Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Presentatie Caroline Gijselinckx

977 views

Published on

Presentatie Caroline Gijselinckx - KU Leuven - tijdens de Brabantse Dag van de Coöperatie 31 oktober 2012

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Presentatie Caroline Gijselinckx

  1. 1. Coöperatieve antwoorden op maatschappelijke uitdagingen Brabantse Dag van de Coöperatie 31 oktober 2012 Dr. Caroline Gijselinckx OnderzoeksleiderDesign Charles & Ray Eames - Hang it all © Vitra Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving KU Leuven
  2. 2. Context• Enorme maatschappelijke uitdagingen • Demografie • Globalisering • Milieu• Innovatieve antwoorden voor een ecologisch duurzame en sociaal warme samenleving • Meer welvaart en welzijn • Een competitieve en duurzame economie • Meer mensen aan de slag, in meer werkbare jobs en in gemiddeld langere loopbanen • Levenskwaliteit van een hoog niveau • Een efficiënt en doeltreffend bestuur• Actoren: alle maatschappelijke actoren • bedrijven, middenveld, private gezinnen, overheden Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 2
  3. 3. Renaissance van coöperatief ondernemen:erkenningInternationale erkenning – 2012 VN Jaar van de Coöperatie – ILO (2002) Aanbeveling No. 193 Promotion of Cooperatives Recommendation – European Commission • COM(2004)18 • Greenbook on CSR (18 Juli 2001)Nationale wetten en beleidsmaatregelen om de ontwikkeling van coöperaties te ondersteunen – Vlaanderen: Aktieplan Coöperatief Ondernemen (2011) Aktieplan Coöperatie in de Land- en Tuinbouw (2005) – Italië: Wet op de Sociale Coöperaties (1991) – Frankrijk: Sociétés Coopératives d’Intérêt Collectif (2002) – Québec: Solidarity Co-operatives (2007), Co-operative Investment Plan (sinds 1985) – Canada: Co-operative Development Initiative (Canada, since 2003), Policy forum on Co-operatives (2010) – … Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 3
  4. 4. Coöperaties wereldwijd Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 4
  5. 5. Coöperatief ondernemen wereldwijd• Traditioneel en wereldwijd sterk in – Financiële sector – Verzekeringen – Landbouw• In sommige landen ook sterk in – Retail (bv. UK, Zwitserland, Denemarken,…) – Huisvesting (bv. Canada, Duitsland, Frankrijk, Zwitserland, Zweden, Noorwegen,…) – Energie, water, nutsvoorzieningen (bv. Finland, USA,…) – Uitvaart (bv. in Nederland, UK, Canada,…)• Nieuwere sectoren: – Kinderopvang (bv. in Zweden, Italië, Frankrijk,…) – Zorg (bv. in Italië, Japan, USA, Brazilië, Canada, Finland, UK…) (ESCOOP eerste SCE in de zorg) – Duurzame productie en consumptie – … Opkomend in heel wat traditionele verzorgingsstaten – o.m. NL en BE Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 5
  6. 6. Renaissance van coöperatief ondernemen:op het terrein– Vlaanderen • Bestaande coöperaties herontdekken coöperatieve identiteit • Groeiende initiatieven op vlak van – consumptie en productie van (duurzame) energie en nutsvoorzieningen, – wonen (gezamenlijk bouwen, groepswonen, investeren in aangepast wonen,…) – zorg, – kinderopvang, – ... • Vaak op initiatief van het lokale middenveld, maar vaak ook op initiatief van losse verbanden van particuliere burgers. • Ondersteund door Vlaamse overheid – Onderzoek – Eerstelijnsinformatie: www.cooperatiefvlaanderen.be – Studiedagen/events/workshops… – Pilootprojecten Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 6
  7. 7. Coöperatief ondernemen is… Een manier van ondernemen (zie verder) in economische leden organisaties om hiermee gezamenlijk behoeften te bevredigen en voordelen te realiseren die ze afzonderlijk niet of niet in dezelfde mate zouden kunnen bevredigen of realiseren Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 7
  8. 8. Coöperatieve principes• “De manier van ondernemen” Cfr. de principes van de ICA (1995), de International Co-operative Alliance • Vrijwillig en open lidmaatschap • Democratische controle door de leden • Economische participatie door de leden • Autonomie en onafhankelijkheid • Onderwijs, vorming en informatieverstrekking • Coöperatie tussen coöperaties • Zorg voor de gemeenschap Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 8
  9. 9. Coöperaties zijn ledenorganisatiesTypes bijdragen: Types leden:- coop. aandeel - Consumenten- ledenbijdrage - Producenten- prijs voor - Werknemersgdn/diensten - Lokale- arbeid (betaald, gemeenschapvrijwillig) - multiple- inbreng innatura- giften Voordelen: - Beschikbare gdn/diensten tegen goede prijs-kwaliteitsverhouding - coöperatieve teruggave a rato van transacties - coöperatief dividend Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 9
  10. 10. KapitaalsvormingAlle coöperaties:dragen leden bij tot kapitaalsopbouw door transacties met decoöperatie – inhouding van ‘winst’, reserve-opbouw: maatschappelijkkapitaalCoöperaties van het Coöperatieve vennootschappen opverenigingstype: aandelen: coöperatieve aandeelhoudershier kunnen stakeholders lage hebben een inbreng in het kapitaalinterestleningen aanbieden (aandeel) Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 10
  11. 11. Case studiesVlaamse cases Internationale casesEcopower SPES (Italië)Ecopuur Progetto92 (Italië)Limburg Wind CopeHope (Finland)Lilith Eno Energy Cooperative (Finland)Landelijk Dienstencoöperatief Sunshine Care (UK)Duwolim Redditch Co-operative Homes (UK)Wonen Co-operative Development Services (UK)E.MM.A JAG (Zweden)Inclusie Invest HSB Riksförbund (Zweden)Gijselinckx, C., A. Coates & P. Deneffe (2011), Coöperatieve antwoorden op maatschappelijke uitdagingen.Leuven: HIVA – KU Leuven i.s.m. UALS Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 11
  12. 12. 9 inzichten uit 2 x 9 cases1 Efficiëntie in coöperaties – Coöperaties zijn organisaties die volgens een bedrijfseconomische logica worden geleid ten dienste van hun leden – Efficiëntie met als doel een optimale prijs-kwaliteitsverhouding voor leden – Efficiëntie door • Schaalvoordelen en marktmacht • Welwillend kapitaal • Eigen vermogen door winstinhouding • Giften en subsidies (non profit coöperaties met ‘asset lock’) • Vrijwillige inbreng van leden • Lager personeelsverloop • Lagere loonspanning • Horizontalere arbeidsorganisatie Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 12
  13. 13. 9 inzichten uit 2 x 9 cases2 Coöperaties zijn ledenorganisaties waarbij verschillende ‘bijdragen’ erkend worden als toegang tot lidmaatschap – In coöperatieve vennootschappen: lid=gebruiker=aandeelhouder • Verschillende aandeelhouderscategorieën – verschillende draagkracht • Bijdrage of prijs voor diensten – In modellen voor maatschappelijke dienstverlening: • Ledenbijdrage of prijs voor diensten • Betaalde of onbetaalde arbeid • Donaties • Lage rente- / renteloze / achtergestelde lening • Inbreng van roerende of onroerende goederen • Inbreng in natura • Verschillende aandeelhouderscategorieën – verschillende draagkracht • Bijdrage of prijs voor diensten Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 13
  14. 14. 9 lessen uit 2 x 9 cases3 Non-profit of not-for-profit karakter – Winst (surplus) als middel, niet als doel – Doel • beschikbare gdn/diensten tegen goede prijs-kwaliteitsverhouding • jobs tegen goede arbeidsvoorwaarden – Coöperatief kapitaal is goedkoper dan extern • Aandeelhouders hebben directe gebruiksrelatie • Of zijn persoonlijk of maatschappelijk betrokken bij doel coöperatie • Opbouw door inhouding winst – Welwillend kapitaal • Lage tot zero return on investment wordt aanvaard • Op coöperatieve aandelen of verstrekte leningen – Lange termijn investering Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 14
  15. 15. 9 lessen uit 2 x 9 lessen4 Coöperatie werkt ‘empowerend’ – Vacuüm aan dienstverlening invullen – Vorming van leden en participatie van leden • Ook van kansengroepen • Aanscherpen en ontwikkelen vaardigheden – Financiële verankering in lokale gemeenschap Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 15
  16. 16. 9 lessen uit 2 x 9 cases5 Coöperatie is een manier om economische democratie te realiseren – Leden participeren in besluitvorming – Stemrecht losgekoppeld van financiële inbreng • Stemrecht a rato van inbreng, maar beperking van stemmen • Eén man – één stem, met correctiemechanismen – Transparante informatie aan leden via verschillende communicatiekanalen – Tevredenheidsmetingen Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 16
  17. 17. 9 lessen uit 2 x 9 cases6 Coöperatie tussen coöperaties werkt versterkend – Tweedegraadscoöperaties – Consortia – Coöperatieve ontwikkelingsagentschappen – Coöperatieve fondsen voor (sociaal) coöperatief ondernemerschap – Financiële en professionele ondersteuning – Versterking van werking van leden-coöperaties – Coöperatief ondernemen in het kwadraat Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 17
  18. 18. 9 lessen uit 2 x 9 cases7 Coöperatie voor een hoge kwaliteit van de arbeid – Verloning – Vorming en opleiding – Afstemming op waarden van de coöperatie – Meer horizontale arbeidsdeling – Ondersteuning door leden-cliënten/-consumenten – Onderzoek toont aan: hogere arbeidstevredenheid en lager personeelsverloop in sociale coöperaties Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 18
  19. 19. 9 lessen uit 2 x 9 cases8 Coöperatie voor een hoge kwaliteit van de dienstverlening – Dienstverlening is alpha en omega van de coöperatie (hier draait het om) – Gemotiveerde medewerkers – Co-productie door leden – Vrijwillige inzet – Onderzoek toont aan: hoge tevredenheid cliënten/klanten en hoge kwaliteit van dienstverlening in sociale coöperaties Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 19
  20. 20. 9 lessen uit 2 x 9 cases9 Overheden zijn partners – Coöperaties in zorg en sociale dienstverlening kunnen niet zonder steun van overheden – Overheden zijn stakeholders • Kopen diensten aan / besteden diensten uit • Oefenen controle uit op dienstverlening • Financieren via directe betalingen of subsidies • Stellen gebouwen/gronden ter beschikking – Fiscale en sociale gunstmaatregelen – Giften en vrijwilligerswerk mogelijk in coöperaties met asset lock en sociaal doel Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 20
  21. 21. BronnenGijselinckx Caroline (2012), ‘Co-operative answers to societal challenges. 9 insights from 2 x 9 cases’pp. 403-418 in: Brassard, M.-J. & E. Molina (eds), The amazing power of cooperatives. Texts selectedfrom the international call for proposals. Québec: International Summit of Cooperatives(www.sommetinter2012.coop/site/summit-program/scientific-articles-selected).Gijselinckx Caroline, Coates Astrid & Deneffe Pauline (2011), Coöperatieve antwoorden opmaatschappelijke uitdagingen. Onderzoeks-rapport in opdracht van het VIONA-programma, beheerddoor het Departement Werk en Sociale Economie. Leuven: HIVA - KU Leuven i.s.m. UniversiteitAntwerpen Law Research School (www.hiva.be)Gijselinckx Caroline (2011), Cooperatieve antwoorden op maatschappelijke uitdagingen: 9 inzichten uit2 x 9 cases. E-note 11 van het Cera Steunpunt Coöperatief Ondernemen(www.cooperatiefondernemen.be)Jacobs, L. & Gijselinckx, C. (2011), Coöperaties in de zorg: waar economische en maatschappelijkewinst elkaar ontmoeten. Leuven: HIVA-KU Leuven i.s.m. Cera en CES-ULg.Gijselinckx, C. & Van Opstal, W. (2010), ‘Coöperatief verantwoord ondernemen’ pp. 863-872 In: Galle,R. (ed), Handboek Coöperatie. Convoy.Gijselinckx, C. (2010), “Coöperatief management” Organisatieontwikkeling pp. 1-21 In: Castermans, G.,C. Gijselinckx & N. Vallet (eds) (2010), Handboek Management in de Sociale Economie (losbladig).Brussel: Politeia.Gijselinckx, C. & P. Deneffe (2010), “Coöperatief ondernemen: werkbaar en weerbaar” De Gids opMaatschappelijk Gebied, 101(7): 20-27. Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 21
  22. 22. ContactDr. Caroline GIJSELINCKXOnderzoeksmanager Civiele Maatschappij, Sociaal en Coöperatief OndernemenHIVA – Onderzoeksinstituut voor Arbeid en SamenlevingKU LeuvenParkstraat 473000 LeuvenBelgiumTel. 00 32 16 32 33 28 (rechtstreeks)Tel. 00 32 16 32 31 35 (secretariaat)E-mail: caroline.gijselinckx@kuleuven.bewww.hiva.be Caroline Gijselinckx 31-10-2012 Brabantse Dag van de Coöperatie 22

×