1. MEHMET ERDEM YENER KONU: EKRANLAR

2. EKRANLAR Monitör yani ekran görüntü sergilemek için kullanılan elektronik ya da elektromekanik aygıtların genel adıdır. Monitör, başta televizyon ve bilgisayar olmak üzere birçok elektronik cihazın en önemli çıktı aygıtıdır. Monitörle bilgisayar arasındaki iletişimi ekran kartı sağlar. Yani monitörden çıkan veri kablosu bilgisayar kasasında ekran kartına bağlanır. Monitörlerin boyutları inç ölçü cinsinden belirlenir. Monitörlerin boyutları 14 inç, 15 inç, 15.4 inç (laptop), 17 inç, 19 inç, 22 inç gibi değerlerle ifade edilir. Bu boyut monitör ekranının bir köşesinden diğer köşesine olan uzaklıktır.

3. EKRAN MODLARI Bilgisayar kullanılırken monitörlerde iki tür ekran moduyla karşılaşılır. Bu ekran modları text modu ve grafik modudur. Text Modu Text modunda ekran 25 satır ve 80 sütundan oluşur. Yani her satıra en fazla 80 karakter yazılabilir. DOS işletim sistemi text modda çalışan bir işletim sistemidir. Grafik Modu Grafik modu, Microsoft Windows işletim sisteminin çalıştığı ortamdır. Monitör ekranı piksellerden (noktalardan) oluşur. Piksel sayısı ne kadar fazla ise netlik o kadar artar. Nokta sayısı yoğunluğuna çözünürlük denir. Çözünürlük azaldıkça netlik azalır ve görüntü bozulur.

4. MONİTÖRLERDE TARAMA ŞEKİLLERİ Interlaced CRT monitörlerde önce tek satırların daha sonra da çift satırların tazelendiği bir tarama şekli kullanılmaktadır. Bu yöntem ekran çözünürlüğünü arttırmak için uygun bir yöntemdir, fakat ekranda titreşime sebep olmaktadır. Non-interlaced monitörlerde ekranın üstünden altına doğru bir döngüyle her satır tazelenir. Bu olay titreşimi azaltmaktadır ve günümüzde bu tip monitörler kullanılmaktadır.

5. EKRAN TÜRLERİ Ekranların gelişen teknolojiye bağlı olarak özellikle son yıllarda çeşitli tür ve modelleri ortaya çıkmıştır. CRT monitörlerden sonra hızla değişime uğrayan monitörlerin LCD, Plazma, LED, OLED gibi çeşitli türleri bulunuyor.

6. CRT EKRANLAR Bu tip monitörün en önemli parçası çeşitli elektronik devrelerle birlikte CRT (Chatode Ray Tube – Katot Işınlı Tüp) denilen havası boşaltılmış ve ön yüzeyi binlerce fosfor noktacığından (dot) oluşan koni şeklindeki tüptür. Bu tüpün geniş tarafı dikdörtgen şeklindedir. Diğer dar tarafında ise elektron tabancası bulunur. Sabit olarak yerleştirilen odaklama elemanları bu elektronları bir araya getirerek bir ışın halinde ekran orta yüzeyinde odaklar. Bu ışını ekranın istenilen taraflarına yönlendirmek için elektron tabancasının etrafında yatay ve dikey saptırma bobinleri bulunur. İşte bu ışının ön yüzeyde gezdirilmesi suretiyle ortaya görüntüler çıkar.

7. Renkli monitörlerde renklerin oluşması için üç temel renk (kırmızı-yeşil-mavi) kullanılır. Her renk için elektron tabancası içerisinde bir ışın demeti oluşturan eleman vardır. Ayrıca ekran yüzeyi de üç ayrı renkten oluşan fosfor tabakasından oluşur. Bu tabakalar delikli bir maskenin arasından aydınlatılır. Hassas bir şekilde ayarlanan bu deliklerde her renge ait ışın demeti sadece o renge çarpar. Monitördeki her nokta üç ayrı renkteki fosfor damlacığından oluşur. Bu üç fosfor damlacığı da bir araya gelerek “piksel” leri oluşturur. Birbirine en yakın aynı renkteki iki noktanın merkezleri arasındaki uzaklığa “dot pitch” denir. Nokta aralığı anlamına gelen bu ifadenin bugünkü değerleri 0.24 mm ile 0.28 mm arasında değişmektedir. Bu değerlerin küçük olması görüntü kalitesinin artması anlamına gelir.

8. CRT Monitörlerin İç Yapısı

9. LCD EKRANLAR Tüplü ekranlara göre ince ve hafif olan LCD'lerin yapısı CRT'ye göre çok faklıdır. LCD yani likit kristal monitörlerde aslında bilinenin tersine sıvı değil katı-sıvı arası özel bir materyal kullanılır. Bu sıvı-katı karışımı özel materyal ekran içerisinde normal halde düzensiz şeklinde bulunan ve elektrik verildiği zaman düzenli bir şekil alan özel bir sıvı kristaldir. Bu yapıyı oluşturabilmek çok zordur. Bu yüzden tüplü ekranlara göre fiyatları daha yüksektir. Yalnız bu özel madde sayesinde LCD ekran; elastikiyet, düşük yansıtma oranı gibi özelliklere sahip olur.

10. LCD monitörler her şeyden önce CRT monitörlere göre çok az yer kaplarlar. Kapladıkları alan sadece ekran içindir. Aynı zamanda hafiftirler ve ısınma sorunları da yoktur. Çok az güç tüketirler ve radyasyon yaymazlar. Ayrıca CRT monitörlerin aksine manyetik alanlardan etkilenmezler. Ancak LCD monitörün CRT monitörlerden fiyat farkı dışındaki diğer dezavantajı kullanıcılarına geniş bir görüş açısı sunamamasıdır. Taşınabilir sistemlerdeki ekranların tamamı LCD tabanlıdır. LCD monitörlerde ve dizüstü bilgisayarlarda 3 katman bulunur. En altta yansıtıcı bir materyal ortada sıvı kristal bir karışım ve en üstte de yine yansıtıcı bir materyal bulunur. Bu noktadaki sıvının arasında dolaşan akım kristallerin aralarından ışık geçemeyecek şekilde sıralanmasını sağlar. Bu yüzden her kristalde bir nevi diyafram mantığı ile ışığı geçirecek ya da tutacak bir mekanizma vardır.

11. Pek çok LCD monitörde bulunan bazı dezavantajlar şunlardır: - Ekran tazeleme hızı düşüktür. - Renk kontrastları azdır. - Ortamdaki fazla ışığı yansıtırlar. Görüntü net değildir. - Hareketli görüntüler bulanıktır. - Sıvı kristal akışının yavaşlığı görüntü izinin hemen silinmemesine neden olur. Bu dezavantajların yanısıra düşük güç harcamaları, çok küçük hacimleri ile taşınabilir bilgisayarlar için vazgeçilmezdir. Bazı LCD modellerinde, "arkadan aydınlatma" yöntemi kullanılarak bulunduğu ortamdaki ışık dengelenir. Böylece ekrandaki istenmeyen yansımalar bir ölçüde önlenir.

12. LCD EKRANLARIN TABAKALARI 1. Dikey film filtresi giren ışığı kutuplar etmektedir. 2. ITO elektrodlu cam alt katman. Bu elektrotların şekilleri LCD çalışmadığında oluşan karanlık görüntüden sorumludur. Yüzeye çizilmiş dikey çizgiler sıvı kristalin kutuplanmış ışık ile aynı hizada olmasını sağlar. 3. Çevrilmiş şematik sıvı kristaller. 4. Yatay filtre ile aynı hizada yerleştirilmiş, yatay çizgili ortak elektrot filmli (ITO) cam alt katman. 5. Geçen ışığı blok/geçirme özelliğine sahip yatay film filtre. 6. İzleyiciye ışığı geri gönderen yansıtıcı yüzey.

13. PLAZMA EKRANLAR LCD ekranlar ile oldukça karıştırılan bir teknoloji olan plazma ekranlar LCD'lere benzemelerine karşın aslında aralarında belirgin farklılıklar bulunmaktadır. Plazma ekranları çoğunlukla CRT ekranları gibi çalışır, fakat fosfor kaplanmış bir tek CRT yüzeyi yerine onlar yassı hafif bir yüzeyin üstünde milyonlarca cam kabarcıklarıyla matrisleyerek kaplanmıştır ve her biri de fosforla kaplanmıştır. Sonuçta bu fosforlar doğru bir kalıpla hareketlendirilerek bir görüntü yaratır.

14. Plazma ekranlar için ortalama kullanım ömrü 20.000 ila 30.000 saat civarındadır. LCD ekranlarda ise kullanım ömrü yaklaşık olarak 60.000 saat civarındadır. Plazma ekranlar çalışmak için LCD ekranlara göre daha fazla enerjiye ihtiyaç duyduklarından enerji tüketimi konusunda LCD ekranlar kadar avantaja sahip değiller. Plazma TV’ler herhangi bir keskinlik veya detay kaybı yaşamadan hareketli objeleri görüntüleyebilirler. Plazma teknolojisi her pikselin bir imaj üretebilmesi için sadece bir pulsa ihtiyaç duyduğu için tepki zamanı nerdeyse bir andır. Bu durum hareketli görüntülerde LCD’lere göre çok daha kaliteli görüntü anlamına gelir.

15. Plazma Ekranların İç Yapısı

16. Plazma ekranlar renkler kullanılmadığı zaman pikselleri tamamen kapatabilme (pixel blocking) teknolojisi ile çalışır. Bu durumda renkler LCD ekranlara göre daha hatasız oluşur ve daha gerçekçi görünür. Plazma ekranlar yapı bakımından büyük boyutlara sahiptir. Ufak boyutlu plazma bulmak mümkün değildir. Bu durumda LCD ekranlara göre plazma ekranlar büyük boyutlarda daha ekonomik fiyatlara sahiptir.

17. PLAZMA EKRANLARIN LCD EKRANLARA GÖRE ARTILARI VE EKSİLERİ Artıları: Daha düşük tepki süresi, Daha yüksek kontrast, Daha yüksek parlaklık, Daha geniş izleme açısı, Daha gerçekçi renkler, Yüksek ekran boyutunda daha uygun fiyatlar. Eksileri: Yüksek çözünürlüklerde fiyat farkı çok, Daha düşük kullanım ömrü, Daha yüksek enerji tüketimi.

18. LED EKRANLAR LED TV'ler aslında LCD TV olarak da düşünülebilir. Plazma ve OLED teknolojilerinden farklı olarak LED ekranların kendine özgü bir ışık kaynağı vardır. LCD teknolojisinde görüntü tüplü televizyonlardan farklı bir yöntemle elde edildiği için görülebilir bir görüntü elde edebilmek ekranın arkasından aydınlatılmasıyla sağlanıyor. LED teknolojisi burada devreye giriyor. Yeni ekranlarda LED birincil aydınlatma kaynağı olarak kullanılıyor. Böylece ekran arkasında aydınlatma için “Soğuk Katot Floresan Lambalar” olmadığı için ekranlar çok daha ince hale geliyor.

19. Aydınlatmanın LED'le yapılıyor olması aynı zamanda ısınmanın da önüne geçiyor. Isınarak aydınlatan lambalardan LED'e geçiş ısınan televizyonların sonu oluyor. Daha az ısınmanın diğer bir getirisi de elektrik sarfiyatının azalması. Ekranların uzun süre açık kaldıkları düşünülürse ciddi bir tasarruf kalemi haline geliyor. Büyük Boyutlara Sahip Bir LED Ekran

20. OLED EKRANLAR OLED'ler çoğunlukla düz ekran için kullanılmaktadır. LCD teknolojisine alternatif olarak sunulmaktadır. Düşük enerji tüketmesi, ince ve hafif olması sayesinde son zamanlarda cep telefonlarında kullanımı yaygınlaşmıştır. Zamanla parlaklıklarını yitirdikleri şeklinde eleştiriler almaktadır. Farklı katmanlara sahip LCD'ler ve FED‘ lerden farklı olarak OLED'ler monolitiklerdir (tek katmanlı). Çünkü yapılışı sırasında her katman diğeri üzerine kaplanarak tek parça olacak şekilde üretilir.

21. OLED Ekranların Katmanları

22. OLED'ler genelde cam üzerinde üretilirler ancak plastik ve kıvrılabilir malzeme üzerinde olabilirler. Örneğin Universal Display'in yaptığı fleksibl (kıvrılabilir) OLED modeli "FOLED" böyledir. Bu türden ekranların üretilmesinin ileride taşınabilir cihazlarda devrim yaratacağı konuşuluyor. Örneğin cebinizden çıkardığınız bir kalemi çekince açılıyor ve üzerine rulo şeklinde sarılmış bir ekran ortaya çıkıyor. Bir OLED Ekran Örneği

23. KAYNAKLAR http://www.lcdplazma.info/ http://www.hiperteknoloji.org/index.php?option=com_content&task=view&id=62 http://tr.wikipedia.org/wiki/Sıvı_kristal_ekran http://tr.wikipedia.org/wiki/Bilgisayar_monitörü http://www.pcsistem.net/konuimg/lcd.htm http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=915427&title=led-aydinlatmali-televizyonlar http://www.chip.com.tr/galeri/led-tv-lerle-ilgili-bilmeniz-gerekenler_1301.html http://tr.wikipedia.org/wiki/OLED

24. DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİM