1. BIOGAZOWNIE źródło energii odnawialnej dla gminy ŁÓDŹ 06 maja 2010r. Józef Neterowicz Ekspert ds. Ochrony Środowiska i Energii Odnawialnej Związku Powiatów Polskich Członek Rady Konsultacyjnej ds. Energii w Sejmie RP Prezes firmy Radscan Intervex Polska Sp. z o.o. Efektywne wykorzystanie biogazu na przykładzie Szwecji

2. Biogaz Jest naturalnym procesem zachodzącym w przyrodzie tu i teraz dlatego energia z niego traktowana jest jako energia Odnawialna. Jest pełnowartościowym zamiennikiem po uszlachetnieniu dla gazu ziemnego, który jest paliwem kopalnym. Niekontrolowana emisja biogazu ma 20-krotnie większy negatywny wpływ na efekt cieplarniany niż emisja CO 2 . Biogaz powstaje: Podczas mezofilnej (czyli beztlenowej) przemiany frakcji organicznej - przebiega zwykle w temperaturze bliskiej 37 ⁰C Podczas termofilnej przemiany frakcji organicznej - przebiega w temperaturze około 55 ⁰C

3. Miejsca dla produkcji biogazu Oczyszczalnie ścieków Składowiska odpadów Przemysł spożywczy Przemysł gorzelniczy Farmy Substraty z odpadów (cena substratu ujemna nie konkuruje z żywnością) : Inne substraty (cena dodatnia, konkuruje z żywnością): - Biogazownie rolnicze

4. Skład chemiczny Metan (CH4: 50 – 75% obj.) Dwutlenek węgla (CO2: 25 – 50% obj.) Para wodna (H2O: 2 – 7% obj.) Siarkowodór (H2S: 20 – 20 000 ppm) Azot (N2: < 2% obj.) Wodór (H2: < 1% obj.) Tlen (O2: < 1% obj.) Wartość opałowa Biogaz (np. około 5,0 – 6,5 kWh/Nm³) Gaz ziemny , biometan (około 10 kWh/Nm³) Parametry biogazu

5. P arametry techniczne w różnych substratach jednym z powod ów wsp ółfermentacji Substrat % udział ciężaru masy suchej w substracie % udział masy organicznej w masie suchej Ilość metanu w m3/t substratu % stopień rozkładu masy organicznej Płynny nawóz bydlęcy 9 80 14 35 Płynny nawóz trzody chlewnej 8 85 18 46 Uprawy zielone/ lucerna, koniczyna 30 90 81 64 Buraki cukrowe 25 95 64 93 Odpady warzywne i owocowe 15 95 95 91

6. Biogaz do klienta Stacja obróbki biogazu Rurociąg biogazu Szczelne dla powietrza i wody przykrycie pryzmy ziemia i torf Rura drenująca odcieki Rura z powrotna z podgrzanymi odciekami Rozdrobnione odpady bytowe Szczelne dno Rurociąg dystrybucji biogazu Punkt wstrzykiwania ciepłych odcieków Rura z odciekami Pryzma energetyczna jako pierwsza instalacja współfermentacji niesortowanych odpadów komunalnych i rolniczych

7. Główna studzienka wód ociekowych z pompą Studzienka zbiorcza i obserwacyjna Zawór równoważący ,skrzynka pomiarowa Stacja obróbki biogazu i przepompownia Biogaz do klienta Instalacja kilku pryzm energetycznych na składowisku odpadów komunalnych

8. 138 w oczyszczalniach ścieków, 3 przemysłowe, 18 współfermantacja, 60 na składowiskach odpadów Produkcja biogazu w Szwecji 227 biogazowni w Szwecji, z czego:

9. dziś 1,3 TWh potencjał w Szwecji ponad 14 TWh Potencjał w Polsce ok. 60 TWh z czego 24 TWh energii elektrycznej całkowite zapotrzebowanie na energię elektryczną w Polsce 156 TWh Potencjał energetyczny z odzyskiwanego biogazu w Szwecji

10. Potencjał produkcji biogazu z różnych źródeł w Szwecji w GWh/ rok Frakcja organiczna z odpadów bytowych i odpady z restauracji 1 346 Zielone odpady z parków i ogrodów 404 Odpady z przemysłu wraz z przemysłem produkcji żywności 1 962 Osad z oczyszczalni ścieków 727 Odpady rzeźniane i produkty rolnicze 10 780 W sumie 15 215

11. Model szwedzki

12. Użytkownicy paliwa biogazowego w Sztokholmie Autobusy, taksówki, śmieciarki, prywatne samochody Klienci na paliwo biogazowe Transport zbiorowy ok, 42% Samochody prywatne Administracja miejska ok. 3 % 11 dystrybutorów paliwa biogazowego (czerwiec 2008 )

13. Instalacja tankowania autobus ów biometanem (CNG)

14. Instalacja do uszlachetniania biogazu do jakości paliwa napędowego CNG

15. Napełnione kontenery z paliwem CNG

16. Przykład zaawansowanej instalacji współprodukującej biogaz z odpadów komunalnych, oczyszczalni ścieków i odpadów rolniczych Frakcja biologiczna odpadw ów komunalnych i substrat rolniczy Podajnik Płynny organiczny odpad Zasobnik przyjmu- jący Frakcja lekka Frakcja ciężka Rozdrabniacz Mikser Turbo Usuwanie plastików itp. Usuwanie piasku itp Pochodnia Zasobnik gazu Sprężarka mieszająca w komorze fermentacyjnej Zasobnik retencyjny Higienizacja 70 o C 1 godz. Wirówki Stały odpad - nawóz Odciek Uszlachetnianie biogazu do jakości paliwa napędowego Ciecz procesowa w recyrkulacji Płynny odpad - nawóz Komora fermentacyjna 37oC

17. Parametry techniczne instalacji biogazowej w Västerås Początek produkcji biogazu 2005 Pojemność reaktora 1 x 4 000m 3 Temperatura procesu 37⁰C Początek eksploatacji instalacji wzbogacania 2004 Metoda wzbogacania wypłukiwanie wodą

18. Roczne dostawy i odbiory do biogazowni Półprodukty Segregowane u źródła odpady domowe 14 000 ton Osad z separatorów tłuszczu 2 000 ton Zielona kiszonka 5 000 ton Ener g ia wyprodukowana z b iogaz u Z instalacji biogazu na skadowisku 15 000 MWh Z instalacji oczyszczania ścieków 8 000 MWh Ilość wzbogaconego biogazu 23 000 MWh Produkcja nawozu Stały nawóz 3 500 ton Ciekły nawóz 13 000 ton

19. Ogranicza efekt cieplarniany: CH₄ = 20 x CO₂ Warto ś ciowo zagospodarowuje odpady biologiczne(energia + nawóz) Albo tanio produkuje energię elektryczną i cieplną : ok. PLN 100 / kWh (Przy sprzedaży en ergii cieplnej za 28 PLN/GJ i po otrzymaniu za 1 tonę biologicznego odpadu komunalnego 75 PLN koszt produkcji 1 MWh en.elektrycznej wyniesie 66 PLN a czas spłaty inwestycji wyniesie 3,9 roku . Albo produkuje zamiennik gazu ziemnego taniej niż import gazu ziemnego Zgodnie z zaleceniami UE (dyrektywa odpadowa) Nie konkuruje z produkcją żywności Op łacalność i zalety produkcji biogazu z odpadów

20. Biogazownia Zrównoważona gospodarka mediami i zasobami – model szwedzki Odpady i uprawy rolnicze Paliwo CSG Biometan sieciowy lub ciepło sieciowe, energia elektryczna Frakcja biologiczna odpadów komunalnych Ciepło sieciowe Osad Nawóz naturalny Biogazownia

21. Główna siedziba w Polsce Dziękuję za uwagę! Telefon : 0602 787 787 e-mail: jozef . [email_address] , [email_address]