verbeterd. Twee variabelen zijn bepa- alleen voor de output van processen gedefinieerd, lend voor de keuze van procesoptimalisatie: de maar met name in het proces zodat tijdig op de waardebijdrage afgezet versus de inspanning. Die gewenste waardecreatie wordt (bij)gestuurd. processen verbeteren die het meest bijdragen aan Het realiseren van de PVI’s draagt direct bij aan de totale waardebijdrage in de keten op korte en waardecreatie. lange termijn. Waar liggen de quick wins – low hanging fruit? En vervolgens, welke initiatieven Procesmanagement gaat in het algemeen over het zo effectief en efficiënt Met betrekking tot de externe factoren zijn in het realiseren met relatief weinig inspanning veel bijzonder de omgevingsdynamiek, leverancier- en waardebijdrage? Tot slot, welke acties zijn met mogelijk inrichten en uitvoeren van de activiteiten om te komen tot het klantrelaties interessant. Scope van procesma- een grotere inspanning gericht op waardebijdrage product of dienst die voldoet aan de klantverwachtingen. Bij FIT for Process nagement is de gehele keten – van zand tot klant op de langere termijn? De keuze voor de verbeter- – om zo de waardebijdrage van de verschillende methodiek – het gereedschap binnen procesma- is de focus gericht op waardecreatie in de volle breedte en gaan we verder schakels in de totale keten inzichtelijk te maken, nagement zoals Lean, Six Sigma en de Theory of dan alleen leverbetrouwbaarheid. te sturen en beheersen. Het optimaal managen van de processen binnen de organisatie – intra – Constraints – wordt afhankelijk van de verbete- ring bewust ingezet. P Externe Factoren Belanghebbenden FIT rocesmanagement is de schakel tus- leren en verbeteren van processen. Om waarde toe sen wat de organisatie wil bereiken – te voegen voor de klant moet je bijvoorbeeld de vertaald in ambities, strategie, beleid verwachtingen overtreffen en dat is niet alleen de A N CI EE IN en plannen – en de realisatie ervan verantwoordelijkheid van Marketing. Je moet het INTEGRAAL STUREN EN BEHEERSEN L F in de vorm van waardecreatie voor waarmaken in het proces: do not under promise PERFORMANCE RISK de verschillende belanghebbenden. Doelen en but over deliver! activiteiten zijn aaneengeschakeld. Of zoals René Boender in ‘Great to Cool’ het mooi verwoord: FIT is een eenduidige visie en een systematische KLA NT CULTUUR STRUCTUUR “Visie en actie horen als een team bij elkaar, want aanpak om van waardecreatie naar waarderea- visie zonder actie is en blijft een dagdroom en lisatie te komen. FIT staat voor Focus, Inrichting actie zonder visie wordt per definitie een nacht- en Transitie. In dit artikel volgen vanuit FIT for A N IS AT STRATEGIE WAARDE RG I O E merrie”. De centrale positie van processen wordt Process de belangrijkste beginselen voor het MENSEN MIDDELEN ondermeer onderkend door EFQM1, die processen richten (Focus), vervolgens Inrichten en afsluitend EWER KE als schakel positioneert tussen de organisatie - en verrichten (Transitie) van de processen. ED M R resultaatgebieden. FOCUS Traditionele procesmanagementtheorieën hebben Process Value Indicators PROCESS de basisgedachte dat leverbetrouwbaarheid voor De doelstellingen zoals gesteld door de verschil- TS C HAPP E de klant uiteindelijk het beste is. Het constant lende belanghebbenden op gebied van financieel, A CHANGE L IJ MA K leveren van hetzelfde gevraagde product of dienst klant, organisatie, medewerker en maatschappij binnen de gestelde tijd. Daarbij ligt de nadruk op zijn het vertrekpunt. Vanuit value management het sneller en met minder variatie uitvoeren van vindt de vertaling plaats naar performance en risk het proces. FIT for Process is meer dan dat! FIT management. Procesmanagement realiseert door for Process gaat om de vertaling van de focus op evenwichtige sturing en beheersing de waarde- 1 de doelstellingen naar de inrichting en transitie doelstellingen. Dit is een belangrijke stap om tot EFQM excellence model (European Foundation for Quality Management) in het Nederlands INK van procesmanagement, inclusief het continu waarderealisatie te komen. Concreet betekent Management Scope editie 12 2011 WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
  • 12.
    INRICHTING kantelen we de traditionele organisatiepiramide Criteria en zetten we het uitvoerende (keten)proces boven- Succesvolle inrichting voor FIT for Process gaat aan. Dit betekent dat alles binnen de organisatie Continu verbeteren om de invulling van drie criteria fit met: ten dienste wordt gesteld aan het uitvoerende In het doorlopen van de managementcyclus wordt INTEGRAAL STUREN EN BEHEERSEN 1 waardedoelstellingen; proces, de medewerkers op de werkvloer. continu de gerealiseerde waarde op verbetermoge- 2 omgevingsdynamiek; lijkheden en de noodzaak tot bijsturing gereflec- 3 ambitieniveau. TRANSITIE Integrale verantwoordelijkheid teerd. Dit gebeurt uiteraard samen met en door de F PERFORMANCE (KPI’S) & RISK (KRI’S) medewerkers in het proces in multidisciplinaire De waardedoelstellingen vertaald naar de PVI’s De processen moeten als keten bestuurd en be- teams. Om zo optimaal gebruik te maken van de zijn kaderstellend. Op basis hiervan vindt aan- heerst – ketenregie – worden. Dus elk proces heeft kennis in de organisatie, afdelingsoverschrij- CULTUUR STRUCTUUR sluiting plaats in de inrichting van de manage- een proceseigenaar op directie niveau – accoun- dende samenwerking te stimuleren en draagvlak mentbouwstenen cultuur, mensen, structuur en table – en procesmanager voor de operationele te creëren voor de verbetering. Verbetering kan middelen. Daarnaast is de mate van verandering sturing – responsible. Dit geldt ook voor de on- worden gerealiseerd op verschillende manieren. PROCESS VALUE i in de omgeving bepalend. Hoe groter de omge- dersteunende processen. Als procesmanager ben Ten eerste door het elimineren van activiteiten vingsturbulentie des te flexibeler de processen je niet alleen verantwoordelijk voor het volgens MENSEN INDICATORS MIDDELEN die geen waarde toevoegen vanuit de verschil- worden ingericht. Ten slotte is de ambitie en afspraken uitvoeren van het proces, maar ook voor lende waardeperspectieven. Hulpmiddelen die groeifase waarin de onderneming zich bevindt het meten en (bij)sturen van de performance op hierbij gebruikt kunnen worden zijn Value Stream richtinggevend. Werken met processen en de orga- basis van het managementdashboard, voor het Mapping en de acht verspillingen zoals onderkent nisatie hierop inrichten is geen sinecure. Dit is een uitvoeren van de eerste-lijnscontrole – risicoma- binnen Lean. Maar ook door het verbeteren van de continu ontwikkelingsproces waarin steeds weer nagement – en voor het continu verbeteren van de een stap wordt gezet in het leerproces. processen. De procesmanager is dus integraal ver- huidige processen door Kaizen. T UITVOERENDE PROCESSEN antwoordelijk voor het realiseren van de waarde Relatie met change management ONDERSTEUNENDE PROCESSEN IQ en EQ voor zijn of haar proces. Belangrijk is niet alleen De continue verbeteringen worden binnen het In de inrichting van het proces zijn zowel de het benoemen van proceseigenaren en -managers, proces – Transitie – in de fase van check naar act ’harde’ – IQ – als ’zachte’ – EQ – elementen van maar deze ook trainen in hun rol en deze rol perio- opgelost, de zogenaamde single loop learning. belang. Zonder inspiratie gaan plannen niet leven diek evalueren en reflecteren. Daarnaast kunnen veranderingen noodzakelijk organisatie, medewerkers en maatschappelijk en ’just do it’ werkt alleen als de medewerkers er zijn in de procesopzet –Inrichting – of in de doel- gediend. Effectieve klantbediening tegen zo laag ook daadwerkelijk achterstaan. Het belang van stellingen – Focus –, respectievelijk de double en mogelijke kosten, vanuit een ketenbenadering, de zachte managementbouwstenen wordt steeds groter door de trend tot meer empowerment en triple loop learning. Oftewel, continue verbeterin- passend bij de groeifase van de organisatie, een hoger opleidingsniveau én de dynamische FIT staat voor Focus (why), Inrichting (what) en Transitie (how). gen in running the business en changing the busi- voldoende ontwikkelingsruimte voor de medewer- omgeving die meer flexibiliteit vraagt. Dit bete- ness. Changing the business is het onderwerp van kers en binnen de kaders van sustainability. Er is kent sturing volgens abstractere regels waardoor FOCUS waardecreatie (maximalisatie): keuzes maken het volgende artikel: hoe word je FIT for Change? ruimte voor creativiteit en ondernemerschap daar medewerkers meer zelf invulling geven aan hun INRICHTING sturing en beheersing (flexibiliteit): mogelijk maken waar noodzakelijk en de organisatie kan inspelen functie. Niet alles kan en moet worden vastgelegd TRANSITIE uitvoering en verandering (snelheid): waar(de) maken BENEFIT op de dynamiek in de omgeving en creëert fans in handboeken en werkinstructies want dit kan Focus is het vertrekpunt en zorgt voor expliciete door verwachtingen te overtreffen. Oftewel, met In de FIT-aanpak bieden wij de volgende reeks van keuzes maken, waarbij doelgerichtheid van FIT for Process maak je waarde waar! bijvoorbeeld ten koste gaan van creativiteit en managementproposities aan: procesmanagement voor de totale waardebijdrage ondernemerschap. Dus besteed naast het inrich- FIT voor Risk management centraal staat. Met behulp van PVI’s worden de ten van de structuur en beschikbaar maken van FIT voor Performance management keuzes vertaald in hoe de focus op waardecreatie middelen ook aandacht aan cultuur en mensen. FIT voor Process management wordt ingericht en gerealiseerd. Hierbij worden Welk type leiderschap hebben we nodig, welke FIT voor Change management zowel de harde als zachte factoren meegenomen kennis en vaardigheden en wat betekent dit voor de gewenste organisatiecultuur? Om de verwach- en wordt rekening gehouden met de omgevingsdy- FIT is een waardegedreven visie en een systematische aanpak namiek en het ambitieniveau van de organisatie. tingen van de klant te overtreffen, zijn met name om doelstellingen te realiseren. Door continue verbetering in het proces – single deze zachte elementen zoals klantempathie en De aanpak van FIT bestaat uit workshops, opleidingen, loop – wordt het proces stap voor stap verbeterd. servicegerichtheid doorslaggevend scans, advies- en implementatietrajecten. Met behulp van change management wordt invul- Waardevolle werkvloer centraal ling geven aan de double en triple loop. Om FIT te worden en te blijven laten we ons inspireren door Hierdoor is de organisatie in staat om de verwach- De waarde voor de klant wordt gerealiseerd in het Topsport. Als metafoor en als motor om als organisatie tingen van de klant te overtreffen op het gebied proces op de werkvloer, daar wordt het product of FIT te worden en te blijven. van kwaliteit, product of dienst, relatie, prijs en de dienst waar de klant voor heeft betaald gereali- seerd. Om de organisatie daarop te laten inrichten, bediening. Naast het klantbelang worden ook Franc Damhuis en Michel Thomassen, de belangen vanuit de perspectieven financieel, senior management consultants bij Eiffel WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
  • 13.
    Externe Factoren Belanghebbenden ken va FIT van de FIT for Change komen A N CI EE IN INTEGRAAL STUREN EN BEHEERSEN L F Inrichti PERFORMANCE RISK Organi tieven KLA NT handva CULTUUR STRUCTUUR Verandermanagement is een veel omvattende managementdiscipline te mak deromv waarin de laatste decennia een grootschalige diversiteit aan definities, STRATEGIE RG A N IS AT de inri WAARDE I beeld d theorieën, methodieken en best practices ontwikkeld is. Het draait om O E MENSEN MIDDELEN van pro hoe een organisatie bestand is tegen en inspeelt op de externe en interne ED EWER KE portfol beheer veranderkrachten. Zelden met als focus de realisatie van de totale M R integra waardemaximalisatie voor de ‘afnemers’ – de belanghebbenden – van PROCESS porfoli ten rele de organisatie. In een reeks artikelen gaan wij in op wat FIT betekent voor TS C HAPP E 1. Nive A risk, performance, process en change management. Dit vierde artikel in de CHANGE L IJ MA kan K tie-i FIT-reeks belicht de visie en aanpak van FIT for Change. Het gaat in op het is ee waarom, wat en hoe van FIT for Change. dou – ve O 2. Kwa rganisaties hebben te maken met steeds oriëntatie en noodzaak voortkomt. Bijvoorbeeld Veranderingen zijn te onderscheiden in continue Focus for Change welk achterblijvende financiële resultaten, teleurstellende veranderingen en discontinue veranderingen; we Focus gaat over de kunst van het kiezen! En geeft real meer en hogere verwachtingen van de spreken hier over verbeteren – running the business duidelijkheid over de veranderdoelstellingen en IQ (r belanghebbenden in een complexere klanttevredenheid, hoog ongewenst personeels- – en vernieuwen – changing the business. Zoals -strategie. Welke waarde(ring) willen we voor onze hart externe omgeving. Dit vraagt een verloop of boetes van toezichthouders. we in het artikel FIT for Process – oktobernummer belanghebbenden bereiken? Op welke externe invloe- 3. Man continu en hoog adaptief vermogen van Management Scope – beschreven, worden continue den spelen we in? Waar werken we naar toe en wat is tuur organisaties. Immers, de verwachtingen van aandeel- Het nieuwe veranderen werkt anticiperend en is verbeteringen binnen de transitie van het proces belangrijk? kwa houders (high return), klanten (best company to work gericht op groei en waarderealisatie. Alertheid op – de zogenaamde single loop – als onderdeel van men with), medewerkers (great place to work), toezicht- externe veranderingen en de veerkrachtigheid in de ‘running the business’ belegd. De noodzakelijke Essentieel is het signaleren van (mogelijk) achterblij- stru houder (in control) en maatschappij (sustainable interne organisatie zijn essentieel voor bestaansrecht veranderingen die de organisatiedoelstellingen vende financiële, klant-, medewerker-, organisatie- en geac company) nemen toe. Maar ook de ontwikkelingen in en groei op korte en lange termijn. In het nieuwe ver- of de -inrichting raken – de zogenaamde triple en maatschappelijke waarde voor nu en in de toekomst. ring de (macro)economie, social media, wet- en regelge- anderen is wendbaarheid – agility – bepalend voor double loop – zijn onderdeel van ‘changing the En vooral is van belang om gemeenschappelijk de Inricht ving, opkomende markten, vergrijzing en generatie duurzame waarde(ring). Of zoals Charles Darwin het business’. Voor de flexibiliteit en snelheid is het diagnose van impact en oorzaken te stellen. Dit verand Z hebben significante invloeden op organisaties. Het verwoordde: “It’s not the strongest of the species that gewenst om de verandering zoveel mogelijk als bepaalt namelijk de veranderomvang – in termen van tijdig signaleren en flexibel en snel anticiperen op survives, nor the most intelligent that survives. It is continue verbetering in het proces te beleggen. scope, urgentie en tijd – en geeft de kaders voor de Transit deze externe omgevingscomplexiteit zijn de kritische the one that is the most adaptable to change.” FIT for Change is een integrale verandermethodiek gewenste veranderinrichting en de benodigde transitie. In de tr ‘value drivers’ om duurzaam onderscheidend vermo- Wij hanteren een visie en aanpak voor het nieuwe en helpt organisaties, met een drieluik, om doelge- lijk ger gen te realiseren. veranderen die focus op waardecreatie, flexibiliteit richt aan verandering te werken. Elke verandering Aandachtspunt in focusbepaling is vooral het onder- – moet in de inrichting en snelheid in de transitie met elkaar grijpt in op de focus van waardecreatie, inrichting scheid tussen doelstellingen en strategie. Veranderdoe- zijn – o Deze externe veranderdynamiek zorgt voor ‘sense of verbindt. van de organisatie en transitie van het proces. Het len geven de streefwaarden voor de verandering aan, Het mi urgency’ tot intern veranderen en legt een substanti- resultaat van de optelsom van dit drieluik is waar- de veranderstrategie is het actiegerichte strijdplan. Wat verklaa eel capaciteitsbeslag op organisaties. Zo geven CFO’s FIT for Change derealiserend veranderen. zijn de concrete doelstellingen voor de verandering en transit aan dat zij ruim 80% van hun tijd met organisatiever- Change wordt vaak geassocieerd met complexe, hoe pakken we de verandering actiegericht aan? Komen het ma anderingen bezig zijn. Veranderingen zijn de laatste ongrijpbare en langdurige trajecten. Maar eigenlijk is De gemeenschappelijke inzichten en consensus de doelstellingen tegemoet aan het ambitieniveau en tie is d jaren met name gericht op strategische heroriëntatie, het heel concreet. Wat wil de organisatie precies be- over de doelstellingen op de korte en (middel-) bevatten zij voldoende realiteitszin? Welke acties leve- Onders herstructurering, outsourcing-offshoring, het nieuwe reiken en wat is het plan hiervoor? Welke organisatie- lange termijn zijn het vertrekpunt voor veranderen, ren welke waardebijdrage op en is dit ondersteund door de vera werken, klant centraal, resource development, pro- inrichting hebben we voor de verandering nodig? En portfoliomanagement is het middel en zorgt voor de een solide benefit case? En welke resultaten zijn nodig beïnvlo cesoptimalisatie en business intelligence. De praktijk hoe zorgen we door waardegerichte acties voor een transitie naar realisatie. om het veranderdoel te bereiken? Het interactief betrek- en ‘kun leert ons dat veranderen vooral vanuit een interne snelle verandering? Management Scope editie 1 2012 WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.
  • 14.
    1 2 3 4 5 6 7 nden ken van management en medewerkers bij de bepaling + CREËREN NUT & + VORMEN + MOBILISEREN + DUURZAAM + MONITOREN VAN + REALISEREN & = GEEN START van de doelstellingen en strategie is belangrijk om te FIT staat voor Focus (why), Inrichting (what) en Transitie (how). NOODZAAK VAN VISIE VAN MENSEN MAKEN VOORTANG BORGEN komen tot draagvlak voor de verandering. IEE FoCus waardecreatie (maximalisatie): keuzes maken VORMEN MOBILISEREN DUURZAAM + MONITOREN VAN + REALISEREN & L Inrichting for Change InrIChTIng sturing en beheersing (flexibiliteit): mogelijk maken LEIDING GEVEN + + + + = VALSE START VAN VISIE VAN MENSEN MAKEN VOORTANG BORGEN Organisaties worden overspoeld met veranderinitia- TransITIe uitvoering en verandering (snelheid): waar(de) maken tieven en projectaanvragen, maar ontberen vaak de SNELLE START , handvatten om in de veranderaanpak de juiste keuzes In de FIT-aanpak bieden wij de volgende reeks van CREËREN NUT & + MOBILISEREN DUURZAAM + MONITOREN VAN + REALISEREN & = KLA NT LEIDING GEVEN + + + GEEN ZICHT OP NOODZAAK VAN MENSEN MAKEN VOORTANG BORGEN te maken. Het gaat om de aansluiting tussen de veran- managementproposities aan: FINISH deromvang vanuit de focus en de verandercapaciteit in FIT voor risk management de inrichting. Hiermee komt portfoliomanagement in FIT voor Performance management GEEN CREËREN NUT & + VORMEN DUURZAAM + MONITOREN VAN + REALISEREN & = LEIDING GEVEN + + + KOPGROEP beeld dat wij breder trekken dan de traditionele vorm FIT voor Process management NOODZAAK VAN VISIE MAKEN VOORTANG BORGEN van programma- en projectbeheersing. We hanteren FIT voor Change management EWER KE portfoliomanagement voor de integrale sturing en CREËREN NUT & + VORMEN MOBILISEREN ED LEIDING GEVEN + + + + MONITOREN VAN + REALISEREN & = AFVALLERS beheersing van de verandering. Bij de inrichting van FIT is een waardegedreven visie en een systematische aanpak NOODZAAK VAN VISIE VAN MENSEN VOORTANG BORGEN M R integraal sturen en beheersen van de verandering – het om doelstellingen te realiseren. porfoliomanagement – zijn drie inrichtingscomponen- De aanpak van FIT bestaat uit workshops, opleidingen, VERKEERDE CREËREN NUT & + VORMEN MOBILISEREN DUURZAAM REALISEREN & = ten relevant: scans, advies- en implementatietrajecten. LEIDING GEVEN + + + + + ROUTE NOODZAAK VAN VISIE VAN MENSEN MAKEN BORGEN T SC HAPP E 1. Niveau van veranderen, single, double, triple loop: A L IJ MA kan de verandering binnen de bestaande organisa- om FIT te worden en te blijven laten we ons inspireren door K tie-inrichting gerealiseerd worden – single loop – of Topsport. als metafoor en als motor om als organisatie LEIDING GEVEN + CREËREREN NUT + VORMEN + MOBILISEREN + DUURZAAM + MONITOREN VAN + = GEEN & NOODZAAK VAN VISIE VAN MENSEN MAKEN VOORTANG WINNAAR is een aanpassing van de organisatie-inrichting – FIT te worden en te blijven. double loop – of waardedoelstellingen – triple loop – vereist? CREËREN NUT & + VORMEN MOBILISEREN DUURZAAM + MONITOREN VAN + REALISEREN & FIT FOR 2. Kwaliteitscriteria voor veranderen, IQ, EQ, SQ, FQ: LEIDING GEVEN + + + = NOODZAAK VAN VISIE VAN MENSEN MAKEN VOORTANG BORGEN CHANGE welke kwaliteiten zijn nodig om de verandering te ft realiseren? Wij onderscheiden vier kernkwaliteiten: n IQ (ratio; hoofd), EQ (voelen; buik), SQ (intuïtie; De vier aanwezige kwaliteitscriteria voor veranderen Stap 3: Vormen van een visie, strategie en plan om De zeven stappen bevatten een eenduidige verander- nze hart) en FQ (kracht; lichaam). – IQ, EQ, SQ en FQ – worden in de transitie aangewend. nvloe- Inspirerend leiderschap – SQ – is cruciaal om het er voor te zorgen dat er een helder gedeeld beeld cyclus met als resultaat dat de verandering – chan- 3. Managementbouwstenen voor veranderen, struc- wat is tuur, middelen, cultuur, mensen: wat betekenen de verandertraject met elkaar aan te gaan, te willen veran- ontstaat van de toekomstige situatie, uitgewerkt in ging the business – wordt verankerd in de staande kwaliteitscriteria voor de inrichting van de manage- deren. FQ is vertaald naar het kunnen veranderen, de een actiegericht strijdplan. organisatie – running the business. Zo wordt de mentbouwstenen? Welke kwaliteitsaccenten in de kracht ervoor hebben en het juiste momentum voor gewenste waardecreatie in het proces en de continue erblij- structuur, cultuur, mensen en middelen worden de verandering kiezen. Stap 4: Mobiliseren van mensen – het zorgen voor verbeteringen daarin duurzaam gerealiseerd. atie- en geactiveerd, verbeterd of vernieuwd om de verande- medestanders – zorgt voor een positief kritische omst. ring mogelijk te maken? Om van de huidige situatie naar de gewenste situatie massa in de organisatie waardoor een subjectieve jk de Inrichting geeft de organisatie die flexibiliteit om op de te bewegen, worden de volgende zeven stappen in de norm ontstaat om te ‘moeten’ veranderen. Dit veranderingen in te spelen. transitie naar FIT doorlopen: en van Stap 5: Duurzaam maken van de verandering voor de Transitie for Change Stap 1: Leiding geven aan de verandering gedurende een consistente, zichtbare en tastbare beheersing van ansitie. In de transitiefase wordt de verandering daadwerke- het gehele traject vraagt om passend leiderschap. de veranderde situatie. Het integreren van het nieuwe lijk gerealiseerd. De veranderorganisatie – inrichting Leidinggevenden moeten aandacht geven, focus initiatief in de bestaande werkomstandigheden zodat nder- – moet voldoende verandervermogen hebben – fit creëren en bezieling tonen om vanuit de gekozen de veranderingen in de organisatie vanzelfsprekend derdoe- zijn – om de verandering succesvol te laten verlopen. veranderstrategie het gedrag en handelen van de zijn en een natuurlijk onderdeel uitmaken van het aan, Het mislukken van veranderingen wordt voor 70% organisatie de gewenste richting op te bewegen. individuele en groepsgedrag. an. Wat verklaard door ineffectief menselijk gedrag tijdens de Zonder zichtbaarheid en inspirerend leiderschap ing en transitie van de verandering. Veranderbereidheid bij – een sterke SQ – is er geen start van de verandering. Stap 6: Monitoren van de voortgang en bijsturen, Komen het management en de medewerkers in de organisa- inclusief aantonen dat de verandering daadwerkelijk u en tie is doorslaggevend voor een succesvolle transitie. Stap 2: Creëren van nut & noodzaak zodat de onvrede het gewenste resultaat oplevert, en daarmee versnel- s leve- Onderscheid de bondgenoten die als ambassadeurs met de huidige situatie groter is dan de weerstand ling van het momentum van veranderen aanbrengen. nd door de veranderbereidheid van de organisatie positief tegen de verandering. Een zoektocht naar de groeps nodig beïnvloeden. Het gaat naast ‘willen’ ook om ‘moeten’ en individuele ‘what’s in it for me’ om te ‘willen’ Stap 7: Realiseren en borgen van de verandering in de betrek- en ‘kunnen’ veranderen. veranderen. inrichting van de managementbouwstenen, te weten Michel Thomassen en Franc Damhuis, structuur, middelen, cultuur en mensen. senior management consultants bij Eiffel WIJ MAKEN STRATEGIE WERKZAAM.