ΤΑ ΧΑΜΕΝΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΙΑΠΩΝΙΑΣ

2. © 2024 - ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ
Βερανζέρου 13, 106 77 Αθήνα
Βιβλιοπωλείο: Πατησίων 14 Αθήνα
τηλέφωνο: 210 3637867
e-mail: info@tomellon.com website:
www.tomellon.com
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του
Eλληνικού Nόμου (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και
τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται απολύτως
η άνευ γραπτής άδειας του εκδότη κατά οποιονδήποτε τρόπο ή μέσο αντιγρα-
φή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετά-
φραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή (ηλεκτρονική,
μηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου.
Τίτλος Βιβλίου
Τα χαμένα ημερολόγια της Ιαπωνίας
(Cuadernos perdidos de Japón)
Συγγραφέας
Patricia Almarcegui (Πατρίθια Αλμαρθέγι)
Mετάφραση
Τίνα Τερζιώτη
Επιμέλεια - Διορθώσεις
Βίκυ Πορφυρίδου
Εικαστικό Εξωφύλλου
Olga Subirós
Σχεδιασμός Έκδοσης & Εξωφύλλου
Εκδόσεις Το Μέλλον
Εκδοτική Σειρά
Κοινωνία - 7
© Patricia Almarcegui 2024
First published in Spanish by Candaya, 2021.
Translation published with arrangement of Sophie Savary Agent
littéraire (Montpellier, France) and Iris Literary Agency (Greece).
© Για την ελληνική γλώσσα, 2024 Εκδόσεις Το Μέλλον
Πρώτη Έκδοση: Δεκέμβριος 2024
ISBN: 978-618-87078-8-7

3. 3
Υπάρχει ένα τρένο υψηλής ταχύτητας Σινκανσέν1
που ονο-
μάζεται Κοδάμα. Όπως το επίθετο της συζύγου του Χόρχε
Λουίς Μπόρχες: Μαρία Κοδάμα. Πιστεύω ότι εκείνη του δίδα-
ξε πολύ περισσότερα πράγματα απ’ όσα ο ίδιος παραδέχεται.
Μαζί επέλεξαν και μετέφρασαν αποσπάσματα από Το κρυφό
ημερολόγιο2
της Σέι Σοναγκόν, κυρίας επί των τιμών της αυ-
τοκρατορικής αυλής του 10ου αιώνα. Οι τίτλοι των κομμα-
τιών που μου αρέσουν περισσότερο είναι: «Πράγματα που ξυ-
πνούν μια αγαπημένη ανάμνηση από το παρελθόν», «Πράγ-
ματα που κάτι χάνουν όταν ζωγραφίζονται» και «Πράγμα-
τα που είναι κοντά, αν και είναι μακριά». Ένα από τα θέμα-
τα που πραγματεύεται και ξεχωρίζω: ο αποχαιρετισμός των
εραστών. Για τη Σοναγκόν, το καλύτερο μετά από μια νύχτα
που θα περάσουμε μαζί τους είναι τα γράμματα που μας στέλ-
νουν την επόμενη μέρα.
1. Shinkansen ονομάζεται το δίκτυο σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας
της Ιαπωνίας, γνωστό και ως «τρένο-σφαίρα». Τα Kodama είναι τα πιο
αργά τρένα του δικτύου αυτού, για ταξίδια μεταξύ μεγάλων πόλεων,
όπως είναι το Τόκιο και η Οσάκα.
2. Ο ιαπωνικός τίτλος του βιβλίου είναι Makura no Sōshi και ανήκει στο
λογοτεχνικό είδος σόσι, δηλαδή «μύχια γραπτά». Στα ελληνικά, έχει
κυκλοφορήσει με τον τίτλο Βιβλίο του μαξιλαριού (Καστανιώτης 1990),
αλλά και Το κρυφό ημερολόγιο (Λιβάνης 1998).

4. 4
ΠΑΤΡΊΘΙΑ ΑΛΜΑΡΘΈΓΙ
Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, δεν βγάζει το μπλε καπέλο της.
Φοράει μια κόκκινη ζακέτα και κυρτώνει την πλάτη για να εργα-
στεί στο τραπεζάκι του αεροπλάνου. Ο σύζυγός της δίπλα είναι
και αυτός πολύ απασχολημένος. Έχουν ένα ορθογώνιο χαρτο-
νένιο κουτί με πολύτιμα αντικείμενα και χαρτιά. Τους είχα προ-
σέξει στην αίθουσα αναμονής κατά την επιβίβαση. Είναι ηλικιω-
μένοι και προχωράνε υπομονετικά. Δεν σηκώνονται από τις θέ-
σεις τους και παραμένουν αδιάφοροι στα βλέμματα των επιβα-
τών. Είναι πολύ συγκεντρωμένοι στις κινήσεις τους. Φτιάχνουν
οριγκάμι, ενώ η θάλασσα του Μπάρεντς περνά από το παράθυρο.
Ο άνθρωπος και η φύση έχουν την ίδια καταγωγή.
Η βαφτισιμιά μου δεν μπορεί να καταλάβει γιατί η μητέρα της
αποκοιμιέται ενώ βλέπουν μαζί το Your name3
. Πήγαν δύο φο-
ρές στον κινηματογράφο και έχει μια αφίσα με τους πρωτα-
γωνιστές της ταινίας στο δωμάτιό της. Η μητέρα της λέει ότι
δεν μπορεί να συλλάβει το νόημα. Μου την έγραψαν σε ένα
στικάκι usb, ξεκίνησα να τη βλέπω αλλά την άφησα στη μέση.
Ούτε εγώ την κατανοώ, δεν σκοπεύω όμως να το πω στη βα-
φτισιμιά μου.
Το κύρος του κινέζικου πολιτισμού ήταν τόσο μεγάλο κατά την
κλασική εποχή, που οι ποιητές της ιαπωνικής αυλής προτιμού-
σαν τα μεσαιωνικά κινέζικα. Γι’ αυτό, η αριστοκρατία, εκείνη την
περίοδο, έγραφε ως επί το πλείστον στα κινέζικα, τον κυρίαρχο
πολιτισμό μέχρι τον 8ο αιώνα. Την ίδια γλώσσα χρησιμοποιού-
σαν και στις σπουδές Γραμμάτων και Τεχνών στο πανεπιστήμιο.
Τα ιαπωνικά προορίζονταν για «υποδεέστερα» είδη, όπως τα
παραμύθια, τα ημερολόγια ή η αρχαιότερη μορφή της ιαπωνικής
3. Το όνομά σου είναι ιαπωνική ταινία κινουμένων σχεδίων (άνιμε) που
κυκλοφόρησε το 2016, γνωστή για την όμορφη εικαστική της απει-
κόνιση, τη συναισθηματική αφήγηση και τα φιλοσοφικά της στοιχεία.

5. 5
ΤΑ ΧΑΜΈΝΑ ΗΜΕΡΟΛΌΓΙΑ ΤΗΣ ΙΑΠΩΝΊΑΣ
ποίησης, ουάκα [waka], παραδοσιακή ποίηση με μακρά ιστο-
ρία δέκα αιώνων, που επιβίωσε χάρη στις γυναίκες οι οποίες
έγραφαν ποιήματα έγκλειστες στο σπίτι, και τους άνδρες που
τους απαντούσαν, επίσης μέσω ποιημάτων. Οι ίδιες δεν μπορού-
σαν να φοιτήσουν στο πανεπιστήμιο και μελετούσαν κατ’ οίκον,
όπως και οι άνδρες της ανώτατης τάξης. Ιδιωτικά έμαθαν το ια-
πωνικό συλλαβικό σύστημα, κάνα [kana], με το οποίο «ανέδει-
ξαν» τόσο πολύ τα κατώτερα είδη όπως η ουάκα.
Στο πρώτο ταξίδι στην Ιαπωνία, το μπλε σημειωματάριο που
είχα, πέταξε κι έπεσε σε ένα ρυάκι καθώς κατέβαινα περπατώ-
ντας από την κορυφή του νησιού Μιγιατζίμα. Στο δεύτερο, ξέ-
χασα το μαύρο σημειωματάριο πάνω σε ένα μηχάνημα έκδο-
σης εισιτηρίων του μετρό στον σταθμό της Σιμπούγια. Πια δεν
θυμάμαι τι χρώμα είχε εκείνο που μου έκλεψε ο πρώην σύντρο-
φός μου μεταξύ των δύο ταξιδιών στην Ιαπωνία. Στο μαύρο ση-
μειωματάριο είχα γράψει για τον γάμο μου. Αναζητούσα μια πιο
λιτή και απλή γραφή, και με αυτό τον τρόπο ήθελα να αφηγηθώ
το δεύτερο ταξίδι μου στην Ιαπωνία. Στο σημειωματάριο που
δεν θυμάμαι το χρώμα του, υπήρχε ένα ποίημα. Το έγραψα το
πρωί που πέθανε ο πατέρας μου.
Η Μινάι Μιζουμούρα, στο μυθιστόρημά της Όταν η ιαπωνική
γλώσσα εξαφανιστεί (2015), καταπιάνεται με την κρίση της ια-
πωνικής γλώσσας. Σύμφωνα με τη συγγραφέα, τα αγγλικά εί-
ναι η κυρίαρχη γλώσσα της παγκοσμιοποίησης και τα ιαπω-
νικά βρίσκονται σε παρακμή. Τι θα συμβεί, άραγε, όταν ανά-
μεσα στα πιο μορφωμένα μέλη της κοινωνίας υπάρχουν όλο
και περισσότεροι δίγλωσσοι; Τι είδους κείμενα θα διαβάζουν
στη μητρική τους; Μόνο όσα διαβάζονται τη μια μέρα και ξε-
χνιούνται την επόμενη; Θα συνεχίσουν να διαβάζουν στη δική
τους γλώσσα;

6. 6
ΠΑΤΡΊΘΙΑ ΑΛΜΑΡΘΈΓΙ
Στα μαθήματα ιαπωνικών μαθαίνω κάτι καινούριο: είναι ένα
σύμβολο, σχεδόν ολόκληρο σχέδιο, ένας κύκλος που του λείπει
ένα κομμάτι στο κάτω δεξί μέρος. Επισημαίνει ότι στην πρότα-
ση υπάρχει ουσιαστικό. Όταν το χαράσσω, πιέζω τόσο πολύ το
μολύβι που το σχέδιο τρεμοπαίζει και το ιδεόγραμμα δεν μου
βγαίνει ποτέ στρογγυλό.
Έχω περίπου είκοσι ταξιδιωτικά σημειωματάρια τα οποία έχω
κρατήσει στη διάρκεια δύο δεκαετιών. Το πρώτο το έγραψα με-
ταξύ Δαμασκού, Παλμύρας και Χαλεπίου. Δεν ξέρω πότε ήταν,
αλλά μια μέρα σταμάτησα να έχω ένα ξεχωριστό για τη ζωή
και ένα άλλο για τα ταξίδια. Τα σημειωματάρια μετατράπηκαν
σε ημερολόγια.
Ο γεωφυσικός χάρτης από τον ουρανό. Το αεροπλάνο προσπερ-
νάει τη Σιβηρία για να διασχίσει το Χοκκάιντο και να φτάσει στο
Τόκιο. Δεν θυμάμαι ποτέ τι βλάστηση έχει η Σιβηρία, τούνδρα
ή τάιγκα; Τα ποτάμια ξεχύνονται παγωμένα στη γη και φαρ-
δαίνουν σε λίμνες. Σχηματίζουν ατελείωτους ελικοειδείς μαιάν-
δρους, πότε στενούς και άλλοτε φαρδιούς. Η θάλασσα παραμέ-
νει κρυσταλλωμένη, αλλά υπάρχουν ρεύματα που σχεδιάζουν το
λιώσιμο των πάγων. Η ακτή είναι χιονισμένη και εισβάλλει στο
νερό. Η Σουηδία και η Δανία είναι παγωμένες σε ασπρόμαυρο
φόντο ανάμεσα στα ξερά δάση.
Ταξιδιωτικό ημερολόγιο, 2 Απριλίου 2018
«Καθώς δεν γνώριζαν τους δρόμους, έκαναν το ταξίδι χάνοντας
τον προσανατολισμό τους και ξαναβρίσκοντάς τον».
Ίσε Μονογκατάρι4
4. Ise Monogatari, που μεταφράζεται στα ελληνικά «Ιστορίες του Ίσε».
Πρόκειται για ένα κλασικό έργο της ιαπωνικής λογοτεχνίας της περιό-
δου Χεϊάν.