Paul van der Werf Sterrewacht Leiden 
het heelal! 
Wat is Sterrenkunde 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
De allergrootste vragen over allergrootste dingen 
het heelal! 
STERRENKUNDE 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
= Klassieke Mechanica 
= Kwantummechanica 
= Electromagnetisme 
= Speciale Relativiteitstheorie 
= Algemene Relativiteitstheorie 
= Statische Fysica 
= Hoge-energiefysica 
= Plasmafysica 
= Stromingsleer 
= Molecuulfysica 
= Thermodynamica 
Met wiskunde en natuurkunde als gereedschap 
proberen sterrenkundigen alles wat zich buiten de 
Aarde bevindt te begrijpen en te omschrijven. 
STERRENKUNDE IS DE 
NATUURKUNDE VAN HET HEELAL 
het heelal! 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
Sterrenkunde: de allergrootste vragen 
• Hoe zijn de Zon en de planeten ontstaan? 
• Waar komt het water op Aarde vandaan? 
• Bestaan er andere planeten rond andere sterren? 
• Is er buitenaards leven op exoplaneten? 
het heelal! 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
Kosmologie: de nog grotere vragen 
• Hoe is het heelal ontstaan? 
• Wat gebeurde er in de 1e seconde na de oerknal 
• Wat gebeurde er in de 13,9 miljard jaar erna? 
• Wat veroorzaakt de expansie van ons universum? 
het heelal! 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
het heelal! 
WAT IS STERRENKUNDE 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen. 
Observeren 
Analyseren 
Modelleren 
Simuleren
Wat is sterrenkunde: observeren 
Telescopen versterken het zwakke licht en zwakke 
signalen van verre objecten maar zorgen ook voor 
beeldvergroting. 
het heelal! 
Hubble Space Telescope 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
Wat is sterrenkunde: observeren 
Waarnemingen worden gedaan 
vanaf Aarde en vanuit de ruimte 
Very Large Telescopes Herschel Space Telescope 
het heelal! 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
Wat is sterrenkunde: observeren 
Het hele spectrum van het licht wordt onderzocht: van 
Röntgen straling, Ultraviolet, Visueel, en Infrarood licht, tot 
Radio golven, met elk zijn specifieke telescoop. 
het heelal! 
Golflengte licht 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen. 
Opaciteit Atmosfeer
Wat is sterrenkunde: analyseren 
• Sterrenkunde is meer dan alleen mooie plaatjes kijken 
• Alle waarnemingen worden grondig geanalyseerd met 
bestaande software of zelf geschreven code 
• Complexe onbewerkte telescoopdata wordt omgezet 
naar hapklare brokken 
het heelal! 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
Wat is sterrenkunde: modelleren 
• Op basis van de observaties en analyse kan een 
wiskundig en natuurkundig model worden gemaakt. 
• Modellen geven ons inzicht, maar hebben ook een 
sterke voorspellende waarde 
het heelal! 
Waarnemingen Model 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
Wat is sterrenkunde: simuleren 
Op basis van de modellen proberen sterrenkundigen met 
geavanceerde computer programma's de observaties na 
te bootsen 
het heelal! 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
het heelal! 
Van kleine schaal naar grote schaal 
WAT IS STERRENKUNDE 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
het heelal! 
Ons zonnestelsel 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
het heelal! 
Sterfysica: onze Zon 
• De Zon is een ster : Een grote bol van 
heet plasma en sterke magneetvelden 
• De Zon bestaat voor ~75% uit 
Waterstof, 24% Helium, en 1% 
zwaardere elementen 
• De diameter van de Zon is 1.392.684 km 
• Massa van de Zon is 1,989×1030 kg 
• De Zon is 4,5 miljard jaar oud 
• De zon produceert energie door middel 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen. 
van kernfusie
• Sterren die in hun kern waterstof verbranden 
• Duidelijk verband tussen massa en helderheid: 
• zware sterren branden feller en zijn sneller door hun 
brandstof dan lichte sterren 
• zware sterren zijn heter en blauwer dan lichte sterren 
het heelal! 
Sterfysica: andere stertypes 
• Hoofdreeks sterren 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
het heelal! 
Sterfysica: andere stertypes 
• Rode Reuzen 
• Sterren die in de laatste 
fase van hun leven zijn 
gekomen 
• Heliumfusie in de kern, 
later zelfs kernfusie van 
zwaardere elementen 
• Vele malen groter dan de 
diameter van de Zon 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
Sirius A & B 
A-type ster 
het heelal! 
Sterfysica: andere stertypes 
• Witte Dwerg 
• Sterren die aan het einde 
van hun leven leven zijn 
gekomen 
• Er vinden geen kernreacties 
meer plaats 
• Diameter vele malen kleiner 
dan de Zon 
Witte dwerg 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
Sterfysica: Hertzsprung-Russelldiagram 
het heelal! 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
het heelal! 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen. 
Onze Melkweg 
Een verzameling van miljarden sterren
het heelal! 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen. 
Onze Melkweg 
De Zon bevindt zich in een buitenwijk
Onze Melkweg is een sterrenstelsel 
het heelal! 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
Grote verscheidenheid aan sterrenstelsels 
Onze Melkweg is slechts een van de miljarden 
sterrenstelsels in het zichtbare heelal 
Hubble Deep Field Zoom in 
het heelal! 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
Het zichtbare heelal 
Alle sterrenstelsels in het heelal lijken met hoge snelheid 
van de Melkweg weg te vliegen 
het heelal! 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
het heelal! 
Het uitdijende heelal 
• De uitdijing wordt gemeten door 
middel van het Doppler effect 
van licht: roodverschuiving 
• Om roodverschuiving te kunnen 
begrijpen hebben we de speciale 
relativiteitstheorie van Albert 
Einstein nodig. 
Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.

Wat is sterrenkunde?

  • 1.
    Paul van derWerf Sterrewacht Leiden het heelal! Wat is Sterrenkunde Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 2.
    De allergrootste vragenover allergrootste dingen het heelal! STERRENKUNDE Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 3.
    = Klassieke Mechanica = Kwantummechanica = Electromagnetisme = Speciale Relativiteitstheorie = Algemene Relativiteitstheorie = Statische Fysica = Hoge-energiefysica = Plasmafysica = Stromingsleer = Molecuulfysica = Thermodynamica Met wiskunde en natuurkunde als gereedschap proberen sterrenkundigen alles wat zich buiten de Aarde bevindt te begrijpen en te omschrijven. STERRENKUNDE IS DE NATUURKUNDE VAN HET HEELAL het heelal! Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 4.
    Sterrenkunde: de allergrootstevragen • Hoe zijn de Zon en de planeten ontstaan? • Waar komt het water op Aarde vandaan? • Bestaan er andere planeten rond andere sterren? • Is er buitenaards leven op exoplaneten? het heelal! Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 5.
    Kosmologie: de noggrotere vragen • Hoe is het heelal ontstaan? • Wat gebeurde er in de 1e seconde na de oerknal • Wat gebeurde er in de 13,9 miljard jaar erna? • Wat veroorzaakt de expansie van ons universum? het heelal! Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 6.
    het heelal! WATIS STERRENKUNDE Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen. Observeren Analyseren Modelleren Simuleren
  • 7.
    Wat is sterrenkunde:observeren Telescopen versterken het zwakke licht en zwakke signalen van verre objecten maar zorgen ook voor beeldvergroting. het heelal! Hubble Space Telescope Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 8.
    Wat is sterrenkunde:observeren Waarnemingen worden gedaan vanaf Aarde en vanuit de ruimte Very Large Telescopes Herschel Space Telescope het heelal! Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 9.
    Wat is sterrenkunde:observeren Het hele spectrum van het licht wordt onderzocht: van Röntgen straling, Ultraviolet, Visueel, en Infrarood licht, tot Radio golven, met elk zijn specifieke telescoop. het heelal! Golflengte licht Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen. Opaciteit Atmosfeer
  • 10.
    Wat is sterrenkunde:analyseren • Sterrenkunde is meer dan alleen mooie plaatjes kijken • Alle waarnemingen worden grondig geanalyseerd met bestaande software of zelf geschreven code • Complexe onbewerkte telescoopdata wordt omgezet naar hapklare brokken het heelal! Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 11.
    Wat is sterrenkunde:modelleren • Op basis van de observaties en analyse kan een wiskundig en natuurkundig model worden gemaakt. • Modellen geven ons inzicht, maar hebben ook een sterke voorspellende waarde het heelal! Waarnemingen Model Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 12.
    Wat is sterrenkunde:simuleren Op basis van de modellen proberen sterrenkundigen met geavanceerde computer programma's de observaties na te bootsen het heelal! Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 13.
    het heelal! Vankleine schaal naar grote schaal WAT IS STERRENKUNDE Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 14.
    het heelal! Onszonnestelsel Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 15.
    het heelal! Sterfysica:onze Zon • De Zon is een ster : Een grote bol van heet plasma en sterke magneetvelden • De Zon bestaat voor ~75% uit Waterstof, 24% Helium, en 1% zwaardere elementen • De diameter van de Zon is 1.392.684 km • Massa van de Zon is 1,989×1030 kg • De Zon is 4,5 miljard jaar oud • De zon produceert energie door middel Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen. van kernfusie
  • 16.
    • Sterren diein hun kern waterstof verbranden • Duidelijk verband tussen massa en helderheid: • zware sterren branden feller en zijn sneller door hun brandstof dan lichte sterren • zware sterren zijn heter en blauwer dan lichte sterren het heelal! Sterfysica: andere stertypes • Hoofdreeks sterren Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 17.
    het heelal! Sterfysica:andere stertypes • Rode Reuzen • Sterren die in de laatste fase van hun leven zijn gekomen • Heliumfusie in de kern, later zelfs kernfusie van zwaardere elementen • Vele malen groter dan de diameter van de Zon Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 18.
    Sirius A &B A-type ster het heelal! Sterfysica: andere stertypes • Witte Dwerg • Sterren die aan het einde van hun leven leven zijn gekomen • Er vinden geen kernreacties meer plaats • Diameter vele malen kleiner dan de Zon Witte dwerg Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 19.
    Sterfysica: Hertzsprung-Russelldiagram hetheelal! Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 20.
    het heelal! UniversiteitLeiden. Bij ons leer je de wereld kennen. Onze Melkweg Een verzameling van miljarden sterren
  • 21.
    het heelal! UniversiteitLeiden. Bij ons leer je de wereld kennen. Onze Melkweg De Zon bevindt zich in een buitenwijk
  • 22.
    Onze Melkweg iseen sterrenstelsel het heelal! Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 23.
    Grote verscheidenheid aansterrenstelsels Onze Melkweg is slechts een van de miljarden sterrenstelsels in het zichtbare heelal Hubble Deep Field Zoom in het heelal! Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 24.
    Het zichtbare heelal Alle sterrenstelsels in het heelal lijken met hoge snelheid van de Melkweg weg te vliegen het heelal! Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.
  • 25.
    het heelal! Hetuitdijende heelal • De uitdijing wordt gemeten door middel van het Doppler effect van licht: roodverschuiving • Om roodverschuiving te kunnen begrijpen hebben we de speciale relativiteitstheorie van Albert Einstein nodig. Universiteit Leiden. Bij ons leer je de wereld kennen.