Wonen met meer-waarde
Roland Kums
Samenhuizen vzw
18/09/2013
wonen met meer-waarde
Intergemeentelijk woonoverleg
St Katelijne Waver
Meer dan 10 jaar actief (opgericht november 2000)
als vrijwilligersvereniging
Subsidie als sociaal-culturele beweging 2011...
Activiteiten
 Website en 'Prikbord'
 Kennis verzamelen (infotheek)
en informatie verstrekken
 Media-aandacht verhogen
...
Uitdagingen wonen & welzijn
* Bevolkingstoename → 330.000 bijkomende gezinnen 2030
* Gezinsverdunning en vergrijzing
• And...
Gevolgen voor het leefmilieu en
de woonkwaliteit
* Natuur en bos
• speelruimte
* Waterbeheer
• Aanleg en onderhoud rioleri...
1. Wat is samenhuizen ?
2. Voorbeelden
3. Meerwaarde
4. Knelpunten
5. Bestaand beleid / wetgeving
6. Stimuleren van collec...
Wat is samenhuizen?
samenhuizen, woongemeenschap,
gemeenschappelijk wonen, gemeenschapswonen, …
gemeenschapshuis, woongroe...
Samenhuizen9-2013
leeftijden
grootte van de
groep
mate van
gemeenschappelijkheid
locatie
combinatie met
zorg, kunst, cultu...
1. Wat is samenhuizen?
Filmpje de Okelaar
Algemene definitie
Een woongemeenschap omvat personen,
afkomstig uit verschillende gezinnen
die vrijwillig
in mindere of m...
Types samenhuizen : twee basisvormen
woningdelen :
gemeenschapshuis
en woongroepcentraal wonen en cohousing
traditioneel
w...
gemeenschapshuis en woongroep
Peninsula (USA)
Haniahof
(NL)
Laken (B)
Keimblatt
(Oostenrijk)
2. voorbeelden
woongroep Utopia - Haaltert
5 woonsten
tontine
volwassenen
woongroep Andromeda (Woluwe)
5 bewoners - huur - senioren
K73 (St-Agatha-Berchem)
4 bewoners
Samenhuren
jongvolwassenen
De Haringrokerij
(Antwerpen)
11 woonsten
mede-eigendom
gemengde leeftijden
centraal wonen
Samenhuizen19-9-2012
De 3 Torekens
(Antwerpen)
8 woonsten
mede-eigendom
gemengde leeftijden
centraal wonen
centraal wonen
Huiself (Lebbeke)
5 woonsten
centraal wonen
Biplan, Haren/Brussel
6 woonsten
centraal wonen
mede-eigendom
centraal wonen
CotéKanaL
(Brussel)
17 woonsten
centraal wonen
mede-eigendom
gemengde leeftijden
centraal wonen
De Molen van Rotselaar
12 woonsten
mede-eigendom
gemengde leeftijden
centraal wonen
Samenhuizen19-9-2012
centraal wonen
Meerhem (Gent)
8 woonsten
mede-eigendom
verbouwde school
Samenhuizen19-9-2012
cohousing Trudeslund
(Denemarken)
33 woonsten
mede-eigendom
gemengde leeftijden
cohousing
Ecovillage Ithaca
Ithaca NY (USA)
2 x 30 woonsten
mede-eigendom
gemengde leeftijden
3e
fase
in aanbouw
cohousing
22 woonsten
gemengde leeftijden
juridisch : mede-eigendom
La Grande Cense (Clabecq, B)
cohousing
Vinderhoute (B)
17 woonsten
mede-eigendom
gemengde leeftijden
Abbeyfield (55+)
Entre Voisins
(Etterbeek, B)
8 woonsten
Martin-Pêcheur
(Watermaal-Bosvoorde, B)
8 woonsten
3. Meerwaarde van samenhuizen
voor bewoners, gemeenschap en leefmilieu
praktisch
sociaal
ecologisch
maatschappelijk
Praktische meerwaarde
voor de bewoners
• delen van ruimte en middelen
(wasmachine, grasmaaier, atelier, …)
• tijdswinst (o...
Sociale meerwaarde voor de bewoners
• samenhorigheid, contact, gezelschap (tegen verzuring,vereenzaming)
• steun, opvang, ...
Ecologische meerwaarde
• ecologisch verantwoord gebruik
van de ruimte, compact bouwen
Klassieke verkaveling vs. cohousing
...
Ecologische meerwaarde
• betaalbare eco-bio opties : materialen, waterbeheer, energie
• afvalbeheer, wijkcompostering, her...
Maatschappelijke meerwaarde
• samenhang van het buurtleven, integratie in de wijk, uitstraling
• verhoging van levenskwali...
Potentieel : van niche naar mainstream
Peiling Universiteit Roskilde (DK):
interesse bij 32% van de alleenstaande ouders
v...
Collectiviteitswinsten
Uit eindrapport onderzoeksfase Pilootprojecten Wonen:
1# Effectieve vernieuwing van de woonmarkt
2#...
4. Knelpunten
Algemene knelpunten
- relatief onbekend
- vooroordelen
- rechtsongelijkheid door verschillende interpretatie wetgeving op ...
Knelpunten woningdelen
Voornamelijk in de huursector
– inschrijving in de gemeente
– uitkeringen, sociale zekerheid, leefl...
Knelpunten cohousing en centraal wonen (1)
Voornamelijk in de koopsector
– vooral stedenbouwkundig
– in concurrentie met p...
Knelpunten cohousing en centraal wonen (2)
– site vinden en verwerven
– premiestelsel niet afgestemd op samenhuizen
moeten...
Knelpunten cohousing en centraal wonen (3)
– betrekken van bescheiden inkomenscategorieën, gemengde groepen,
gemengd proje...
5 Huidig beleid / wetgeving
– decreet zorgwonen
– decreet kamerwoningen / gemeenschapshuizen voor studenten (nu
geïntegree...
6 Stimuleren van collectief wonen
Partners - initiëren pilootprojecten
 Lokale overheid
 Stadsontwikkelingsbedrijven
 Intercommunales streekontwikkeling
...
Naar een win-win situatie
Samenwerking met bewonersgroep:
 enkel grond (of deel) van een site aanbieden
 grond + experti...
4. Samenhuizen in het stedelijk beleid
Situering
Federaal
Vlaams
Brussel (goedgekeurde resolutie)
Provincies
Gemeenten, in...
Samenhuizen in het stedelijk beleid
Samenhuizen12-2012
4
Ondersteun
Neem gemeenschappelijk wonen op in je beleid
→ in beleidsplannen
→ in het woonbeleidsplan (kwaliteit, betaalbaa...
Informeer
Informeer de schepenen, de ambtenaren en de bewoners
→ ahv vormingsactiviteiten en publicaties
Studiereis voor p...
Organiseer
Overleg tussen schepenen, gemeentediensten, ocmw, buurgemeenten…
Relevante beleidsdomeinen:
- wonen, huisvestin...
Lanceer
een pilootproject ism intercommunale, sociale huisvesting,…
Vertrekkende vanuit
→ een visie, het type samenhuizen ...
Woonbeleidsplan
kwaliteit, betaalbaarheid
ANALYSE
- gegevens rond wel-zijn, mentale gezondheid
- gegevensverzameling
- pot...
Vauban
(Freiburg, D)
cohousing zones
cohousing zones Trekroner (Roskilde DK) heden 10 projecten
Samenhuizen17-8-2012
Pilootproject Tolhuislaan Gent
Samenhuizen 17-8-2012
www.samenhuizen.be
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

130918 igw st_katelijnewaver_igemo

319 views

Published on

Presentatie voor overleg lokaal woonbeleid intergemeentelijke samenwerking Sint Katelijne Waver, Duffel e.a.

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
319
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
11
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

130918 igw st_katelijnewaver_igemo

  1. 1. Wonen met meer-waarde
  2. 2. Roland Kums Samenhuizen vzw 18/09/2013 wonen met meer-waarde Intergemeentelijk woonoverleg St Katelijne Waver
  3. 3. Meer dan 10 jaar actief (opgericht november 2000) als vrijwilligersvereniging Subsidie als sociaal-culturele beweging 2011-2015 Missie : “Samenhuizen wil een platform en een forum zijn voor gemeenschappelijk wonen in ons land en zo een bijdrage leveren aan de verscheidenheid aan woonopties voor de bevolking in het algemeen en de realisatie van meer projecten van gemeenschappelijk wonen in het bijzonder. Vanuit kennis van zaken wil de vereniging ook actief bijdragen aan nieuw beleid dat gemeenschappelijk wonen ondersteunt en stimuleert.” Activiteiten : 1. Bekendmaking & sensibilisering 2. Beleidsbeïnvloeding 3. Informatie en kennis versterken 4. Stimuleren en ondersteunen van projecten Samenhuizen vzw?
  4. 4. Activiteiten  Website en 'Prikbord'  Kennis verzamelen (infotheek) en informatie verstrekken  Media-aandacht verhogen  Bezoeken en studiedagen  Open Dag Samenhuizen (3e zaterdag van mei)  Onderzoek stimuleren  Publicatie « Knelpuntennota »  Publicatie « Startgids voor Samenhuizers »  Onderzoek en publicatie « Samenhuizen in België » (met steun van Luchtkasteelfonds Koning Boudewijnstichting)  Politieke interesse opwekken  Startgroepen steunen (bvb. Pilootproject Tolhuislaan Gent)  Campagne ‘Samenhuizen in lokaal beleid (+ folders, brochure)  Adviescheques aan starters & bestaande groepen (LKfonds-KBS) Samenhuizen12-2012
  5. 5. Uitdagingen wonen & welzijn * Bevolkingstoename → 330.000 bijkomende gezinnen 2030 * Gezinsverdunning en vergrijzing • Andere woningtypes nodig * Bestaand aanbod • Woningen • Bouwgronden * Vlaanderen dichtbevolkt en versnipperd Samenhuizen12-2012
  6. 6. Gevolgen voor het leefmilieu en de woonkwaliteit * Natuur en bos • speelruimte * Waterbeheer • Aanleg en onderhoud rioleringen = 60% milieubudget! * Waterkwaliteit * Mobiliteit • Luchtkwaliteit • Verkeersonveiligheid * Lawaai * Klimaatverandering energieverbruik Samenhuizen12-2012
  7. 7. 1. Wat is samenhuizen ? 2. Voorbeelden 3. Meerwaarde 4. Knelpunten 5. Bestaand beleid / wetgeving 6. Stimuleren van collectief wonen
  8. 8. Wat is samenhuizen? samenhuizen, woongemeenschap, gemeenschappelijk wonen, gemeenschapswonen, … gemeenschapshuis, woongroep, friends-wonen, groepswonen, centraal wonen, cohousing, leefgemeenschap, … ecovillage, woonerf, woonpark, gated community, compoundwonen, quattrowonen, gedeeld wonen, solidair wonen, commune, boerderijwonen woonwerkgemeenschap, begijnhof, … serviceflat, begeleid wonen, woon- en zorghotel, pensionwonen, opvangwonen, kangoeroewonen, duplexwonen, intergenerationeel wonen, tandemwonen, aanleunwonen, … Samenhuizen = koepelterm alle vormen GW
  9. 9. Samenhuizen9-2013 leeftijden grootte van de groep mate van gemeenschappelijkheid locatie combinatie met zorg, kunst, cultuur, (stads)landbouw, workshops, natuur, buurthuis, co-working, autodelen insteek achtergrond visie karakter eigenheid 1 Een waaier aan mogelijkheden
  10. 10. 1. Wat is samenhuizen? Filmpje de Okelaar
  11. 11. Algemene definitie Een woongemeenschap omvat personen, afkomstig uit verschillende gezinnen die vrijwillig in mindere of meerdere mate van betrokkenheid ruimtes delen en samen wonen in eigen beheer met de bedoeling een sociale meerwaarde te creëren
  12. 12. Types samenhuizen : twee basisvormen woningdelen : gemeenschapshuis en woongroepcentraal wonen en cohousing traditioneel wonen
  13. 13. gemeenschapshuis en woongroep Peninsula (USA) Haniahof (NL) Laken (B) Keimblatt (Oostenrijk) 2. voorbeelden
  14. 14. woongroep Utopia - Haaltert 5 woonsten tontine volwassenen
  15. 15. woongroep Andromeda (Woluwe) 5 bewoners - huur - senioren K73 (St-Agatha-Berchem) 4 bewoners Samenhuren jongvolwassenen
  16. 16. De Haringrokerij (Antwerpen) 11 woonsten mede-eigendom gemengde leeftijden centraal wonen
  17. 17. Samenhuizen19-9-2012 De 3 Torekens (Antwerpen) 8 woonsten mede-eigendom gemengde leeftijden centraal wonen
  18. 18. centraal wonen Huiself (Lebbeke) 5 woonsten centraal wonen
  19. 19. Biplan, Haren/Brussel 6 woonsten centraal wonen mede-eigendom centraal wonen
  20. 20. CotéKanaL (Brussel) 17 woonsten centraal wonen mede-eigendom gemengde leeftijden centraal wonen
  21. 21. De Molen van Rotselaar 12 woonsten mede-eigendom gemengde leeftijden centraal wonen
  22. 22. Samenhuizen19-9-2012 centraal wonen Meerhem (Gent) 8 woonsten mede-eigendom verbouwde school
  23. 23. Samenhuizen19-9-2012 cohousing Trudeslund (Denemarken) 33 woonsten mede-eigendom gemengde leeftijden
  24. 24. cohousing Ecovillage Ithaca Ithaca NY (USA) 2 x 30 woonsten mede-eigendom gemengde leeftijden 3e fase in aanbouw
  25. 25. cohousing 22 woonsten gemengde leeftijden juridisch : mede-eigendom La Grande Cense (Clabecq, B)
  26. 26. cohousing Vinderhoute (B) 17 woonsten mede-eigendom gemengde leeftijden
  27. 27. Abbeyfield (55+) Entre Voisins (Etterbeek, B) 8 woonsten Martin-Pêcheur (Watermaal-Bosvoorde, B) 8 woonsten
  28. 28. 3. Meerwaarde van samenhuizen voor bewoners, gemeenschap en leefmilieu praktisch sociaal ecologisch maatschappelijk
  29. 29. Praktische meerwaarde voor de bewoners • delen van ruimte en middelen (wasmachine, grasmaaier, atelier, …) • tijdswinst (onderhoud, maaltijden, …) • opvang kinderen (bijzonder voor één-oudergezinnen) • leren van elkaar (rolmodellen, kennis en vaardigheden delen)
  30. 30. Sociale meerwaarde voor de bewoners • samenhorigheid, contact, gezelschap (tegen verzuring,vereenzaming) • steun, opvang, hulp • gezamenlijke activiteiten • grotere veiligheid en veiligheidsgevoel door sociale controle
  31. 31. Ecologische meerwaarde • ecologisch verantwoord gebruik van de ruimte, compact bouwen Klassieke verkaveling vs. cohousing beide 34 woonsten (Cohousing Windsong, CA) verharding ruimtegebruik rioleringen
  32. 32. Ecologische meerwaarde • betaalbare eco-bio opties : materialen, waterbeheer, energie • afvalbeheer, wijkcompostering, hergebruik • autodelen, Local Exchange and Trading System, …
  33. 33. Maatschappelijke meerwaarde • samenhang van het buurtleven, integratie in de wijk, uitstraling • verhoging van levenskwaliteit en gezondheid (Roseto effect) • integratie en ondersteuning senioren en zorgbehoevenden • zelfontwikkeling, leren sociaal functioneren • bewust burgerschap, democratie van onderaf • reconversie van bestaande gebouwen
  34. 34. Potentieel : van niche naar mainstream Peiling Universiteit Roskilde (DK): interesse bij 32% van de alleenstaande ouders voor cohousing Peiling Harris Interactive voor Gecina (F): interesse bij 32% van de bevolking (bij18-24jaar is dit 44%) Peiling OIVO-CRIOC (B): interesse bij 23,6% van de bevolking voor huisdelen Peiling Metlife voor AARP Health Care (USA): interesse bij 34% van de 50-65jarigen om te leven in een cohousing-like setting Stel slechts 5% van de Vlaamse bevolking dit is 300.000 bewoners in ca 8.000 projecten ⇒ interesse gegarandeerd voor 25 projecten per gemeente (van elk gemiddeld 40 personen)
  35. 35. Collectiviteitswinsten Uit eindrapport onderzoeksfase Pilootprojecten Wonen: 1# Effectieve vernieuwing van de woonmarkt 2# Betaalbaar wonen 3# Een gegarandeerd en genereus verblijf 4# Getemperde maatschappelijke kosten 5# Weefselversterkend en landschapssparend
  36. 36. 4. Knelpunten
  37. 37. Algemene knelpunten - relatief onbekend - vooroordelen - rechtsongelijkheid door verschillende interpretatie wetgeving op lokaal vlak - niet opgenomen in wetteksten, enkel zorgwonen Samenhuizen12-2012 3
  38. 38. Knelpunten woningdelen Voornamelijk in de huursector – inschrijving in de gemeente – uitkeringen, sociale zekerheid, leefloon (alleenstaanden worden als samenwonend beschouwd) – ruimtelijke ordening / stedenbouw bvb opsplitsing – huurcontracten Samenhuizen12-2012 3
  39. 39. Knelpunten cohousing en centraal wonen (1) Voornamelijk in de koopsector – vooral stedenbouwkundig – in concurrentie met projectontwikkelaars (nieuwbouw), financieel en beslissingskracht – bestemming (renovatie) – financieel moeilijke aanloopfase – lange aanloopfase, drempel te hoog, slaagkansen laag – organisatie van de groep: van droom tot werkelijkheid – durven aanspreken van begeleiding, van experten, complementair aan de interne competenties Samenhuizen12-2012 3
  40. 40. Knelpunten cohousing en centraal wonen (2) – site vinden en verwerven – premiestelsel niet afgestemd op samenhuizen moeten bewezen worden met individuele uitgaven, opsplitsen van facturen ook bvb dakisolatie niet voor verhuurders + per dak en niet per wooneenheid – bij beschermd erfgoed in principe 'meer mogelijk', maar geen evident proces – juridisch nog weinig expertise in Vlaanderen – reflex naar ondersteuning vanuit steden, sociale huisvestingsmaatschappijen en autonome gemeentebedrijven blijft beperkt Samenhuizen12-2012 3
  41. 41. Knelpunten cohousing en centraal wonen (3) – betrekken van bescheiden inkomenscategorieën, gemengde groepen, gemengd project huur-koop – grond- en pandendecreet: weinig ervaring hoe dit zou moeten gerealiseerd worden (% sociale woningen) – nutsvoorzieningen soms verplicht individueel aan te sluiten, collectieve aansluitingen 'bestaan' niet, een groep dreigt als bedrijf gezien te worden, als verdeler/leverancier enz Samenhuizen12-2012 3
  42. 42. 5 Huidig beleid / wetgeving – decreet zorgwonen – decreet kamerwoningen / gemeenschapshuizen voor studenten (nu geïntegreerd in Vlaamse wooncode) – resolutie Vlaams Parlement 2009 – Pilootprojecten Wonen – Provincie Antwerpen / Kamp C
  43. 43. 6 Stimuleren van collectief wonen
  44. 44. Partners - initiëren pilootprojecten  Lokale overheid  Stadsontwikkelingsbedrijven  Intercommunales streekontwikkeling  OCMW's  Sociale huisvestingsmaatschappijen  Projectontwikkelaars / grondeigenaars  Intermediaire organisaties  Groepsbegeleiders  Experts bvb notaris Samenhuizen17-8-2012 Samenhuizen22-11-2012
  45. 45. Naar een win-win situatie Samenwerking met bewonersgroep:  enkel grond (of deel) van een site aanbieden  grond + expertise aanbieden  bouwen a.d.h.v. een programma van eisen  van de bewonersgroep  of van een beperkte initiatiefgroep Financieel aspect  voorfinanciering (site, bouwtraject, …) Samenhuizen17-8-2012 groep partner
  46. 46. 4. Samenhuizen in het stedelijk beleid Situering Federaal Vlaams Brussel (goedgekeurde resolutie) Provincies Gemeenten, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden Stads- en streekontwikkelingsbedrijven Sociale huisvesting OCMW's Samenhuizen12-2012 4
  47. 47. Samenhuizen in het stedelijk beleid Samenhuizen12-2012 4
  48. 48. Ondersteun Neem gemeenschappelijk wonen op in je beleid → in beleidsplannen → in het woonbeleidsplan (kwaliteit, betaalbaarheid) → hou ermee rekening bij opmaak stedenbouwkundige verordening Zorg voor continuïteit → één ambtenaar is de contactpersoon rond het thema en coördineert de initiatieven hierrond Onderteken het charter samenhuizen, mei 2013 Samenhuizen12-2012 4
  49. 49. Informeer Informeer de schepenen, de ambtenaren en de bewoners → ahv vormingsactiviteiten en publicaties Studiereis voor professionelen naar Denemarken maart 2013 Communicatie → Open Dag Samenhuizen aankondigen in krantje, op de website 18 mei 2013 = Open Dag Samenhuizen Samenhuizen12-2012 4
  50. 50. Organiseer Overleg tussen schepenen, gemeentediensten, ocmw, buurgemeenten… Relevante beleidsdomeinen: - wonen, huisvesting, ruimtelijke ordening, stedenbouw - welzijn - milieu, duurzaamheid - wijken, opbouwwerk → vb suggestienota werkgroep samenhuizen/samenhuren lokaal sociaal beleid Gent → afspraken maken met wijkagent (verschillen in interpretaties) → vb werkgroep gemeenschapshuizen woondiensten Gent en Leuven Concrete maatregelen uitwerken bvb subsidie Hasselt Samenhuizen12-2012 4
  51. 51. Lanceer een pilootproject ism intercommunale, sociale huisvesting,… Vertrekkende vanuit → een visie, het type samenhuizen dat de gemeente wil → een initiatiefgroep (ondersteunen) → een site (aanbieden, zelf ontwikkelen of regisseren) of een combinatie Als integrale maatregel, of vanuit een van de kapstokken: - doelgroepen bv senioren, jongeren, starters, alleenstaande ouders, zorgbehoevenden - betaalbaarheid bv minder begoede en maatschappelijk kwetsbaren - buurtwerking, leefbaarheid van de wijk - welzijn, zorg - duurzaamheid bvb Tolhuislaan Gent, AG SOB ism Samenhuizen vzw bvb Thuishuis Platform Ouderenzorg Antwerpen Samenhuizen12-2012 4
  52. 52. Woonbeleidsplan kwaliteit, betaalbaarheid ANALYSE - gegevens rond wel-zijn, mentale gezondheid - gegevensverzameling - potentieel samenhuizen STRATEGISCHE EN OPERATIONELE DOELSTELLINGEN - informeren: artikel, infosessie - regisseren: premies, project ism sociale huisvesting - onderzoeken opdelen sites en huizen → woningen met gemeenschappelijke delen of groepswoning - kwaliteit woonomgeving: project, waardevolle zonevreemde gebouwen - levenslang wonen, alternatieven voor ouderen: informeren over bvb Abbeyfield, aanbod creëren voor ouderen in te grote huizen - promoten van samenhuizen als alternatieve woonvorm Samenhuizen12-2012 4
  53. 53. Vauban (Freiburg, D) cohousing zones
  54. 54. cohousing zones Trekroner (Roskilde DK) heden 10 projecten Samenhuizen17-8-2012
  55. 55. Pilootproject Tolhuislaan Gent Samenhuizen 17-8-2012
  56. 56. www.samenhuizen.be

×