Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Systemy Nawigowania

1,773 views

Published on

Published in: Technology, Education
  • Be the first to comment

Systemy Nawigowania

  1. 1. Dr Stanisław Skórka Systemy nawigacji SPAI: Systemy wyszukiwania informacji Wykład 2
  2. 2. <ul><li>Do momentu pojawienia się systemów hipertekstowych pojęcia „nawigowanie” i „nawigacja” kojarzono jedynie z żeglarstwem (łac. navigare – żeglowanie. Słownik PWN, 1995). </li></ul>
  3. 3. Nawigowanie (nawigacja) <ul><li>jest procesem polegającym na znajdowaniu drogi i podążaniu nią w celu dotarcia do poszukiwanej informacji, opartym na wiedzy i informacji o środowisku, w którym się odbywa. </li></ul><ul><li>o nawigowaniu jako metodzie poszukiwania można mówić w kontekście poznawczym i przemieszczania się po systemie dokumentów (Jul, Furnas, 1998). </li></ul>
  4. 4. Nawigowanie (2) <ul><li>Gary Marchionini (1995) uznał nawigowanie za jedną z technik przeglądania, obok skanowania, obserwowania, monitorowania, czyli podstawowych procesów występujących podczas wyszukiwania informacji. </li></ul><ul><li>„ przeglądanie” synonimem „nawigowania”: niezbędne jest rozdzielenie tych dwóch pojęć z powodu różnic w zadaniach, do jakich są stosowane. </li></ul>
  5. 5. Przeglądanie (browse) <ul><li>Występuje w behawioralnym modelu wyszukiwania informacji Davida Ellisa (1989), </li></ul><ul><li>proces odbioru treści wyświetlanej na ekranie monitora w celu odnalezienia poszukiwanej informacji, zorientowania się w położeniu oraz zadecydowaniu, dokąd można się udać – czyli jest elementem strategii wyszukiwawczej decydującym o dalszym przebiegu poszukiwań. </li></ul>
  6. 6. Konteksty nawigowania <ul><li>odniesienie do nawigowania w środowisku geograficznym (Parunak, 1989) </li></ul><ul><li>aktywność poznawcza </li></ul><ul><li>oparta na przestrzennych modelach informacyjnych </li></ul><ul><li>na podstawie teorii grafów przeprowadzili </li></ul><ul><li>nawigacja przez zapytania </li></ul>
  7. 7. 1. Nawigowanie wirtualne i rzeczywiste <ul><li>użytkownik, podobnie jak podróżnik, potrzebuje drogowskazów, </li></ul><ul><li>pięć strategii nawigowania: identyfikatory , ścieżki , kierunki , dystans – czyli odległość od celu, oraz mniej lub bardziej przybliżony adres (Parunak 1989) </li></ul><ul><li>strategia adresowa ( address strategy ) i dystansu ( distance strategy ) nie występuje podczas w środowiskach wirtualnych, ze względu na brak lub nieznajomość punktów orientacyjnych pomagających w dotarciu do celu (cztery strony świata, Gwiazda Polarna) </li></ul>
  8. 8. 2. Aktywność poznawcza <ul><li>polega na wyborze jednej z możliwych ścieżek, kolejne wybory kierunków zależą od wiedzy i informacji o systemie (Jul, Furnas, 1998, s. 97) </li></ul><ul><li>składa się z zadań wykonywanych podczas nawigowania: poruszanie się (obchód ang. traversal ), oraz kierowanie ( steering ) - kontrolowanie ruchu </li></ul><ul><li>Podstawowe fazy występujące podczas nawigowania: </li></ul><ul><ul><li>przenoszenie się ( locomotion ) - ukierunkowane i celowe przemieszczanie się użytkownika, </li></ul></ul><ul><ul><li>podejmowanie decyzji - występuje w sposób ciągły podczas nawigowania, użytkownik decyduje o wyborze kierunku, zakończeniu poszukiwania, uzależnione jest od wiedzy deklaratywnej i proceduralnej, </li></ul></ul><ul><ul><li>przetwarzanie - proces przyrostowy odbywający się w czasie rzeczywistym obejmuje wspomniane wyżej elementy składowe (Jul, Furnas, 1997). </li></ul></ul>
  9. 9. Etapy procesu nawigowania wg S. Jul i G. Furnasa (1997)
  10. 10. 2. Aktywność poznawcza (2) <ul><li>różnice pomiędzy zadaniami poszukiwania ( searching ) i przeglądania ( browsing ) </li></ul><ul><li>wyszukiwanie ( searching ) jest zadaniem polegającym na odnalezieniu znanego celu za pomocą zapytań ( querying ), </li></ul><ul><li>przeglądanie - zadanie realizowane poprzez nawigowanie - polegające na zorientowaniu się, co na dany temat dostępne jest w zasobach informacyjnych (Furnas, 1997). </li></ul>
  11. 11. 3. Nawigacja przestrzenna <ul><li>Nawigowanie przestrzenne stosowane w systemach wirtualnej rzeczywistości, np.: w programach trójwymiarowych symulujących wirtualny świat, przypomina odnajdywanie drogi w rzeczywistym świecie. Stosując tę strategię użytkownik wykorzystuje powiązania pomiędzy obiektami w przestrzeni ( w lewo, nad, pod, na zewnątrz ). </li></ul>
  12. 12. 3. Nawigacja przestrzenna (2) <ul><li>Nawigowanie semantyczne - poruszanie się pomiędzy obiektami w oparciu o interpretację znaczenia treści zawartej w węźle (stronie). </li></ul><ul><li>Odnosi się do związków semantycznych: podobny, jednakowy, większy , mniej/bardziej ogólny , itp. </li></ul><ul><li>Stosowany w systemach zorganizowanych za pomocą powiązań znaczeniowych, jak np.: programy na CD-ROMach, systemy hipermedialne lub systemy pomocy, (tzw. HELP). </li></ul>
  13. 13. 3. Nawigacja przestrzenna (3) <ul><li>Nawigowanie społeczne - poruszanie się pomiędzy węzłami oparte jest na śladach aktywności innego użytkownika lub grupy użytkowników (Dourish, Chalmers, 1994). </li></ul><ul><li>Cechą podstawową: wykorzystanie sygnałów i wskazówek pozostawionych przez inne osoby. Użytkownik wybiera linki używane wcześniej przez innego nawigującego . </li></ul>
  14. 14. 4. Teoria grafów <ul><li>przeszukiwanie szerokie ( breadth-first search ), polega na odwiedzaniu najpierw węzłów (dokumentów), które są bezpośrednio połączone z węzłem startowym. Użytkownik po przejrzeniu dokumentu cofa się do węzła startowego </li></ul>
  15. 15. 4. Teoria grafów (2) <ul><li>przeszukiwanie głębokie ( depth-first search ): wykorzystanie odsyłaczy prowadzących do węzłów usytuowanych na poziomie niższym niż węzeł bieżący. Jeżeli z węzła bieżącego nie ma odnośników nieodwiedzonych, wówczas użytkownik cofa się do węzła startowego </li></ul><ul><li>przeszukiwanie dowolne ( random search ): charakteryzuje się wyborem przez użytkownika odnośników według dowolnych kryteriów </li></ul>
  16. 16. Inne typologie <ul><li>Z punktu widzenia celu wyszukiwania : </li></ul><ul><li>eksploracja ( exploration ): nie ma sprecyzowanego celu lub chce uzyskać ogólny przegląd zasobów - eksploruje przestrzeń informacyjną. </li></ul><ul><li>znajdowanie drogi ( wayfinding ) - znajomość celu, wówczas znajduje do niego drogę, </li></ul><ul><li>identyfikacja obiektów ( object identification ) interesujące są jedynie obiekty zawierające dany atrybut lub cechę, np.: o podobnej tematyce, stara się zidentyfikować je bez względu na to czy są rozproszone czy też zorganizowane w jednym miejscu. </li></ul>
  17. 17. Modele nawigowania i kryteria ich podziału Wg kryterium poznawczego - eksploracja - znajdowanie drogi - identyfikacja obiektów Wg teorii grafów - przeszukiwanie głębokie - przeszukiwanie wszerz Wg przestrzeni informacyjnych - przestrzenne - semantyczne - społeczne Wg narzędzi nawigacyjnych - oparte na zapytaniach - oparte na linkach
  18. 18. Rodzaje systemów nawigacji <ul><li>James Kalbach </li></ul><ul><li>nawigacja strukturalna </li></ul><ul><li>n. łączona </li></ul><ul><li>n. użyteczna (wspomagająca) </li></ul><ul><li>Morville, Rosenfeld </li></ul><ul><li>globalny </li></ul><ul><li>lokalny </li></ul><ul><li>kontekstowy </li></ul>
  19. 19. Kategorie nawigacji (J. Kalbach) strukturalna łącząca wspomagająca
  20. 20. Wspieranie nawigowania (mechanizmy) <ul><li>nawigowanie stopniowe (sekwencyjne) i stronicowe </li></ul><ul><li>okruchy chleba (nić Ariadny) </li></ul><ul><li>mapy stron , </li></ul><ul><li>drzewa nawigacyjne , </li></ul><ul><li>chmury tagów </li></ul><ul><li>dynamiczne menu </li></ul><ul><li>paski nawigacyjne </li></ul><ul><li>przyciski Wstecz i Dalej </li></ul><ul><li>Historia </li></ul>
  21. 21. Problemy użytkownika nawigującego <ul><ul><ul><li>Gdzie jestem? </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Gdzie mogę się udać? </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Jak mogę się tam dostać? </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>W jaki sposób mogę wrócić do miejsca gdzie już wcześniej byłem? </li></ul></ul></ul>
  22. 22. Cykl nawigowania (wg D.Danielsona) przyzwyczajenie reorientacja prognozowanie
  23. 23. Strategie poszukiwania informacji <ul><li>Model Ellisa </li></ul><ul><li>Technika zbierania jagód Marcii Bates </li></ul><ul><li>Proces wyszukiwania informacji Carol Kuhlthau </li></ul><ul><li>Strategia Gary’ego Marchionini </li></ul>
  24. 24. Model zachowania wyszukiwawczego podczas nawigowania <ul><li>S.Skórka s. 167 </li></ul>
  25. 25. Rozmieszczenie na stronie Wbudowane systemy nawigacyjne: globalny, lokalny i kontekstowy
  26. 26. <ul><ul><ul><li>łatwość wyuczenia </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>konsekwencja w lokalizacji linków na stronie </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>dostarczanie informacji </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>oferowanie alternatywnego wyboru </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>prezentowanie czytelnych komunikatów </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>używanie jasnych i zrozumiałych etykiet (nazw) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>zgodność z tematyką strony (dokumentu) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>wspomaganie celów i zachowań użytkowników. </li></ul></ul></ul>Systemy nawigacyjne Cechy i zadania
  27. 27. Problemy podczas nawigowania <ul><li>Zagubiony w hiperprzestrzeni ( Lost in hyperspace) </li></ul><ul><li>Przeładowanie poznawcze ( Cognitive overload) </li></ul><ul><li>Przeładowanie informacji (Information overload) </li></ul><ul><li>„ pustynna mgła” (desert fog) </li></ul><ul><li>Problem „co jest za drzwiami” </li></ul>
  28. 28. Systemy nawigacyjne Zalecenia <ul><li>Nie zmieniaj lokalizacji menu </li></ul><ul><li>Wyróżniaj etykiety linków </li></ul><ul><li>Stosuj kilka systemów nawigacji </li></ul><ul><li>Informuj o aktualnej lokalizacji użytkownika </li></ul><ul><li>Buduj kontekst (scenariusz) nawigowania </li></ul><ul><li>Ograniczaj występowanie zagubienia w przestrzeni i przeładowania poznawczego </li></ul>
  29. 29. Książki o nawigowaniu <ul><li>Fleming, J. (1998) Web Navigation. </li></ul><ul><li>Designing the User Experience. Beijing 1998 </li></ul><ul><li>Kalbach J. (2007), Designing Web Navigation. Beijing 2007 </li></ul>
  30. 30. Literatura <ul><ul><ul><li>Conklin, J. (1987) Hypertext. An introduction and survey. IEEE Computer , nr 20, s. 17-41. </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Jul, S., Furnas, G.W. (1997) Navigation in Electronic Worlds. A CHI 97 Workshop. SIGCHI Bulletin , Vol. 29 No 4, October 1997, [Dostęp on-line: http://www.acm.org/sigchi/bulletin/1997.4/jul.html ] (marzec 2003). </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Jul, S., Furnas, G.W. (1998) Critical Zones in Desert Fog. Aids to Multiscale Navigation. ACM Symposium on User Interface Software and Technology. UIST 98 , s. 97-107. </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Marchionini, G. N. (1995) Information seeking in electronic environments. Cambridge </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Skórka S. (2006) Użytkownicy systemów hipertekstowych. Kraków, s. 99-105, 122-123 </li></ul></ul></ul>
  31. 31. Chmura tagów
  32. 32. Paski nawigacyjne
  33. 33. Nawigacja stronicowa
  34. 34. Dynamiczne menu
  35. 35. Nawigacja stopniowa (sekwencyjna)
  36. 36. Drzewa nawigacyjne
  37. 37. Okruchy chleba albo „ nić Ariadny”
  38. 38. Mapa serwisu

×