1. ENERGIA
Gure inguruan gertatzen diran aldaketa guztien erantzulea da.
ENERGIA MOTAK :
*Energia mekanikoa : mogitzen dagoan objetuek daukien energia da.
*Argi energia : hainbat gorputzek argi moduan igorten dabena da :
eguzkia, bonbileak …
*Bero energia : gorputzek bero moduan igorten dabena da eguzkia edo
sua.
*Energia kimikoa : hainbat substantziatan batzen dan energia da,
pilak eta bateriek energia kimikoa gordetzen dabe eta energia
elektrikoa bihurtzen dabe.
*Energia nuklearra : uraniotik, erradiotik eta poloniotik lortzen da.
*Energia elektriko : etxeetan gehien erabiltzen dan energia mota da.
Ur jauzien bidez, eguzkiaren argiaren bidez eta haizearen aireari
esker lortzen da.

2. ENERGIA ALDATU
EGITEN DA
Energia ez da suntsitzen ,ezta sortzen ere;energia aldatu egiten da.
* Esku biak igurtziz gero , energia mekanikoa sortzen zagoz
(mogimendua) eta eskuak igurtzerakoan bero energia bihurtzen dogu.
*Zentral hidroelektrikoetan : energia elektrikoa lortzen da, uraren
mogimenduari esker.Kontsumitzen dogun elektrizitate gehiena sortzen
da. Bere funtzionamendua, magnetismoaren eta elektrizitatearen
arteko loturan oinarritzen da .
Marrazki hauetan zentral hidroelektrikoen elementu nagusiak ikusten
dira .

3. ENERGIA ITURRIAK
Energia emoten deuskuen materialak edo fenomenoak dira.
ENERGIA ITURRI BARRIZTAGARRIAK :
Energia garbia lortzen dau, ez dau kutsatzen ingurumena.
Asko erabili arren , ez dira agortzen .
*EGUZKI PANELAK : eguzki energia aprobetxatzen dau, bero energia edo
energia elektrikoa bihurtzeko.Eguzkia, lurreko energia iturri nagusia da .
*AEROSORGAILUAK : haize energia edo energia eolikoa aprobetxatzen dau,
energia elektrikoa bihurtzeko.
*PRESAK eta URTEGIAK : uraren mogimendua aprobetxatzen dabe, energia
hidraulikoa energia elektrikoa bihurtzeko.
*INSTALAZINO MAREOMOTRIZAK : itsasgora, itsasbehera eta itsasoko
olatuen indarra aprobetxatzen dabe. Energia mareomotriza , energia elektrikoan
bihurtzeko.
*MATERIA ORGANIKOA : errez edo tratatuz energia lortzen da (BIOMASA) .
Energia termiko edo elektriko bihurtzeko.

4. ENERGIA ITURRI BARRIZTAGARRIAK
EGUZKI ENERGIA
ENERGIA EOLIKOA
ENERGIA HIDRAULIKOA
ENERGIA MAREOMOTRIZA
BIOMASA

5. ENERGIA ITURRI EZ-BARRIZTAGARRIAK
Oso arin kontsumitzen dira, oso mantso bisortzen dira eta bere
erabilerak ingurumena kutsatzen dau.
*PETROLIOA : likido naturala da eta lurraren barrualdetik ateratzen
da .Gehien erabiltzen dan energia iturria da, erregai asko lortzen
dira(gasolioa eta gasolinea) eta plastikoak eta fabrikatzen dira.
*IKATZA : zentral termikoetan, energia elektrikoa lortzen da.
*GAS NATURALA : etxeetako sukaldeetan eta berokuntzan
erabiltzen da.
*SUBSTANTZIA ERRADIOAKTIBOAK : zentral nuklearretan, energia
nuklearra lortzen da.
*ENERGIA GEOTERMIKOA : lurraren barrualdeko beroaren bidez
lortzen da eta gero, energia elektrikoa lortzeko erabili ahal da.

6. ENERGIA EZ – BARRIZTAGARRIAK
PETROLIOA
SUBSTANTZIA ERRADIOAKTIBOAK
ENERGIA GEOTERMIKOA
GAS NATURALA
IKATZA

7. GAUR EGUNGO MUNDUA ETA ENERGIA ITURRIAK
Eneria , oinarrizko elementua da gizarteen garapenean .
Herrialde garatuek eta garapen bidean dagozan herrialdeek, energia
asko kontsumitzen dabe . Energia hori iturri ez-barriztagarrietatik
lortua izaten da eta “energia konbentzional” horrexeek dira gehien
erabiltzen diranak .
Energia iturri hauek, urriak izateaz aparte, Lurreko hainbat
zonaldeetan konzentratuta dagoz .
Baliabide horreen kontsumoa murrizteko, energia barriztagarrien
kontsumoa sustatzeko neurriak hartzen dabilz .
Mota horretako energiei “ energia alternatibo” deitzen jake.Energia
Konbentzionalak agortu baino lehen, horreek ordezkatzea dabelako
helburu.

8. ENERGIAK INGURUMENEAN SORTUTAKO
ONDORIOAK
Energia lortzeak eta erabilteak ingurumen arazo ugari eragin
daikez :
• PAISAIA HONDATU ETA LURZORUA ETA LANDAREDIA
SUNTSITU : gasa, petrolioa edo ikatza lortzeko .
• INGURUKO ANIMALIA ESPEZIEAK ARRISKUAN JARRI :
energia lortzeko instalazinoen eraikinak egiterakoan .
• ERREGAIAK ERRETEAN : substantzia kutsagarri asko igorten
dira atmosferara eta ingurumenean kalte asko eragiten
dabez:
- Berotegi efektu naturala handitzen da.
- “Euri azidoa” kutsatutako uraren ondorioa da.
• HONDAKIN NUKLEARRAK : zentral nuklearren ondorioz
sortutako hondakinak dira . Inguruko lurzorua, ura eta airea
kutsatu daikiez.
BEROTEGI EFEKTUA
EURI AZIDOA

9. ENERGIA ARDURAZ ERABILTZEA
Garapen iraunkorra baliabide naturalen eta, batez ere, energiaren
erabilera arduratsuan oinarritzen da .
EKINTZA KOLEKTIBOAK
• Energia garbia lortzeko, energia alternatiboen erabilera
bultzatu .
• Energia eraginkortasuna hobetzen ahalegindu .
• Energia aurreztea sustatu .
Energia alternatiboak erabili
A motatako tresnak erabili
Informazio kanpainak

10. BANAKAKO EKINTZAK
Inguruan garapen iraunkorra lortzen lagundu daikegu, energia
aurrezteko neurri errezen bidez.
•
•
•
•
•
•
Kontsumo txikiko bonbilak erabili .
Argiak eta makinak, erabiltzen ez doguzanean, amatatu.
Berokuntza eta aire girotua, erabili beharrezkoa danean .
Garbigailua jarri, beteta dagoanean .
Ez erabili autoa, bide laburrak egiteko.
Energia aurrezteko kanpainetan parte hartu .
Beharrezkoa da, energia arduraz erabiltzea eta guztiok parte
hartu behar dogu ahalegin horretan .
Kontsumo txikiko bonbillak erabili.
Garbigailua bete,martxan jartzeko.
Argia amatatu ez bada erabiltzen .
Ez erabili kotxea , bide laburrak
egiteko.
EGILEA : IBON LAKA 6.B.