1. www.shahrvand-newspaper.ir7 878 ‫شماره‬ | ‫چهارم‬ ‫سال‬ | ۱۳۹۵ ‫تیر‬ 2 ‫چهارشنبه‬
‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫از‬‫بیش‬‫که‬‫نیست‬‫دیگری‬‫دریای‬‫هیچ‬
،‫‌شناسان‬‫ن‬‫باستا‬ ،‫‌شناسی‬‫ن‬‫زمی‬ ‫دانشمندان‬ ‫توجه‬
،‫بازرگانان‬،‫‌مداران‬‫ت‬‫سیاس‬،‫‌نویسان‬‫ی‬‫جغراف‬،‫مورخان‬
.‫باشد‬‫ساخته‬‫معطوف‬‫خود‬‫به‬‫مشترکا‬‫را‬‫جنگجویان‬‫و‬
‫ویلسون‬‫آرنولد‬‫سرهنگ‬
‫سعدی‬‫شیرین‬ ِ‫حکایت‬‫این‬‫‌گویان‬‫ی‬‫فارســ‬‫بیشتر‬
‫سعدی‬‫شبی‬‫که‬‫‌اند‬‫ه‬‫شــنید‬‫یا‬‫خوانده‬‫را‬‫‌الرحمه‬‫ه‬‫علی‬
‫آن‬.‫بود‬‫درآمــده‬‫بازرگانی‬‫حجــره‬‫به‬‫کیش‬‫درجزیره‬
‫که‬‫دارد‬‫درپیش‬‫ســفری‬‫بود‬‫گفته‬‫سعدی‬‫به‬‫بازرگان‬
‫دیبای‬‫و‬‫روم‬‫به‬‫چینی‬‫کاســه‬‫و‬‫چین‬‫به‬‫پارسی‬‫گوگرد‬
‫به‬‫حلبی‬‫آبگینه‬‫و‬‫حلب‬‫به‬‫هندی‬‫فوالد‬‫و‬‫هند‬‫به‬‫رومی‬
‫نج‬ُ‫ک‬‫به‬‫پس‬‫آن‬‫از‬‫و‬‫کند‬‫تجارت‬‫پارس‬‫به‬‫یمانی‬‫رد‬ُ‫ب‬‫و‬‫یمن‬
‫مالیخولیای‬‫و‬‫سعدی‬‫منظور‬‫از‬‫‌نظر‬‫ف‬‫صر‬.‫بنشیند‬‫دکانی‬
‫توجه‬‫باید‬‫مهم‬‫نکته‬‫این‬‫به‬‫قناعت‬‫فضیلت‬‫و‬‫بازرگان‬‫آن‬
‫بازرگانی‬‫مرکز‬،‫روزگار‬‫آن‬‫در‬‫کیــش‬‫جزیــره‬‫که‬‫کرد‬
‫چین‬‫و‬‫اســکندریه‬‫و‬‫روم‬‫و‬‫هند‬‫به‬‫که‬‫بوده‬‫بازرگانانی‬‫و‬
‫و‬‫مهم‬ ِ‫تاریخی‬‫جزایر‬‫از‬‫یکی‬‫کیش‬‫جزیره‬.‫‌اند‬‫ه‬‫‌رفت‬‫ی‬‫م‬
‫دریانوردان‬‫منزل‬‫که‬‫است‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫در‬‫مناسب‬‫و‬‫زیبا‬
‫متعدد‬‫بنادر‬‫و‬‫جزایر‬،‫کیش‬‫جز‬‫به‬.‫است‬‫بوده‬‫بازرگانان‬‫و‬
‫تاکنون‬‫دیرباز‬‫از‬‫که‬‫دارد‬‫وجود‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫در‬‫ررونقی‬ُ‫پ‬‫و‬
‫بوده‬‫‌سازان‬‫ی‬‫کشت‬‫و‬‫بازرگانان‬‫و‬‫دریانوردان‬‫مقصد‬‫و‬‫مبدأ‬
‫دست‬‫از‬‫‌شان‬‫ق‬‫رون‬‫و‬‫آبادی‬‫شهرها‬‫این‬‫از‬‫برخی‬.‫هست‬‫و‬
‫و‬‫آبادتر‬‫دیگر‬‫برخی‬‫و‬‫شده‬‫ویران‬‫کلی‬‫به‬‫برخی‬‫و‬‫رفته‬
‫سبب‬‫به‬،‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫‌که‬‫ن‬‫ای‬‫مسلم‬‫قدر‬.‫‌اند‬‫ه‬‫شد‬‫‌تر‬‫ع‬‫وسی‬
.‫است‬‫بوده‬‫توجه‬‫مورد‬‫همواره‬‫اهمیتش‬‫و‬‫موقعیت‬
‫در‬‫و‬‫عمان‬‫دریای‬‫امتداد‬‫در‬‫است‬‫آبراهی‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬
‫مکزیک‬‫خلیج‬‫از‬‫پس‬.‫عربستان‬‫‌جزیره‬‫ه‬‫شب‬‫و‬‫ایران‬‫میان‬
‫شمار‬‫به‬‫جهان‬‫بزرگ‬‫خلیج‬‫سومین‬‫هادسون‬ ‌‫ج‬‫خلی‬‫و‬
‫نفت‬‫سرشار‬‫منابع‬‫وجود‬‫سبب‬‫به‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬.‫‌آید‬‫ی‬‫م‬
‫راهبردی‬‫و‬‫مهم‬‫‌ای‬‫ه‬‫منطق‬‫و‬‫‌المللی‬‫ن‬‫بی‬‫سطح‬‫در‬،‫گاز‬‫و‬
‫استراتژیکی‬‫موقعیت‬‫و‬‫قدرت‬‫‌تواند‬‫ی‬‫م‬‫و‬‫‌آید‬‫ی‬‫م‬‫شمار‬‫به‬
‫از‬‫نيمي‬‫به‬‫نزديك‬.‫ببخشد‬‫ارتقا‬ ‫را‬‫ساحلی‬‫کشورهای‬
‫جزاير‬‫‌ترين‬‫م‬‫مه‬‫و‬‫‌ترين‬‫گ‬‫بزر‬‫و‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬‫ســواحل‬
،‫کیش‬،‫قشم‬‫چون‬‫جزایري‬.‫اســت‬‫ايران‬‫به‬‫متعلق‬‫آن‬
‫تنب‬،‫بزرگ‬‫تنب‬،‫ابوموسی‬،‫الرک‬،‫هنگام‬،‫هرمز‬،‫الوان‬
،‫خارك‬،‫فارسي‬،‫بزرگ‬‫فرور‬،‫سیری‬،‫هندورابی‬،‫کوچک‬
‫طبيعي‬‫‌هاي‬‫ي‬‫ويژگ‬.‫ديگر‬‫چندي‬‫و‬‫مينو‬،‫شيف‬،‫خاركو‬
‫براي‬‫را‬‫ممتازي‬‫وضعيت‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬‫شمالي‬‫سواحل‬
‫از‬.‫است‬‫كرده‬‫فراهم‬‫استراتژيك‬‫نقاط‬‫و‬‫بندرگاه‬‫ايجاد‬
‫ساير‬‫به‬‫نسبت‬‫آبراهه‬‫اين‬‫از‬‫‌برداري‬‫ه‬‫بهر‬‫در‬‫ايران‬‫‌رو‬‫ن‬‫اي‬
‫و‬‫نقاط‬‫اغلب‬‫ازسويي‬.‫دارد‬‫بهتري‬‫موقعيت‬‫همسايگان‬
.‫است‬ ‫ايران‬ ‫دراختيار‬ ‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬ ‌‫ق‬‫عمي‬ ‫‌هاي‬‫ت‬‫قسم‬
‫ايران‬‫جزو‬‫ديربــاز‬‫از‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬‫جزاير‬‫اكثر‬‫ازســویي‬
‫از‬‫ايران‬‫كه‬‫‌كند‬‫ي‬‫م‬‫ايجاد‬‫مناسبي‬‫شرايط‬‫اكنون‬‫و‬‫بوده‬
.‫كند‬‫استفاده‬‫گوناگون‬‫مقاصد‬‫درجهت‬‫‌ها‬‫ت‬‫ظرفي‬‫اين‬
‫‌محيطي‬‫ت‬‫زيس‬‫غناي‬‫و‬‫تنوع‬‫‌شده‬‫ه‬‫گفت‬‫موارد‬‫بر‬‫عالوه‬
‫سبب‬‫عوامل‬‫اين‬.‫‌افزايد‬‫ي‬‫م‬‫آن‬‫اهميت‬‫بر‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬
‫متعدد‬‫‌هاي‬‫ت‬‫ظرفي‬‫از‬‫تاريخ‬‫طول‬‫در‬‫ايرانيان‬‫است‬‫شده‬
،‫سياحت‬،‫تجارت‬،‫‌گري‬‫ي‬‫نظام‬‫‌هاي‬‫ه‬‫درحوز‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬
‫براي‬‫ما‬‫امــروزه‬‫اما‬،‫جويند‬‫بهــره‬‫فرهنگ‬‫و‬،‫صنعت‬
‫‌هاي‬‫ه‬‫برنام‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬‫استعدادهاي‬‫اكثر‬‫از‬‫‌مندي‬‫ه‬‫بهر‬
‫‌هاي‬‫ت‬‫ظرفي‬‫و‬‫استعدادها‬‫به‬‫نسبت‬‫غفلت‬.‫نداريم‬‫جامع‬
‫براي‬‫روزافزون‬‫زيان‬‫سبب‬‫‌شك‬‫ي‬‫ب‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬‫عظيم‬
‫از‬‫بيشتر‬‫استفاده‬‫در‬‫را‬‫رقيبان‬‫دست‬‫و‬‫شد‬‫خواهد‬‫كشور‬
.‫گذاشت‬‫خواهد‬‫باز‬‫‌نظير‬‫ي‬‫ب‬‫منبع‬‫اين‬
‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬ ‫ويــژه‬ ‫‌هاي‬‫ت‬‫ظرفي‬ ‫از‬ ‫يكي‬ ‫‌شــك‬‫ي‬‫ب‬
‫‌سازي‬‫ي‬‫كشت‬‫و‬‫‌سازي‬‫ج‬‫لن‬‫و‬‫دريانوردي‬‫مهارت‬‫و‬‫«دانش‬
‫‌ســال‬‫ر‬‫د‬‫مهارت‬‫و‬‫دانش‬‫اين‬.‫اســت‬»‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬‫در‬
‫فهرست‬ ‫در‬ ‫ايران‬ ‫اســامي‬ ‫جمهوري‬ ‫ازسوي‬ 2011
‫به‬‫يونســكو‬‫در‬‫ناملموس‬‫فرهنگــي‬‫ميــراث‬‫جهاني‬
‫‌سازي‬‫ي‬‫كشت‬‫و‬‫‌ســازي‬‫ج‬‫لن‬‫و‬‫دريانوردي‬.‫رســيد‬‫ثبت‬
‫پيوند‬‫ايرانيان‬‫كه‬‫‌هد‬‫ي‬‫م‬‫نشــان‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬‫در‬‫سنتي‬
‫بنادر‬‫در‬‫امروزه‬.‫دارند‬‫و‬‫داشــته‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬‫با‬‫عميقي‬
‫‌توان‬‫ي‬‫م‬‫افراد‬‫خانوادگي‬‫‌هاي‬‫م‬‫نا‬‫به‬‫استناد‬‫با‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬
‫مانند‬‫خانوادگي‬‫‌هــاي‬‫م‬‫نا‬.‫برد‬‫پي‬‫پيوند‬‫ايــن‬‫عمق‬‫به‬
‫معرفي‬.‫‌اند‬‫ل‬‫قبي‬‫اين‬‫از‬‫ناخدا‬‫و‬‫بحري‬،‫دريايي‬،‫دريانورد‬
‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬‫در‬‫‌سازي‬‫ي‬‫كشت‬‫و‬‫‌ســازي‬‫ج‬‫لن‬،‫دريانوردي‬
‫ايران‬‫تاريخي‬‫تسلط‬‫و‬‫دريانوردي‬‫عظمت‬‫‌دهنده‬‫ن‬‫نشا‬
‫دريانوردي‬‫تجارب‬‫كاربستن‬‫به‬.‫است‬‫مهم‬‫آبراهه‬‫اين‬‫بر‬
‫‌تواند‬‫ي‬‫م‬‫دريايي‬‫‌ونقل‬‫ل‬‫حم‬‫صنعت‬‫در‬‫‌سازي‬‫ي‬‫كشت‬‫و‬
‫شود‬‫حوزه‬‫اين‬‫در‬‫پايدار‬‫توسعه‬‫و‬‫منطقي‬‫رشد‬‫موجب‬
.‫بدارد‬‫مصون‬‫ناآگاهي‬‫از‬‫ناشــي‬‫خطاهاي‬‫بروز‬‫از‬‫را‬‫ما‬‫و‬
‫قدمي‬‫هيچ‬‫دريايي‬‫گردشگري‬‫صنعت‬‫حوزه‬‫در‬‫ما‬‫تقريبا‬
‫در‬‫‌رو‬‫ش‬‫پي‬‫كشورهاي‬‫با‬‫درمقايسه‬‫(البته‬‫‌ايم‬‫ه‬‫برنداشت‬
‫‌سازي‬‫ج‬‫لن‬‫سنتي‬‫مهارت‬‫و‬‫دانش‬‫بر‬‫تكيه‬‫با‬‫لذا‬.)‫حوزه‬‫اين‬
‫از‬‫يكي‬‫‌تواند‬‫ي‬‫م‬‫ايــران‬،‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬‫در‬‫دريانــوردي‬‫و‬
‫تنوع‬‫و‬‫تعدد‬.‫شود‬‫جهان‬‫دريايي‬‫گردشگري‬‫‌هاي‬‫ب‬‫قط‬
‫توان‬‫و‬‫جايگاه‬،‫دريا‬‫زير‬‫مناسب‬‫‌هاي‬‫ط‬‫محي‬‫و‬‫ايراني‬‫جزاير‬
‫گردشگري‬‫‌هاي‬‫ب‬‫قط‬‫از‬‫يكي‬‫به‬‫‌شدن‬‫ل‬‫تبدي‬‫براي‬‫را‬‫ما‬
.‫‌كند‬‫ي‬‫م‬‫تقويت‬‫دريايي‬
‫اهميت‬‫از‬‫‌اي‬‫ه‬ّ‫شــم‬‫كه‬‫برآنيــم‬‫يادداشــت‬‫اين‬‫در‬
‫و‬ ‫دريانــوردي‬ ‫در‬ ‫ايرانيــان‬ ‫نقــش‬ ‫و‬ ‫‌فــارس‬‫ج‬‫خلي‬
‫اســتمرار‬‫‌هاي‬‫ه‬‫زمين‬‫و‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬‫در‬‫‌ســازي‬‫ي‬‫كشت‬
‫اختصاصا‬‫بعد‬‫‌های‬‫ت‬‫فرص‬‫در‬.‫كنيم‬‫بازگو‬‫را‬‫آن‬‫تاريخي‬
‫دريانوردي‬‫و‬‫‌سازي‬‫ج‬‫لن‬‫و‬‫‌سازي‬‫ي‬‫كشت‬‫فعلي‬‫وضعيت‬‫به‬
،‫معرفي‬‫‌هــاي‬‫ه‬‫را‬‫و‬‫‌فــارس‬‫ج‬‫خلي‬‫در‬‫ايرانيان‬‫ســنتي‬
.‫پرداخت‬‫خواهيم‬‫آن‬‫توسعه‬‫و‬‫تقويت‬‫و‬‫پاسداري‬
‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬‫در‬‫دريانوردي‬‫و‬‫بازرگاني‬‫سابقه‬
‫بنادر‬‫بین‬‫تجــاری‬‫روابط‬‫تاريــخ‬‫درباره‬‫ما‬‫آگاهــي‬
،‫چين‬،‫هند‬‫ازجمله‬‫جهان‬‫نقاط‬‫ســاير‬‫و‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬
‫كوتاه‬‫‌اشــارات‬‫به‬‫محــدود‬‫هنوز‬‫شــرقی‬‫آفریقای‬‫و‬
‫مسائل‬‫تاکنون‬.‫است‬‫عرب‬‫و‬‫ایـــرانی‬‫‌‌نویسان‬‫جغرافی‬
‫مراکز‬‫بــرای‬‫‌آن‬‫اهمیت‬‫و‬‫تجارت‬‫وســعت‬‫به‬‫مربوط‬
‫هرمز‬‫جزیره‬‌‫و‬)‫‌کیش(قیس‬‫جزیره‬،‫ســیراف‬‫بازرگانی‬
.‫است‬‫مانده‬‫‌‌پاسخ‬‫بي‬
‫سیاسی‬‫و‬‫اجتماعی‬‫تأسیسات‬‫بـــه‬‫مربوط‬‫مسائل‬
»‫ســنگی‬ ‫«شــهرهای‬ ،‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬ ‫بازرگانی‬ ‫مراکز‬
‫مردم‬‫مهاجرتی‬‫طرح‬،‫آنها‬‫جمعیت‬‫و‬‫شــرقی‬‫آفریقای‬
‫به‬»‫‌ها‬‫ی‬‫شیراز‬‫«حرکت‬‫باالخره‬‫و‬‫هند‬‫اقیانوس‬‫سواحل‬
.‫‌است‬‫پیچیده‬‫بسیار‬‫شرقی‬‫آفریقای‬‫سواحل‬
‫نظامي‬ ‫‌هاي‬‫ت‬‫فعالي‬ ‫و‬ ‫دريانوردي‬ ‫از‬ ‫متقني‬ ‫اســناد‬
‫و‬‫عيالميان‬‫‌هــای‬‫ه‬‫دور‬‫در‬‫‌فــارس‬‫ج‬‫خلي‬‫در‬‫ايرانيــان‬
‫زمان‬‫از‬‫اما‬،‫اســت‬‫دست‬‫در‬‫اشكانيان‬‫و‬‫هخامنشــيان‬
‌‫ر‬‫د‬‫دریانوردی‬)‫میالدی‬‌640-226(‫‌ساســانیان‬‫ظهور‬
‫دریایی‬‫و‬‫تجارتی‬‫فعالیــت‬‫الینفک‬‫جزو‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬
‫اردشیر‬‫سلطنت‬‫زمان‬‫در‬‫ساســانیان‬.‫بود‬‫‌شــده‬‫‌ایران‬
‫و‬‫دریا‬‫ســاحل‬‫در‬‫بنادري‬،)‫(622-142میــادی‬‫اول‬
‌‫ی‬‫‌شمال‬‫سواحل‬‫امتداد‬‫در‬‫و‬‫‌النهرین‬‫ن‬‫بی‬‫در‬‫‌ها‬‫ه‬‫رودخان‬
‫آفریقای‬‫عاج‬،‫صندل‬‫چوب‬.‫کردند‬‫تاسیس‬‫‌‌فارس‬‫خلیج‬
‫‌التجاره‬‫ل‬‫ما‬‫ارغوانی‬‫رنگ‬‫و‬‫خرما‬،‫پارچه‬،‫مروارید‬‫با‬‫شرقی‬
‫فلفل‬‫و‬‫چوب‬‫و‬‫ادويه‬‫هندی‬‫بازرگانان‬.‫بود‬‫بنادر‬‫اين‬‫اصلي‬
.‫‌آوردند‬‫ی‬‫م‬‫غذایی‬‫مواد‬‫و‬‫پوست‬،‫مروارید‬‫با‬‫مبادله‬‫برای‬
‫ساسانیان‬‌‫ی‬‫‌تجارت‬‫بنادر‬‫‌ترین‬‫ه‬‫عمد‬‫ابله‬‫بندر‬‫و‬‫سیراف‬
‫در‬‫و‬‫امروزي‬‫بصره‬‫شــهر‬‫فرسخی‬‫درچهار‬‫ابله‬.‫‌بودند‬
.‫است‬‫داشته‬‫قرار‬‫دجله‬‫غربی‬‫ساحل‬
‫قدیم‬‫از‬‫شــرقی‬‫آفریقای‬‫و‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫بیــن‬‫روابط‬
‫آفریقا‬‫با‬‫‌فــارس‬‫ج‬‫خلی‬‌‫ی‬‫تجارت‬‫روابط‬.‫بود‬‌‫ه‬‫شــد‬‌‫د‬‫ایجا‬
‫و‬‫سوم‬‫قرن‬‫در‬‫سیراف‬‫بندر‬‫که‬‫شد‬‫سودمند‬‫کامال‬‫زمانی‬
‫تبدیل‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫اصلی‬‌‫ی‬‫تجار‬‫مرکز‬‫به‬‫هجری‬‫چهارم‬
‫سیراف‬‫دریانوردی‬،‫هجری‬‫ششم‬‫تا‬‫چهارم‬‫قرن‬‫از‬.‫شد‬
‫با‬‫تجارت‬‫و‬‫دریانوردی‬‫اوج‬‫و‬‫رونق‬‫روزگار‬‌‫س‬‫‌‌فار‬‫خلیج‬‫و‬
‫بعد‬‫به‬‫روزگار‬‫این‬‫از‬.‫بود‬‫شرقی‬‫آفریقای‬‫و‬‫هند‬‫اقیانوس‬
‫آبادی‬‫و‬‫اهمیت‬‫و‬‫جایگاه‬‫و‬‫گذاشت‬‫افول‬‫به‬‫رو‬‫ســیراف‬
‌‫ل‬‫حم‬‫تا‬‫هم‬‫کیش‬.‫شــد‬‫کیش‬‫‌ه‬‫ر‬‫جزی‬‫نصیب‬‫سیراف‬
.‫کرد‬‫برقرار‬‫چین‬‫آفریقا‬‫و‬‫هند‬‫با‬‫‌ای‬‫ه‬‫گسترد‬‫روابط‬‫مغول‬
.‫نهاد‬‫رو‬‫قشم‬‫و‬‫نگ‬ُ‫ک‬‫بندر‬‫و‬‫هرمز‬‫به‬‫رونق‬،‫کیش‬‫از‬‫بعد‬
‫و‬‫هند‬‫و‬‫سرخ‬‫دریای‬‫بازرگانان‬‫با‬‫روزافزون‬‫رقابت‬‫سبب‬‫به‬
‫شرقی‬‫آفریقای‬‫و‬‫هند‬‫اقیانوس‬‫بازار‬‫به‬‫دستیابی‬‌‫ر‬‫منظو‬‫به‬
‫و‬‫بگیرند‬‫درپیش‬‫دریا‬‫راه‬‫ایرانی‬‫بازرگانان‬‫‌کرد‬‫ی‬‫م‬‫ایجاب‬
‫سواحل‬‫و‬‫موزامبیک‬‌‫ل‬‫سواح‬‫در‬‫کومور‬‫جزایر‬‫و‬‫زنگبار‬‫به‬
‫قوی‬‫احتمال‬‫به‬.‫کنند‬‫مهاجرت‬‫سومالی‬‫و‬‫ماداگاسکار‬
‫و‬‫اتیوپی‬‫و‬‫زنگبار‬‫در‬‫هنوز‬‫‌شان‬‫ف‬‫خال‬َ‫ا‬‫که‬‫‌هایی‬‫ی‬‫شیراز‬
.‫باشند‬‫بازرگانان‬‫آن‬‫بازماندگان‬،‫هست‬‫کنیا‬‫و‬‫سومالی‬
‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫بنادر‬‫و‬‫جزایر‬
‫در‬‫ایران‬‫تجاری‬‫بندر‬‫‌ترین‬‫ق‬‫پررون‬‫و‬‫بزرگترین‬‫سیراف‬
‫سیراف‬‫بندر‬‫بقایای‬‫امروزه‬.‫است‬‫بوده‬‫هجری‬‫اول‬‫قرن‬
‫یکی‬‫و‬‫دارد‬‫وجود‬‫بوشهر‬‫استان‬‫در‬‫طاهری‬‫بندر‬‫کنار‬‫در‬
.‫است‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫حاشیه‬‫تاریخی‬‫مهم‬‫‌های‬‫ه‬‫محوط‬‫از‬
‫جهان‬‫جهانگردان‬‫‌ترین‬‫م‬‫مه‬‫از‬‫یکــی‬‫زادگاه‬‫بندر‬‫این‬
‫است‬‫معروف‬.‫است‬»‫ســیرافی‬‫تاجر‬‫«سلیمان‬‫یعنی‬
‫چین‬‫به‬‫که‬‫بود‬‫مسلمانی‬‫نخستین‬‫سیرافی‬‫سلیمان‬
‫سیراف‬.‫درآورد‬‫تحریر‬‫رشته‬‫به‬‫را‬‫سفرش‬‫ماجرای‬‫و‬‫رفت‬
‫کوه‬‫به‬‫دریا‬‫از‬‫کوتاهی‬‫فاصله‬‫به‬‫که‬‫است‬‫بنادری‬‫معدود‬‫از‬
‫شواهدی‬‫و‬‫‌شناسی‬‫ن‬‫باستا‬‫مطالعات‬‫براساس‬.‫‌رسد‬‫ی‬‫م‬
‫باستانی‬‫شهر‬‫این‬‫قدمت‬،‫است‬‫موجود‬‫نیز‬‫تاکنون‬‫که‬
‫شهر‬‫این‬‫تأسیس‬‫برخی‬‫و‬‫‌رسد‬‫ی‬‫م‬‫ساسانیان‬‫‌ه‬‫ر‬‫دو‬‫به‬
‫سیراف‬‫بنابراین‬.‫‌دهند‬‫ی‬‫م‬‫نسبت‬‫بابکان‬‫اردشیر‬‫به‬‫را‬
‫بزرگترین‬‫و‬‫‌ترین‬‫ق‬‫پررون‬‫اســامی‬‫و‬‫ساسانی‬‫دوره‬‫در‬
‫آبادی‬‫و‬‫رونق‬‫مهیب‬‫‌لرزه‬‫ن‬‫زمی‬‫دو‬‫وقوع‬.‫بود‬‫ایران‬‫بندر‬
‫کهن‬‫جغرافیایی‬‫‌های‬‫ب‬‫کتا‬‫در‬.‫برد‬‫پایان‬‫به‬‫را‬‫سیراف‬
‫سیراف‬‫‌ه‬‫ر‬‫دربا‬‫‌االرض‬‫ه‬‫صور‬‫و‬‫ممالک‬‫و‬‫مســالک‬‫مانند‬
.‫ندارند‬‫زراعت‬‫و‬‫کشت‬‫شهر‬‫این‬‫مردمان‬‫این‬‫که‬‫‌اند‬‫ه‬‫گفت‬
‫را‬‫‌هایشان‬‫ه‬‫خان‬‫چوب‬.‫‌اند‬‫ه‬‫مضیق‬‫در‬‫آشامیدنی‬‫آب‬‫برای‬
‫زیرا‬‫ثروتمندند؛‬‫و‬‫توانگر‬‫مردمی‬‫اما‬،‫‌آورند‬‫ی‬‫م‬‫آفریقا‬‫از‬
‫به‬‫اینجا‬‫از‬‫بازرگانان‬‫و‬‫بود‬‫فارس‬)‫(بندر‬‫بارکده‬‫سیراف‬
‫هجری‬‫چهارم‬‫سده‬‫در‬‫اصطخری‬.‫‌اند‬‫ه‬‫‌رفت‬‫ی‬‫م‬‫جاها‬‫سایر‬
‫مهم‬‫شهر‬‫دومین‬‫شیراز‬‫از‬‫‌بعد‬‫‌سیراف‬‫که‬‫است‬‫نوشته‬
‫روزگار‬‫آن‬‫در‬‫سیرافی‬‫دریانوردان‬‫و‬‫بازرگانان‬.‫بود‬‫فارس‬
‫از‬‫تجملی‬‫کاالی‬‫شــیراز‬‫در‬‫‌بویه‬‫ل‬‫آ‬‫دربار‬‫ســفارش‬‫به‬
‫و‬‫سفاله‬‌‫ن‬‫ســرزمی‬‫و‬‫شرقی‬‫آفریقای‬‫ســواحل‬‫و‬‫هند‬
‫تجارت‬)‫الوقوق‬‫‌القمر،خلیج‬‫ج‬‫(خلی‬‫مـاداگاسکار‬‫بـغاز‬
‫صادر‬‫‌ها‬‫ن‬‫سرزمی‬‫آن‬‫به‬‫اجناســی‬‫ایران‬‫از‬‫و‬‫‌آوردند‬‫ی‬‫م‬
‫شامل‬‫‌کرد‬‫ی‬‫م‬‫عبور‬‫‌سیراف‬‫از‬‌‫ه‬‫ک‬‌‫ی‬‫کاالهای‬.‫‌کردند‬‫ی‬‫م‬
،‫خیزران‬،‫‌بها‬‫ن‬‫گرا‬‫‌های‬‫گ‬‫سن‬،‫کافور‬،‫عنبر‬،‫عـود‬‫چوب‬
‫درباره‬.‫بود‬‫ادویه‬‫و‬‫دارو‬،‫عطر‬،‫صندل‬‫چوب‬‫و‬‫آبنوس‬،‫عاج‬
‫بر‬‫واقع‬‫رفیع‬‫‌های‬‫خ‬‫کا‬‫و‬‫‌اند‬‫ه‬‫گفت‬‫نیز‬‫سیراف‬‫بندر‬‫عمارات‬
‫گزاف‬‫‌های‬‫ه‬‫هزین‬‫با‬‫ساج‬‫ازچوب‬‫و‬‫سنگ‬‫از‬‫‌ها‬‫ی‬‫بلند‬‫فراز‬
‫‌مباهات‬‫خود‬‫‌های‬‫ه‬‫خان‬‫به‬‫سیراف‬‫مردم‬.‫بودند‬‫ساخته‬
‫‌های‬‫ن‬‫ســرزمی‬ ‫به‬ ‫ســیرافی‬ ‫ناخدایان‬ ‫و‬ ‫‌اند‬‫ه‬‫‌کرد‬‫ی‬‫م‬
.‫‌کردند‬‫ی‬‫م‬‫کشتیرانی‬‫هند‬‫و‬‫آفریقا‬‫شرق‬‫در‬‫دوردست‬
.‫‌شود‬‫ی‬‫م‬‫دیده‬‫هم‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫بنادر‬‫دیگر‬‫در‬‫وضع‬‫این‬
‫رفته‬‫خاموشی‬‫به‬‫که‬‫است‬‫سال‬‫هزار‬‫به‬‫نزدیک‬‫سیراف‬
‫لنگه‬‫بندر‬‫و‬‫کنگ‬‫بندر‬ً‫ا‬‫مخصوص‬‫و‬‫کیش‬‫در‬‫اما‬‫است؛‬
.‫است‬‫برقرار‬‫سیراف‬‫وضع‬‫همان‬
‫سیراف‬‫و‬‫گرفت‬‫را‬‫سیراف‬‫جای‬‫کـــیش‬‫جـــزیره‬
‫و‬‫بازرگانان‬.‫درآورد‬‫خــود‬‫ملحقات‬‫از‬‫یکی‬‫صورت‬‫به‬‫را‬
‫جهاز‬‫تا‬‫‌آمدند‬‫ی‬‫م‬‫سیراف‬‫‌به‬‫‌‌فـارس‬‫خـلیج‬‫دریانوردان‬
‫واقعه‬‫‌ترین‬‫م‬‫مه‬.‫کـــنند‬‫تـعمیر‬‫را‬‫‌هایشان‬‫ی‬‫کشت‬‫و‬
‫‌جـمعیت‬‫مهاجرت‬‫‌و‬‫کیش‬‫جزیره‬‫رونق‬‫سـیراف‬‫بـرای‬
‫دنبال‬‫به‬‫که‬‫اسـت‬‫جـزیره‬‫ایـن‬‫به‬‫سـیراف‬‫بازرگانان‬
‫‌شیراز‬‫بـین‬‫زمینی‬‫‌های‬‫ه‬‫جـاد‬‫در‬‫امنیت‬‫رفتن‬‫بین‬‫از‬
‫سواحل‬‫در‬‫واقع‬‫‌های‬‫ت‬‫دول‬‫‌های‬‫ی‬‫‌طلب‬‫ه‬‫جا‬‫و‬‫سیراف‬‫‌و‬
‫در‬‌‫د‬‫‌بـــغدا‬‫در‬‫عباسی‬‫خالفت‬‫تضعیف‬‫و‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬
‫سده‬‫در‬.‫گرفت‬‫صورت‬‫هجری‬‫ششم‬‫و‬‫پنجم‬‫‌های‬‫ه‬‫سد‬
‫تجاری‬‫مرکز‬‫صورت‬‫به‬‫کـــیش‬‫جزیره‬‫هجری‬‫ششم‬
‫آفریقای‬‫با‬‫که‬‫شهری‬‫‌ترین‬‫م‬‫مه‬‫و‬‫‌فـارس‬‫ج‬‫‌خلی‬‫‌عمده‬
.‫درآمد‬،‫‌کرد‬‫ی‬‫م‬‫تجارت‬‫شرقی‬
‫مـهم‬‫بـنادر‬‫مقابل‬‫و‬‫سیراف‬‫و‬‫هرمز‬‌‫ن‬‫بی‬‌‫ش‬‫کی‬‫جزیره‬
‫مـتعدد‬‫‌های‬‫ت‬‫‌غـار‬‫‌نتیجه‬‫در‬.‫داشت‬‫قرار‬‫ساویه‬‫و‬‫‌هزو‬
‫کـیش‬‫جـــزیره‬‫شاهزاده‬،‫‌بویه‬‫ل‬‫آ‬‫سقوط‬‫و‬‫شـــیراز‬
‫قسمت‬‫نـتیجه‬‫در‬‫‌و‬‫کـــند‬‫تصرف‬‫را‬‫سیراف‬‫توانست‬
‌‫ر‬‫د‬.‫‌درآورد‬‫‌خــود‬‫کنترل‬‫تحت‬‌‫ا‬‫ر‬‌‫ج‬‫خلی‬‫تجارت‬‫عمده‬
‫قرون‬‫دریانوردی‬‫شــرایط‬‫در‬‫کیش‬‫موقعیت‬‫حقیقت‬
‫دریایی‬‫پایگاه‬‫یـک‬‫صورت‬‫به‬‌‫ا‬‫ر‬‌‫ن‬‫‌آ‬‫وسطی‬
‌‫ال‬‫ط‬،‫عاج‬‫کیش‬‫بازارهای‬‫در‬.‫بود‬‫درآورده‬‫امن‬
‫سومالی‬‫سـاحل‬‫از‬‫عـنبر‬‫و‬‫پوست‬،‫آفریقایی‬‫ساج‬‫و‬
‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫‌خشک‬‫ی‬‫مـاه‬‫و‬‫خرما‬،‫قماش‬،‫مـروارید‬‫با‬
‫ششم‬‌‫ن‬‫قر‬‫در‬‫تاریخي‬‫منابع‬‫و‬‫اسناد‬‫طبق‬.‫‌شد‬‫ی‬‫م‬‫مبادله‬
‫بازارهای‬‫برای‬‫کیش‬‫و‬‫عدن‬‫بین‬‫تجاری‬‫رقابت‬‫هجری‬
‫بین‬‫دریايی‬‫بـرخورد‬‫چـــند‬‫به‬‫منجر‬‫شرقی‬‫آفریقای‬
‫از‬‫جنبه‬‫این‬‫اهـمیت‬‫نشانگر‬‫وقایع‬‫ایـن‬‫شد؛‬‫دولت‬‫دو‬
‫دوران‬‫کیش‬.‫است‬‫هند‬‫اقیانوس‬‫و‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫تجارت‬
‫هفتم‬‌‫ن‬‫قر‬‫در‬‫‌که‬‫ن‬‫ای‬‫تا‬‫‌برد‬‫ی‬‫م‬‫سر‬‫به‬‫را‬‫خود‬‫شکوفایی‬
‫با‬‫را‬‫اقتصادی‬‫رونق‬‫و‬‫آبادانی‬‫این‬‫مغول‬‫هجوم‬‫هجری‬
‫مراکز‬‫بیشتر‬‫کیش‬‫از‬‫پیش‬‫البته‬‫کرد؛‬‫‌رو‬‫ه‬‫روب‬‫انحطاط‬
‫توسط‬‫هم‬‫خلیج‬‫ساحل‬‫شمالی‬‫مناطق‬‫و‬‫فارس‬‫تجارتی‬
.‫بود‬‫شده‬‫ویران‬‫مغوالن‬
‫رونق‬‫دوباره‬‫شد‬‫سبب‬‫هرمز‬‫جزیره‬‫وجود‬‫بعدها‬‫اما‬
‫تجاری‬‫عمده‬‫مرکز‬‫هرمز‬‫اما‬‫بازگردد؛‬‫کیش‬‫جزیره‬‫به‬
‫جزیره‬‫بازارهای‬‫در‬.‫بود‬‫عمان‬‫دریای‬‫و‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫در‬
‫بخش‬‫شرقی‬‫آفریقای‬ ‌‫ه‬‫برد‬‫و‬ ‌‫ج‬‫عا‬،‫طـال‬‫تجارت‬‫هرمز‬
‫جزیره‬‫کثیرالمله‬‫جمعیت‬‫به‬‫مورخان‬.‫بود‬‫تجارت‬‫عمده‬
‫همچنین‬‫و‬‫ایرانی‬‫و‬‫عرب‬،‫هندی‬‌‫ر‬‫‌‌تجا‬‫شـامل‬‫که‬‫هرمز‬
‫سیاحان‬‫از‬‫یکی‬.‫‌اند‬‫ه‬‫کرد‬‫اشاره‬،‫بود‬‫آفریقايی‬‫بردگان‬
‫ابراهیم‬‫‌الدین‬‫ل‬‫جما‬‫نام‬‫به‬‫ایرانی‬‫تاجــر‬‫یک‬‫از‬‫اروپایی‬
‫‌خـاور‬‌‫بـا‬‫تجارت‬‫در‬‫او‬‫کشتی‬‌‫د‬‫یکص‬‫که‬‫‌برد‬‫ی‬‫م‬‫نام‬‫تیبی‬
‫خلیج‬‫تجارت‬‫در‬‫هرمز‬‫جزیره‬.‫‌اند‬‫ه‬‫بود‬‫آفریقا‬‫و‬‫هند‬،‫دور‬
‫از‬‫شــرقی‬‫آفریقای‬‫با‬‫‌دریانوردی‬‫‌های‬‫ت‬‫فعالی‬‫و‬‫فارس‬
‫‌نقش‬‫‌فارس‬‫خلیج‬‫بازرگانان‬‫برای‬‫هجری‬‫نهم‬‫تا‬‫ششم‬
‫به‬‫متعلق‬‫که‬‫چینی‬‫نامه‬‫وقایع‬‫یک‬.‫کرد‬‫بـازی‬‫‌ای‬‫ه‬‫عـمد‬
‫‌سومالی‬‫ساحل‬‫و‬‌‫ر‬‫زنـگبا‬،‫است‬‫میالدی‬‫سـیزدهم‬‫قرن‬
،‫صندل‬‫چوب‬‫که‬‫ذکرکـــرده‬‫‌ایرانیان‬‫تجارت‬‫محل‬‫را‬
.‫‌کردند‬‫ی‬‫م‬‫تجارت‬‫عاج‬‫و‬‫عنبر‬،‫عود‬
‫فارس‬‫خلیج‬‫دریانوردی‬‫‌دار‬‫ث‬‫میرا‬‫نگ‬ُ‫ک‬‫بندر‬
‫و‬‫بوشــهر‬‫و‬‫نگ‬ُ‫ک‬‫و‬‫لنگه‬‫چون‬‫بنادری‬‫هرمز‬‫از‬‫پس‬
‫اتابکان‬‫دوره‬‫از‬‫نگ‬ُ‫ک‬‫بنــدر‬.‫یافتند‬‫اهمیت‬‫بندرعباس‬
‫بندرهایی‬‫جزو‬‫خوشبختانه‬‫و‬‫‌شود‬‫ی‬‫م‬‫واقع‬‫توجه‬‫مورد‬
‫و‬‫کرده‬‫حفــظ‬‫را‬‫خــود‬‫تاریخی‬‫معماری‬‫که‬‫اســت‬
‫تجارت‬‫و‬‫دریانوردی‬‫جهاز‬‫ساخت‬‫به‬‫همچنان‬‫مردمانش‬
‫نشانگر‬‫کنگ‬‫اهالی‬‫از‬‫بسیاری‬‫خانوادگی‬‫نام‬.‫‌اند‬‫ل‬‫مشغو‬
.‫است‬‫صیادی‬‫و‬‫بازرگانی‬‫و‬‫دریانوردی‬‫به‬‫آنها‬‫وابستگی‬
‫بندر‬.‫آن‬‫امثال‬‫و‬‫بحری‬،‫دریایی‬،‫دریانورد‬‫چون‬‫اسامی‬
‫که‬‫است‬‫شهری‬.‫‌آورد‬‫ی‬‫م‬‫یاد‬‫به‬‫را‬‫سیراف‬‫اندکی‬‫کنگ‬
،‫است‬‫باران‬‫از‬‫‌اش‬‫ی‬‫آشامیدن‬‫آب‬،‫ندارد‬‫زراعت‬‫و‬‫کشت‬
‫و‬‫است‬‫آباد‬‫بندری‬‫اما‬،‫‌آوردند‬‫ی‬‫م‬‫هند‬‫و‬‫آفریقا‬‫از‬‫چوب‬
‫قابل‬‫وجه‬‫چند‬‫از‬‫نگ‬ُ‫ک‬‫بندر‬‫امروزه‬.‫دارد‬‫توانگر‬‫مردمی‬
‫‌اش‬‫ی‬‫تاریخ‬‫هیأت‬،‫شهر‬‫این‬‫‌که‬‫ن‬‫ای‬‫نخست‬:‫است‬‫توجه‬
‫فارس‬‫خلیج‬‫تاریخی‬‫بنادر‬‫میان‬‫در‬‫شاید‬‫و‬‫کرده‬‫حفظ‬‫را‬
‫قابل‬‫حد‬‫تا‬‫‌اش‬‫ی‬‫تاریخ‬‫هسته‬‫و‬‫بافت‬‫که‬‫باشد‬‫بندری‬‫تنها‬
‫بافت‬‫در‬‫‌که‬‫ن‬‫ای‬‫‌تر‬‫م‬‫مه‬‫نکته‬.‫است‬‫شده‬‫حفظ‬‫توجهی‬
‫اجتماعی‬‫نظام‬‫و‬‫است‬‫جاری‬‫زندگی‬‫کنگ‬‫بندر‬‫تاریخی‬
‫کنگ‬‫تاریخی‬‫بندر‬‫‌که‬‫ن‬‫ای‬‫دیگر‬.‫است‬‫برقرار‬‫‌اش‬‫ه‬‫گذشت‬
‫سنتی‬‫‌های‬‫ی‬‫کشت‬‫و‬‫لنج‬‫ساخت‬‫مرکز‬‫‌ترین‬‫م‬‫مه‬‫امروزه‬
‫چوبی‬ ِ‫‌سازی‬‫ج‬‫لن‬‫فعال‬‫کارگاه‬‫چهار‬‫کنگ‬‫شهر‬‫در‬.‫است‬
‫با‬‫‌شوند‬‫ی‬‫م‬‫ساخته‬‫امروزه‬‫که‬‫چوبی‬‫‌های‬‫ج‬‫لن‬.‫است‬‫دایر‬
‫اما‬.‫نیستند‬‫بادبانی‬‫گذشته‬‫مانند‬‫و‬‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬‫کار‬‫موتور‬
‫فنون‬‫و‬‫رموز‬‫هنوز‬‫که‬‫هستند‬‫دریانوردانی‬‫خوشبختانه‬
.‫‌دانند‬‫ی‬‫م‬‫را‬‫بادبانی‬‫دریانوردی‬
‫و‬‫دریایی‬‫‌ونقل‬‫ل‬‫حم‬،‫کنگ‬‫بندر‬‫غالب‬‫معیشت‬‫شیوه‬
‫جغرافیایی‬‫موقعیت‬‫اتکای‬‫به‬‫بندرکنگ‬.‫است‬‫‌سازی‬‫ج‬‫لن‬
‫‌ســازی‬‫ج‬‫لن‬‫و‬‫دریانوردی‬‫مهارت‬‫و‬‫دانش‬‫و‬‫خــود‬‫ویژه‬
‫اهمیتی‬‫‌اش‬‫ه‬‫زبـد‬‫دریـــانوردان‬‫و‬‫دریـــایی‬‌‫ن‬‫ناوگا‬‫‌و‬
‫گذشــته‬‫مانند‬‫کنگی‬‫دریانوردان‬‫و‬‫تجار‬.‫دارد‬‫جهانی‬
‫جـزایر‬‫و‬‫بمبئی‬‫و‬‫کراچی‬‫تا‬‌‫ه‬‫بصر‬‫از‬‫بادبانی‬‫‌های‬‫ی‬‫باکشت‬
‫امیرنشینان‬‫تا‬‫کوتاه‬‫سفرهای‬‫به‬‫و‬‫‌پیمایند‬‫ی‬‫نم‬‫را‬‫زنگبار‬
‫سفرهای‬‫خیال‬‫اما‬،‫اند‬‫شده‬‫محدود‬‫فارس‬‫خلیج‬‫جنوبی‬
‫دوباره‬‫روزگار‬‫شاید‬‫و‬‫دارند‬‫سر‬‫در‬‫همچنان‬‫را‬‫دوردست‬
‫دوردست‬ ‫‌های‬‫ن‬‫ســرزمی‬ ‫به‬ ‫بادبانی‬ ‫‌های‬‫ی‬‫کشــت‬ ‫با‬
.‫کنند‬‫سفر‬
‫احیای‬‫و‬‫حفظ‬‫و‬‫آثار‬‫ثبت‬‫دفتر‬‫مدیرکل‬*
‫فرهنگی‬‫میراث‬‫سازمان‬‫طبیعی‬‫و‬‫معنوی‬‫میراث‬
‫گردشگری‬‫و‬‫دستی‬‫صنایع‬
‫دیدگاه‬‫نظر‬
،‫منطقه‬‫این‬‫سنتی‬-‫بومی‬‫دانش‬‫از‬‫استفاده‬‫با‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫‌شمالی‬‫ه‬‫حاشی‬‫ساکنان‬
،‫دریایی‬‫سفرهای‬،‫امرارمعاش‬‫برای‬‫آن‬‫از‬‫که‬‫‌سازند‬‫ی‬‫م‬‫لنج‬‫نام‬‫به‬‫را‬‫‌سازی‬‫ت‬‫دس‬‫شناور‬
‫‌رانی‬‫ج‬‫لن‬‫و‬‫‌سازی‬‫ج‬‫«لن‬‫دانش‬.‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬‫استفاده‬‫مروارید‬‫صید‬‫و‬‫ماهیگیری‬،‫تجارت‬
‫ایرانی‬‫دریانوردی‬‫‌های‬‫ت‬‫مهار‬‫و‬‫‌ها‬‫ش‬‫دان‬‫از‬‫‌ای‬‫ه‬‫مجموع‬‫شامل‬»‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫سنتی‬
‫از‬‫‌اندرنسل‬‫ل‬‫نس‬‫که‬‫است‬‫زیر‬‫‌شرح‬‫ه‬‫ب‬‫منطقه‬‫این‬‫فولکلوریک‬‫ادبیات‬‫و‬‫هنر‬‫همراه‬‫به‬
:‫است‬‫داشته‬‫رواج‬‫ناحیه‬‫این‬‫در‬‫دور‬‫‌های‬‫ه‬‫گذشت‬
‫تغییر‬‫بدون‬‫نسبتا‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫در‬)‫سنتی(چوبی‬‫‌سازی‬‫ج‬‫لن‬:‫سنتی‬‫صنعتگری‬
‫عملکرد‬‫به‬‫بسته‬‫که‬‫‌اند‬‫ه‬‫شد‬‫تشکیل‬‫مختلف‬‫‌های‬‫ش‬‫بخ‬‫از‬‫‌ها‬‫ج‬‫لن‬‫این‬.‫است‬‫مانده‬‫باقی‬
‫بسیار‬‫نیز‬‫‌ها‬‫ن‬‫طوفا‬‫درمقابل‬‫و‬‫‌شود‬‫ی‬‫م‬‫ساخته‬‫چوب‬‫از‬‫خاصی‬‫نوع‬‫از‬‫بخش‬‫هر‬،‫آنها‬
‫از‬‫و‬‫‌شود‬‫ی‬‫‌م‬‫ه‬‫ساخت‬‫بزرگ‬‫‌های‬‫ه‬‫محمول‬‫گنجایش‬‫‌خاطر‬‫ه‬‫ب‬‫اغلب‬‫لنج‬.‫هستند‬‫مقاوم‬
‫وحتی‬‫است‬‫رفته‬‫شمار‬‫به‬‫ایرانی‬‫ناخدایان‬‫و‬‫دریانوردان‬‫برای‬‫شناور‬‫بهترین‬،‫دیرباز‬
‫سفرهای‬‫در‬‫‌ها‬‫ج‬‫لن‬،‫گذشته‬‫در‬.‫دارد‬‫را‬‫رقبا‬‫با‬‫رقابت‬‫توانایی‬‫همچنان‬،‫‌حاضر‬‫ل‬‫درحا‬
‫‌سال‬‫ک‬‫ی‬‫سفرها‬‫این‬‫گاهی‬‫که‬‫‌گرفتند‬‫ی‬‫م‬‫قرار‬‫مورداستفاده‬‫دور‬‫مقاصد‬‫به‬‫تجاری‬
‫کنگ‬،‫الفت‬‫بندر‬‫سه‬‫از‬‫را‬‫خود‬‫تجاری‬‫‌های‬‫ی‬‫کشت‬‫ایرانی‬‫دریانوردان‬.‫‌کشید‬‫ی‬‫م‬‫طول‬
‫قبیل‬‫از‬‫متنوع‬‫دریایی‬‫مسیرهای‬ ‫و‬‫بنادر‬‫به‬‫و‬‫‌انداختند‬‫ی‬‫م‬‫آب‬‫به‬‫بوشــهر‬‫در‬‫یان‬َ‫ل‬‫و‬
،‫امروزه‬‫اما‬.‫‌رفتند‬‫ی‬‫م‬‫آفریقا‬‫و‬‫هند‬‫یا‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫‌جنوبی‬‫ل‬‫سواح‬‫به‬‫یا‬‫عراق‬‫در‬‫بصره‬
.‫‌شود‬‫ی‬‫م‬‫استفاده‬‫مروارید‬‫صید‬‫و‬‫ماهیگیری‬،‫کوتاه‬‫سفرهای‬‫برای‬‫صرفا‬‫‌ها‬‫ج‬‫لن‬
‫به‬‫و‬‫‌یابی‬‫ت‬‫جه‬،‫‌هوا‬‫و‬‌‫ب‬‫آ‬‫‌بینی‬‫ش‬‫پی‬‫شامل‬:‫طبیعت‬‫با‬‫مرتبط‬‫سنتی‬‫و‬‫بومی‬‫دانش‬
‫مرغان‬‫رفتار‬‫و‬‫آب‬‫رنگ‬‫و‬‫امواج‬،‫ابرها‬‫و‬‫باد‬‫مطالعه‬‫طریق‬‫از‬‫و‬‫اســت‬‫لنج‬‫‌‌اندازی‬‫آب‬
‫با‬‫جغرافیایی‬‫عرض‬‫و‬‫طول‬‫محاسبه‬‫و‬‫‌ها‬‫ه‬‫ستار‬‫و‬‫ماه‬،‫خورشید‬‫مطالعه‬‫نیز‬‫و‬‫دریایی‬
،‫معلم‬‫نام‬‫به‬‫فردی‬.‫است‬‫‌گرفته‬‫ی‬‫م‬‫صورت‬‫سنتی‬‫‌نمای‬‫ب‬‫قط‬‫و‬‫اسطرالب‬‫از‬‫استفاده‬
‫و‬‫خورشید‬‫به‬‫نگاهی‬‫با‬‫که‬‫داشــت‬‫‌عهده‬‫ه‬‫ب‬‫لنج‬‫روی‬‫را‬‫موقعیت‬‫تعیین‬‫مسئولیت‬
‫دریا‬‫در‬‫را‬‫لنج‬‫‌توانست‬‫ی‬‫م‬،‫‌السدس‬‫ت‬‫ذا‬‫و‬‫اسطرالب‬‫مثال‬‫ابزاری‬‫از‬‫استفاده‬‫و‬‫ستارگان‬
‫‌داد‬‫ی‬‫م‬‫دستور‬)‫‌ران‬‫ج‬‫(لن‬‫سکانی‬‫به‬‫او‬.‫بود‬‫کاپیتان‬‫وظیفه‬‫شب‬‫در‬‫‌رانی‬‫ج‬‫لن‬.‫‌کند‬‫ت‬‫هدای‬
‫‌نما‬‫ب‬‫قط‬.‫کند‬‫هدایت‬‫مشخص‬‫ستاره‬‫یک‬‫مسیر‬‫در‬‫را‬‫کشتی‬،‫آفتاب‬‫طلوع‬‫لحظه‬‫تا‬
‫‌نما‬‫ب‬‫قط‬‫فناوری‬‫و‬‫نجوم‬‫ترکیب‬‫با‬‫آنها‬.‫شد‬‫‌ها‬‫ن‬‫‌را‬‫ج‬‫لن‬‫برای‬‫بیشتری‬‫سهولت‬‫موجب‬
.‫باشند‬‫داشته‬‫مسیرها‬‫از‬‫‌تری‬‫ق‬‫دقی‬‫تعریف‬‫توانستند‬
‫جزو‬،‫موســیقی‬‫و‬‫ریتم‬:‫‌ها‬‫ن‬‫جشــ‬‫و‬‫اجتماعي‬‫‌‌هاي‬‫آیين‬،‫نمایشــی‬‫هنرهای‬
‫و‬،‫لیوا‬،)‫(عضوا‬‫ازوا‬،‫‌خوانــی‬‫ف‬‫زی‬ِ‫ر‬.‫اســت‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫در‬‫دریانوردی‬‫‌ناپذیر‬‫ی‬‫جدای‬
‫تاکنون‬‫دیرباز‬‫از‬‫که‬‫هستند‬‫فولکلوریک‬‫هنرهای‬‫ازجمله‬‫سنتی‬‫آواز‬‫و‬‫شعر‬‫و‬‫شروه‬
‫مشخصی‬‫‌های‬‫گ‬‫آهن‬‫کردن‬‫کار‬‫هنگام‬‫ملوانان‬،‫گذشته‬‫در‬.‫‌شوند‬‫ی‬‫اجرام‬‫رابطه‬‫این‬‫در‬
‫با‬‫عضوا‬،‫رزیف‬،‫لیوا‬‫هم‬‫هنوز‬‫هرمزگان‬‫در‬.‫است‬‫معروف‬‫کار‬‫آوای‬‫به‬‫که‬‫‌خواندند‬‫ی‬‫م‬
‫را‬‫دریایی‬‫سفر‬‫یک‬‫خود‬‫‌های‬‫گ‬‫آهن‬‫در‬‫خوانندگان‬.‫‌شود‬‫ی‬‫م‬‫اجرا‬‫محلی‬‫مردم‬‫حضور‬
‫حرکاتی‬‫شامل‬‫و‬‫است‬‫لنج‬‫در‬‫‌ها‬‫ل‬‫شغ‬‫نمایانگر‬‫آیینی‬‫‌های‬‫ش‬‫نمای‬.‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬‫توصیف‬
‫‌بندی‬‫ه‬‫طبق‬‫همچنین‬‫و‬‫ماهیگیری‬‫تور‬‫نگهداشتن‬،‫قایقرانی‬،‫طناب‬‫باالبردن‬‫به‬‫شبیه‬
.‫است‬‫ماهی‬‫کردن‬‫جدا‬‫و‬
‫نو‬‫(سال‬‫نوروزصیاد‬‫به‬‫‌توان‬‫ی‬‫م‬‫لنج‬‫با‬‫مرتبط‬‫اجتماعی‬‫مراسم‬‫و‬‫‌‌ها‬‫آیين‬‫ازجمله‬
‫که‬‫است‬‫دیرینه‬‫جشنی‬‫صیاد‬‫نوروز‬.‫کرد‬‫اشــاره‬‫‌کشی‬‫ن‬‫بادبا‬‫و‬‫شوشی‬،)‫ماهیگیر‬
.‫نیست‬‫مجاز‬‫روز‬‫این‬‫در‬‫سفر‬‫و‬‫معامله‬،‫ماهیگیری‬.‫‌شود‬‫ی‬‫م‬‫برگزار‬‫تیرماه‬‫اواخر‬‫در‬
‫غروب‬‫با‬‫و‬‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬‫رنگ‬‫قرمز‬‫‌رس‬‫ک‬‫خا‬‫با‬‫را‬‫حیوانات‬‫پیشانی‬‫کودکان‬،‫هنگام‬‫صبح‬
‫ساحل‬‫در‬،‫شوشی‬‫مراسم‬‫انجام‬‫یا‬‫موســیقی‬‫اجرای‬‫برای‬‫روستاییان‬‫همه‬،‫آفتاب‬
‫مرغان‬‫شبیه‬‫را‬‫خود‬‫و‬‫پوشیده‬‫خاص‬‫‌های‬‫ک‬‫ماس‬‫و‬‫‌ها‬‫س‬‫لبا‬‫برخی‬.‫‌شوند‬‫ی‬‫م‬‫جمع‬
،‫‌نوازند‬‫ی‬‫م‬)‫ملوانان‬‫سنتی‬‫رزیف(موسیقی‬،‫نوازندگان‬‫که‬‫هنگامی‬.‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬‫دریایی‬
‫به‬‫‌حمله‬‫ه‬‫ب‬‫تظاهر‬‫و‬‫آمده‬‫بیرون‬‫دریا‬‫از‬‫ترســناک‬‫ظاهر‬‫با‬‫مردان‬‫از‬‫تعدادی‬‫ناگهان‬
‫بودند‬‫خواب‬‫که‬‫کهنی‬‫شیاطین‬،‫هستند‬»‫«شوشی‬‫اصطالح‬‫در‬‫آنها‬.‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬‫مردم‬
‫‌کردن‬‫ت‬‫صحب‬‫به‬‫شروع‬‫مردم‬‫هنگام‬‫این‬‫در‬.‫‌اســت‬‫ه‬‫کرد‬‫بیدار‬‫را‬‫آنها‬‫‌نو‬‫ل‬‫سا‬‌‫ب‬‫ش‬‫و‬
‫‌کشی‬‫ن‬‫بادبا‬.‫بپیوندند‬‫جشن‬‫به‬‫که‬‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬‫تشویق‬‫را‬‫آنها‬‫و‬‫کرده‬‫شــیاطین‬‫این‬‫با‬
‫سفرهای‬‫برای‬‫‌ها‬‫ی‬‫کشت‬‫که‬‫هنگامی‬،‫گذشته‬‫در‬.‫است‬‫مانده‬‫جا‬‫به‬‫مراســم‬‫دیگر‬‫از‬
‫از‬‫موسیقی‬،‫‌کشیدند‬‫ی‬‫م‬‫را‬‫‌ها‬‫ن‬‫بادبا‬‫ملوانان‬‫و‬‫‌شــدند‬‫ی‬‫م‬‫رفتن‬‫آماده‬‫‌مدت‬‫ی‬‫طوالن‬
.‫‌کردند‬‫ی‬‫م‬‫وداع‬‫آنها‬‫با‬‫ملوانان‬‫خانواده‬‫و‬‫‌کرد‬‫ی‬‫م‬‫همراهی‬‫را‬‫آنها‬‫ساحل‬
‫اشعار‬‫و‬‫‌ها‬‫ن‬‫داستا‬،‫دریانوردی‬‫سنتی‬‫اصطالحات‬‫شامل‬‫که‬‫شفاهی‬‫ادبیات‬‫و‬‫سنن‬
‫و‬‫بشاکری‬،‫الرستانی‬‫قبیل‬‫از‬‫منطقه‬‫‌های‬‫ش‬‫گوی‬‫در‬‫امروزه‬‫و‬‫اســت‬‫لنج‬‫با‬‫مرتبط‬
.‫است‬‫موجود‬‫کومزاری‬
‫و‬‫هرمزگان‬،‫بوشــهر‬‫‌های‬‫ن‬‫اســتا‬‫در‬‫‌رانی‬‫ج‬‫لن‬‫و‬‫‌ســازی‬‫ج‬‫لن‬‫مجریان‬‫‌اکنون‬‫م‬‫ه‬
‫‌رانی‬‫ج‬‫لن‬‫و‬‫‌سازی‬‫ج‬‫لن‬‫سنتی‬‫مهارت‬‫و‬‫دانش‬.‫هستند‬‫فعالیت‬‫به‬‫مشغول‬‫خوزستان‬
‫ناملموس‬‫میراث‬‫فوری‬‫پاسداری‬‫نیازمند‬‫فهرست‬‫در‬2011‫ســال‬‌‫س‬‫‌فار‬‫ج‬‫خلی‬‫در‬
‫و‬‫چوبی‬‫لنج‬‫ترویج‬‫و‬‫توســعه‬‫راستای‬‫در‬‫‌هایی‬‫ه‬‫برنام‬‫و‬‫اســت‬‫شده‬‫ثبت‬‫یونسکو‬
.‫است‬‫جریان‬‫در‬‫مربوطه‬‫مطالعات‬
‫‌دست‬‫ه‬‫ب‬‫دزفول‬‫غامیش‬ُ‫چ‬‫در‬‫که‬‫است‬‫هری‬ُ‫م‬،‫ایرانیان‬‫دریانوردی‬‫سند‬‫‌ترین‬‫ن‬‫که‬
‫با‬‫را‬‫کشتی‬‫یک‬،‫هرگلین‬ُ‫م‬‫این‬.‫‌رسد‬‫ی‬‫م‬‫پیش‬‫‌سال‬‫ر‬‫‌هزا‬8‫از‬‫بیش‬‫به‬‫آن‬‫قدمت‬‫و‬‫آمده‬
‫نشسته‬،‫جنگ‬‫از‬‫بازگشته‬،‫ایرانی‬‫پیروز‬‫سردار‬‫آن‬‫در‬‫که‬‫‌دهد‬‫ی‬‫م‬‫نشان‬‫سرنشینانش‬
‫‌پرچم‬‫ک‬‫ی‬‫و‬‫نر‬‫گاو‬‫یک‬‫هر‬ُ‫م‬‫این‬‫در‬.‫‌شــوند‬‫ی‬‫م‬‫دیده‬‫او‬‫جلوی‬‫در‬‫زده‬‫زانو‬‫اســیران‬‫و‬
‫مهندسی‬‫دانش‬،‫دریانوردی‬‫در‬‫ایرانیان‬‫پیشــینه‬‫تبع‬‫‌شوند.به‬‫ی‬‫م‬‫دیده‬‫نیز‬‫هاللی‬
‫دریای‬‫‌های‬‫ب‬‫آ‬.‫است‬‫پربار‬‫بســیار‬‫سرزمین‬‫این‬‫در‬‫نیز‬‫‌سازی‬‫ی‬‫کشت‬‫و‬‫دریانوردی‬
‫‌غربی‬‫ب‬‫جنو‬‫‌های‬‫ه‬‫رودخان‬‫همچنین‬،‫هند‬‫اقیانوس‬‫و‬)‫مكران(عمان‬‫دریای‬،‫پارس‬
‫فردوسی‬‫شاهنامه‬‫در‬.‫است‬‫بوده‬‫ایرانیان‬‫دریاپویی‬‫و‬‫دریانوردی‬‫پهنه‬‫دیرباز‬‫از‬،‫ایران‬
‫دیرینگی‬،‫شده‬‫رانده‬‫سخن‬‫ایرانیان‬‫کشتیرانی‬‫و‬‫‌سازی‬‫ی‬‫کشت‬‫از‬‫‌بار‬‫ن‬‫چندی‬،‫بزرگ‬
‫فردوسی‬‫‌های‬‫ه‬‫سرود‬‫از‬‫را‬‫ایرانیان‬‫مهندســی‬‫شگرد‬‫و‬‫دانش‬‫از‬‫رشته‬‫این‬‫پیشینه‬‫و‬
‫هنر‬‫که‬‫كسی‬‫نخستین‬‫‌نام‬‫ه‬‫ب‬،‫پیشدادی‬‫پادشاه‬،‫جمشید‬‫از‬‫دریافت.فردوسی‬‫‌توان‬‫ی‬‫م‬
‫‌توان‬‫ی‬‫م‬.‫‌است‬‫ه‬‫‌برد‬‫م‬‫نا‬،‫آموخت‬‫دیگران‬‫به‬‫را‬‫دریانوردی‬‫و‬‫‌ســازی‬‫ی‬‫کشت‬‫و‬‫شناگری‬
‫‌نام‬‫ه‬‫ب‬‫فردوسی‬‫شاهنامه‬‫در‬‫که‬‫آریا‬‫نژاد‬‫تابندگی‬‫دوره‬‫در‬‫ایرانی‬‫دانشمندان‬‫که‬‫دریافت‬
‫و‬‫کشتی‬‫ساختن‬‫و‬‫یافتن‬‫به‬‫پیروز‬،‫است‬‫شده‬‫برده‬‫نام‬»‫«جمشــید‬‫پادشاهی‬‫دوره‬
‫‌اند؛‬‫ه‬‫شد‬‫دریاپویی‬‫و‬‫دریانوردی‬‫شگردهای‬
‫شتاب‬‫برآمد‬‫کشور‬‫به‬‫کشور‬‫آب ز‬‫بر‬‫کشتی‬‫به‬‫پس‬‫زان‬‫گذرکرد‬
‫ســنت‬‫این‬‫به‬‫باتوجه‬‫و‬‫‌شــده‬‫ی‬‫م‬‫انجام‬‫دیرباز‬‫از‬‫ایران‬‫‌های‬‫ب‬‫آ‬‫در‬‫کشــتیرانی‬
‫وجود‬‫ایران‬‫در‬‫دریانوردی‬‫ابزارهای‬‫از‬‫سودجستن‬‫و‬‫‌سازی‬‫ی‬‫کشت‬‫به‬‫نیاز‬،‫دریانوردی‬
‫‌کردند‬‫ی‬‫م‬‫شد‬‫و‬‫آمد‬‫میانرودان‬‫‌های‬‫ه‬‫رودخان‬‫در‬‫که‬‫نخستین‬‫‌های‬‫ی‬‫است.کشت‬‌‫ه‬‫داشت‬
‫بوده‬‫پارو‬‫آنها‬‫‌دادن‬‫ت‬‫حرک‬‫وسیله‬‫بیشــتر‬‫و‬‫‌شدند‬‫ی‬‫م‬‫ساخته‬‫مختلفی‬‫‌های‬‫ه‬‫‌گون‬‫ه‬‫ب‬
‫مدوری‬‫بزرگ‬‫ظرف‬‫‌صورت‬‫ه‬‫ب‬،‫داشته‬‫نام‬‫کوفه‬‫که‬‫‌ها‬‫ی‬‫کشت‬‫این‬‫انواع‬‫از‬‫یکی‬.‫است‬
‫که‬‫الوار‬‫تعدادی‬‫از‬‫کلک‬‫‌نام‬‫ه‬‫ب‬‫دیگر‬‫گونه‬.‫است‬‫‌شده‬‫ی‬‫م‬‫‌بندی‬‫ب‬‫آ‬،‫قیر‬‫و‬‫گل‬‫با‬‫و‬‫بوده‬
‫‌یافته‬‫ی‬‫م‬‫تشکیل‬،‫بود‬‫شده‬‫بسته‬‫یکدیگر‬‫به‬‫و‬‫گرفته‬‫قرار‬‫باد‬‫از‬‫پر‬‫‌های‬‫ک‬‫مشــ‬‫روی‬
‫قایق‬‫این‬.‫است‬‫‌شده‬‫ی‬‫م‬‫رانده‬‫پارو‬‫با‬‫که‬‫بوده‬‫‌تیزی‬‫ک‬‫نو‬‫قایق‬‫‌شکل‬‫ه‬‫ب‬‫سوم‬‫گونه‬.‫است‬
‫منطقه‬‫این‬‫در‬‫پیشین‬‫‌های‬‫ن‬‫زما‬‫از‬‫نیز‬‫بزرگتر‬‫‌های‬‫ی‬‫کشت‬.‫‌شود‬‫ی‬‫م‬‫نامیده‬‫بلم‬‫امروزه‬
‫استفاده‬‫آنها‬‫راندن‬‫برای‬‫نیز‬‫پارو‬‫از‬‫و‬‫‌اند‬‫ه‬‫بود‬‫بادبان‬‫دارای‬‫که‬‫‌شدند‬‫ی‬‫م‬‫ساخته‬‫جهان‬‫از‬
‫‌های‬‫ی‬‫کشت‬‫بزرگترین‬،‫هخامنشــیان‬‫زمان‬‫در‬‫ایرانی‬‫ناوهای‬‫اســت.نبرد‬‫‌شده‬‫ی‬‫م‬
‫میل‬۸۰‫سرعت‬‫با‬‫و‬‫داشتند‬‫بادبان‬‫و‬‫پاروزن‬‫ردیف‬‫ســه‬‫که‬‫بودند‬‫خود‬‫زمان‬‫جنگی‬
‫از‬‫نفر‬۳۰‫که‬‫بود‬‫۰۰۲جنگجو‬‫شــامل‬‫نبردناو‬‫هر‬.‫‌کردند‬‫ی‬‫م‬‫حرکت‬‫روز‬‫در‬‫دریایی‬
‫نیز‬‫ساسانیان‬‫زمان‬‫در‬‫ایران‬‫دریایی‬‫نیروی‬.‫‌اند‬‫ه‬‫بود‬،‫تکاور‬،‫پارسی‬‫زبده‬‫سربازان‬‫آنها‬
‫و‬‫دریانوردی‬‫فرهنگ‬‫زیربنای‬‫که‬‫بوده‬‫هند‬‫اقیانوس‬‫و‬‫‌پارس‬‫ی‬‫دریا‬‫در‬‫مطلق‬‫قدرت‬
‫چوب‬‫‌شده‬‫ه‬‫ار‬‫‌های‬‫ه‬‫تک‬‫از‬‫که‬‫‌هایی‬‫ق‬‫قای‬‫گذشته‬‫از‬.‫داد‬‫تشکیل‬‫را‬‫مسلمانان‬‫دریاپویی‬
‫‌شمار‬‫ه‬‫ب‬‫عمان‬‫دریای‬‫‌های‬‫ه‬‫کنار‬‫و‬‫سیراف‬‫مردمان‬‫تخصص‬‫ازجمله‬،‫‌شد‬‫ی‬‫م‬‫ساخته‬
‫‌گونه‬‫ه‬‫ب‬‫‌را‬‫آن‬‫بعد‬،‫‌بریدند‬‫ی‬‫م‬‫را‬‫نارگیل‬‫درختان‬‫عمانی‬‫‌سازان‬‫ی‬‫کشت‬.‫است‬‫‌آمده‬‫ی‬‫م‬
‫آنها‬‫از‬،‫ساخته‬‫طناب‬‫و‬‫ریسمان‬‫نیز‬‫درختان‬‫آن‬‫تارهای‬‫با‬،‫درآورده‬‫‌هایی‬‫ه‬‫تخت‬‫و‬‫الوارها‬
‫کشتی‬‫‌کننده‬‫ت‬‫هدای‬‫و‬‫کشتی‬‫دکل‬.‫‌بردند‬‫ی‬‫م‬‫سود‬‫‌ها‬‫ه‬‫تخت‬‫بریدن‬‫برای‬‫اره‬‫‌عنوان‬‫ه‬‫ب‬
‫را‬‫‌ها‬‫ل‬‫کاب‬‫و‬‫‌درختان‬‫گ‬‫بر‬‫از‬‫نیز‬‫را‬‌‫ن‬‫آ‬‫بادبان‬‫و‬‫‌شــد‬‫ی‬‫م‬‫درست‬‫‌ها‬‫ب‬‫چو‬‫همان‬‫از‬‫نیز‬
‫‌گوشه‬‫ه‬‫س‬‫بادبان‬،‫نویسندگان‬‫از‬‫برخی‬‫گفته‬‫برابر‬.‫‌ساختند‬‫ی‬‫م‬‫درختان‬‫آن‬‫الیاف‬‫با‬
‫تأسيسات‬‫بودن‬‫دارا‬‫و‬‫دريايي‬‫سفرهاي‬‫‌بر‬‫ه‬‫عالو‬‫ايرانيان‬.‫‌است‬‫ه‬‫شد‬‫اقتباس‬‫شرق‬‫از‬
‫عالیم‬‫و‬‫‌ها‬‫س‬‫فانو‬.‫‌اند‬‫ه‬‫داشت‬‫دريانوردي‬‫زمينه‬‫در‬‫هم‬‫اختراعاتي‬‫و‬‫ابداعات‬،‫کشتيراني‬
‫باستان‬‫ايرانيان‬‫ابداعات‬‫از‬‫‌ياب‬‫ت‬‫مساف‬‫و‬‫‌ياب‬‫ق‬‫عم‬،‫‌کشتي‬‫ن‬‫سکا‬،‫‌نما‬‫ب‬‫قط‬،‫دريايي‬
‫نئارک‬.‫شد‬‫نصب‬‫سند‬‫رود‬‫دهانه‬‫در‬‫داريوش‬‫امر‬‫به‬‫دريايي‬‫فانوس‬‫نخستين‬.‫است‬
‫و‬‫اعجاب‬‫با‬،‫خود‬‫سفر‬‫خاطرات‬‫در‬‫یونانی‬‫دریاســاالر‬‫)؛‬Nearchus(‫نئارخوس‬‫یا‬
‫‌سال‬‫ر‬‫د‬‫‌فارس‬‫ج‬‫خلي‬‫به‬‫ورودش‬‫زمان‬‫در‬‫که‬‫‌کند‬‫ي‬‫م‬‫ياد‬‫دريايي‬‫‌هاي‬‫س‬‫فانو‬‫از‬‫تحسين‬
‫نسبت‬‫ايرانيان‬‫به‬‫هم‬‫را‬‫کشتي‬‫سکان‬‫اختراع‬،‫‌نظران‬‫ب‬‫صاح‬.‫است‬‫ديده‬‫ق.م‬326
‫تمجيد‬‫ايراني‬‫‌هاي‬‫ي‬‫کشت‬‫سکان‬‫از‬‫عمر‬‫به‬‫‌اش‬‫ه‬‫نام‬‫در‬‫که‬‫معاويه‬‫‌بر‬‫ه‬‫عالو‬.‫‌دهند‬‫ي‬‫م‬
‫‌داند.شواهد‬‫ي‬‫م‬‫ايرانيان‬‫به‬‫منتسب‬‫را‬‫آن‬‫اختراع‬‫نيز‬‫انگليسي‬‫توماس‬‫ادوارد‬،‫‌کند‬‫ي‬‫م‬
‫را‬‫‌نما‬‫ب‬‫قط‬‫‌ماجد‬‫ن‬‫اب‬.‫است‬‫ايرانيان‬‫اختراعات‬‫از‬‫نيز‬‫‌نما‬‫ب‬‫قط‬‫که‬‫‌دهد‬‫ي‬‫م‬‫نشان‬‫قرائن‬‫و‬
‫که‬‫‌شود‬‫ي‬‫م‬‫ناميده‬»‫«خن‬‫تقسيمات‬‫اين‬‫از‬‫هريک‬‫و‬‫کرده‬‫‌بندي‬‫م‬‫تقسي‬‫خانه‬32‫به‬
،»‫«تير‬‫فارسي‬‫کلمات‬‫همچنين‬.‫است‬‫فارسي‬‫لغت‬‫اين‬‫و‬‫است‬»‫«اخنان‬‫آن‬‫جمع‬
‫ايرانيان‬‫‌دهد‬‫ي‬‫م‬‫نشان‬‫که‬‫است‬‫مواردي‬‫از‬‫عربي‬‫نماهاي‬‫قطب‬‫در‬»‫«گاه‬‫و‬»‫«سربار‬
‫ادوارد‬.‫‌اند‬‫ه‬‫داشــت‬‫موثري‬‫و‬‫مهم‬‫نقش‬‫آن‬‫اختراع‬‫در‬‫يا‬‫‌اند‬‫ه‬‫کرد‬‫اختــراع‬‫را‬‫‌نما‬‫ب‬‫قط‬
.‫‌داند‬‫ي‬‫م‬)‫ايراني‬‫(دريانورد‬‫سندباد‬‫اختراعات‬‫از‬‫را‬)‫‌ياب‬‫ق‬‫(عم‬‫سوند‬،‫انگليسي‬‫توماس‬
،‫دريانوردي‬‫امر‬‫در‬‫زيادشــان‬‫پيشرفت‬‫‌علت‬‫ه‬‫ب‬‫ايرانيان‬‫که‬‫دارد‬‫عقيده‬‫راولينسون‬
‫ريسماني‬‫‌وسيله‬‫ه‬‫ب‬،‫‌پيمودند‬‫ي‬‫م‬‫‌ها‬‫ي‬‫کشت‬‫که‬‫را‬‫مسافتي‬‫و‬‫حرکت‬‫طول‬‫‌توانستند‬‫ي‬‫م‬
.‫بگيرند‬‫اندازه‬،‫‌پيچيدند‬‫ي‬‫م‬‫دوباره‬‫و‬‫‌شد‬‫ي‬‫م‬‫باز‬‫حرکت‬‫طول‬‫در‬‫که‬
:‫‌نوشت‬‫ی‬‫پ‬
‫رائین‬‫اسماعیل‬‫نوشته‬»‫ایرانیان‬‫«دریانوردی‬‫و‬‫فرشاد‬‫مهدی‬‫نوشته‬»‫ایران‬‫در‬‫مهندسی‬‫«تاریخ‬‫کتاب‬‫دو‬‫از‬‫برگرفته‬
‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫در‬‫ایرانیان‬ ‫دریانوردی‬‫سنت‬‫به‬‫نگاهی‬
‫نگ‬ُ‫ک‬‫تا‬‫ازسیراف‬
|*
‫نظری‬‫فرهاد‬|
‫‌فارس‬‫ج‬‫خلی‬‫‌نشینان‬‫ه‬‫حاشی‬‫درمیان‬‫دریانوردی‬‫با‬‫مرتبط‬‫بومی‬‫‌های‬‫ن‬‫آیی‬‫بر‬‫مروری‬
‫لنج‬‫میراث‬
‫دریانوردی‬‫تاریخ‬‫در‬‫ایرانیان‬‫‌های‬‫ه‬‫برساخت‬‫به‬‫نگاهی‬
‫ساله‬‫‌هزار‬8‫میراث‬
|‫عمیدزاده‬‫مینا‬|
|‫طبیعی‬‫و‬‫معنوی‬‫میراث‬‫احیای‬‫و‬‫حفظ‬‫و‬‫آثار‬‫ثبت‬‫دفتر‬‫ناملموس‬‫‌فرهنگی‬‫ث‬‫میرا‬‫گروه‬‫رئیس‬|
|‫رنگچیان‬‫علی‬|
|‫سمنان‬‫دانشگاه‬‫بنا‬‫مرمت‬‫گروه‬‫‌علمی‬‫ت‬‫هیأ‬‫عضو‬|