1. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ (Θεωρητικής κατεύθυνσης)
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης : « Όνειρο στο κύμα »
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1ο
Εξεταζόμενο απόσπασμα : «Δεν ηξεύρω (σελ. 175) … εις τα όρη (σελ. 178)»
1. Να επισημάνετε 3 αφηγηματικές τεχνικές στο συγκεκριμένο απόσπασμα.
2. Από ποια λογοτεχνικά ρεύματα είναι επηρεασμένος ο συγγραφέας, όπως
προκύπτει από το απόσπασμα ;
3. Πώς επέδρασε, σύμφωνα με το αφηγητή, η εμπειρία διάσωσης της κόρης στη ζωή
του ; Στην απάντησή σας να λάβετε υπόψη σας τις φράσεις «η ονειρώδης εκείνη
ανάμνησις της λουομένης κόρης» και «μετρίως ελυπήθην».
4. Ποιο είναι το βαθύτερο νόημα της τελικής ευχής του συγγραφέα «Ω! ας ήμην
ακόμη βοσκός εις τα όρη ! …» και πώς συνδέεται η ευχή αυτή με τη φράση «Διά
την σωτηρίαν της ψυχής μου ήρκουν τα ολίγα εκείνα κολλυβογράμματα» ;
5. Να συγκρίνετε το «Όνειρο στο κύμα» του Αλ. Παπαδιαμάντη με το απόσπασμα
από το μυθιστόρημα του Στρ. Μυριβήλη «Η Παναγιά η Γοργόνα» (σχολ. βιβλίο
σελ. 351 – 354) παρουσιάζοντας τα κοινά τους στοιχεία.
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 2ο
Εξεταζόμενο απόσπασμα : «Η τελευταία χρονιά … των πνευματικών πατέρων μου»
1. Σε ποιο χώρο τοποθετεί ο συγγραφέας το σκηνικό του διηγήματος, ποια μέρη
ξεχωρίζουν στην αφήγηση και ποια σημασία έχουν τα χαρακτηριστικά τους ;
2. Ποιες γλωσσικές ποικιλίες διακρίνετε στη γλώσσα του αφηγητή ; Από πού είναι
αντλημένες ;
3. Ποια στοιχεία συνάγετε για την προσωπικότητα του βοσκού από τα λεγόμενά
του ;
4. Να σχολιάσετε την προσωπικότητα του κυρ Μόσχου. Από πού προκύπτει ότι
ήταν «λίαν ιδιότροπος» ;
5. Αφού διαβάσετε το απόσπασμα από το Άσμα Ασμάτων, να συγκρίνετε την
περιγραφή της νύφης με την περιγραφή της Μοσχούλας στο «Όνειρο στο κύμα».
Άσμα Ασμάτων
Όμορφη που είσαι αγαπημένη,
όμορφη που είσαι.
Τα μάτια σου είναι περιστέρια
μες απ’ το πέπλο σου.
Η κόμη σου είναι κοπάδι γίδια
που ροβολούν απ’ το Γαλαάδ.
Τα δόντια σου είναι προβατίνες κουρεμένες
που ανέβηκαν απ’ το λουτρό,
όλες με δίδυμα,
δεν είναι στέρφα ανάμεσό τους.
Ωσάν την κόκκινη κλωστή τα χείλια σου
κι είναι γλυκιά η λαλιά σου.
σαν τη σκελίδα του ροδιού το μάγουλό σου
μες απ’ το πέπλο σου.
[…] Όμορφα που είναι τα πόδια σου,
στα σαντάλά τους, αρχοντοπούλα !
Ο γύρος των μηρών σου είναι γιορντάνια,

2. δουλειά τεχνίτη.
Ο αφαλός σου κάλυκας τορνευτός,
δεν του λείπει κρασί πιπεράτο.
Η κοιλιά σου στάρι θημωνιά
με φράχτη από κρίνα.
Τα δυο βυζιά σου είναι δυο νεβροί
δίδυμοι της ζαρκάδας.
Ο τράχηλός σου πύργος φιλντισένιος.
Τα μάτια σου είναι λίμνες του Εσεβών
κοντά στην πύλη Μπαθ – Ραββίμ.
Τα ρουθούνια σου είναι ο πύργος του Λιβάνου
στραμμένος προς τη Δαμασκό.
Ορθώνεται η κεφαλή σου ωσάν τον Κάρμηλο
και τα μαλλιά σου είναι πορφύρα,
στις πλεξούδες τους δεμένος βασιλιάς.
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 3ο
Εξεταζόμενο απόσπασμα : «Μίαν εσπέραν … κ’ ελούετο»
1α. Πώς παρουσιάζεται η σχέση του Παπαδιαμάντη με τη φύση μέσα από το
συγκεκριμένο απόσπασμα ;
1β. Ποια επίδραση έχει το φυσικό περιβάλλον στην ψυχική διάθεση του βοσκού ;
2. Ποιο το «γεγονός» στη συγκεκριμένη ενότητα και πώς συνδέεται με τις περιγραφές
που το πλαισιώνουν ;
3. Ποιο είναι το είδος της αφήγησης του αποσπάσματος και ποιοι αφηγηματικοί
τρόποι συνθέτουν την αφήγηση ;
4. Να σχολιάσετε, από την έκτη παράγραφο, το απόσπασμα «Επέταξα αμέσως το
υποκάμισόν μου ... αν δεν είχα την έννοιαν του κοπαδιού μου». Πού οφείλεται και
πώς εξηγείται η απόλαυση του συγκεκριμένου λουτρού ;