4 ANIMALIAK eta LANDAREAK ( Haritza - Anaya

13,105 views

Published on

INGURUNE 4. maila (Haritza-Anaya) egokitzapena

Published in: Education
0 Comments
11 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
13,105
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3,068
Actions
Shares
0
Downloads
509
Comments
0
Likes
11
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

4 ANIMALIAK eta LANDAREAK ( Haritza - Anaya

  1. 1. Laguntza gela 4 Animaliak eta Landareak 1
  2. 2. Laguntza gela 2
  3. 3. Laguntza gelaNOLAKOAK DIRA ANIMALIAK? ELIKATU ARNASA HARTU Animaliak egiten dute ZENTZUMENAK erabili MUGITU ANIMALIAK ELIKATZEN DIRA • Janaria hartu beste organo bat Animalia guztiok dugu ahoa edo janariak lortzeko organo bat. 3
  4. 4. Laguntza gela Adibidez: • • • • Zer jaten dute? Animalia guztiok janaria behar dugu energía lortzeko. Baina denok ez ditugu elikagai berdinak hartzen. Elikagaia Adibidez Landareak BELARJALEAK jaten dituzte Beste HARAGIJALEAK animaliak jaten dituzte OROJALEAK + Landareak eta haragia jaten dute 4
  5. 5. Laguntza gela- Ariketak1- Lotu ELIKATU ARNASA HARTU ZENTZUMENAK ERABILI MUGITU eta esaldiak idatzi:1- Animaliak …………………………………………………….. dira.2- Animaliek ……………………………………………………… dute.3- Animaliek ……………………………………………………… dituzte.4- Animaliak ……………………………………………………… dira.2- Esaldi honetako hutsuneak bete itzazu:………………………… lortzeko ……………………………… guztiok dugu…………………………. edo beste …………………………… bat. 5
  6. 6. Laguntza gela3- Koadroa bete ezazu: Elikagaia Adibidez +4- Animalien izena idatzi eta sartu bakoitza bere taldean: 6
  7. 7. Laguntza gela BELARJALEAK HARAGIJALEAK OROJALEAK5- Zein da belarjalea? Eta haragijalea? Eta orojalea? …………………………………………… …………………………………………… ………………………………………….. 7
  8. 8. Laguntza gela ANIMALIAK ARNASA HARTZEN DUTE Airea Ura OXIGENOA airetik edo uretatik hartzen dugu. Animaliek arnasa hartzeko organo ezberdinak dituzte: Organoa AdibidezBIRIKAKZAKATZAKLARRUAZALA 8
  9. 9. Laguntza gela- Ariketak6- Erantzun:Nondik hartzen dute animaliek oxigenoa?7- Animaliek arnasa hartzeko organo ezberdinak dituzte. Idatzi haien izenak: --------------------------------------------------- --------------------------------------------------- ---------------------------------------------------8- Nondik hartzen dute arnasa animalia hauek? Sailkatu. 9
  10. 10. Laguntza gela Organoa AdibidezBIRIKAKZAKATZAKLARRUAZALA 10
  11. 11. Laguntza gela ANIMALIEK ZENTZUMENAK ERABILTZEN DITUZTE.Zentzumenak hauexek dira:IKUSMENA ENTZUMENA USAIMENA DASTAMENA UKIMENAAnimaliek zentzumenei esker inguruarekin erlazionatzen dira : Inguruan informazioa Zentzumenek Zerebrora doa Erantzuten da dago hartzen dute Adibidez:INFORMAZIOA ZENTZUMENA ZEREBROA ERANTZUNA 11
  12. 12. Laguntza gela AAAJJ !!- Ariketak9- Erreparatu irudiei eta ordenatu. Nola erabiltzen dituzte zentzumenak erlazionatzeko? Azaldu. 12
  13. 13. Laguntza gelaINFORMAZIOA ZENTZUMENA ZEREBROA ERANTZUNA 1 2 3 4INFORMAZIOA ZENTZUMENA ZEREBROA ERANTZUNA 1 2 3 4 13
  14. 14. Laguntza gela ANIMALIAK MUGITZEN DIRAAnimalia guztiok dugu lokomozio-aparatua mugitu edo lekuz aldatzeko.Animaliabatzuk lurretik mugitzen dira, beste batzuk uretatik edo airetik.Mugitzeko ORGANO ezberdinak dituzte: APATXAK Korrika egiteko HEGOAK Hegan egiteko HEGALAK Igeri egiteko 14
  15. 15. Laguntza gela- Ariketak10- Idatzi 5 animaliren izenak . Gero koadroa bete ,honela margotuz : LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK ANIMALIAK NONDIK mugitzen dira Mugitzeko ORGANOA LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK11- Orain esaldiak idatzi , honela laburtuz :------------ , ------------ eta ----------- lurretik mugitzen dira ------------ ekin.………………………………………………………………………………………….…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………....………………………………………………………………………………………….…………………………………………………………………………………………. 15
  16. 16. Laguntza gelaANIMALIEN UGALKETASEXU BIDEZKO UGALKETAAnimalia gehienen kasuan, bakoitzak bere sexua du: ARRA EMEAARRAk Espermatozeak sortzen ditu.EMEAk Obuluak sortzen ditu.ANIMALIEN UGALTZE PROZESUA +Espermatozoideak eta obuluak Enbrioia Enbrioiabat egiten dute : ERNALKETA sortzen da. garatzen doa. 16
  17. 17. Laguntza gelaKANPO-ERNALKETA BARNE-ERNALKETAEmeak obuluak kanpoan uzten ditu. Emeak barruan ditu obuluak.Arrak espermatoziodeak uzten ditu Arrak espermatozoideak emearengainean. barruan uzten ditu.Ernalketa kanpoan gertatzen da. Ernalketa emearen barruan gertatzen da.GARAPEN OBIPAROA GARAPEN BIBIPAROAEnbrioia arrautzaren barruan Enbroia amaren barruan garatzengaratzen da. da. 17
  18. 18. Laguntza gela KUMEAK JAIO eta HAZIAnimalia batzuk kumeak zaintzen eta Kume batzuk oso desberdinakelikatzen dituzte jaio ondoren. dira helduekin konparatuz. Jaio eta gero, METAMORFOSIA izaten dute. 18
  19. 19. Laguntza gela- Ariketak12- Zer dira ARRA ala EMEAk?13- Hutsuneak bete Arrak sortzen ditu.-------- Emeak sortzen ditu.14- Azaldu animaliak nola ugaltzen diren . 1 ------------------------------------------------------------------------------------------------- + ------------------------------------------------------------------------------------- 2 ------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------- 3 -------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------- 19
  20. 20. Laguntza gela 15- MATEMATIKA ERABILI. Animalien ernaldiak askotarikoak dira: ANIMALIAK DENBORA Elefantea 22 hilabete Itsas txakurra 245 egun Jirafa 450 egun Ardia 145 egun Hartz zuria 9 hilabete Sagua 25 egun Katua 7 hilabete eta erdi Tigrea 103 egunDatu hoiek barra horizontaleko grafikoan adierazi: Elefantea Itsas txakurra Jirafa Ardia Hartz zuria Sagua Katua Tigrea 0 100 200 300 400 500 600 700Komentatu emaitzak ikaskide eta irakaslearekin. 20
  21. 21. Laguntza gela 21
  22. 22. Laguntza gela NOLAKOAK DIRA LANDAREAK ? ARNASA HARTU Landareek egiten dute ELIKAGAIAK fabrikatu LANDAREEK ARNASA HARTZEN DUTE Landareak eta algak, animaliak bezala, arnasa hartzen dute. O Oxigenoa O O kanporatzen dute O O O Horregaitik, landareak OXIGENO FABRIKAK Karbono dioxidoa direla esaten dugu. hartzen dute 22
  23. 23. Laguntza gela INPORTANTEA da landareak eta algak ERRESPETATZEA haiek gabe, EZINEZKOA izango litzateke BIZITZEA eta- Ariketak16- Hutsuneak bete : ----------------------- --------------------------- eta ---------------------------------- -------------------------------- egiten dute.17- Landareek, nola hartzen dute arnasa? Azaldu. 23
  24. 24. Laguntza gela18- Landareak zaintzea oso garrantzitsua da. Zure ustez, zer dago ondo? Eta zer txarto? 24
  25. 25. Laguntza gela 25
  26. 26. Laguntza gela LANDAREEK ELIKAGAIAK FABRIKATZEN DITUZTE KARBONO IZERDI EGUZKI ARGIA + DIOXIDOA = LANDUA ELIKAGAIAK fabrikatzen dira. Izerdi landua likido lodi eta gozoa da. HOSTOAK ELIKAGAIAK Landarearen atal guztietara doaz. IZERDI GORDINA zurtoinetik hostoetara doa. ZURTOINASustraiek ura eta gatz mineralakxurgatzen dituzte.URA eta GATZ MINERALAKnahasten diraIZERDI GORDINA osatzen dute SUSTRAIAK 26
  27. 27. Laguntza gela - Ariketak 19-Azaldu landareek nola fabrikatzen dituzten elikagaiak. Sustraiek ------------------------------------------------------------- xurgatzen dituzte. ----------------------------- eta ----------------------------------------- nahasten dira ----------------------------------------------------- osatzen dute SUSTRAIAK HOSTOA IZERDI GORDINA ---------------------------------------etik ---------------------------------------etara doa. ZURTOINA HOSTOAK Hostoetan --------------------------------------- fabrikatzen dira. + = ELIKAGAIAK landarearen --------------------------------- ------------------------------------------ doaz. 27
  28. 28. Laguntza gelaLANDAREEN UGALKETALandare gehienak LOREAK dituzte. Landare batzuk EZ DUTE LORERIK. Iratzeak Goroldioa Landareen ugalketa sexuala da, organo arrak eta emeak hartzen dute parte eta. Organo Organo ARRA EMEA ESTAMINEAK PISTILOA POLEN aleak OBULUA sortzen du barruan dituzte 28
  29. 29. Laguntza gelaLANDAREEN UGALTZE PROZESUA POLINIZAZIOAHaizeak edo insektuek POLENaestaminetik pistilora eramaten dute HAZIA eta FRUITUA eratzeaFRUITUA sortzen da.HAZIAk fruituaren barruan garatzen dira. HAZIA ernaltzeaHAZIa ernaldu eta beste landare bat sortuahal da. 29
  30. 30. Laguntza gela- Ariketak20- Idatzi landareen ugaltze-organoen izenak:21- Esan zertarako diren estamineak eta pistiloa22- Lotu: POLINIZAZIOA HAZIA eta FRUITUA HAZIA ERNALTZEA 30
  31. 31. Laguntza gela LANDAREAK ETA INGURUNEA Ez dute zentzumen –organorik Landareek Ez dute lokomozio-aparaturik Ez dute zerebrorik Hala ere, argitasuna, temperatura,hezetasuna eta beste faktore batzuk aldatzen badira, ERREAKZIONATU egiten dute: Eguzkiaren argiaren alderantz hazten dira. Lurreko ura bilatzen dute. Ekilorea beti eguzkiari begira dago. Landare batzuk, ikutu eta itxi egiten dira. 31
  32. 32. Laguntza gela- Ariketak 23- Zuhaitz batzuk oso garrantzitsuak dira gizakiarentzat. Adibidez, kautxo-zuhaitza. Bildu informazioa: zer aprobetxatzen dugu kautxo-zuhaitzetik? Zer sortzen da material horrekin? 32
  33. 33. Laguntza gela-Moztu eta koadernoan egin4. ORRIALDEA1- LotuELIKATU ARNASA HARTU ZENTZUMENAK ERABILI MUGITU eta esaldiak idatzi:1- Animaliak …………………………………………………….. dira.2- Animaliek ……………………………………………………… dute.3- Animaliek ……………………………………………………… dituzte.4- Animaliak ……………………………………………………… dira.2- Esaldi honetako hutsuneak bete itzazu:………………………… lortzeko ……………………………… guztiok dugu…………………………. edo beste …………………………… bat. 33
  34. 34. Laguntza gela5. ORRIALDEA3- Koadroa bete ezazu: Elikagaia Adibidez +4- Animalien izena idatzi eta sartu bakoitza bere taldean: 34
  35. 35. Laguntza gela BELARJALEAK HARAGIJALEAK OROJALEAK6. ORRIALDEA5- Zein da belarjalea? Eta haragijalea? Eta orojalea? …………………………………………… …………………………………………… ………………………………………….. 35
  36. 36. Laguntza gela 8. ORRIALDEA 6- Erantzun: Nondik hartzen dugu oxigenoa? 7- Animaliek arnasa hartzeko organo ezberdinak dituzte. Idatzi haien izenak: --------------------------------------------------- --------------------------------------------------- ---------------------------------------------------8- Nondik hartzen dute arnasa animalia hauek? Sailkatu. 36
  37. 37. Laguntza gela Organoa AdibidezBIRIKAKZAKATZAKLARRUAZALA 37
  38. 38. Laguntza gela11. ORRIALDEA9- Erreparatu irudiei eta ordenatu. Nola erabiltzen dituzte zentzumenak erlazionatzeko? Azaldu.INFORMAZIOA ZENTZUMENA ZEREBROA ERANTZUNA 1 2 3 4 38
  39. 39. Laguntza gelaINFORMAZIOA ZENTZUMENA ZEREBROA ERANTZUNA 1 2 3 414. ORRIALDEA10- Idatzi 5 animaliren izenak . Gero koadroa bete ,honela margotuz : LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK 39
  40. 40. Laguntza gela LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK ANIMALIAK NONDIK mugitzen dira Mugitzeko ORGANOA LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK11- Orain esaldiak idatzi , honela laburtuz :------------ , ------------ eta ----------- lurretik mugitzen dira ------------ ekin.………………………………………………………………………………………….…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………....………………………………………………………………………………………….………………………………………………………………………………………… 40
  41. 41. Laguntza gela19. ORRIALDEA12- Zer dira ARRA ala EMEAk?13- Hutsuneak bete Arrak sortzen ditu.-------- Emeak sortzen ditu.14- Azaldu animaliak nola ugaltzen diren . 1 ------------------------------------------------------------------------------------------------- + ------------------------------------------------------------------------------------- 2 ------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------- 3 -------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------- 41
  42. 42. Laguntza gela 15- MATEMATIKA ERABILI. Animalien ernaldiak askotarikoak dira: ANIMALIAK DENBORA Elefantea 22 hilabete Itsas txakurra 245 egun Jirafa 450 egun Ardia 145 egun Hartz zuria 9 hilabete Sagua 25 egun Katua 7 hilabete eta erdi Tigrea 103 egunDatu hoiek barra horizontaleko grafikoan adierazi: Elefantea Itsas txakurra Jirafa Ardia Hartz zuria Sagua Katua Tigrea 0 100 200 300 400 500 600 700Komentatu emaitzak ikaskide eta irakaslearekin. 42
  43. 43. Laguntza gela23. ORRIALDEA16- Hutsuneak bete : ----------------------- --------------------------- eta ---------------------------------- -------------------------------- egiten dute.17- Landareek, nola hartzen dute arnasa? Azaldu. 43
  44. 44. Laguntza gela24. ORRIALDEA18- Landareak zaintzea oso garrantzitsua da. Zure ustez, zer dago ondo? Eta zer txarto? 44
  45. 45. Laguntza gela 45
  46. 46. Laguntza gela27. ORRIALDEA19-Azaldu landareek nola fabrikatzen dituzten elikagaiak. Sustraiek ------------------------------------------------------------- xurgatzen dituzte. ----------------------------- eta ----------------------------------------- nahasten dira ----------------------------------------------------- osatzen dute SUSTRAIAK HOSTOA IZERDI GORDINA ---------------------------------------etik ---------------------------------------etara doa. ZURTOINA Hostoetan --------------------------------------- fabrikatzen dira. HOSTOAK + = ELIKAGAIAK landarearen --------------------------------- ------------------------------------------ doaz. 46
  47. 47. Laguntza gela30. ORRIALDEA20- Idatzi landareen ugaltze-organoen izenak:21- Esan zertarako diren estamineak eta pistiloa22- Lotu: POLINIZAZIOA HAZIA eta FRUITUA HAZIA ERNALTZEA 47
  48. 48. Laguntza gela 4 gaiaren azterketa - ANIMALIAK ETA LANDAREAK IZENA: …………………………………………........................... DATA: ……..............................................................................1- Hutsuneak bete: Animaliak egiten dute. 2- Koadroa bete ezazu Elikagaia Adibidez + 48
  49. 49. Laguntza gela3- Nondik hartzen dute arnasa animalia hauek? Sailkatu. Organoa Adibidez 49
  50. 50. Laguntza gela4- Idatzi 5 animaliren izenak . Gero koadroa bete ,gurutzekin markatuz : ANIMALIAK NONDIK mugitzen dira Mugitzeko ORGANOA LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAK LURRA AIREA URA APATXAK HEGOAK HEGALAKOrain esaldiak idatzi , laburtuz :………………………………………………………………………………………….…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………....………………………………………………………………………………………….…………………………………………………………………………………………. 50
  51. 51. Laguntza gela5- Erreparatu irudiei eta ordenatu. Nola erabiltzen dituzte zentzumenak erlazionatzeko? Azaldu.INFORMAZIOA ZENTZUMENA ZEREBROA ERANTZUNA 1 2 3 46- Hutsuneak bete Arrak sortzen ditu.-------- Emeak sortzen ditu. 51
  52. 52. Laguntza gela7- Landareek, nola hartzen dute arnasa? Azaldu.8- Azaldu landareek nola fabrikatzen dituzten elikagaiak. Sustraiek ------------------------------------------------------------- xurgatzen dituzte. ----------------------------- eta ----------------------------------------- nahasten dira ----------------------------------------------------- osatzen dute IZERDI GORDINA ---------------------------------------etik ---------------------------------------etara doa. Hostoetan --------------------------------------- fabrikatzen dira. + = ELIKAGAIAK landarearen --------------------------------- ------------------------------------------ doaz. 52
  53. 53. Laguntza gela9- Lotu: POLINIZAZIOA HAZIA eta FRUITUA HAZIA ERNALTZEA10- Idatzi landareen ugaltze-organoen izenak: 53

×