• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Tthoa12
 

Tthoa12

on

  • 471 views

 

Statistics

Views

Total Views
471
Views on SlideShare
471
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
4
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Tthoa12 Tthoa12 Document Transcript

    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H KiÕn thøc träng t©m Ch−¬ng 1. ESTE - LIPITI. KiÕn thøc träng t©m - N¾m v÷ng c«ng thøc cÊu t¹o cña este (phÇn gèc, phÇn chøc) ⇒ tÝnh chÊtcña este. - HiÓu c¸c kh¸i niÖm lipit, chÊt bÐo, xµ phßng, chÊt tÈy röa tæng hîp. - BiÕt râ c¸c øng dông cña este, chÊt bÐo, chÊt giÆt röa… - HiÓu râ mèi liªn hÖ gi÷a hi®rocacbon vµ c¸c dÉn xuÊt cña hi®rocacbon.A. Este1. CÊu t¹o ph©n tö cña este ®¬n chøc R C O R O (liªn kÕt π trong nhãm C=O bÒn, nªn khã cho ph¶n øng céng)2. Gäi tªn Tªn este = tªn gèc hi®rocacbon + tªn gèc axit3. TÝnh chÊt C¸c este th−êng lµ c¸c chÊt láng dÔ bay h¬i, Ýt tan trong n−íc, cã mïi th¬m®Æc tr−ng. • Ph¶n øng thñy ph©n : - M«i tr−êng axit : H + ,t o R − COO − R + H − OH ←→ R − COOH + R − OH   - M«i tr−êng kiÒm : (ph¶n øng xµ phßng ho¸) to R − COO − R + OH −  R − COO − + R − OH → Chó ý : - Khi thñy ph©n c¸c este cña phenol : to R − COO − C 6 H 5 + 2NaOH  R − COONa + C 6 H 5OH + H 2 O → - Khi thñy ph©n mét sè este ®Æc biÖt : 17
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H to R − COO − CH = CH 2 + NaOH  R − COONa + CH 3 − CH = O → R R-COO-C=CH2 + NaOH to R-COONa + R-C-CH3 O • Ph¶n øng khö : LiAlH4 R C O R R CH2 OH + R OH O • TÝnh chÊt kh¸c : c¸c este cã gèc hi®rocacbon kh«ng no cã thÓ cho ph¶nøng céng (víi hi®ro, halogen...) vµ ph¶n øng trïng hîp t¹i gèc hi®rocacbon.4. §iÒu chÕ H SO ®Æc,t o •  2 4 RCOOH + R’OH ← RCOOR’ H2O → (Muèn c©n b»ng ho¸ häc chuyÓn dÞch theo chiÒu t¹o ra este, nªn lÊy d− axit hoÆc ancol vµ ch−ng cÊt ®Ó t¸ch este ra khái hçn hîp). • Phenol kh«ng cho ph¶n øng este ho¸ víi c¸c axit, chØ cho ph¶n øng esteho¸ víi c¸c anhi®rit axit (hay clorua axit) to C 6 H 5 OH + R − C − O − C − R  R − COO − C 6 H5 + R – COOH → || || O O5. øng dông Este dïng lµm dung m«i, thuû tinh h÷u c¬, chÊt dÎo, keo d¸n, chÊt ho¸ dÎo,d−îc phÈm. Mét sè este cã mïi th¬m hoa qu¶ ®−îc dïng trong c«ng nghiÖp thùcphÈm vµ mÜ phÈm.B. Lipit1. Kh¸i niÖm – Lipit lµ c¸c hîp chÊt h÷u c¬ phøc t¹p gåm : chÊt bÐo, s¸p, sterit, photpholipit... Trong ch−¬ng tr×nh phæ th«ng chØ xÐt chÊt bÐo. – ChÊt bÐo lµ trieste cña glixerol víi c¸c axit monocacboxylic cã m¹ch C dµi (th−êng ≥ C12 ) kh«ng ph©n nh¸nh, gäi chung lµ triglixerit.2. CÊu t¹o ph©n tö cña chÊt bÐo : 18
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG TÂ KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H CH2 OOC R1 CH OOC R2 CH2 OOC R3 1 2 3 (R , R , R lµ c¸c gèc hi®rocacbon no hay kh«ng no, gièng nhau hay kh¸c nhau) ⇒ lµ este 3 chøc nªn cã c¸c tÝnh chÊt nh− este.3. TÝnh chÊta) TÝnh chÊt vËt lÝ – ChÊt bÐo r¾n (mì) : chøa chñ yÕu c¸c gèc axit bÐo no. – ChÊt bÐo láng (dÇu) : chøa chñ yÕu c¸c gèc axit bÐo kh«ng no. – Kh«ng tan trong n−íc, dÔ tan trong dung m«i h÷u c¬.b) TÝnh chÊt ho¸ häc – Ph¶n øng thñy ph©n trong m«i tr−êng axit : (chËm, thuËn nghÞch) → glixerol vµ c¸c axit bÐo. – Ph¶n øng thñy ph©n trong m«i tr−êng kiÒm : (nhanh, mét chiÒu) → glixerol vµ muèi natri hay kali cña c¸c axit bÐo (lµ xµ phßng). – Ph¶n øng hi®ro ho¸ : ®Ó chuyÓn chÊt bÐo láng thµnh chÊt bÐo r¾n VÝ dô : CH2 OOC C17H33 CH2 OOC C17H35 o CH Ni,t OOC C17H33 + H2 CH OOC C17H35 CH2 OOC C17H33 CH2 OOC C17H35 Triolein (láng) Tristearin (r¾n) – Ph¶n øng oxi ho¸ : ChÊt bÐo ®Ó l©u trong kh«ng khÝ, th× c¸c gèc axit kh«ng no bÞ oxi ho¸ chËm t¹o thµnh c¸c an®ehit cã mïi khã chÞu. Chó ý : + ChØ sè xµ phßng ho¸ lµ sè miligam KOH cÇn dïng ®Ó xµ phßng ho¸ triglixerit vµ trung hßa axit bÐo tù do cã trong 1 gam chÊt bÐo. + ChØ sè axit ho¸ lµ sè miligam KOH cÇn dïng ®Ó trung hßa axit bÐo tù do cã trong 1 gam chÊt bÐo.4. Vai trß vµ øng dông – Sù chuyÓn ho¸ chÊt bÐo trong c¬ thÓ 19
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H CO2 tÕ bµo axit bÐo thµnh ruét ruét non n¨ng l−îng ChÊt bÐo ChÊt bÐo glixerol dù tr÷ m« mì – øng dông : Dïng ®Ó s¶n xuÊt xµ phßng, glixerol, chÊt dÎo, mÜ phÈm,thuèc næ, thùc phÈm...C. ChÊt giÆt röaKh¸i niÖm ChÊt giÆt röa lµ c¸c chÊt khi dïng cïng víi n−íc th× lµm s¹ch c¸c vÕt bÈn trªn c¸c vËt r¾n mµ kh«ng ph¶n øng víi chÊt bÈnPh©n lo¹i Xµ phßng ChÊt giÆt röa tæng hîp + + Muèi Na vµ K cña c¸c axit bÐo Muèi ankyl sunfat, ankyl sunfonat hay ankyl benzensunfonat§Æc ®iÓm §Çu −a n−íc – §u«i kÞ n−íc §Çu −a n−íc – §u«i kÞ n−íccÊu t¹o¦u ®iÓm Ýt g©y h¹i cho da, kh«ng g©y « Dïng ®−îc trong n−íc cøng v× nhiÔm m«i tr−êng (bÞ vi khuÈn Ýt t¹o kÕt tña víi Ca2+, Mg2+ ph©n hñy)Nh−îc Kh«ng dïng ®−îc trong n−íc cøng Kh«ng bÞ vi khuÈn ph©n hñy 2+ 2+®iÓm v× t¹o kÕt tña víi Ca , Mg → g©y « nhiÔm m«i tr−êng * ChÊt tÈy mµu : cã ph¶n øng ho¸ häc víi chÊt bÈn.Th−êng lµ c¸c chÊt cã tÝnh oxi ho¸ m¹nh nh− : n−íc Gia-ven, n−íc clo, khÝ SO2,...D. Mèi liªn hÖ gi÷a hi®rocacbon vµ c¸c dÉn xuÊt1. Mèi liªn hÖ gi÷a c¸c lo¹i hi®rocacbon – ChuyÓn hi®rocacbon no thµnh kh«ng no vµ th¬m : + Ph−¬ng ph¸p ®Ò hi®ro ho¸ : xt,t o xt,t o xt,t o C n H 2n −6 ← C n H 2n +2  C n H 2n  C n H 2n −2  → → −4H 2 − H2 − H2 (aren) (ankan) (anken) (anka®ien) + Ph−¬ng ph¸p cracking : xt,t o C n H 2n +2  C x H 2x +2 + C y H 2y (x + y = n) → – ChuyÓn hi®rocacbon kh«ng no vµ th¬m thµnh no : 20
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG TÂ KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H +H +H R − C ≡ C − R → R − CH = CH − R  R − CH 2 − CH 2 − R 2 o o→ 2 Pd / PbCO3 ,t Ni,t Ni,t o C n H 2n −6 + 3H 2  C n H 2n → aren xicloankan2. Mèi liªn hÖ gi÷a hi®rocacbon vµ dÉn xuÊt chøa oxia) ChuyÓn hi®rocacbon trùc tiÕp thµnh dÉn xuÊt chøa oxi – Oxi ho¸ hi®rocacbon ë ®iÒu kiÖn thÝch hîp : 5 xt,t o R − CH 2 − CH 2 − R + O2  R − COOH + R COOH + H 2 O → 2 – Hi®rat ho¸ ankin : Hg2 + ,H + ,t o CH ≡ CH + H 2 O  CH3 − CH = O → C¸c ankin kh¸c khi céng n−íc t¹o ra xeton (chó ý quy t¾c Maccopnhicop) : Hg2 + ,H + ,t o R − H ≡ C − R + H 2 O  R − C − CH 2 − R → || Ob) ChuyÓn ho¸ th«ng qua dÉn xuÊt halogen +X + NaOH R − H  R − X  R − OH o → 2 o → as(t ) H 2 O,t +X + NaOH H+ Ar − H  Ar − X  Ar − ONa → Ar − OH 2 → o → Fe p,tc) ChuyÓn ancol vµ dÉn xuÊt halogen thµnh hi®rocacbon – T¸ch n−íc tõ ancol thµnh anken : chó ý quy t¾c Zaixep R H 2 SO 4 ,170o C R R CH CH C  R CH CH C → + H2O R" R" H OH H H – T¸ch HX tõ dÉn xuÊt halogen thµnh anken : chó ý quy t¾c Zaixep R KOH R R CH CH C  o→ R CH CH C + HX R" C 2 H5OH,t R" H X H Hd) ChuyÓn ho¸ gi÷a c¸c dÉn xuÊt chøa oxi – Ph−¬ng ph¸p oxi ho¸ (+ CuO, O2, [Ag(NH3)2]OH, Cu(OH)2 , to) : + Oxi ho¸ nhÑ ancol bËc 1 ®−îc an®ehit (oxi ho¸ m¹nh ®−îc axit) 21
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG TÂ KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H to R − CH 2 OH + CuO  R – CH = O + Cu + H2O → H+ R – CH = O + H2O2 → R – COOH + H2O + Oxi ho¸ nhÑ ancol bËc 2 ®−îc xeton (oxi ho¸ m¹nh ®−îc axit) o t R − CH − R + CuO  R − C − R + Cu + H2O → | || OH O KMnO ,H + ,t o R − C − R  R – COOH + R − COOH 4 → || O – Ph−¬ng ph¸p khö (+ H2, LiAlH4) : Víi an®ehit vµ xeton : dïng chÊt khö lµ H2 + Khö an®ehit ®−îc ancol bËc 1 : Ni,t o R – CH = O + H2  R − CH 2 OH → + Khö xeton ®−îc ancol bËc 2 : Ni,t o R − C − R + H2  R − CH − R → || | O OH Víi axit vµ este : dïng chÊt khö lµ LiAlH4 + Khö axit thµnh ancol bËc 1 : LiAlH R – COOH  R − CH 2 OH 4 → + Khö este thµnh ancol : LiAlH R – COO – R’  R − CH 2 OH + R’OH 4 → – Este ho¸ vµ thñy ph©n este : H SO ,t o → 2 4 R – COOH + R’OH ← R – COO – R’ + H2O H + ,t o R – COO – R’ + H – O – H ←→ R – COOH + R’OH  to R – COO – R’ + NaOH  R – COONa + R’OH →3. C¸c ph−¬ng ph¸p t¨ng vµ gi¶m m¹ch C khi ®iÒu chÕa) Ph−¬ng ph¸p gi¶m m¹ch C – Ph−¬ng ph¸p cracking : 22
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG TÂ KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H xt,t o C n H 2n +2  C x H 2x +2 + C y H 2y (x + y = n) → ankan anken – Gi¶m 1 C : CaO,t o R – COONa + NaOH  R – H + Na 2 CO3 → CaO,t o 2R – COONa + 2NaOH  R – H + Na 2 CO3 + K 2 CO3 →b) Ph−¬ng ph¸p t¨ng m¹ch C – Tõ dÉn xuÊt halogen (tõ hi®rocacbon ®iÒu chÕ dÉn xuÊt halogen) : ete 1)CO , 2)H SO R – X + Mg → R – Mg – X → R – COOH 2 2 4 xt,t o H O + ,t o R – X + KCN  R – CN  R – COOH → 3 → – Tõ an®ehit vµ xeton : + o H3O ,t R CH O + H CN  R CH OH  R CH OH → → CN COOH CN COOH H O + ,t o R C R + H CN  R C → R  R C 3 → R O OH OH (Tõ c¸c axit trªn, dïng LiAlH4 ®Ó khö thµnh ancol t−¬ng øng, råi t¸ch n−íc®−îc hi®rocacbon)c) KÜ n¨ng – ViÕt ®−îc c¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc biÓu diÔn mèi liªn hÖ gi÷a c¸c chÊth÷u c¬. –X¸c ®Þnh ®−îc c«ng thøc cÊu t¹o c¸c chÊt h÷u c¬.II. Bµi tËp ¸p dôngA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quan1. Trong 4 este cã c«ng thøc ph©n tö : C3H4O2, C4H6O2, C3H6O2, C4H8O2. Este khi bÞ thuû ph©n t¹o ra hai chÊt cã kh¶ n¨ng tham gia ph¶n øng tr¸ng g−¬ng lµ A. C3H4O2 B. C3H4O2 vµ C4H6O2 C. C4H6O2 D. C3H6O2 vµ C4H8O2 23
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H2. Phenyl axetat ®−îc ®iÒu chÕ trùc tiÕp tõ A. axit axetic vµ phenol. B. anhi®rit axetic vµ phenol. C. axit axetic vµ ancol benzylic. D. anhi®rit axetic vµ ancol benzylic.3. Xµ phßng ho¸ este A cã c«ng thøc ph©n tö C5H8O4 thu ®−îc hai ancol lµ metanol vµ etanol. Axit t¹o nªn A lµ A. axit axetic. B. axit malonic (axit propan®ioic). C. axit oxalic (axit etan®ioic). D. axit fomic.4. C«ng thøc tæng qu¸t cña mét este t¹o bëi axit no, ®¬n chøc, m¹ch hë vµ ancol kh«ng no cã mét liªn kÕt ®«i, ®¬n chøc, m¹ch hë lµ A. CnH2n–2O2 B. CnH2n–2kO2 C. CnH2nO2 D. CnH2n–1O25. Cho s¬ ®å chuyÓn ho¸ sau : C2H5OH → X → Y → CH3COOCH3. X, Y lÇn l−ît lµ A. CH3CHO, CH3COOH B. CH3COOH, CH3CHO C. CH3CHO, CH3CH2OH D. C2H4, CH3CH2OH6. §èt ch¸y hoµn toµn este X thu ®−îc n CO2 = n H 2O . VËy X lµ este A. ®¬n chøc, m¹ch hë, cã mét liªn kÕt ®«i C=C. B. no, ®¬n chøc, m¹ch hë. C. no, hai chøc, m¹ch hë. D. ®¬n chøc, m¹ch hë, cã mét liªn kÕt ®«i C=C hay ®¬n chøc, mét vßng no.7. Cho s¬ ®å chuyÓn ho¸ : + NaOH + NaOH A  B  CH4 → → C¸c chÊt ph¶n øng víi nhau theo tØ lÖ mol 1 : 1. C«ng thøc kh«ng phï hîp víi chÊt A lµ A. CH3OOCCH3. B. CH3COOH. C. CH3COONH4. D. HCOOCH3. 24
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H8. S¾p xÕp theo chiÒu t¨ng dÇn vÒ nhiÖt ®é s«i cña c¸c chÊt (1) C3H7COOH, (2) CH3COOC2H5 vµ (3) C3H7CH2OH, ta cã thø tù : A. (1), (2), (3). B. (2), (3), (1). C. (1), (3), (2). D. (3), (2), (1).9. Cho d·y chuyÓn ho¸ : + HCN + H O,H + H SO ,180o C CH3CHO → A → B  D. 2 2 4 → ChÊt D lµ A. CH3CH2COOH. B. CH2=CHCOOH. C. CH2=CHCN. D. CH2=CHCH2OH.10. Khi thuû ph©n hoµn toµn 265,2 gam chÊt bÐo b»ng dung dÞch KOH thu ®−îc 288 gam mét muèi kali duy nhÊt. Tªn gäi cña chÊt bÐo lµ A. glixerol tristearat (hay stearin). B. glixerol tripanmitat (hay panmitin). C. glixerol trioleat (hay olein). D. glixerol trilinoleat (linolein).11. NhËn ®Þnh nµo sau ®©y ®óng ? A. Ph¶n øng cña chÊt bÐo víi dung dÞch kiÒm lµ ph¶n øng xµ phßng ho¸. B. Ph¶n øng cña glixerol víi HNO3 ®Æc t¹o ra glixerol trinitrat lµ ph¶n øng este ho¸. C. Cã thÓ dïng chÊt giÆt röa tæng hîp ®Ó giÆt ¸o quÇn trong n−íc cøng. D. Xµ phßng lµm s¹ch vÕt bÈn v× cã ph¶n øng ho¸ häc víi chÊt bÈn.12. ChØ sè axit lµ sè miligam KOH cÇn dïng ®Ó trung hßa c¸c axit bÐo tù do cã trong 1 gam chÊt bÐo. §Ó trung hßa 14 gam chÊt bÐo cÇn 15 mL dung dÞch KOH 0,1 M, chØ sè axit cña chÊt bÐo nµy lµ A. 5,6. B. 6. C. 7. D. 14.13. NhËn ®Þnh nµo sau ®©y ®óng ? A. Xµ phßng vµ chÊt giÆt röa tæng hîp cã c¬ chÕ giÆt röa kh¸c nhau. B. Xµ phßng vµ chÊt giÆt röa tæng hîp ®Òu cã cÊu t¹o "®Çu −a n−íc" vµ "®u«i dµi kÞ n−íc". C. ChÊt giÆt röa tæng hîp vµ chÊt tÈy mµu cã c¬ chÕ lµm s¹ch gièng nhau. D. Xµ phßng vµ chÊt giÆt röa tæng hîp ®Òu g©y « nhiÔm m«i tr−êng v× kh«ng bÞ ph©n hñy theo thêi gian. 25
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H14. Tæng sè ®ång ph©n cÊu t¹o cña hîp chÊt ®¬n chøc cã c«ng thøc ph©n tö C3H6O2 lµ A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.15. §un nãng hçn hîp gåm 9 gam axit axetic víi 4,6 gam ancol etylic cã mÆt xóc t¸c H2SO4 ®Æc. Sau ph¶n øng thu ®−îc 6,16 gam este. HiÖu suÊt cña ph¶n øng este ho¸ lµ A. 52,20%. B. 46,67%. C. 70,00%. D. 45,29%.B. Tr¾c nghiÖm tù luËnC©u 1 : a) T¹i sao chÊt bÐo khã tan trong n−íc nh−ng dÔ tan trong x¨ng, dÇu hay benzen ? b) Dïng chÊt giÆt röa tæng hîp ®Ó giÆt quÇn ¸o trong n−íc cøng th× cã hao phÝ chÊt giÆt röa tæng hîp kh«ng ? c) Cã thÓ dïng n−íc gia ven ®Ó thay thÕ xµ phßng hay chÊt giÆt röa tæng hîp trong viÖc lµm s¹ch quÇn ¸o kh«ng ?C©u 2 : ViÕt vµ gäi tªn c¸c ®ång ph©n este cã c«ng thøc ph©n tö C4H6O2.C©u 3 : ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc t¹o thµnh este khi cho : a) Axit no ®¬n chøc, m¹ch hë ph¶n øng víi ancol no, ®a chøc, m¹ch hë. Cho vÝ dô víi axit axetic vµ etylen glicol. b) Axit kh«ng no (cã 1 nèi ®«i) ®¬n chøc, m¹ch hë ph¶n øng víi ancol no, ®a chøc, m¹ch hë. Cho vÝ dô víi axit acrylic vµ glixerol. c) Axit no ®a chøc, m¹ch hë ph¶n øng víi ancol kh«ng no (cã 1 nèi ®«i), ®¬n chøc, m¹ch hë. Cho vÝ dô víi axit oxalic vµ ancol anlylic.C©u 4 : ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc thùc hiÖn d·y chuyÓn ho¸ sau : a) C4H10 → X → CH3COOCH3 → C2H5OH → X→ Y→ poli(vinyl axetat) b) Olein→natri oleat→axit oleic→axit stearic→natri stearat→canxi stearat. c) Toluen → X → benzen → cumen → Y → propan-2-ol → Z → anlyl clorua → T → propan-1-ol 26
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3HC©u 5 : Hoµn thµnh c¸c ph¶n øng sau : a) HCOO–CH=CH2 + NaOH → b) CH3COOH + ? → CH3COO–C(CH3)=CH2 c) CH3COO–C6H5 + 2NaOH → d) C6H5OH + (CH3CO)2O → to e) C6H5COO–CH=CHCl + NaOH →C©u 6 : Tõ propan vµ c¸c chÊt v« c¬ cÇn thiÕt h·y viÕt ph−¬ng tr×nh ho¸ häc ®iÒu chÕ c¸c hîp chÊt sau : a) Axit isobutiric ; b) PoliacrylicC©u 7 : Thñy ph©n este E ®¬n chøc thu ®−îc axit m¹ch hë cã nh¸nh X vµ ancol Y. Cho Y qua CuO ®èt nãng th× thu ®−îc s¶n phÈm h÷u c¬ Z. Cho 0,1 mol Z ph¶n øng hoµn toµn víi dung dÞch AgNO3 trong NH3 th× ®−îc 43,2 gam Ag. TØ khèi h¬i cña E ®èi víi He lµ 4. H·y x¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o, nªu øng dông chñ yÕu cña E vµ viÕt c¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc x¶y ra.C©u 8 : §Ó xµ phßng ho¸ hoµn toµn 50 gam chÊt bÐo cã chØ sè axit lµ 10 vµ chøa 5% t¹p chÊt tr¬ cÇn dïng 6,5 gam NaOH. TÝnh khèi l−îng glixerol vµ xµ phßng thu ®−îc.C©u 9 : §èt ch¸y hoµn toµn 0,1 mol chÊt bÐo X ng−êi ta thu ®−îc 5,7 mol khÝ CO2 vµ 5,2 mol H2O. Khi thñy ph©n 0,1 mol chÊt bÐo X ng−êi ta thu ®−îc 3 axit A, B, C kh«ng ph¶i ®ång ph©n cña nhau. BiÕt r»ng tõ B hay C cã thÓ ®iÒu chÕ A chØ b»ng mét ph¶n øng. X¸c ®Þnh c«ng thøc cña X.C©u 10 : Cho 1 mol axit axetic t¸c dông víi 1 mol ancol etylic ®Õn khi ph¶n øng ®¹t tr¹ng th¸i c©n b»ng th× cã 0,667 mol este t¹o thµnh. Trong cïng ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é trªn : a) NÕu xuÊt ph¸t tõ 0,5 mol axit axetic vµ 2 mol ancol etylic th× cã bao nhiªu mol este t¹o thµnh khi ph¶n øng ®¹t tíi tr¹ng th¸i c©n b»ng ? 27
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H b) NÕu xuÊt ph¸t tõ 1 mol etyl axetat vµ 2 mol n−íc, hái khi ph¶n øng ®¹t tr¹ng th¸i c©n b»ng th× cã bao nhiªu mol este tham gia ph¶n øng ?III. H−íng dÉn gi¶i – §¸p ¸nA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quan1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15B B C A A B D B B C C B B C CB. Tr¾c nghiÖm tù luËnC©u 1 : a) ChÊt bÐo lµ trieste cña glixerol vµ c¸c axit bÐo nªn ph©n tö cã liªn kÕt ho¸ häc Ýt ph©n cùc do ®ã Ýt tan trong c¸c dung m«i ph©n cùc m¹nh nh− n−íc vµ dÔ tan trong c¸c dung m«i Ýt ph©n cùc nh− x¨ng, dÇu hay benzen. b) Cã thÓ dïng bét giÆt ®Ó giÆt quÇn ¸o trong n−íc cøng v× bét giÆt lµ muèi + + ankyl sunfat, ankyl sunfonat hay ankyl benzensunfonat cña Na hay K , c¸c 2+ muèi nµy khi hßa tan vµo n−íc sÏ Ýt t¹o kÕt tña víi c¸c cation Mg hay 2+ Ca , nªn n−íc cøng gÇn nh− kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn viÖc lµm s¹ch quÇn ¸o cña bét giÆt. c) Kh«ng thÓ dïng n−íc Gia-ven ®Ó thay thÕ xµ phßng hay bét giÆt trong viÖc lµm s¹ch quÇn ¸o v× n−íc Gia-ven cho ph¶n øng ho¸ häc víi chÊt bÈn vµ do ®ã còng cho ph¶n øng víi v¶i sîi vµ lµm háng v¶i sîi.C©u 2 : 4.2 + 2 − 6 π+v= =2 2 ⇒ cã 1 liªn kÕt π ë nhãm C=O vµ m¹ch cacbon cña gèc hi®rocacbon hay gèc axit cã 1 liªn kÕt π hay vßng. CH2=CH–COO–CH3 ; CH3–COO–CH=CH2 ; metyl acrylat vinyl axetat HCOO–CH2–CH=CH2 anlyl fomiat 28
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H HOO H HOO CH3 CH C C C C HCOO CH H CH 3 H H CHtrans-prop-1-en-1-yl fomat cis-prop-1-en-1-yl fomat xiclopropyl fomatC©u 3 : H SO ®Æc, t o → 2 4 a) aCnH2n+1COOH + CmH2m+2–a(OH)a ← (CnH2n+1COO)aCmH2m+2–a + aH2O H SO ®Æc, t o → 2 4 VD : 2CH3COOH + C2H4(OH)2 ← (CH3COO)2C2H4 + 2H2O H SO ®Æc, t o → 2 4 b) aCnH2n–1COOH + CmH2m+2–a(OH)a ← (CnH2n–1COO)aCmH2m+2–a + aH2O H SO ®Æc, t o → 2 4 VD : 3CH2=CH–COOH + C3H5(OH)3 ← (CH2=CHCOO)3C3H5 + 3H2O H SO ®Æc, t o → 2 4 c) CmH2m+2–a(COOH)a + aCmH2m–1OH ← CmH2m+2–a(COO–CmH2m–1)a + aH2O H SO ®Æc, t o → 2 4 VD : (COOH)2 + 2CH2=CH–CH2OH ← (COOCH–CH=CH2)2 + 2H2OC©u 4 : xt,t o a) 2C4H10 + 5O2  4CH3COOH + 2H2O → H SO ®Æc, t o → 2 4 CH3COOH + CH3OH ← CH3COOCH3 + H2O LiAlH CH3COOCH3  C2H5OH + CH3OH 4 → enzim,t o C2H5OH + O2  CH3COOH + H2O → xt,t o CH3COOH + CH ≡ CH  CH3COO–CH=CH2 → o xt, t , p nCH2=CH OOCCH3 CH2 CH OOCCH3 n 29
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H b) C17H33COO CH2 CH2 OH C17H33COO CH + 3NaOH  3C17H33COONa + CH → OH C17H33COO CH2 CH2 OH 2C17H33COONa + H2SO4 → 2C17H33COOH + Na2SO4 o Ni,t C17H33COOH + H2  C17H35COOH → C17H35COOH + NaOH → C17H35COONa + H2O C17H35COONa + CaCl2 → Ca(C17H35COO)2↓ + 2NaCl to c) C6H5CH3 + 2KMnO4  C6H5COOK + KOH + 2MnO2 + H2O → (X) CaO,t o 2C6H5COOK + 2NaOH  2C6H6 + Na2CO3 + K2CO3 → H + ,t o C6H6 + CH3CH=CH2  C6H5CH(CH3)2 → + O ,H SO ,t o C6H5CH(CH3)2  C6H5OH + CH3COCH3 2 2 4 → (Y) Ni,t o CH3COCH3 + H2  CH3CHOHCH3 → H SO ®Æc,180o C CH3CHOHCH3  CH3CH=CH2 + H2O 2 4 → (Z) 500o C CH3CH=CH2 + Cl2 → CH2=CHCH2Cl + HCl to CH2=CHCH2Cl + NaOH  CH2=CHCH2OH + NaCl → (T) Ni,t o CH2=CHCH2OH + H2  CH3CH2CH2OH →C©u 5 : a) HCOO–CH=CH2 + NaOH → HCOONa + CH3CHO o xt,t b) CH3COOH + CH ≡ C–CH3  CH3COO–C(CH3)=CH2 → c) CH3COO–C6H5 + 2NaOH → CH3COONa + C6H5ONa + H2O d) C6H5OH + (CH3CO)2O → CH3COOC6H5 + CH3COOH to e) C6H5COO–CH=CHCl + NaOH  C6H5COONa + ClCH2CHO → 30
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H Chó ý : nguyªn tö Cl g¾n vµo C cã lai ho¸ sp2 kh«ng cho ph¶n øng thÕ víi NaOH khi kh«ng cã ¸p suÊt cao nªn s¶n phÈm kh«ng cã chÊt HOCH2CHO.C©u 6 : a) §iÒu chÕ axit isobutiric xt, t o CH3CH2CH3  CH3CH=CH2 + H2 → H+ , to CH3CH=CH2 + H2O → CH3CHOHCH3 to CH3CHOHCH3 + CuO  CH3COCH3 + Cu + H2O → CN H3C C CH3 + H CN  H3C → C CH3 O OH CN COOH H3O + ,t o H3C C CH3  H3C → C CH3 OH OH 02. COOH H SO ®Æc H3C C CH3  CH2 C 2 4 180 o C → COOH + H2O OH CH3 o N i, t CH2 C COOH + H2 CH3 CH COOH CH3 CH3 b) §iÒu chÕ poliacrylic xt,t o CH3CH2CH3  CH2=CH2 + CH4 → xt,t o 2CH2=CH2 + O2  2CH3CHO → xt,t o CH3CHO + HCN  CH3CH(OH)CN → H O+ , t o CH3CH(OH)CN  CH3CH(OH)COOH 3 → H SO ®Æc,180o C CH3CH(OH)COOH  CH2=CHCOOH + H2O 2 4 → xt,t o ,p n CH2 CH → CH2 CH COOH COOH n 31
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3HC©u 7 : a) E lµ este ®¬n chøc nªn cã c«ng thøc tæng qu¸t CxHyO2 Ta cã 12x + y + 32 = 100 ⇒ y = 68 – 12x V× 0 < y ≤ 2x +2 → 0 < 68 – 12x ≤ 2x +2 → 4,7 < x < 5,6 → x = 5 vµ y = 8 ⇒ C«ng thøc ph©n tö cña E lµ C5H8O2 ancol Y (®¬n chøc) + CuO → Z (®¬n chøc) vµ 0,1 mol Z (®¬n chøc) + AgNO3 trong NH3 t¹o ra 0,4 mol Ag ⇒ Z chØ cã thÓ lµ HCHO ⇒ Y lµ CH3OH ⇒ gèc axit X lµ C3H5COO– V× axit cã nh¸nh vµ m¹ch hë nªn CTCT cña axit lµ CH2=C(CH3)COOH. VËy c«ng thøc cña A lµ CH2=C(CH3)COOCH3 (metyl metacrylat). C¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc : H + ,t o CH2=C(CH3)COOCH3 + H2O ←→ CH2=C(CH3)COOH + CH3OH  to CH3OH + CuO  HCHO + Cu + H2O → to HCHO + 4[Ag(NH3)2]OH  (NH4)2CO3 + 4Ag + 6NH3 + 2H2O → øng dông : Trïng hîp E ta ®−îc mét lo¹i polime rÊt th«ng dông lµ thñy tinh h÷u c¬. COOCH3 o xt, p, t CH2 C COOCH3 CH2 C CH3 CH3 n C©u 8 : mNaOH trung hßa axit tù do = 50.10.10-3 = 0,5 gam => m NaOH thñy ph©n chÊt bÐo = 6,5 – 0,5 = 6 gam 6 → nNaOH thñy ph©n chÊt bÐo = = 0,15 mol 40 100 − 5 Khèi l−îng chÊt bÐo bÞ thñy ph©n = 50 × = 47,5 gam 100 (RCOO)3C3H5 + 3NaOH → 3RCOONa + C3H5 (OH)3 32
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H 1 1 Theo ph¶n øng : n glixerol = n NaOH = 0,15 = 0,05 mol 3 3 → m glixerol = 0,05.92 = 4,6 gam ¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn khèi l−îng : mxµ phßng = mchÊt bÐo + mNaOH - mglixerol = 47,5 + 6 – 4,6 = 48,9 gamC©u 9 : §Æt CTPT chÊt bÐo X lµ CxHyO6 y y CxHyO6 + (x+ − 3 )O2 → xCO2 + H2O 4 2 y 1 x 2 0,1 5,7 5,2 → x = 57 vµ y = 104 ⇒ X cã CTPT lµ C57H104O6 57 × 2 + 2 − 104 → sè liªn kÕt π = =6 2 → 3 liªn kÕt π cho 3 nhãm –COO– → cßn 3 liªn kÕt π cho 3 gèc axit. Gèc cña glixerol lµ C3H5 → 3 gèc axit cã sè nguyªn tö cacbon lµ 54 vµ sènguyªn tö hi®ro lµ 99. Tõ B hay C ®iÒu chÕ chÊt A chØ b»ng mét ph¶n øng ⇒ A, B, C cã cïng sè 54nguyªn tö cacbon lµ : = 18 . 3 V× A, B, C kh«ng ph¶i ®ång ph©n cña nhau nªn sè nguyªn tö hi®ro ë c¸c gèchi®ro cacbon ph¶i kh¸c nhau ⇒ A lµ C17H35COOH ; B lµ C17H33COOH vµ C lµ C17H31COOH. C17H35COO CH2 C«ng thøc chÊt bÐo lµ : C17H33COO CH C17H31COO CH2C©u 10 : 33
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H H SO ®Æc, t o → 2 4 CH3COOH + CH3OH ← CH3COOCH3 + H2O Ban ®Çu : 1 1 0 0 Ph¶n øng : 0,667 0,667 0,667 0,667 TTCB : 1 – 0,667 1 – 0,667 0,667 0,667 [este] [H 2 O] 0,6672 Kc = = =4 [axit] [ancol] (1 − 0,667)2 a) Gäi x lµ sè mol axit ph¶n øng : H SO ®Æc, t o → 2 4 CH3COOH + CH3OH ← CH3COOCH3 + H2O Ban ®Çu : 0,5 2 0 0Ph¶n øng : x x x x TTCB : 0,5 – x 2–x x x Víi Kc ®· ®−îc tÝnh theo trªn : x2 4= (0, 5 − x)(2 − x) Gi¶i ph−¬ng tr×nh ta cã x = 0,465 mol ⇒ sè mol este t¹o thµnh lµ 0,465 mol b) Gäi x lµ sè mol este ph¶n øng H SO ®Æc, t o → 2 4 CH3COOCH3 + H2O ← CH3COOH + CH3OH Ban ®Çu : 1 2 0 0 Ph¶n øng : x x x x TTCB : 1–x 2–x x x [axit] [ancol] K c = [este] [H 2 O] V× cïng ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é trªn nªn h»ng sè c©n b»ng cña ph¶n øng nghÞch 1 1 víi ph¶n øng cña c©u a): K c = = Kc 4 1 x2 = 4 (1 − x)(2 − x) Gi¶i ph−¬ng tr×nh ta cã x = 0,457 mol ⇒ Sè mol este tham gia ph¶n øng lµ 0,465 mol. 34
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG TÂ KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H Ch−¬ng 2. CACBOHI§RATI. KiÕn thøc träng t©m N¾m v÷ng cÊu tróc ph©n tö cña c¸c hîp chÊt cacbohi®rat ⇒ viÕt CTCT cñac¸c hîp chÊt ë d¹ng : m¹ch hë vµ m¹ch vßng.Glucoz¬ – CTPT : C6H12O6 – CTCT : 6 6 6 CH2OH CH2OH H CH2OH 5 O H 5 O 5 O OH H H O H 4 H 1 4 H 4 H 1 OH H OH H C OH H 1 H OH 3 2 OH OH 3 2 OH 3 2 H H OH H OH H OH α-Glucoz¬ Glucoz¬ β-Glucoz¬ (vßng) (m¹ch hë) (vßng) – Ph©n tö cã nhiÒu nhãm –OH kÒ nhau nªn cã tÝnh chÊt cña poliancol. – Trong ph©n tö α vµ β-glucoz¬, nhãm –OH t¹i nguyªn tö C sè 1 ®−îc gäilµ nhãm –OH hemiaxetal cã kh¶ n¨ng më vßng. – Ph©n tö cã nhãm –CHO nªn cã tÝnh chÊt cña an®ehit.Fructoz¬ – CTPT : C6H12O6 – CTCT : 6 1 6HOCH2 O CH2OH HOCH2 O OH 5 H OH 2 5 H OH 2 CH2OH [CHOH]3 CO CH2OH 4 3 OH 4 3 CH2OH OH H OH H 1 Gèc α-fructoz¬ M¹ch hë Gèc β-fructoz¬ – Ph©n tö cã nhiÒu nhãm –OH kÒ nhau nªn cã tÝnh chÊt cña poliancol – Trong ph©n tö α vµ β-fructoz¬, nhãm –OH t¹i nguyªn tö C sè 2 ®−îcgäi lµ nhãm OH hemixetal cã kh¶ n¨ng më vßng. − OH  → - Fructoz¬ ← Glucoz¬ ⇒ Fructoz¬ cã tÝnh khö trong m«i tr−êng kiÒm.  35
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG TÂ KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3HSaccaroz¬ – CTPT : C12H22O11 – CTCT : 6 CH2OH 1 5 O HOCH2 H O H 1 2 5 4 OH H H HO HO 2 O CH2OH 3 3 4 6 H OH OH H Gèc α-glucoz¬ Gèc β -fructoz¬ – Ph©n tö cã nhiÒu nhãm –OH kÒ nhau nªn cã tÝnh chÊt cña poliancol. – Khi thñy ph©n t¹o ra glucoz¬ vµ fructoz¬. – Kh«ng cßn nhãm –OH hemiaxetal hay hemixetal nªn kh«ng thÓ mëvßng ⇒ kh«ng cã tÝnh khö.Mantoz¬ – CTPT : C12H22O11 – CTCT : 6 6 CH2OH CH2OH 5 O 5 O H H H 1 4 OH H 4 OH H 1 2 2 HO O OH 3 3 H OH H OH Gèc α-glucoz¬ Gèc α-glucoz¬ – Ph©n tö cã nhiÒu nhãm –OH kÒ nhau nªn cã tÝnh chÊt cña poliancol. – Khi thñy ph©n t¹o ra glucoz¬. – Cßn 1 nhãm OH hemiaxetal nªn cã thÓ më vßng ⇒ cã tÝnh khö.Tinh bét – CTPT : (C6H10O5)n – CTCT : 36
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H 6 6 CH2OH CH2 5 O 5 O H H H H 4 H 1 4 H 1 OH H OH H 2 O 2 O 3 3 H OH H OH n n Amiloz¬ (kh«ng nh¸nh) Amilopectin (cã nh¸nh) Liªn kÕt α -1,4-glicozit Liªn kÕt α -1,4- vµ α-1,6-glicozitXenluloz¬ – CTPT : (C6H10O5)n hay [C6H7O2(OH)3]n (mçi m¾t xÝch cã 3 nhãm –OH tù do) – CTCT : 6 CH2OH 5 O H 1 O 4 H OH H 2 H 3 H OH n Xenluoz¬ (kh«ng nh¸nh) Liªn kÕt β -1,4-glicozit1. TÝnh chÊt cña poli ancol – Glucoz¬, fructoz¬, saccaroz¬, mantoz¬ : t¸c dông víi Cu(OH)2 t¹o dungdÞch xanh lam. – Xenluloz¬ tan trong dung dÞch [Cu(NH3)4](OH)2 – Glucoz¬, fructoz¬, saccaroz¬, mantoz¬, xenluloz¬ : cho ph¶n øng víianhi®rit cña axit cacboxylic vµ HNO3 ®Æc / H2SO4 ®Æc.2. TÝnh chÊt cña nhãm - CH=O – Glucoz¬, fructoz¬, mantoz¬ : cho ph¶n øng céng víi H2 (xóc t¸c Ni). – Ph¶n øng tr¸ng b¹c : glucoz¬, fructoz¬, mantoz¬.3. Tham gia ph¶n øng thñy ph©n : ®isaccarit vµ polisaccarit. 37
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG TÂ KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3HKÜ n¨ng – X¸c ®Þnh ®óng c¸c nhãm chøc cã trong ph©n tö c¸c hîp chÊtmonosacarit, ®isaccarit vµ polisaccarit ⇒ tÝnh chÊt ho¸ häc cña c¸c hîp chÊt. – Gi¶i c¸c bµi tËp vÒ hîp chÊt cacbohi®rat.II. Bµi tËp ¸p dôngA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quan1. Saccarit lµ A. hîp chÊt ®a chøc, cã c«ng thøc chung lµ Cn(H2O)m. B. hîp chÊt t¹p chøc, ®a sè cã c«ng thøc chung lµ Cn(H2O)m. C. hîp chÊt chøa nhiÒu nhãm hi®roxyl vµ nhãm cacboxyl. D. hîp chÊt chØ cã nguån gèc tõ thùc vËt.2. Glucoz¬ hßa tan ®−îc Cu(OH)2 v× A. glucoz¬ cã tÝnh axit yÕu B. glucoz¬ cã nhãm –CHO C. glucoz¬ cã nhiÒu nhãm –OH kÒ nhau D. glucoz¬ cã tÝnh khö.3. NhËn xÐt nµo sau ®©y kh«ng ®óng ? A. Saccaroz¬ vµ mantoz¬ ®Òu thuéc nhãm ®isaccarit. B. Saccaroz¬ vµ mantoz¬ cã cïng c«ng thøc ph©n tö. C. Saccaroz¬ vµ mantoz¬ ®Òu t¹o ra hai ph©n tö glucoz¬ khi bÞ thñy ph©n. D. Saccaroz¬ kh«ng cã tÝnh khö, mantoz¬ cã tÝnh khö.4. NhËn xÐt nµo sau ®©y ®óng ? A. Trong dung dÞch mantoz¬ cã thÓ më vßng cßn saccaroz¬ th× kh«ng. B. Saccaroz¬ vµ mantoz¬ ®Òu cã nhãm –OH hemiaxetal. C. Saccaroz¬ vµ mantoz¬ ®Òu t¹o ra hai ph©n tö glucoz¬ khi bÞ thñy ph©n. D. Saccaroz¬ vµ mantoz¬ ®Òu cã ph¶n øng víi dung dÞch Ag[(NH3)2]OH.5. §Ó nhËn biÕt c¸c lä mÊt nh·n ®ùng c¸c chÊt dung dÞch : saccaroz¬, mantoz¬, etanol, fomalin ta chØ cÇn dïng – A. Cu(OH)2/OH . B. dung dÞch Ag[(NH3)2]OH. C. dung dÞch Br2. D. v«i s÷a. 38
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H6. Qu¸ tr×nh thñy ph©n tinh bét b»ng enzim kh«ng t¹o ra A. ®extrin. B. saccaroz¬. C. mantoz¬. D. glucoz¬.7. Trong c¸c chÊt : saccaroz¬ ; tinh bét ; xenluloz¬ ; mantoz¬ ; fructoz¬ ; ®extrin, sè chÊt cã thÓ tham gia ph¶n øng thñy ph©n lµ A. 3. B. 4. C. 5. D. 6.8. Ph¸t biÓu nµo sau ®©y kh«ng ®óng ? A. Saccaroz¬ ®−îc dïng trong c«ng nghiÖp tr¸ng g−¬ng. B. Glucoz¬ vµ saccaroz¬ ®−îc sinh ra khi thñy ph©n xenluloz¬. C. Glucoz¬ vµ mantoz¬ ®−îc sinh ra khi thñy ph©n tinh bét. D. Xenluloz¬ lµ nguyªn liÖu ®Ó s¶n xuÊt ancol etylic.9. Tinh bét, xenluloz¬, saccaroz¬, mantoz¬ ®Òu cã kh¶ n¨ng tham gia A. ph¶n øng víi [Cu(NH3)4](OH)2. B. ph¶n øng khö víi Cu(OH)2 khi ®un nãng. C. ph¶n øng thñy ph©n. D. ph¶n øng víi Cu(OH)2 ë nhiÖt ®é phßng.10. Trong c¸c chÊt sau : xenluloz¬, fructoz¬, fomalin, mantoz¬, glixerol, tinh bét, cã bao nhiªu chÊt cã thÓ ph¶n øng víi Cu(OH)2 ë ®iÒu kiÖn thÝch hîp ? A. 2 B. 3 C. 4 D. 5B. Tr¾c nghiÖm tù luËn1. §iÒn dÊu (+) vµo « cã x¶y ra ph¶n øng vµ dÊu (–) vµo « kh«ng x¶y ra ph¶n øng. Glucoz¬ Fructoz¬ Saccaroz¬ Mantoz¬ Tinh Xenluloz¬ bét[Ag(NH3)2]OHCH3OH/HClCu(OH)2Cu(OH)2, to(CH3CO)2OHNO3®/H2SO4® 39
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3HN−íc Br2 +H2O/ H2. ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc thùc hiÖn d·y chuyÓn ho¸ sau : Saccaroz¬ → X → ancol etylic → Y → Z → ancol etylic3. Dùa vµo cÊu t¹o h·y gi¶i thÝch t¹i sao mantoz¬ cho ph¶n øng tr¸ng b¹c.4. Tõ xenluloz¬ vµ c¸c chÊt v« c¬ cÇn thiÕt, h·y viÕt c¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc ®iÒu chÕ xenluloz¬ trinitrat, xenluloz¬ ®iaxetat.5. Ph©n biÖt c¸c dung dÞch sau ®ùng trong c¸c lä mÊt nh·n : a) mantoz¬, fructoz¬, saccaroz¬. b) glucoz¬, saccaroz¬, hå tinh bét, glixerol6. §un nãng dung dÞch chøa 3,42 gam saccaroz¬ víi dung dÞch H2SO4 lo·ng thu ®−îc dung dÞch X. KiÒm ho¸ dung dÞch X b»ng dung dÞch NaOH råi cho ph¶n øng hoµn toµn víi Cu(OH)2 d− thu ®−îc 1,44 gam kÕt tña ®á g¹ch vµ dung dÞch Y. Axit ho¸ dung dÞch Y b»ng dung dÞch H2SO4 lo·ng råi ®un nãng cho ®Õn hÕt saccaroz¬ th× ®em trung hßa b»ng l−îng d− dung dÞch NaOH lo·ng ta ®−îc dung dÞch Z. TÝnh khèi l−îng Ag sinh ra khi cho dung dÞch Z ph¶n øng víi l−îng d− dung dÞch AgNO3 trong NH3.7. Cho xenluloz¬ ph¶n øng víi anhi®rit axetic thu ®−îc 6,6 gam CH3COOH vµ 11,1 gam hçn hîp X gåm xenluloz¬ triaxetat vµ xenluloz¬ ®iaxetat. TÝnh phÇn tr¨m khèi l−îng cña xenluloz¬ triaxetat trong hçn hîp X.8. Thñy ph©n hoµn toµn 2,54 gam hçn hîp X gåm saccaroz¬ vµ mantoz¬ thu ®−îc hçn hîp Y. BiÕt r»ng hçn hîp Y lµm mÊt mµu võa ®ñ 100ml n−íc brom 0,15M. TÝnh khèi l−îng Ag t¹o ra nÕu ®em 2,54 gam hçn hîp X cho ph¶n øng l−îng d− AgNO3 trong NH3.III. H−íng dÉn gi¶i – §¸p ¸nA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quanC©u 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10§¸p ¸n B C C B A B C B C CB. Tr¾c nghiÖm tù luËn 40
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG TÂ KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H1. Glucoz¬ Fructoz¬ Saccaroz¬ Mantoz¬ Tinh Xenluloz¬ bét[Ag(NH3)2]OH + + – + – –CH3OH/HCl + + – + – –Cu(OH)2 + + + + – – oCu(OH)2, t + + – + – –(CH3CO)2O + + + + + +HNO3®/H2SO4® + + + + + +N−íc Br2 + – – + – – +H2O/ H – – + + + +2. C¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc thùc hiÖn d·y chuyÓn ho¸ : H+ , t o C12H22O11 + H2O → C6H12O6 + C6H12O6 Glucoz¬ (X) Fructoz¬ enzim C6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2 to C2H5OH + CuO  CH3CH=O + Cu + H2O → (Y) Mn 2 + , t o 2CH3CH=O + O2  2CH3COOH → (Z) LiAlH CH3COOH  C2H5OH 4 →3. Mét trong hai gèc glucoz¬ cña mantoz¬ cßn nhãm OH hemiaxetal nªn cã thÓ më vßng t¹o ra nhãm –CHO, v× vËy mantoz¬ cho ph¶n øng tr¸ng b¹c. 41
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H 6 6 CH2OH CH2OH 5 5 O H O H H H H 1 4 H 1 4 OH H O OH H 2 2 HO 3 OH hemiaxetan 3 H OH H OH 6 6 CH2OH CH2OH 5 O H H 5 OH O H 4 H 1 4 H C OH H O OH H 2 2 HO 3 H 3 H OH H OH4. Tõ xenluloz¬ vµ c¸c chÊt v« c¬ cÇn thiÕt, h·y viÕt c¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc ®iÒu chÕ xenluloz¬ trinitrat, xenluloz¬ ®iaxetat. + §iÒu chÕ xenluloz¬ trinitrat : to [C6H7O2(OH)3]n + 3nHNO3 ®Æc  [C6H7O2(NO3)3]n + 3nH2O → + §iÒu chÕ xenluloz¬ ®iaxetat : H+ , to (C6H10O5)n + nH2O → nC6H12O6 enzim C6H12O6  2C2H5OH + 2CO2 → enzim C2H5OH + O2  CH3COOH + H2O → PO 2CH3COOH  (CH3CO)2O + H2O 2 5 → [C6H7O2(OH)3]n + 2n(CH3CO)2O → [C6H7O2(OOCCH3)2OH]n + 2nCH3COOH5. a) Ph©n biÖt : mantoz¬, fructoz¬, saccaroz¬. – Dïng n−íc brom ®Ó nhËn biÕt dung dÞch mantoz¬. – Dïng dung dÞch AgNO3 trong NH3 ®Ó nhËn biÕt fructoz¬. – Cßn l¹i lµ saccaroz¬. b) Ph©n biÖt : glucoz¬, saccaroz¬, hå tinh bét, glixerol - Dïng dung dÞch I2 ®Ó nhËn biÕt hå tinh bét. - Dïng n−íc brom ®Ó nhËn biÕt dung dÞch glucoz¬: mÊt mµu n−íc brom. 42
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H - Thªm vµi giät dung dÞch H2SO4 vµo 2 mÉu thö cßn l¹i råi ®un nhÑ kho¶ng 3 phót, sau ®ã trung hßa b»ng dung dÞch NaOH råi nhËn biÕt s¶n phÈm thñy ph©n cña saccaroz¬ b»ng dung dÞch AgNO3 trong NH3 do t¹o Ag kÕt tña.6. Ph¶n øng thñy ph©n : H+ , t o C12H22O11 + H2O → C6H12O6 + C6H12O6 (1) Glucoz¬ Fructoz¬ Trong m«i tr−êng kiÒm, fructoz¬ chuyÓn ho¸ thµnh glucoz¬.C5H11O5–CHO + 2Cu(OH)2 + NaOH → Cu2O + C5H11O5–COONa + 3H2O(2) 1, 44 Theo (2) : sè mol glucoz¬ = sè mol Cu2O = = 0, 01 (mol) 144 §©y còng chÝnh lµ tæng sè mol glucoz¬ vµ fructoz¬ trong dung dÞch X t¹o raë (1). Theo (1) : 1 Sè mol saccaroz¬ thñy ph©n = sè mol (glucoz¬ vµ fructoz¬) = 0,005 mol 2 6,84 − 0, 005.342 ⇒ Sè mol saccaroz¬ cßn l¹i trong Y = = 0,015 (mol) 342 Theo (1) : Sè mol (glucoz¬ vµ fructoz¬) trong Z = 2 sè mol saccaroz¬ trong Y = 2.0,015 = 0,03 (mol) Trong m«i tr−êng kiÒm, fructoz¬ chuyÓn ho¸ thµnh glucoz¬: C5H11O5–CHO + 2[Ag(NH3)2]OH → 2Ag + C5H11O5–COONH4 + 3NH3 + H2O (3) ⇒ sè mol Ag = 2 sè mol (glucoz¬ vµ fructoz¬) = 2.0,03 = 0,06 (mol) Khèi l−îng Ag thu ®−îc = 0,06.108 = 6,48 (gam).7. [C6H7O2(OH)3]n + 2n(CH3CO)2O → [C6H7O2(OOCCH3)2OH]n +2nCH3COOH 1 1 2n x x 2nx 43
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG TÂ KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H [C6H7O2(OH)3]n+ 3n (CH3CO)2O → [C6H7O2(OOCCH3)3 ]n + 3nCH3COOH 1 1 3n y y 3ny Ta cã : Khèi l−îng CH3COOH = 6,6 gam 2nx +3ny = 0,11 mol (1) Khèi l−îng xenluloz¬ ®iaxetat vµ xenluloz¬ triaxetat = 11,1 gam 246nx + 288ny = 11,1 gam (2) Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh (1) vµ (2 ) ta ®−îc : nx = 0,01 vµ ny = 0,03 ⇒ Khèi l−îng xenluloz¬ triaxetat = 8,64 gam 8,64 VËy %mxenluloz¬ triaxetat trong hçn hîp X = × 100 = 77,84 %. 11,18. Sè mol Br2 = 0,1.0,15 = 0,015 mol C12H22O11 (Sac) + H2O → C6H12O6 (Glu) + C6H12O6 (Fruc) x x x C12H22O11 (Man) + H2O → 2C6H12O6 (Glu) y 2y ChØ cã glucoz¬ ph¶n øng víi Br2 : CH2OH[CHOH]4CHO + Br2 + H2O → CH2OH[CHOH]4COOH + 2HBr x + 2y x + 2y ⇒ x + 2y = 0,015 mol (1) Theo ®Ò : 254(x + y) = 2,54 gam (2) Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh (1) vµ (2) ta cã : x = y = 0,005 mol Mét ph©n tö mantoz¬ chøa 1 nhãm –CHO nªn : 1 mol mantoz¬ + ph¶n øng víi 2 mol [Ag(NH3)2]OH → 2 mol Ag → 0,005 mol mantoz¬ khi ph¶n øng t¹o ra 0,01 mol Ag Khèi l−îng Ag sinh ra lµ : 0,01.108 = 1,08 (gam) 44
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H Ch−¬ng 3. AMIN - AMINO AXIT - PROTEINI. KiÕn thøc träng t©m N¾m v÷ng c«ng thøc cÊu t¹o cña amin, amino axit, protein ⇒ tÝnh chÊt c¬b¶n c¸c chÊt.Amin R" R NH2 R NH R R N R Amin bËc I Amin bËc II Amin bËc III + – Nguyªn tö N cßn cÆp electron tù do nªn amin cã kh¶ n¨ng nhËn H → cãtÝnh baz¬ (t−¬ng tù NH3). – Nhãm R ®Èy electron (nhãm ankyl) lµm t¨ng lùc baz¬, nhãm R hótelectron (nhãm phenyl) lµm gi¶m lùc baz¬.Amino axit (H2N)aR(COOH)b – §Æc biÖt α-amino axit : R − CH − COOH (nhãm –NH2 g¾n vµo C sè 2) | NH 2 – Ph©n tö cã ®ång thêi 2 nhãm –NH2 vµ –COOH ⇒ lµ hîp chÊt l−ìngtÝnh.Protein ... NH CH CO NH CH CO ... 1 2 R R Ph©n tö cã nhiÒu nhãm peptit –CO–NH– ⇒ tham gia ph¶n øng thñyph©n.1. TÝnh chÊtAmin + – TÝnh baz¬ : ph¶n øng víi H . – C¸c amin bËc I ph¶n øng víi axit HNO2 → ancol vµ khÝ N2. Riªng amin th¬m o o + Ph¶n øng víi HNO2 (ë 0 ÷ 5 C) → muèi ®iazoni. 45
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H + Do ¶nh h−ëng cña nhãm –NH2 ®èi víi vßng → benzen t¸c dông víi dungdÞch Br2 → kÕt tña tr¾ng. + Do ¶nh h−ëng cña vßng benzen ®èi víi nhãm –NH2 → lµm gi¶m tÝnhbaz¬ → rÊt Ýt tan trong n−íc vµ gÇn nh− kh«ng ph¶n øng víi n−íc – Ph¶n øng víi ankyl halogenua → amin bËc cao h¬n.Amino axit – TÝnh l−ìng tÝnh : + T¹o muèi néi (ion l−ìng cùc) nªn dÔ tan trong n−íc. + Ph¶n øng víi axit vµ baz¬. – Ph¶n øng este ho¸ (do cã nhãm –COOH). – Ph¶n øng víi HNO2 (do cã nhãm –NH2). – Ph¶n øng trïng ng−ng → poliamit → s¶n xuÊt t¬ tæng hîp. Riªng α-amino axit cã ph¶n øng trïng ng−ng → polipeptit → protein.Protein – Ph¶n øng thñy ph©n → c¸c α-amino axit. – Ph¶n øng víi Cu(OH)2 → s¶n phÈm mµu tÝm. – Ph¶n øng víi HNO3 → kÕt tña vµng. Chó ý : + Liªn kÕt peptit chØ ®−îc h×nh thµnh gi÷a c¸c α-amino axit. + NÕu ph©n tö peptit chøa n gèc α-amino axit kh¸c nhau th× sÏ cã n! ®ångph©n lo¹i peptit.KÜ n¨ng – So s¸nh tÝnh baz¬ cña c¸c amin. – Dùa vµo cÊu t¹o gi¶i thÝch tÝnh chÊt vËt lÝ vµ ho¸ häc cña amin vµ amino axit. – ViÕt ph−¬ng tr×nh ho¸ häc cña ph¶n øng trïng hîp, trïng ng−ng ®Ó ®iÒuchÕ c¸c lo¹i t¬. – Gi¶i c¸c bµi tËp vÒ amin, amino axit, protein.II. Bµi tËp ¸p dôngA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quan1. D·y c¸c chÊt ®−îc xÕp theo ®−îc s¾p xÕp theo thø tù t¨ng dÇn ®é m¹nh cña tÝnh baz¬ lµ A. (C6H5)2NH < C6H5NH2 < (C2H5)2NH < C2H5NH2 < NH3 46
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H B. C2H5NH2 < (C2H5)2NH < C6H5NH2 < NH3 <(C6H5)2NH C. C2H5NH2 < (C2H5)2NH < C6H5NH2 < NH3 <(C6H5)2NH D. (C6H5)2NH < C6H5NH2 < NH3 < C2H5NH2 < (C2H5)2NH2. Thùc hiÖn ph¶n øng trïng ng−ng 2 amino axit : glyxin vµ alanin thu ®−îc tèi ®a sè ®ipeptit lµ A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.3. Cho n−íc brom vµo dung dÞch anilin, thu ®−îc 16,5 gam kÕt tña 2,4,6-tribromanilin. Khèi l−îng anilin tham gia ph¶n øng lµ A. 30 gam. B. 34 gam. C. 36 gam. D. 32 gam.4. Ho¸ chÊt ®−îc dïng ®Ó ph©n biÖt ba dung dÞch : H2NCH2COOH, HOOCCH2CH(NH2)COOH, H2NCH2CH2–CH(NH2)COOH lµ A. phenolphtalein. B. giÊy quú tÝm. C. AgNO3 dung dÞch trong NH3. D. dung dÞch HCl.5. D·y gåm c¸c chÊt tan nhiÒu trong n−íc t¹o thµnh dung dÞch trong suèt lµ A. ®imetylamin, anilin, glyxin. B. ®imetylamin, glyxin, anbumin. C. etylamin, 2,4,6-tribromanilin, alanin. D. etylamin, alanin, axit glutamic.6. A lµ mét amino axit cã ph©n tö khèi lµ 147. BiÕt 1 mol A t¸c dông võa ®ñ víi 1 mol HCl vµ 0,5 mol A t¸c dông võa ®ñ víi 1 mol NaOH. C«ng thøc ph©n tö cña A lµ A. C5H9NO4. B. C4H7N2O4. C. C5H25NO3. D. C8H5NO2.7. NhËn ®Þnh nµo sau ®©y kh«ng ®óng ? A. C¸c amin ®Òu cã tÝnh baz¬ do nguyªn tö nit¬ cã ®«i electron ch−a tham gia liªn kÕt. B. C¸c amino axit ®Òu cã c©n b»ng gi÷a d¹ng ph©n tö víi d¹ng ion l−ìng cùc. C. Thñy ph©n ®Õn cïng c¸c protein ®Òu thu ®−îc c¸c -amino axit. D. C¸c amino axit ®Òu tham gia ph¶n øng trïng ng−ng t¹o thµnh polipeptit 47
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H8. C¸c chÊt trong d·y nµo sau ®©y ®Òu t¸c dông víi dung dÞch HCl ? A. ClH3NCH(NH2)COOH, HOOCCH2CH2–CH(NH2)COOH, H2NCH2COOH B. ClH3NCH2COOH, ClH3NCH2COONa, H2NCH2COOH C. HOOCCH2CH2CH2COOH, ClH3NCH2COONa, CH3COONH4 D. HOOCCH2CH2CH(NH2)COOH, ClH3NCH2COOH, CH3COONH49. Sè hîp chÊt h÷u c¬ cã cïng c«ng thøc ph©n tö C3H7O2N, ®Òu t¸c dông ®−îc víi dung dÞch HCl vµ dung dÞch NaOH lµ A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.10. Cho 0,1 mol X cã c«ng thøc H2NCxHyCOOH ph¶n øng hÕt víi HCl t¹o 11,15 gam muèi. X lµ A. axit aminoaxetic B. axit 2-aminopropanoic C. axit 2-amino-3-phenylpropanoic D. axit 2-amino-3-metylbutanoicB. Tr¾c nghiÖm tù luËn1. ViÕt c«ng thøc cÊu t¹o vµ gäi tªn c¸c ®ång ph©n, chØ râ bËc cña c¸c amin cã c«ng thøc ph©n tö C4H11N.2. a) Trong phßng thÝ nghiÖm nªn chän ho¸ chÊt nµo ®Ó röa s¹ch lä chøa anilin ? b) §Ó khö mïi tanh cña c¸ dÝnh trªn c¸c vËt dông trong nhµ bÕp ta nªn dïng chÊt g× ? c) V× sao kh«ng nªn giÆt ¸o quÇn cã chÊt liÖu lµ t¬ t»m hay len b»ng xµ phßng cã ®é kiÒm cao ?3. ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc x¶y ra (nÕu cã) khi cho : a) Metylamin ph¶n øng víi : H2O, H2SO4, CH3I, HNO2, dung dÞch CuSO4. o b) Anilin ph¶n øng víi : H2O, dung dÞch Br2, HCl, HNO2/ HCl (0 ÷ 5 C).4. Cho hîp chÊt X cã c«ng thøc : NH2 CH2 CO NH CH CO NH CH COOH CH3 CH CH3 CH3 48
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H a) Hîp chÊt X thuéc lo¹i hîp chÊt h÷u c¬ g× ? §−îc t¹o thµnh tõ c¸c amino axit nµo ? H·y gäi tªn ®Çy ®ñ vµ tªn viÕt gän cña X. b) Hîp chÊt X cã bao nhiªu ®ång ph©n cÊu t¹o lo¹i peptit ? Cho biÕt tªn thu gän cña c¸c ®ång ph©n ®ã.5. a) ChØ dïng n−íc vµ dung dÞch HCl, h·y ph©n biÖt 4 lä mÊt nh·n chøa 4 chÊt láng : ancol etylic, phenol, anilin, benzen. b) Ph©n biÖt 5 lä mÊt nh·n chøa 5 chÊt dung dÞch : NH2CH2COOH, C2H5NH2, CH3COOH, HOOC(NH2)CHCOOH, NH3.6. Khi cho amin X ®¬n chøc vµo dung dÞch chøa hçn hîp NaNO2 vµ HCl thÊy cã khÝ tho¸t ra. MÆt kh¸c khi cho X t¸c dông víi dung dÞch FeCl2 d− thu ®−îc khèi l−îng kÕt tña ®óng b»ng khèi l−îng X tham gia ph¶n øng. a) ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc. b) X¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o cña X.7. Cho 0,1 mol α-amino axit ph¶n øng võa ®ñ víi 100ml dung dÞch NaOH 1M, sau ph¶n øng thu ®−îc 11,1 gam muèi khan. X¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o cña α-amino axit .8. §èt ch¸y hoµn toµn 17,8 gam hîp chÊt amino axit ®−îc lÊy tõ thiªn nhiªn ng−êi ta thu ®−îc 13,44 L khÝ CO2, 12,6 gam n−íc vµ 1,12 L N2. MÆt kh¸c, khi cho 0,1 mol A ph¶n øng hÕt víi hçn hîp NaNO2 vµ HCl, ng−êi ta thu ®−îc 2,24 L khÝ N2. C¸c chÊt khÝ ®Òu ®o ë ®iÒu kiÖn tiªu chuÈn. a) X¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o thu gän cña A. b) A cã tan ®−îc trong n−íc kh«ng ? V× sao ?III. H−íng dÉn gi¶i – §¸p ¸nA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quanC©u 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10§¸p ¸n D D B B D A D A D AB. Tr¾c nghiÖm tù luËn1. C¸ch viÕt ®ång ph©n amin : 4 × 2 + 2 − 11 + 1 C4H11N ⇒ π + v = = 0 ⇒ m¹ch C no vµ hë 2 49
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H ChØ cã 2 ®ång ph©n m¹ch C lµ : C – C – C – C vµ C − C − C . | C – G¾n nhãm –NH2 vµo c¸c nguyªn tö C cña c¸c m¹ch ®Ó ®−îc c¸c ®ångph©n amin bËc I : C C C C NH2 C C C C NH2 butylamin but-2-ylamin (hay sec-butylamin) C C C C NH2 C C NH2 C C 2-metylprop-1-ylamin 2-metylprop-2-ylamin (hay isobutylamin) (hay tert-butylamin) – ChÌn nhãm –NH– vµo gi÷a m¹ch C ®Ó ®−îc c¸c ®ång ph©n amin bËc II: C C C NH C C C NH C C C C NH C C metylpropylamin ®ietylamin isopropylmetylamin - G¾n 3 nhãm ankyl vµo nguyªn tö N ®Ó cã amin bËc III : C C C N C etyl®imetylamin2. a) Trong phßng thÝ nghiÖm nªn dïng dung dÞch axit (nh− dung dÞch HCl lo·ng) ®Ó röa s¹ch lä chøa anilin v× anilin lµ mét baz¬, c¸c axit ph¶n øng víi anilin t¹o ra muèi tan. b) §Ó khö mïi tanh cña c¸ dÝnh trªn c¸c vËt dông trong nhµ bÕp ta nªn dïng giÊm hay chanh v× mïi tanh cña c¸ lµ do hçn hîp nhiÒu amin t¹o ra. C¸c axit cã trong chanh hay giÊm ph¶n øng víi c¸c amin nµy lµm mÊt mïi tanh. c) T¬ t»m hay len ®−îc t¹o thµnh tõ c¸c polipeptit. Khi giÆt ¸o quÇn b»ng xµ phßng cã ®é kiÒm cao th× c¸c polipeptit sÏ bÞ thñy ph©n trong m«i tr−êng kiÒm nªn lµm háng quÇn ¸o .3. C¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc : 50
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H + – a) CH3NH2 + H2O → CH3NH3 + OH 2CH3NH3 + SO2− + 2CH3NH2 + H2SO4 → 4 CH3NH2 + CH3I → (CH3)2NH + HI CH3NH2 + HNO2 → CH3OH + N2 + H2O 2CH3NH2 + 2H2O + CuSO4 → Cu(OH)2 + 2CH3 NH3 + SO2− + 4 + – b) C6H5NH2 + HCl → C 6 H5 NH3 + Cl C6H5NH2 + 3Br2 → Br3C6H2NH2 + 3HBr + – C6H5NH2 + HNO2 + HCl → C6H5N2 Cl + 2H2O4. a) Hîp chÊt X lµ mét tripeptit. §−îc t¹o thµnh tõ 3 α-amino axit : glyxin, valin vµ alanin. Tªn ®Çy ®ñ cña X lµ : Glyxylvalinalanin Tªn viÕt gän cña X lµ : Gly-Val-Ala b) X ®−îc t¹o thµnh tõ 3 α-amino axit nªn X cã sè ®ång ph©n lo¹i peptit lµ : 3! = 1 × 2 × 3 = 6 ®ång ph©n. Tªn thu gän cña 6 ®ång ph©n ®ã lµ : Gly-Val-Ala ; Gly-Ala-Val ; Val-Gly-Ala ; Val-Ala-Gly ; Ala-Gly-Val ; Ala-Val-Gly.5. a) Ph©n biÖt 4 lä mÊt nh·n chøa 4 chÊt láng : ancol etylic, phenol, anilin, benzen. – TrÝch c¸c mÉu thö råi cho c¸c mÉu thö vµo n−íc, chØ cã ancol etylic tan. – §un nhÑ 3 mÉu thö cßn l¹i, phenol tan trong n−íc nãng t¹o thµnh dung dÞch trong suèt. – Sau ®ã cho 2 mÉu thö cßn l¹i vµo dung dÞch HCl, chØ cã anilin tan : C6H5NH2 + HCl → C6H5NH3Cl Cßn benzen kh«ng tan. b) Ph©n biÖt 5 lä mÊt nh·n chøa 5 dung dÞch : NH2CH2COOH, C2H5NH2, CH3COOH, HOOC(NH2)CHCOOH, C6H5NH2. Cho quú tÝm vµo c¸c mÉu thö : + MÉu thö lµm quú tÝm ho¸ xanh lµ C2H5NH2 . + 2 mÉu thö kh«ng lµm ®æi mµu quú tÝm lµ NH2CH2COOH, C6H5NH2. 51
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H Cho dung dÞch Br2 vµo 2 mÉu thö nµy, mÉu thö t¹o kÕt tña tr¾ng lµ C6H5NH2, cßn l¹i lµ NH2CH2COOH. C6H5NH2 + 3Br2 → Br3C6H2NH2 + 3HBr + 2 mÉu thö lµm mµu quú tÝm ho¸ ®á lµ : CH3COOH vµ HOOC(NH2)CHCOOH. Cho hçn hîp NaNO2 vµ CH3COOH (®Ó t¹o ra HNO2) vµo 2 mÉu thö nµy, mÉu thö cã khÝ bay ra lµ HOOC(NH2)CHCOOH, cßn l¹i lµ CH3COOH. HOOC(NH2)CHCOOH + HNO2 → HOOC(OH)CHCOOH + N2↑ + H2O6. a) C¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc : HCl + NaNO2 → HNO2 + NaCl X (amin ®¬n chøc) ph¶n øng víi HNO2 cã khÝ bay ra ⇒ X lµ amin bËc I cã c«ng thøc CxHyNH2 CxHyNH2 + HNO2 → CxHyOH + N2↑ + H2O 2CxHyNH2 + 2H2O + FeCl 2 → Fe(OH)2 ↓ + CxHyNH3Cl b) X¸c ®Þnh c«ng thøc cÊu t¹o : Gäi a lµ sè gam X tham gia ph¶n øng 2CxHyNH2 + 2H2O + FeCl 2 → Fe(OH)2 + CxHyNH3Cl 2(12x + y + 16) 90 a a ⇒ 12x + y + 16 = 45 → 12x + y = 29 → y = 29 – 12x ⇒ cÆp nghiÖm hîp lÝ lµ x = 1 vµ y = 5 ⇒ c«ng thøc cÊu t¹o cña X lµ CH2CH2NH2.7. Sè mol NaOH = 0,1.1 = 0,1 (mol) (H2N)aCxHy(COOH)b + bNaOH → (H2N)aCxHy(COONa)b + bH2O 1 b 1 0,1 0,1 0,1 ⇒ b = 1 ⇒ C«ng thøc ph©n tö cã d¹ng (H2N)aCxHy(COOH) ⇒ Khèi l−îng muèi = (16a + 12x + y + 67).0,1 = 11,1 gam ⇒ 12x + y + 16a = 44 ⇒ 12x + y = 44 – 16a a = 1 ⇒ 12x + y = 28 ⇒ x = 2 vµ y = 4 52
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H CTCT : CH3–CH(NH2)–COOH. a = 2 ⇒ 12x + y = 12 ⇒ x = 1 vµ y = 0 CTCT : (NH2)2C–COOH : lo¹i v× kh«ng phï hîp víi ho¸ trÞ cacbon.8. 13,44 a) n C = n CO2 = = 0,6 (mol) → mC = 0,6.12 = 7,2 (gam) 22,4 12,6 × 2 mH = =1,4 (gam) 18 2, 24 n N2 = = 0,1 (mol) ⇒ m N = 28.0,1 = 2,8 (gam) 22,4 mO = 17,8 – (7,2 + 1,4 + 2,8) = 6,4 (gam) §Æt CTPT cña A cã d¹ng : CxHyOzNt m m m 7, 2 6, 4 2, 8 x : y : z : t = C : mH : O : N = : 1, 4 : : =3:7:2:1 12 16 14 12 16 14 CTPT cña A cã d¹ng : (C3H7O2N)n Theo ®Ò : 0,1 mol A ph¶n øng víi HNO2 (NaNO2 + HCl) → 0,1 mol N2 ⇒ ph©n tö A chøa 1 nhãm –NH2 ⇒ ph©n tö A chØ cã 1 nguyªn tö N. ⇒ CTPT cña A lµ C3H7O2N. V× amino axit A ®−îc lÊy tõ thiªn nhiªn ⇒ A lµ α-amino axit ⇒ CTCT cña A : NH2–CH(CH3)–COOH + – b) A tån t¹i ë d¹ng ion l−ìng cùc : NH3–CH(CH3)–COO nªn dÔ tan trong n−íc lµ dung m«i ph©n cùc. 53
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H Ch−¬ng 4. POLIMEI. KiÕn thøc träng t©ma) HiÓu c¸c kh¸i niÖm Monome, polime, m¾t xÝch, hÖ sè polime ho¸ m¾t xÝch o xt, t , p n CH2 CH2  → CH2 CH2 n hÖ sè polime ho¸ polimeb) BiÕt c¸c vËt liÖu polime : ChÊt dÎo, vËt liÖu compozit, t¬, cao su.c) Ph©n lo¹i ®óng c¸c polime : – Theo nguån gèc : polime thiªn nhiªn, tæng hîp vµ nh©n t¹o. – Theo c¸ch tæng hîp : polime trïng hîp vµ trïng ng−ng.d) N¾m v÷ng tÝnh chÊt : – TÝnh chÊt vËt lÝ : + HÇu hÕt lµ chÊt r¾n, kh«ng cã nhiÖt ®é nãng ch¶y nhÊt ®Þnh. + Mét sè cã tÝnh dÎo, mét sè cã tÝnh ®µn håi, mét sè cã tÝnh dai... – TÝnh chÊt ho¸ häc : + Ph¶n øng gi÷ nguyªn m¹ch polime : Ph¶n øng céng : khi m¹ch chÝnh hay nhãm thÕ cã liªn kÕt béi. Ph¶n øng thÕ : thÕ vµo m¹ch chÝnh hay thÕ c¸c nhãm chøc. + Ph¶n øng c¾t m¹ch polime : C¸c polime ®−îc t¹o thµnh do ph¶n øng trïng hîp th−êng bÞ nhiÖt ph©n : polistiren, cao su... C¸c polime ®−îc t¹o thµnh do ph¶n øng trïng ng−ng th−êng bÞ thñy ph©n : c¸c polime cã nhãm –CO–NH– ; –CO– ... + Ph¶n øng kh©u m¹ch polime : t¹o c¸c cÇu nèi –S–S– hay –CH2– ®Ó h×nh thµnh m¹ng l−íi.KÜ n¨ng – ViÕt ®−îc ph¶n øng trïng hîp, ®ång trïng hîp vµ trïng ng−ng. – Tõ monome x¸c ®Þnh ®−îc polime vµ ng−îc l¹i – ViÕt ®−îc c¸c s¬ ®å ph¶n øng ®iÒu chÕ : 54
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H + 5 lo¹i cao su : cao su buna ; cao su isopren ; cao su cloropren ; cao subuna-N ; cao su buna-S. Tõ nguyªn liÖu ®Çu lµ khÝ thiªn nhiªn vµ s¶n phÈm dÇumá. + 7 lo¹i t¬ : nilon-6 ; nilon-7 ; nilon-6,6 ; lapsan, olon (nitrin), visco,xenluloz¬ axetat. + Mét sè polime th−êng gÆp : PE, PVC, PVA, PMMA, PS... tõ nguyªn liÖu®Çu lµ khÝ thiªn nhiªn vµ s¶n phÈm dÇu má – Gi¶i c¸c bµi tËp ®Þnh l−îng vÒ polime, tÝnh hiÖu suÊt.II. Bµi tËp ¸p dôngA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quan1. Cã bao nhiªu vËt liÖu polime trong c¸c vËt liÖu sau : gèm, gç, nhùa, lôa, len, compozit, protein. A. 4. B. 5. C. 6. D. 7.2. D·y chuyÓn ho¸ nµo sau ®©y kh«ng ®óng ? A. C2H2 → C4H4 → C4H6 → Cao su buna B. C2H2 → CH3CHO → C2H5OH → C4H6 → Cao su buna C. C2H2 → C2H3OH → C2H5OH → C4H6 → Cao su buna D. C2H2 → C2H6 → C2H5Cl → C2H5OH → C4H6 → Cao su buna3. Tõ chÊt ®Çu lµ etilen vµ c¸c nguyªn liÖu v« c¬ kh¸c cã thÓ ®iÒu chÕ PVC víi sè ph−ong tr×nh ho¸ häc tèi thiÓu lµ A. 3. B. 4. C. 5. D. 6.4. Nhãm gåm c¸c lo¹i t¬ cã nguån gèc xenluloz¬ lµ : A. t¬ t»m ; v¶i sîi ; len. B. len ; t¬ nilon-6 ; t¬ axetat. C. v¶i sîi ; t¬ visco. D. t¬ t»m ; v¶i sîi.5. NhËn xÐt nµo sau ®©y ®óng ? A. C¸c lo¹i sîi v¶i, sîi len ®Òu lµ t¬ thiªn nhiªn. B. T¬ nilon-6 lµ t¬ nh©n t¹o. C. T¬ visco lµ t¬ tæng hîp. D. T¬ xenluloz¬ axetat lµ t¬ ho¸ häc. 55
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H6. Ph¸t biÓu nµo sau ®©y ®óng ? A. Cao su buna lµ s¶n phÈm ®ång trïng hîp cña buta-1,3-®ien vµ natri. B. Cao su thiªn nhiªn lµ s¶n phÈm trïng hîp cña cloropren. C. Cao su buna-S lµ mét lo¹i copolime. D. Cao su buna-N lµ s¶n phÈm cña ph¶n øng trïng ng−ng.7. Ph−¬ng ph¸p ®iÒu chÕ polime nµo sau ®©y ®óng ? A. Trïng ng−ng caprolactam t¹o ra t¬ nilon-6. B. §ång trïng hîp axit terephtalic vµ etylen glicol ®Ó ®−îc poli(etylen terephtalat). C. §ång trïng hîp buta-1,3-®ien vµ vinyl xianua ®Ó ®−îc cao su buna-N. D. Trïng hîp ancol vinylic ®Ó ®−îc poli(vinyl ancol).8. D·y chuyÓn ho¸ nµo sau ®©y kh«ng ®óng ? A. Tinh bét → §extrin → Mantoz¬ → Glucoz¬→ Glicogen B. Tinh bét → Saccaroz¬ → Glucoz¬ → CO2→ Glucoz¬ C. Tinh bét → §extrin → Mantz¬ → Glucoz¬ → CO2 D. Tinh bét → §extrin → Saccaroz¬ → Glucoz¬9. C«ng thøc nµo sau ®©y kh«ng ph¶i cña cao su ? A. B. n CN n Cl C. D. n n10. Ph¸t biÓu nµo sau ®©y kh«ng ®óng ? A. T¬ nilon-6,6 lµ polime ®−îc h×nh thµnh do c¸c liªn kÕt peptit. B. T¬ lapsan ®−îc tæng hîp tõ axit terephtalic vµ etylen glicol. C. T¬ nitron thuéc lo¹i t¬ vinylic. D. Len, b«ng lµ c¸c lo¹i polime thiªn nhiªn. 56
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3HB. Tr¾c nghiÖm tù luËn1. a) ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc ®iÒu chÕ c¸c polime b»ng c¸c ph−¬ng ph¸p : trïng hîp, ®ång trïng hîp, trïng ng−ng. b) ViÕt ph−¬ng tr×nh ho¸ häc minh häa cho sù chuyÓn ho¸ tõ polime nµy sang polime sang polime kh¸c. c) Cho polime sau : ( NH − [CH 2 ]5 − CO )n Polime trªn ®−îc ®iÒu chÕ b»ng nh÷ng ph−¬ng ph¸p nµo ? ViÕt ph−¬ng tr×nh ho¸ häc cña ph¶n øng ®iÒu chÕ polime ®ã.2. ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc ®iÒu chÕ c¸c polime sau : a) PVA, PVC, thñy tinh h÷u c¬ plexiglas (PMMA) tõ butan vµ c¸c chÊt v« c¬ cÇn thiÕt. b) Cao su buna-S vµ cao su cloropren tõ c¸c s¶n phÈm cña dÇu má lµ hexan, butan, etan. c) Poli(etylen-terephtalat) cßn gäi lµ t¬ lapsan tõ c¸c nguyªn liÖu ®Çu lµ p-xilen vµ etilen. d) Keo d¸n ure-foman®ehit tõ c¸c khÝ CO2, NH3 vµ CH4.3. §Ó ®iÒu chÕ cao su buna-N ng−êi ta xuÊt ph¸t tõ nguyªn liÖu h÷u c¬ ban ®Çu lµ khÝ butan vµ metan. a) ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc x¶y ra. b) TÝnh thÓ tÝch khÝ butan vµ khÝ metan cÇn dïng (ë ®ktc) ®Ó ®iÒu chÕ 1 tÊn cao su buna-N. BiÕt hiÖu suÊt chung cña c¶ qu¸ tr×nh lµ 45%.4. Tr−íc kia ng−êi ta ®iÒu chÕ cao su buna theo ph−¬ng ph¸p cña Le-be-®ep tõ nguyªn liÖu ®Çu lµ tinh bét. ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc vµ tÝnh khèi l−îng bét m× chøa 90% tinh bét cÇn ®Ó s¶n xuÊt 1 tÊn cao su. BiÕt r»ng hiÖu suÊt trung b×nh cña mçi giai ®o¹n lµ 60%.III. H−íng dÉn gi¶i – §¸p ¸nA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quanC©u 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10§¸p ¸n C C A C D C C A B A 57
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3HB. Tr¾c nghiÖm tù luËn1. a) + Ph−¬ng ph¸p trïng hîp : xt,t o ,p n CH CH2 → CH CH2 CH3 CH3 n + Ph−¬ng ph¸p trïng ng−ng : xt,t o ,p nNH 2 − [CH 2 ]6 − COOH → ( NH − [CH 2 ]6 − CO )n + H 2 O + Ph−¬ng ph¸p ®ång trïng hîp : xt,t o ,p n CH2 CH CH CH2 + n CH CH2 → CH2 CH CH CH2 CH CH2 n b) CH2 CH + nNaOH  → CH2 CH + nCH3COONa OOCCH3 n OH n c) + §iÒu chÕ b»ng ph−¬ng ph¸p trïng hîp : CH2 CH2 CO H2O nH2C  → NH [CH2]5 CO CH2 CH2 NH n + §iÒu chÕ b»ng ph−¬ng ph¸p trïng ng−ng : xt,t o nNH 2 − [CH 2 ]5 − COOH  ( NH − [CH 2 ]5 − CO ) n + H 2 O →2. a) + §iÒu chÕ PVA : xt,t o CH3CH2CH2CH3  CH3CH=CH2 + CH4 → 1500o C  → 2CH4 ← CH ≡ CH + 3H2  58
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H 2+ + o Hg ,H ,t CH ≡ CH + H2O  CH3CHO → Mn 2+ , t o 2CH3CHO + O2  2CH3COOH → xt,t o ,p CH ≡ CH + CH3COOH → CH2=CH–OOCCH3 xt,t o n CH2 CH OOCCH3  → CH 2 CH OOCCH3 n+ §iÒu chÕ PVC : xt,t o CH3CH2CH2CH3  CH3CH3 + CH2 = CH2 → CH2 = CH2 + Cl2 → CH2Cl – CH2Cl 500o C CH2Cl–CH2Cl → CH2 = CH – Cl + HCl xt,t o ,p n CH 2 CH → CH2 CH Cl Cl n+ §iÒu chÕ thñy tinh h÷u c¬ : xt,t o CH3CH2CH2CH3  CH3CH=CH2 + CH4 → xt,t o CH4 + O2  CH3OH → H + ,t o CH3CH=CH2 + H2O  CH3CHOHCH3 → to CH3CHOHCH3 + CuO  CH3COCH3 + Cu + H2O → CN CH3 C CH3 + HCN  CH3 → C CH3 O OH CN COOH H O + ,t o CH3 C CH3  CH3 3 → C CH3 OH OH COOH H SO ®Æc CH3 C CH3 → CH2 2 4 o  C COOH + H2O 180 C OH CH3 59
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H H SO ®Æc CH2 C COOH + CH3OH → CH2 2 to 4  C COO CH3 + H2O CH3 CH3 COOCH3 xt,t o ,p CH2 C COO CH3 → ← CH2 C CH3 CH3 n b) + §iÒu chÕ cao su buna-S : xt,t o CH3CH2CH2CH3  CH2=CH–CH=CH2 + 2H2 → rifominh CH3CH2CH2CH2CH2CH3 + 4H2 xt,t o CH3CH3  CH2=CH2 + H2 → + CH 2=CH2 H+ CH2CH3 xt, to CH2CH3 CH=CH2 + H2 xt, to, p CH-CH2nCH2=CH-CH=CH2 + nCH=CH2 CH2-CH=CH-CH2 n + §iÒu chÕ cao su cloropren : xt,t o CH3CH2CH2CH3  CH3CH=CH2 + CH4 → 1500o C  → 2CH4 ← CH ≡ CH + 3H2  o xt,t CH ≡ CH  CH2=CH–C≡CH → 60
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG TÂ KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H CH 2 = CH − C ≡ CH + HCl  CH 2 = CH − C = CH 2 → | Cl xt, p, to n CH2=CH C=CH2 CH2 CH C CH2 Cl Cl n c) §iÒu chÕ t¬ lapsan :3CH2=CH2 + 2KMnO4 + 4H2O 3CH2OH-CH2OH + 2KOH + 2MnO2 o + KMnO4 , tCH3 CH3 KOOC COOKKOOC COOK + H2SO4 HOOC COOH + K2SO4nHOOC tO, xt nH2O + COOH + n HO CH2 CH2 OH OC CO O CH2 CH2 O n d) Keo d¸n ure-foman®ehit 180o C, 200 atm CO2 + 2NH3  (NH 2 )2 CO + H 2 O → xt,t o CH 4 + O2  HCHO + H 2 O → H + ,t o H + ,t o (NH 2 )2 CO  NH 2 − CO − NH − CH 2 OH  → → ( NH − CO − NH − CH 2 ) + nH 2 O3. a) C¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc : xt,t o CH3CH 2 CH 2 CH3  CH 2 = CH − CH = CH 2 + 2H 2 → 1500o C  → 2CH4 ← CH ≡ CH + 3H2  xt,t o CH ≡ CH + HCN  CH 2 = CH − CN → 61
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG T KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H xt,t o ,p nCH 2 = CH − CH = CH 2 + nCH 2 = CH − CN → ( CH 2 − CH = CH − CH 2 − CH 2 − CH )n | CN b) ThÓ tÝch khÝ butan vµ khÝ metan cÇn dïng : Tõ 4 ph−¬ng tr×nh ho¸ häc trªn ta cã s¬ ®å : n mol C4H10 vµ 2n mol CH4  1 mol cao su buna-N → ⇒ 58n gam 107n gam 6 x? 10 gam 106 × 58n Khèi l−îng C4H10 theo lÝ thuyÕt cÇn dïng = x = ≈ 543056 (gam) 107n ⇒ ThÓ tÝch C4H10 theo lÝ thuyÕt = 209345,8 L ⇒ ThÓ tÝch C4H10 theo thùc tÕ : 100 3 = 209345,8 × = 465212, 9 L ≈ 465,213 m 45 Theo s¬ ®å trªn : sè mol CH4 = 2 sè mol C4H10 ⇒ ThÓ tÝch CH4 = 2 thÓ tÝch C4H10 = 930,426 m3.4. C¸c ph−¬ng tr×nh ho¸ häc : o xt, t (C6H10O5)n + nH2O  nC6H12O6 → enzim C6H12O6  2C2H5OH + 2CO2 → Al O ,MgO 2C2H5OH  CH2=CH–CH=CH2 + 2H2O + H2 2 3 o → 450 C xt,t o ,p xCH2=CH–CH=CH2 → ( CH 2 − CH = CH − CH 2 )x Tõ ph¶n øng trïng hîp : khèi l−îng C4H6 = khèi l−îng cao su buna = 1 tÊn = 106 gam Tõ 4 ph¶n øng trªn ta cã : (C6H10O5)n → nC6H12O6 → 2nC2H5OH → nC4H6 → Cao su buna 162n gam 54n gam ? 106 gam 62
    • TRỌNG TÂM KI N TH C VÀ GI I BÀI T P HÓA H C 12 NG TÂ KIẾN THỨC VÀ GIẢI BÀ TẬP HÓ HỌC D&3H 106.54nKhèi l−îng tinh bét cÇn dïng theo lÝ thuyÕt = (gam) 162nKhèi l−îng tinh bét cÇn dïng theo thùc tÕ 106.54n 100 100 100 100 100 = × × × × × ≈ 2,86.106 gam = 2,86 tÊn 162n 90 60 60 60 60 Tµi liÖu ®−îc cung cÊp bëi t¹p chÝ d¹y vµ häc hãa häc Xin vui lßng ghi râ nguån khi ph¸t hµnh http://ngocbinh.dayhoahoc.com Copyright © 2012 63
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H Ch−¬ng 5. §¹I C¦¥NG VÒ KIM LO¹II. KiÕn thøc träng t©ma) TÝnh chÊt chung cña kim lo¹i – ¤n l¹i phÇn liªn kÕt kim lo¹i vµ 3 kiÓu m¹ng tinh thÓ kim lo¹i (líp 10). – Kim lo¹i chØ thÓ hiÖn tÝnh khö trong c¸c ph¶n øng hãa häc : M → Mn+ + neb) Pin ®iÖn hãa HiÓu râ qu¸ tr×nh oxi hãa - khö x¶y ra t¹i c¸c ®iÖn cùc trong pin ®iÖn hãa.c) ThÕ ®iÖn cùc chuÈn vµ d·y ®iÖn hãa - Tõ thÕ ®iÖn cùc hi®ro chuÈn : E o + / H = 0,00 V ⇒ Gi¸ trÞ thÕ ®iÖn cùc H 2chuÈn c¸c kim lo¹i Eo n+ / M . M D·y ®iÖn hãa chuÈn theo chiÒu Eo t¨ng dÇn : TÝnh oxi hãa t¨ng dÇn Mg2+ Al3+ Mn2+ Zn2+ Fe2+ Ni2+ Sn2+ Pb2+ H+ Cu2+ Fe3+ Ag+ Au3+ -----------------------------------------------(axit)----------------------- Mg Al Mn Zn Fe Ni Sn Pb (H) Cu Fe2+ Ag Au TÝnh khö gi¶m dÇn - ý nghÜa d·y ®iÖn hãa : cation trong cÆp oxi hãa - khö cã thÕ ®iÖn cùcchuÈn lín h¬n cã thÓ oxi hãa kim lo¹i trong cÆp cã thÕ ®iÖn cùc chuÈn nhá h¬n. Trong c¸c chÊt ®angxÐt: ChÊt oxi ho¸ m¹nh nhÊt oxi ho¸ chÊt khö m¹nhnhÊt, sinh ra chÊt oxi ho¸ yÕu h¬n vµ chÊt khö yÕu h¬n (quy t¾c α). Cu2+ Ag+ Cu Ag – TÝnh suÊt ®iÖn ®éng chuÈn cña pin ®iÖn hãa : E o = E o d−¬ng − E o ©m pin cùc cùc o o o ( C¸ch nhí : lÊy E cã gi¸ trÞ lín trõ cho E cã gi¸ trÞ nhá ⇒ E pin > 0)c) ¡n mßn kim lo¹i Ph©n biÖt :
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H – ¡n mßn hãa häc : kh«ng ph¸t sinh dßng ®iÖn. – ¡n mßn ®iÖn hãa häc : ph¸t sinh dßng ®iÖn. + §iÒu kiÖn ®Ó cã ¨n mßn ®iÖn hãa. + C¬ chÕ ¨n mßn ®iÖn hãa. C¸ch chèng ¨n mßn kim lo¹i : b¶o vÖ bÒ mÆt vµ b¶o vÖ ®iÖn hãa.e) §iÖn ph©n N¾m v÷ng thø tù oxi hãa - khö t¹i c¸c ®iÖn cùc : – Kh¶ n¨ng nhËn electron t¨ng dÇn t¹i catot : + 2+ + 2+ 3+ 2+ 3+ 2+ 2+ 2+ + 2+ 3+ + 3+ K Ca Na Mg Al Zn Cr Fe Ni Pb H Cu Fe Ag Au – Kh¶ n¨ng nh−êng electron t¨ng dÇn t¹i anot : SO2 − NO3 CO3 − H 2 O O2 − OH − Cl − Br − I − anot tan 4 − 2 Chó ý : + Trong dung dÞch n−íc, c¸c ion gèc axit cã oxi kh«ng bÞ ®iÖn ph©n. + NÕu anot lµm b»ng c¸c kim lo¹i (trõ Pt) th× kim lo¹i lµm anot nh−êngelectron (®iÖn ph©n anot tan). + Ph©n biÖt dÊu c¸c ®iÖn cùc : B×nh ®iÖn ph©n : catot lµ cùc – ; anot lµ cùc + Trong pin ®iÖn hãa : catot lµ cùc + ; anot lµ cùc – AIt VËn dông c«ng thøc : m = ®Ó tÝnh khèi l−îng chÊt sinh ra t¹i c¸c nF®iÖn cùc.f) §iÒu chÕ kim lo¹i Chän ph−¬ng ph¸p ®iÒu chÕ kim lo¹i thÝch hîp K Ca Na Mg Al Zn Cr Fe Ni Sn Pb Cu Hg Ag Hg Pt Au §iÖn ph©n nãng ch¶y NhiÖt luyÖn, thñy luyÖn, ®iÖn ph©n dung dÞchKÜ n¨ng – N¾m v÷ng c¸c ph−¬ng ph¸p gi¶i bµi tËp kim lo¹i nh− : ph©n tö khèi trungb×nh, ®Þnh luËt b¶o toµn electron ... – TÝnh suÊt ®iÖn ®éng cña pin ®iÖn hãa. – ¸p dông quy t¾c α ®Ó xÐt chiÒu vµ thø tù cña ph¶n øng oxi hãa - khö. – Gi¶i c¸c bµi tËp ®iÖn ph©n.
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3HII. Bµi tËp ¸p dôngA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quan1. C¸c kim lo¹i trong d·y nµo sau ®©y cã kh¶ n¨ng t¸c dông víi n−íc ë nhiÖt ®é th−êng ? A. Na, Ca, Li, Ba B. Na, Ca, Be, Li C. Na, Ca, Mg, Be D. Na, Be, Li, Ba2. NhËn ®Þnh nµo sau ®©y ®óng ? A. C¸c kim lo¹i ®Òu cã sè electron líp ngoµi cïng ≤ 4. B. C¸c nguyªn tè nhãm B ®Òu lµ kim lo¹i. C. C¸c nguyªn tè cã 1, 2 3 electron ®Òu lµ c¸c kim lo¹i. D. C¸c nguyªn tè ë c¸c nhãm IA, IIA, IIIA (kh«ng kÓ hi®ro) ®Òu lµ kim lo¹i.3. Kim lo¹i dÉn ®−îc ®iÖn lµ nhê cã A. c¸c ion d−¬ng kim lo¹i vµ electron. B. cÊu t¹o m¹ng tinh thÓ kim lo¹i. C. c¸c electron tù do. D. c¸c ion d−¬ng vµ ion ©m. 2+ 2+ 2+ +4. Tõ c¸c cÆp oxi ho¸ - khö sau : Zn /Zn, Mg /Mg, Cu /Cu vµ Ag /Ag, sè pin ®iÖn ho¸ cã thÓ lËp ®−îc tèi ®a lµ A. 3. B. 4. C. 5. D. 6.5. §iÖn ph©n lµ qu¸ tr×nh A. oxi hãa vµ khö x¶y ra trªn bÒ mÆt c¸c ®iÖn cùc d−íi t¸c dông dßng ®iÖn mét chiÒu cña c¸c ion. B. ph©n hñy c¸c chÊt trªn bÒ mÆt c¸c ®iÖn cùc d−íi t¸c dông cña dßng ®iÖn mét chiÒu. C. oxi hãa vµ khö cña c¸c ion hay ph©n tö x¶y ra trªn bÒ mÆt c¸c ®iÖn cùc nhê dßng ®iÖn mét chiÒu. D. ph©n li c¸c chÊt thµnh c¸c ion d−íi t¸c dông cña dßng ®iÖn mét chiÒu. 2+6. Trong qu¸ tr×nh ®iÖn ph©n dung dÞch Pb(NO3)2 víi c¸c ®iÖn cùc tr¬, ion Pb di chuyÓn vÒ A. cùc d−¬ng vµ bÞ oxi ho¸. B. cùc d−¬ng vµ bÞ khö. C. cùc ©m vµ bÞ oxi ho¸. D. cùc ©m vµ bÞ khö.
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H7. T¸c dông cña cÇu muèi trong pin ®iÖn hãa lµ A. cho c¸c muèi ë hai cèc pha trén víi nhau. B. cho c¸c anion vµ cation di chuyÓn qua l¹i. C. cho dßng electron di chuyÓn tõ cùc ©m ®Õn cùc d−¬ng. D. c©n b»ng nång ®é c¸c muèi ë hai cèc.8. So s¸nh pin ®iÖn hãa vµ ¨n mßn kim lo¹i, ®iÒu nµo sau ®©y kh«ng ®óng ? A. Tªn c¸c ®iÖn cùc gièng nhau : catot lµ cùc ©m vµ anot lµ cùc d−¬ng. B. Pin ®iÖn hãa ph¸t sinh dßng ®iÖn, ¨n mßn kim lo¹i kh«ng ph¸t sinh dßng ®iÖn. C. Kim lo¹i cã tÝnh khö m¹nh h¬n lu«n lµ cùc ©m. D. ChÊt cã tÝnh khö m¹nh h¬n bÞ ¨n mßn.9. Cho c¸c chÊt Cu, Fe, Ag vµ c¸c dung dÞch HCl, CuSO4, FeCl2, FeCl3. Sè cÆp chÊt cã ph¶n øng víi nhau lµ A. 2. B. 3. C. 4. D. 5.10. Cho CO d− ®i qua hçn hîp gåm CuO, Al2O3, MgO. Sau khi ph¶n øng kÕt thóc chÊt r¾n thu ®−îc lµ A. Al, Cu, MgO. B. Cu, Al2O3, MgO. C. Cu, Al, Mg. D. Mg, Cu, Al2O3.11. Nhóng mét thanh ®ång kim lo¹i vµo 200 ml dung dÞch AgNO3 0,1M. Sau mét thêi gian lÊy thanh ®ång ra khái dung dÞch th× thÊy khèi l−îng thanh ®ång t¨ng lªn 0,76 gam. Nång ®é dung dÞch AgNO3 sau ph¶n øng lµ A. 0,05M. B. 0,075M. C. 0,025M. D. 0,0375M.12. D·y gåm c¸c kim lo¹i cã thÓ ®iÒu chÕ b»ng ph−¬ng ph¸p ®iÖn ph©n dung dÞch muèi lµ A. Al, Fe, Cr. B. Fe, Cu, Ag. C. Mg, Zn, Cu. D. Sr, Ag, Au.13. D·y gåm c¸c kim lo¹i cã thÓ ®iÒu chÕ b»ng ph−¬ng ph¸p thñy luyÖn lµ A. Al, Fe, Cr. B. Hg, Cu, Ag. C. Mg, Zn, Cu. D. Sr, Ag, Au.14. D·y gåm c¸c kim lo¹i cã thÓ ®iÒu chÕ b»ng ph−¬ng ph¸p nhiÖt luyÖn lµ A. Al, Fe, Cr. B. Zn, Cu, Sn. C. Mg, Zn, Cu. D. Sr, Ag, Au.
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H15. D·y gåm c¸c kim lo¹i chØ cã thÓ ®iÒu chÕ b»ng ph−¬ng ph¸p ®iÖn ph©n nãng ch¶y lµ A. Al, Fe, Cr. B. K, Ba, Al. C. Mg, Zn, Cu. D. Sr, Ag, Au.B. Tr¾c nghiÖm tù luËn1. a) ViÕt cÊu h×nh electron chung cña nguyªn tö vµ ion c¸c nguyªn tè nhãm IA, IIA. b) ViÕt cÊu h×nh electron nguyªn tö cña c¸c nguyªn tè kim lo¹i Fe, Cu vµ c¸c ion cña chóng. c) So s¸nh sè electron líp ngoµi cïng cña c¸c ion kim lo¹i nhãm A vµ nhãm B.2. S¾p xÕp theo chiÒu t¨ng dÇn : a) B¸n kÝnh nguyªn tö cña : Na ; Mg ; K ; Ba. b) TÝnh dÉn ®iÖn vµ nhiÖt cña : Ag ; Cu ; Al ; Fe. c) Khèi l−îng riªng cña : Li, Al, Fe, Os. d) NhiÖt ®é nãng ch¶y cña : Hg ; Cr ; W. e) TÝnh cøng cña Na ; Mg ; Cr ; Cu.3. Cho c¸c thÕ ®iÖn cùc chuÈn sau : E o 2 + / Pb = – 0,13 V ; E o 2 + / Fe = (– 0,44 V) ; E o + / Ag = 0,80 V. Pb Fe Ag a) TÝnh suÊt ®iÖn ®éng cña c¸c cÆp pin ®−îc h×nh thµnh tõ c¸c cÆp oxi hãa - khö trªn. b) Cho bét Fe vµo dung dÞch chøa hçn hîp Pb(NO3)2 vµ AgNO3. Ph¶n øng oxi hãa - khö ®Çu tiªn x¶y ra lµ ph¶n øng nµo ? Zn 2+ Fe2+ Cu 2+ Fe3+ Ag +4. Cho trËt tù d·y ®iÖn hãa : Zn Fe Cu Fe2+ Ag Khi cho hçn hîp Zn vµ Fe vµo dung dÞch chøa hçn hîp AgNO3 vµ Cu(NO3)2. Sau ph¶n øng ng−êi ta thu ®−îc 3 kim lo¹i. H·y viÕt c¸c ph¶n øng oxi hãa - khö lÇn l−ît x¶y ra.5. H·y nªu vµ gi¶i thÝch hiÖn t−îng trong c¸c thÝ nghiÖm : a) Cho ®inh s¾t vµo dung dÞch HCl. b) Cho l¸ Cu vµo dung dÞch HCl. c) KÑp chÆt l¸ ®ång vµo ®inh s¾t vµ cho vµo dung dÞch HCl.
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H6. H·y gi¶i thÝch vai trß cña thiÕc vµ kÏm, khi chóng ®−îc tr¸ng lªn c¸c ®å vËt b»ng s¾t ®Ó chèng ¨n mßn kim lo¹i.7. Chän ph−¬ng ph¸p thÝch hîp ®Ó ®iÒu chÕ c¸c kim lo¹i tõ c¸c chÊt : CaCl2, Al2O3, NaOH, Fe3O4, CuO, Ag2S.8. Nªu mét sè vÝ dô vÒ øng dông cña sù ®iÖn ph©n trong viÖc ®iÒu chÕ mét sè kim lo¹i, phi kim, hîp chÊt, tinh chÕ kim lo¹i, m¹ ®iÖn. Mçi øng dông viÕt mét ph−¬ng tr×nh hãa häc x¶y ra (nÕu cã).9. §iÖn ph©n dung dÞch chøa hçn hîp CuSO4 vµ H2SO4 víi ®iÖn cùc tr¬, c−êng ®é dßng lµ 5A, trong thêi gian 9650 gi©y. Sau khi ngõng ®iÖn ph©n, dung dÞch vÉn cßn mµu xanh, tÝnh khèi l−îng c¸c chÊt sinh ra ë c¸c ®iÖn cùc.10. Cho 1,93 gam hçn hîp gåm Fe vµ Al vµo dung dÞch chøa hçn hîp Cu(NO3)2 vµ 0,03 mol AgNO3. Sau khi ph¶n øng hoµn toµn thu ®−îc 6,44 gam 2 kim lo¹i. TÝnh khèi l−îng Fe vµ Al cã trong hçn hîp ®Çu.11. §iÖn ph©n dung dÞch muèi sunfat kim lo¹i b»ng ®iÖn cùc tr¬ víi c−êng ®é dßng 3A. Sau 1930 gi©y thÊy khèi l−îng catot t¨ng 1,92 gam. Khèi l−îng dung dÞch sau ph¶n øng t¨ng hay gi¶m bao nhiªu gam ?12. Cho hçn hîp gåm 9,75 gam Zn vµ 5,6 gam Fe vµo dung dÞch HNO3 lo·ng råi khuÊy kÜ. Sau khi ph¶n øng hoµn toµn thu ®−îc 1,12 lÝt khÝ N2 (s¶n phÈm khö duy nhÊt ®o ë ®ktc). TÝnh tæng khèi l−îng muèi trong dung dÞch sau ph¶n øng.III. H−íng dÉn gi¶i – §¸p ¸nA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quanC©u 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15§A A B C D A D B B C B A B B B BB. Tr¾c nghiÖm tù luËn1. a) CÊu h×nh electron cña : 1 + Nhãm IA : [khÝ hiÕm] ns → R : [khÝ hiÕm] 2 2+ Nhãm IIA : [khÝ hiÕm] ns → R : [khÝ hiÕm] b) CÊu h×nh electron cña :
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H 6 2 2+ 6 Fe : [khÝ hiÕm] 3d 4s Fe : [khÝ hiÕm] 3d 3+ 5 Fe : [khÝ hiÕm] 3d 10 1 + 10 Cu : [khÝ hiÕm] d 4s Cu : [khÝ hiÕm] 3d 2+ 9 → Cu : [khÝ hiÕm] 3d c) C¸c ion kim lo¹i nhãm A cã 8 electron líp ngoµi cïng, cßn c¸c ion kim lo¹i nhãm B kh«ng cã 8 electron líp ngoµi cïng.2. S¾p xÕp theo chiÒu t¨ng dÇn : a) B¸n kÝnh nguyªn tö : Mg < Na < K< Ba. b) TÝnh dÉn ®iÖn vµ nhiÖt : Fe < Al < Cu < Ag. c) Khèi l−îng riªng : Li < Al < Fe < Os. d) NhiÖt ®é nãng ch¶y : Hg < Cr < W. e) TÝnh cøng : Na < Mg < Fe < Cr.3. a) SuÊt ®iÖn ®éng cña c¸c pin : Pin Fe-Pb : E o = E o 2 + / Pb – E o 2 + / Fe = – 0,13V – (– 0,44 V) = pin Pb Fe0,31V Pin Fe-Ag : E o = E o + / Ag – E o 2 + / Fe = 0,80 V – (– 0,44 V) = 1,24V pin Ag Fe Pin Pb-Ag : E o = E o + / Ag – E o 2 + / Pb = 0,80 V – (– 0,13 V) = 0,93V pin Ag Pb b) SuÊt ®iÖn ®éng cña pin Fe-Ag lín nhÊt nªn ph¶n øng oxi hãa - khö x¶y ra + 2+ ®Çu tiªn lµ : Fe + 2Ag → Fe + 2Ag + 2+4. Tr−íc tiªn : Zn + 2Ag → Zn + 2Ag 2+ NÕu cßn Zn : Zn + Cu → Zn2+ + Cu 2+ vµ Fe + Cu → Fe2+ + Cu + NÕu hÕt Zn vµ cßn Ag : + 2+ Fe + 2Ag → Fe + 2Ag + 2+ + 3+ (Ag kh«ng d− nªn kh«ng cã ph¶n øng : Fe + Ag → Fe + Ag) 2+ 2+ vµ Fe + Cu → Fe + Cu + NÕu hÕt Zn vµ hÕt Ag chØ cã ph¶n øng : 2+ 2+ Fe + Cu → Fe + Cu5. a) Cho ®inh s¾t vµo dung dÞch HCl : HiÖn t−îng : §inh s¾t mßn dÇn vµ cã bät khÝ bay ra.
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H 2+ + Gi¶i thÝch : ThÕ ®iÖn cùc chuÈn cña cÆp Fe /Fe < 2H / H2 nªn cã ph¶n øng + 2+ Fe + 2H → Fe + H2 b) Cho l¸ Cu vµo dung dÞch HCl. HiÖn t−îng : kh«ng cã ph¶n øng x¶y ra. 2+ + Gi¶i thÝch : ThÕ ®iÖn cùc chuÈn cña cÆp Cu /Cu > 2H / H2 nªn kh«ng cã ph¶n øng. c) KÑp chÆt l¸ ®ång vµo ®inh s¾t vµ cho vµo dung dÞch HCl HiÖn t−îng : §inh s¾t mßn dÇn vµ cã bät khÝ bay ra ë c¶ ®inh s¾t lÉn l¸ ®ång. Gi¶i thÝch : L¸ ®ång tiÕp xóc víi ®inh s¾t t¹o ra cÆp pin ®iÖn ho¸ Zn-Cu ®−îc nhóng vµo dung dÞch HCl nªn x¶y ra ¨n mßn ®iÖn ho¸ : 2+ Cùc ©m lµ Zn : Zn Zn + 2e + Cùc d−¬ng lµ Cu : 2H + 2e → H2 ⇒ cã bät khÝ bay ra ë l¸ Cu. §ång thêi cßn x¶y ra ¨n mßn ho¸ häc : + 2+ Fe + 2H → Fe + H2 ⇒ cã bät khÝ bay ra ë ®inh s¾t.6. Vai trß cña chèng ¨n mßn kim lo¹i cña thiÕc vµ kÏm : ThiÕc vµ kÏm trong tù nhiªn ®−îc bao phñ bëi líp oxit máng bÒn, kÝn nªn khi tr¸ng lªn c¸c vËt b»ng s¾t th× chóng cã t¸c dông b¶o vÖ bÒ mÆt kh«ng cho kh«ng khÝ, n−íc thÊm qua. Khi bÞ x©y s¸t s©u ®Õn líp s¾t phÝa trong th× : + §èi víi Zn : h×nh thµnh pin ®iÖn ho¸ Zn – Fe. 2+ KÏm cã tÝnh khö m¹nh h¬n Fe nªn : Zn Zn + 2e ⇒ Zn bÞ ¨n mßn cho ®Õn khi Zn hÕt th× ®å vËt b»ng s¾t míi bÞ ¨n mßn. Nªn Zn võa b¶o vÖ bÒ mÆt võa b¶o vÖ ®iÖn ho¸. + §èi víi Sn : h×nh thµnh pin ®iÖn ho¸ Fe - Sn. 2+ ⇒ Sn cã tÝnh khö yÕu h¬n Fe. Nªn : Fe Fe + 2e. V× vËy Fe bÞ ¨n mßn nhanh h¬n khi kh«ng cã Sn. Nªn Sn chØ cã vai trß b¶o vÖ bÒ mÆt.7. Ph−¬ng ph¸p thÝch hîp ®Ó ®iÒu chÕ c¸c kim lo¹i tõ c¸c chÊt : CaCl2, Al2O3, NaOH, Fe3O4, CuO, Ag2S. – §iÒu chÕ Ca b»ng c¸ch ®iÖn ph©n nãng ch¶y CaCl2 ®pnc CaCl2  Ca + Cl2 → – §iÒu chÕ Al b»ng c¸ch ®iÖn ph©n nãng ch¶y Al2O3.
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H ®pnc 3 Al2O3  2Al + → O2 2 §iÒu chÕ Na b»ng c¸ch ®iÖn ph©n nãng ch¶y NaOH ®pnc 4NaOH  4Na + O2 + 2H2O → §iÒu chÕ Fe vµ Cu b»ng c¸ch khö Fe3O4, CuO víi CO : to Fe3O4 + 4CO  3Fe + 4CO2 → to CuO + CO  Cu + CO2 → §iÒu chÕ Ag tõ Ag2S b»ng ph−¬ng ph¸p thñy luyÖn : Ag2S + 4NaCN → 2Na[Ag(CN)2] + Na2S 2Na[Ag(CN)2] + Zn → Na2[Zn(CN)4] + 2Ag8. – §iÒu chÕ mét sè kim lo¹i nh− : kim lo¹i kiÒm, kim lo¹i kiÒm thæ, nh«m... ®pnc VD : 2NaCl  2Na + Cl2 → ®pnc 2Al2O3  4Al + 3O2 → – §iÒu chÕ mét sè phi kim nh− : H2,O2, F2, Cl2 ®p cã v¸ch ng¨n VD : 2NaCl + H2O  2NaOH + H2 + Cl2 → H SO 2H2O  2H2 + O2 2 ®p 4 → – §iÒu chÕ mét sè hîp chÊt : NaOH, H2O2, NaClO, KClO3 ... ®p kh«ng v¸ch ng¨n VD : NaCl + H2O  NaClO + H2 → ®p kh«ng v¸ch ng¨n KCl + 3H2O  KClO3 + 3H2 o → 80 C – Tinh chÕ mét sè kim lo¹i : Cu, Pb, Zn, Fe, Ag, Au ... Sö dông ph−ong ph¸p ®iÖn ph©n anot tan. Ng−êi ta dïng c¸c kim lo¹i cÇn tinh chÕ ®Ó lµm anot. Khi qu¸ tr×nh ®iÖn ph©n x¶y ra, c¸c kim lo¹i cÇn tinh chÕ sÏ chuyÓn tõ anot sang catot. VD : §Ó cã vµng tinh khiÕt, ta dïng anot tan lµ vµng th«, vµng ë anot sÏ chuyÓn sang catot nªn vµng thu ®−îc cã ®é tinh khiÕt rÊt cao. – M¹ kim lo¹i : Sö dông ph−¬ng ph¸p ®iÖn ph©n anot tan. + Catot lµ vËt cÇn m¹. + §Ó m¹ kim lo¹i nµo th× anot lµm b»ng kim lo¹i ®ã.
    • TRỌNG TÂ KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H VD : §Ó m¹ b¹c mét chiÕc th×a b»ng s¾t th× catot lµ chiÕc th×a vµ anot lµm b»ng b¹c. Sau khi ®iÖn ph©n chiÕc th×a sÏ ®−îc phñ mét líp b¹c. 2+ +9. T¹i catot : Cu vµ H Sau khi ngõng ®iÖn ph©n, dung dÞch vÉn cßn mµu xanh ⇒ t¹i catot chØ cã 2+ ph¶n øng : Cu + 2e → Cu 64.5.9650 Khèi l−îng Cu = = 16 (gam) . 2.96500 T¹i anot : SO2− vµ H2O 4 + ChØ cã H2O tham gia ®iÖn ph©n : 2H2O → 4H + O2 + 4e 32.5.9650 Khèi l−îng O2 = = 4 (gam) . 4.9650010. Sau ph¶n øng cßn 2 kim lo¹i ⇒ ph¶i lµ Cu vµ Ag. 2+ + + 2+ V× Cu cã tÝnh oxi hãa yÕu h¬n Ag nªn Ag ph¶n øng hÕt míi ®Õn Cu ⇒ n Ag = n Ag+ = 0, 03mol ⇒ m Ag = 0, 03 × 108 = 5, 24 (gam) ⇒ mCu t¹o thµnh = 6,44 – 5,24 = 3,2 (gam) ⇒ nCu = 0,05 mol 2+ Sau ph¶n øng cã Cu nªn dung dÞch chØ t¹o ra Fe : 2+ Fe → Fe + 2e a 2a 3+ Al → Al + 3e b 3b + Ag + 1e → Ag 0,03 0,03 0,03 2+ Cu + 2e → Cu 0,1 0,05 Theo ®Þnh luËt b¶o toµn electron : 2a + 3b = 0,1 + 0,03 = 0,13 (1) vµ 65a + 27b = 2,11 (2) Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh ⇒ a = 0,02 ⇒ Khèi l−îng cña Fe = 0,02.56= 1,12 (gam) ⇒ Khèi l−îng cña Al = 1,93 – 1,12 = 0,81 (gam) ®p11. 2R2(SO4)n + 2nH2O  4R + nO2 + 2nH2SO4 →
    • TRỌNG TÂ KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H AIt nmF n × 1, 92 × 96500 m= ⇒A= = = 32n nF It 3 × 1930 NghiÖm thÝch hîp lµ n = 2 vµ A = 64 A lµ Cu 1, 92 ⇒ nCu = = 0, 03 (mol) 64 Theo ph−¬ng tr×nh ®iÖn ph©n : n 1 n O2 = n Cu = 0, 03 = 0, 015 (mol) ⇒ m O2 = 0, 015.32 = 0, 48 (gam) 4 2 Khèi l−îng dung dÞch gi¶m (v× Cu vµ O2 t¸ch ra) = 1,92 + 0,48 = 2,4 (gam) 9,75 5,6 1,1212. n Zn = = 0,15 (mol) ; n Fe = = 0,1 (mol) ; n N 2 = = 0,05 (mol) 65 56 22,4 2+ Zn → Zn + 2e 0,15 0,15 0,3 3+ Fe → Fe + 3e 0,1 0,1 0,1 +5 0 2N + 10e → N 2 0,1 0,5 0,05 Tæng sè mol e cho (0,3 + 0,3 = 0,6 mol) > tæng sè mol e nhËn (0,5 mol) : v« 3+lÝ ⇒ Ph¶i cã thªm mét chÊt nhËn electron vµ chØ cã thÓ lµ Fe : 3+ 2+ Fe + 1e → Fe x x x Theo ®Þnh luËt b¶o toµn electron : 0,6 = 0,5 + x ⇒ x = 0,1 ⇒ Dung dÞch t¹o thµnh cã 0,1 mol Fe(NO3)2 vµ 0,15 mol Zn(NO3)2 ⇒ Tæng khèi l−îng c¸c muèi = 0,1.180 + 0,15.18,9 = 46,35 (gam).
    • TRỌNG TÂ KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H Ch−¬ng 6. KIM LO¹I KIÒM - KIÒM THæ - NH¤MI. KiÕn thøc träng t©mA. Kim lo¹i kiÒm 1 – Líp e ngoµi cïng : ns – R nguyªn tö lín so vãi c¸c nguyªn tè trong cïng chu k×. – I1 nhá vµ I1<< I2 ⇒ tÝnh khö m¹nh : M → M + + e o o + + – E (kim lo¹i kiÒm) < E (H2O/H2 vµ H /H2 ) ⇒ ph¶n øng víi H2O vµ Hcña dung dÞch axit ë ®iÒu kiÖn th−êng. – §iÒu chÕ : + Kim lo¹i kiÒm : ®iÖn ph©n muèi halogenua hay hi®roxit nãng ch¶y. + N−íc Gia-ven : ®iÖn ph©n dung dÞch NaCl kh«ng cã v¸ch ng¨n. + NaOH : ®iÖn ph©n dung dÞch NaCl cã v¸ch ng¨n. o + KClO3 : ®iÖn ph©n dung dÞch KCl kh«ng cã v¸ch ng¨n ë 70 – 80 C. Chó ý : Trõ Li, c¸c kim lo¹i kiÒm t¸c dông víi O2 khi ®un nãng kh« t¹o raM2O2. +O ,t o +H O M  M 2 O2  MOH + H 2 O2 2 khan → 2 →B. Kim lo¹i kiÒm thæ 2 – Líp ngoµi cïng : ns – R nguyªn tö lín (nhá thua R nguyªn tö kim lo¹i kiÒm) so vãi c¸c nguyªntè trong cïng chu k×. – I1, I2 nhá vµ I1, I2 << I3 ⇒ tÝnh khö m¹nh : M → M 2+ + 2e – Ph¶n øng víi H2O : + Be kh«ng ph¶n øng ë mäi ®iÒu kiÖn + Mg ph¶n øng khi ®un nãng + Ba, Sr, Ca ph¶n øng ë ®iÒu kiÖn th−êng – BeO vµ Be(OH)2 lµ c¸c hîp chÊt l−ìng tÝnh – §iÒu chÕ kim lo¹i kiÒm thæ : ®iÖn ph©n muèi halogenua nãng ch¶y.
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H – BiÕt t¸c h¹i cña n−íc cøng vµ c¸ch lµm mÒm n−íc cøng. – BiÕt ®−îc øng dông cña kim lo¹i kiÒm thæ vµ c¸c hîp chÊt cña chóng nh−: ®¸ v«i, th¹ch cao, v«i sèng...C. Nh«m 2 1 – Líp ngoµi cïng : 3s 3p – R nguyªn tö lín (nhá thua R nguyªn tö kim lo¹i kiÒm vµ kiÒm thæ) so vãic¸c nguyªn tè trong cïng chu k×. – I1, I2, I3 nhá vµ I3 << I4 ⇒ tÝnh khö m¹nh : Al → Al3+ + 3e – Ph¶n øng víi dung dÞch kiÒm, thô ®éng hãa víi HNO3 vµ H2SO4 ®Æcnguéi. – Al2O3 vµ Al(OH)3 lµ c¸c hîp chÊt l−ìng tÝnh. – §iÒu chÕ nh«m : ®iÖn ph©n Al2O3 nãng ch¶y, hiÓu ®−îc c¸c c«ng ®o¹n vµc«ng dông cña criolit. – BiÕt ®−îc øng dông cña nh«m vµ c¸c hîp chÊt cña nh«m.KÜ n¨ng – ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh hãa häc d¹ng ion thu gän ®Ó minh ho¹ cho tÝnhchÊt cña kim lo¹i kiÒm, kim lo¹i kiÒm thæ, nh«m vµ hîp chÊt cña chóng, sö dôngph−¬ng tr×nh ®Ó gi¶i nhanh c¸c bµi tËp ®Þnh l−îng. – Ph©n biÖt c¸c kim lo¹i vµ c¸c hîp chÊt dùa vµo c¸c ph¶n øng ®Æc tr−ng. – Gi¶i thÝch mét sè hiÖn t−îng trong tù nhiªn, trong c¸c thÝ nghiÖm vµ c¸c øngdông dùa vµo c¸c tÝnh chÊt ®Æc tr−ng cña c¸c chÊt.II. Bµi tËp ¸p dôngA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quan1. ChÊt X t¸c dông víi dung dÞch K[Al(OH)4] theo ph−¬ng tr×nh ho¸ häc X + 3K[Al(OH)4] → 4Al(OH)3 + 3KCl ChÊt X lµ A. AlCl3. B. Al2O3. C. K2CO3. D. Al(OH)3. 12. Nguyªn tö cña nguyªn tè X cã cÊu h×nh electron líp ngoµi cïng lµ 3s . NhËn xÐt nµo sau ®©y kh«ng ®óng ?
    • TRỌNG TÂ KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H A. X chØ ph¶n øng víi n−íc khi ®un nãng. B. X cã tÝnh khö m¹nh nhÊt so víi c¸c nguyªn tè trong cïng chu k×. C. Trong hîp chÊt, X chØ cã sè oxi hãa lµ +1. D. X t¹o hîp chÊt X2O2 khi ch¸y trong oxi kh«. 23. Nguyªn tö cña nguyªn tè Y cã cÊu h×nh electron líp ngoµi cïng lµ 3s . NhËn xÐt nµo sau ®©y kh«ng ®óng vÒ Y ? A. Y lµ mét trong c¸c kim lo¹i kiÒm thæ. B. C¸c nguyªn tè cïng nhãm víi Y ®Òu t¸c dông víi n−íc ë ®iÒu kiÖn th−êng. C. C«ng thøc oxit bËc cao nhÊt cña Y lµ YO. D. Y dÉn nhiÖt vµ dÉn ®iÖn ®−îc. 2 2 6 2 14. Kim lo¹i R cã cÊu h×nh electron nguyªn tö lµ 1s 2s 2p 3s 3p . NhËn xÐt vÒ R nµo sau ®©y ®óng ? A. Thuéc chu k× 3, nhãm IA. B. C«ng thøc oxit bËc cao nhÊt lµ R2O. C. Trong hîp chÊt, R cã sè oxi hãa bÒn lµ +3. D. ThÓ hiÖn tÝnh oxi hãa khi t¸c dông víi phi kim.5. N−íc tù nhiªn cã tÝnh cøng lµ do trong n−íc cã c¸c ion 2+ 2+ 2 A. Ca vµ Mg . B. Cl–, HCO3– vµ SO4 –. 2+ 3+ 2+ 2+ C. Fe vµ Cr . D. Fe vµ Zn .6. DÉn khÝ CO2 vµo 100 ml dung dÞch Ba(OH)2 2M thÊy xuÊt hiÖn 19,7 gam kÕt tña. ThÓ tÝch khÝ CO2 (ë ®ktc) tham gia ph¶n øng A. chØ cã thÓ lµ 2,24 lÝt. B. 2,24 lÝt hay 3,36 lÝt. C. 2,24 lÝt hay 6,72 lÝt. D. chØ cã thÓ lµ 6,72 lÝt.7. Cho dung dÞch chøa a mol NaOH vµo dung dÞch chøa b mol AlCl3. §iÒu kiÖn ®Ó thu ®−îc l−îng kÕt tña lín nhÊt sau ph¶n øng lµ A. a > 4b. B. 3 < a < 4b. C. a = 3b. D. a = 4b.8. DÉn 4,48 lÝt khÝ CO2 (ë ®ktc) vµo 300 ml dung dÞch NaOH 1M, sau khi ph¶n øng xong thu ®−îc A. 0,1 mol Na2CO3 vµ 0,1 mol NaHCO3. B. 0,3 mol NaHCO3.
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H C. 0,1 mol NaHCO3 vµ 0,2 mol Na2CO3. D. 0,2 mol NaHCO3.9. D·y nµo sau ®©y gåm c¸c chÊt ®Òu kh«ng tan trong n−íc nh−ng tan ®−îc trong n−íc cã hßa tan CO2 ? A. MgCO3,BaCO3, CaCO3 B. MgCO3, CaCO3, Al(OH)3 C. MgCO3, CaCO3, Al2O3 D. Mg(NO3)2, Ca(HCO3)2, MgCO310. Cho dung dÞch NaOH d− vµo c¸c dung dÞch AlCl3, BeCl2, FeCl3, CuCl2, MgCl2. Sè kÕt tña thu ®−îc lµ A. 2. B. 3. C. 4. D. 5.11. Cho mét Ýt Al (1) ; Al(OH)3 (2) ; Al2O3 (3) vµo dung dÞch NaOH d− th× cã hiÖn t−îng sau : A. (1) ; (2) ; (3) t¹o dung dÞch trong suèt, (1) cã khÝ bay ra. B. (1) ; (2) ; (3) t¹o dung dÞch trong suèt, (3) cã khÝ bay ra. C. (2) ; (3) t¹o dung dÞch trong suèt, (1) kh«ng cã hiÖn t−îng. D. (1) ; (2) ; (3) t¹o dung dÞch trong suèt, kh«ng cã khÝ tho¸t ra.12. ChÊt nµo sau ®©y kh«ng cã tÝnh l−ìng tÝnh ? A. Al(OH)3 B. Al2O3 C. Al2(SO4)3 D. NaHCO313. Nhãm c¸c chÊt nµo sau ®©y ®Òu cã thÓ ph¶n øng víi n−íc khi ®un nãng? A. Na, CaO, Al2O3. . B. Na2O, Al(OH)3, Al2O3. C. Mg, Ca, CaO, . D. Be, BeO, Be(OH)2.14. Dung dÞch Na2CO3 vµ dung dÞch Al2(SO4)3 lÇn l−ît cã A. pH >7 vµ pH <7 . B. pH <7 vµ pH >7 . C. pH >7 vµ pH =7 . D. pH =7 vµ pH =715. øng dông nµo sau ®©y kh«ng ®óng? A. Natri kim lo¹i dïng chÕ t¹o hîp kim cã nhiÖt ®é nãng ch¶y thÊp. B. Natri cacbonat lµ nguyªn liÖu trong c«ng nghiÖp s¶n xuÊt xµ phßng. C. Natri ®−îc dïng ®Ó s¶n xuÊt muèi ¨n. D. Natri hi®rocacbonat ®−îc dïng lµm nguyªn liÖu s¶n xuÊt n−íc gi¶i kh¸t .
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3HB. Tr¾c nghiÖm tù luËn1. ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh hãa häc cña d·y chuyÓn hãa sau : (1) (2) (3) (4) (5) (6) KCl KClO3 KCl KOH KHCO3 Na2CO3 NaCl (14) (7) K[Al(OH)4] Na (13) (8) (12) (11) (10) (9) Al2O3 Al(OH)3 Na[Al(OH)4] NaOH Na2O22. Cho c¸c dung dÞch sau : NaOH, Na2CO3, Ca(OH)2, HCl. Dung dÞch nµo cã thÓ lµm gi¶m tÝnh cøng t¹m thêi cña n−íc ? Gi¶i thÝch vµ viÕt c¸c ph−¬ng tr×nh hãa häc ®Ó minh häa.3. Tõ CaCO3, NaCl, H2O viÕt c¸c ph−¬ng tr×nh hãa häc ®iÒu chÕ c¸c chÊt : NaOH, NaClO3, NaClO, CaOCl2, Na2CO3. Nªu mét sè øng dông chÝnh cña c¸c s¶n phÈm.4. Nªu hiÖn t−îng vµ viÕt ph−¬ng tr×nh hãa häc trong mçi tr−êng hîp sau : a) Cho dung dÞch NH3 d− vµo dung dÞch AlCl3. b) Cho dung dÞch Na2CO3 vµo dung dÞch AlCl3. c) Cho dung dÞch Na[Al(OH)4] vµo dung dÞch AlCl3. d) Cho dung dÞch NH4Cl vµo dung dÞch Na[Al(OH)4].5. T¹i sao cã thÓ dïng c¸c ®å vËt b»ng nh«m ®Ó nÊu thøc ¨n ? Gi¶i thÝch hiÖn t−îng c¸c ®å vËt b»ng nh«m bÞ háng khi dïng ®Ó chøa n−íc v«i.6. a) B»ng ph−¬ng ph¸p ho¸ häc, h·y ph©n biÖt c¸c dung dÞch : NaCl, MgCl2, BaCl2, AlCl3, ZnCl2. b) Ph©n biÖt 5 chÊt r¾n chøa trong 5 lä : Na2SO4, Na2CO3, NaHCO3, BaSO4, BaCO3. c) Chän mét thuèc thö ®Ó ph©n biÖt c¸c lä mÊt nh·n chøa : AlCl3, K2CO3, NH4NO3, NaNO3 chØ víi mét l−ît thö.7. Thªm tõ tõ dung dÞch HCl 1M vµo dung dÞch chøa 5,25 gam hçn hîp muèi cacbonat cña 2 kim lo¹i kiÒm kÕ tiÕp ®Õn khi cã 0,336 lÝt (®ktc) khÝ tho¸t ra th× dõng l¹i. Cho dung dÞch thu ®−îc t¸c dông víi dung dÞch Ca(OH)2 d− sinh ra 3 gam kÕt tña. a) TÝnh thÓ tÝch dung dÞch HCl ®· dïng. b) X¸c ®Þnh khèi l−îng mçi muèi trong hçn hîp ®Çu.
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H8. Chia hçn hîp kim lo¹i Ba vµ Al lµm 2 phÇn b»ng nhau. PhÇn (1) : Cho vµo l−îng d− n−íc thÊy tho¸t ra 8,96 lÝt khÝ H2 (®ktc). PhÇn (2) : Cho vµo dung dÞch NaOH d− thu ®−îc 12,32 L khÝ H2 (®ktc). TÝnh % khèi l−îng mçi kim lo¹i trong hçn hîp ®Çu.9. Trén bét nh«m d− víi 16 gam bét Fe2O3 råi thùc hiÖn ph¶n øng nhiÖt nh«m (kh«ng cã kh«ng khÝ). Sau khi ph¶n øng x¶y ra hoµn toµn thu ®−îc hçn hîp r¾n X. Cho X t¸c dông víi dung dÞch KOH d− thu ®−îc 6,72 lÝt khÝ H2 vµ cßn l¹i chÊt r¾n Y. a) TÝnh khèi l−îng bét nh«m ban ®Çu vµ khèi l−îng chÊt r¾n Y. b) Cho chÊt r¾n Y ph¶n øng hÕt víi dung dÞch HNO3 lo·ng, d− thu ®−îc V (lÝt) khÝ NO (s¶n phÈm khö duy nhÊt). ViÕt ph−¬ng tr×nh hãa häc vµ tÝnh V.III. H−íng dÉn gi¶i – §¸p ¸nA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quanC©u 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12§¸p ¸n A A B C A C C A B B A CB. Tr¾c nghiÖm tù luËn1. ®p,80o C KCl + 3H2O  KClO3 + 3H2 → MnO , t o 2KClO3  2KCl +3O2 2 → ®p cã v¸ch ng¨n 2KCl + 2H2O  2KOH + H2 + Cl2 → KOH + CO2 → KHCO3 2KHCO3 + 2NaOH → K2CO3 + Na2CO3 + 2H2O Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + CO2 + H2O ®pnc 2NaCl  2Na + Cl2 → 2Na + O2 → Na2O2 Na2O2 + 2H2O H2O2 + 2NaOH
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H NaOH + Al(OH)3 → Na[Al(OH)4] Na[Al(OH)4] + CO2 → Al(OH)3 + NaHCO3 to 2Al(OH)3  Al2O3 + 3H2O → Al2O3 + 2KOH + 3H2O → 2K[Al(OH)4] K[Al(OH)4] + 4HCl → KCl + AlCl3 + 4H2O2. – C¸c chÊt NaOH, Na2CO3 vµ Ca(OH)2 cã kh¶ n¨ng ph¶n øng víi M(HCO3)2 (M lµ Mg, Ca) ®Ó t¹o c¸c kÕt tña MCO3 nªn lµm gi¶m nång ®é 2+ 2+ Mg vµ Ca . VÝ dô : 2NaOH + Mg(HCO3)2 → Na2CO3 + MgCO3 + 2H2O Na2CO3 + Ca(HCO3)2 → CaCO3 + 2NaHCO3 Ca(OH)2 + Mg(HCO3)2 → CaCO3 + MgCO3 + 2H2O – Dung dÞch HCl cã ph¶n øng víi Mg(HCO3)2 vµ Ca(HCO3)2 nh−ng kh«ng 2+ 2+ lµm gi¶m nång ®é Mg vµ Ca nªn kh«ng lµm gi¶m tÝnh cøng t¹m thêi cña n−íc. VÝ dô : 2HCl + Mg(HCO3)2 → MgCl2 + 2CO2 + 2H2O + − 2+ (Thùc chÊt lµ : H + HCO3 → CO2 + H2O ⇒ nång ®é Mg kh«ng ®æi).3. §iÒu chÕ NaOH : ®p cã v¸ch ng¨n 2NaCl + 2H2O  2NaOH + H2 + Cl2 → (1) §iÒu chÕ NaClO3 : ®p,80o C NaCl + 3H2O  NaClO3 + 3H2 → §iÒu chÕ NaClO : ®p NaCl + 3H2O  NaClO + 3H2 → §iÒu chÕ CaOCl2 : dïng Cl2 ë ph¶n øng (1) to CaCO3  CaO + CO2 → (2) CaO + H2O → Ca(OH)2 : d¹ng bét Èm Ca(OH)2 + Cl2 → CaOCl2 + H2O §iÒu chÕ Na2CO3 : Dïng NaOH ë ph¶n øng (1) vµ CO2 ë ph¶n øng (2) 2NaOH + CO2 → Na2CO3 + H2O øng dông : – NaOH : ®Ó chÕ biÕn dÇu má, luyÖn nh«m, s¶n xuÊt xµ phßng, giÊy, dÖt...
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H – Na2CO3 : s¶n xuÊt xµ phßng, chÊt tÈy röa, giÊy, thñy tinh... – NaClO3 : chÕ biÕn thùc phÈm, thuèc næ... – NaClO, CaOCl2 : lµm chÊt tÈy röa, s¸t trïng...4. a) Cho dung dÞch NH3 d− vµo dung dÞch AlCl3 : HiÖn t−îng : cã kÕt tña keo tr¾ng xuÊt hiÖn vµ kÕt tña kh«ng tan trong NH3d− v× NH3 lµ baz¬ yÕu. AlCl3 + 3NH3 + 3H2O → Al(OH)3+ 3NH4Cl b) Cho dung dÞch Na2CO3 vµo dung dÞch AlCl3 : HiÖn t−îng : cã kÕt tña keo tr¾ng xuÊt hiÖn vµ cã khÝ bay ra 3Na2CO3 + 2AlCl3 + 3H2O → 2Al(OH)3 + 6NaCl + 3CO2 c) Cho dung dÞch Na[Al(OH)4] vµo dung dÞch AlCl3 : HiÖn t−îng : cã kÕt tña keo tr¾ng xuÊt hiÖn 3Na[Al(OH)4] + AlCl3 → 4Al(OH)3 + 3NaCl d) Cho dung dÞch NH4Cl vµo dung dÞch Na[Al(OH)4]. HiÖn t−îng : cã kÕt tña keo tr¾ng xuÊt hiÖn vµ khÝ mïi khai bay ra NH4Cl + Na[Al(OH)4] → Al(OH)3 + NH3 + NaCl5. C¸c ®å vËt b»ng nh«m lu«n ®−îc bao phñ mét líp oxit nh«m máng, nh−ng rÊt kÝn vµ bÒn. Líp oxit nµy b¶o vÖ cho nh«m kh«ng bÞ ph¸ hñy bëi c¸c t¸c nh©n nh− n−íc hay oxi kh«ng khÝ ngay c¶ khi ®un nãng nªn cã thÓ dïng c¸c ®å vËt b»ng nh«m ®Ó ®un nÊu. Khi dïng c¸c vËt dông b»ng nh«m ®Ó chøa n−íc v«i th× : – Tr−íc tiªn, mµng b¶o vÖ Al2O3 bÞ ph¸ huû trong dung dÞch kiÒm – – Al2O3 + 2OH + 3H2O → 2[Al(OH)4] (1) – TiÕp ®Õn Al ph¶n øng víi n−íc t¹o ra mµng hi®roxit 2Al + 6H2O → 2Al(OH)3 + 3H2 ↑ (2) – Vµ mµng Al(OH)3 bÞ ph¸ huû tiÕp trong dung dÞch kiÒm – – Al(OH)3 + OH → [Al(OH)4] (3) – Ph¶n øng (2) vµ (3) x¶y ra lu©n phiªn cho ®Õn khi nh«m tan hÕt.6. a) Cho NH3 tõ tõ ®Õn d− vµo c¸c mÉu thö : – Cã kÕt tña xuÊt hiÖn sau ®ã tan lµ ZnCl2 : ZnCl2 + 2NH3 + 2H2O → Zn(OH)2↓ + 2NH4Cl
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H Zn(OH)2 + 4NH3 → [Zn(NH3)4](OH)2– Cã kÕt tña xuÊt hiÖn, kh«ng tan trong NH3 d− lµ MgCl2 vµ AlCl3 : MgCl2 + 2NH3 + 2H2O → Mg(OH)2↓ + 2NH4Cl AlCl3 + 3NH3 + 3H2O → Al(OH)3↓ + 3NH4Cl– Cho tiÕp dung dÞch NaOH vµo 2 kÕt tña nµy, kÕt tña tan lµ Al(OH)3, taph©n biÖt ®−îc 2 lä nµy. NaOH + Al(OH)3 → Na[Al(OH)4]– Hai mÉu thö kh«ng cã kÕt tu¶ lµ NaCl vµ BaCl2. Cho vµo vµi giät dungdÞch H2SO4 lo·ng, mÉu thö t¹o kÕt tña lµ BaCl2 BaCl2 + H2SO4 → BaSO4↓ + 2HCl– MÉu thö cßn l¹i lµ NaCl.b) Ph©n biÖt 5 chÊt r¾n chøa trong 5 lä : Mg2SO4, Na2CO3, NaHCO3, BaSO4,BaCO3.Cho 5 mÉu thö vµo n−íc :– 2 mÉu thö kh«ng tan lµ BaSO4, BaCO3Cho dung dÞch HCl vµo 2 mÉu thö : cã khÝ bay ra lµ BaCO3, cßn l¹i lµ BaSO4 BaCO3 + 2HCl → CO2 + BaCl2 + H2O– 3 mÉu thö tan t¹o ra 3 dung dÞch, cho vµo 3 dung dÞch vµi giät dung dÞchNaOH, mÉu thö t¹o kÕt tña lµ MgSO4 : MgSO4 + 2NaOH → Mg(OH)2↓ + Na2SO4Cho vµo 2 mÉu thö cßn l¹i vµ giät dung dÞch BaCl2, mÉu thö t¹o kÕt tña lµNa2CO3, mÉu thö cßn l¹i lµ NaHCO3 Na2CO3 + BaCl2 → BaCO3 + 2NaClc) Ph©n biÖt c¸c lä mÊt nh·n chøa : AlCl3, K2CO3, NH4NO3, NaNO3§Ò bµi chØ cho thö mét l−ît nªn ta chän thuèc thö t¹o 4 hiÖn t−îng kh¸c biÖtnhau ®èi víi 4 mÉu thö.Ta chän thuèc thö lµ dd Ba(OH)2 , råi cho tõ tõ ®Õn d− vµo 4 mÉu thö :– MÉu thö cã kÕt tña, sau ®ã tan lµ AlCl3 3Ba(OH)2 + 2AlCl3 → 2Al(OH)3 + 3BaCl2 2Al(OH)3 + Ba(OH)2 → Ba[Al(OH)4]2– MÉu thö cã kÕt tña kh«ng tan trong Ba(OH)2 d− lµ K2CO3
    • TRỌNG TÂ KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H K2CO3 + Ba(OH)2 → BaCO3↓ + 2NaOH – MÉu thö cã khÝ mïi khai bay ra lµ NH4NO3 2NH4NO3 + Ba(OH)2 → Ba(NO3)2 + 2NH3 + 2H2O – MÉu thö kh«ng cã hiÖn t−îng g× lµ NaNO3. 0,336 37. a) n CO2 = = 0,015 (mol) ; n CaCO3 = = 0, 03 (mol) 22,4 100 Gäi R lµ kÝ hiÖu chung cña 2 kim lo¹i kiÒm ⇒ c«ng thøc chung 2 muèi lµ R2CO3 R2CO3 + 2HCl → 2RCl + CO2 + H2O (1) 0,015 2.0,015 0,015 2.0, 015 ⇒ ThÓ tÝch dung dÞch HCl cÇn dïng = = 0, 03 (lÝt) 1 b) R2CO3 + Ca(OH)2 → CaCO3 + 2ROH (2) 0,03 0,03 Tõ (1) vµ (2) ⇒ tæng sè mol hçn hîp muèi = 0,015 + 0,03 = 0,045 (mol). 5, 25 ⇒ M= = 116, 67 (g / mol) 0, 045 116, 67 − 60 ⇒ R= = 28,33 ⇒ 2 kim lo¹i kiÒm kÕ tiÕp lµ Na vµ K. 2 Gäi a vµ b lÇn l−ît lµ sè mol cña Na2CO3 vµ K2CO3 ⇒ 106a + 138b = 5,25 gam a + b = 0,045 mol Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh, ta cã : x = 0,03 mol vµ y = 0,015 mol Khèi l−îng Na2CO3 = 0,03.106 = 3,18 (gam) Khèi l−îng K2CO3 = 0,015.138 = 2,07 (gam)8. Gäi x vµ y lµ sè mol Ba vµ Al trong mçi phÇn. 2+ – Ba + 2H2O → Ba + 2OH + H2 (1) x 2x x – – 2Al + 6H2O + 2OH → 2Al(OH)4 + 3H2 (2) 2x 2x 3/2x
    • TRỌNG TÂ KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H 3 PhÇn (1) : n H2 = x + x = 0, 4 ⇒ x = 0,16 mol 2 – – 2Al + 6H2O + 2OH → 2[Al(OH)4] + 3H2 (3) y d− 3/2y PhÇn (2) : Tõ (1) vµ (3) 3 ⇒ n H2 = x + y = 0,55 ⇒ y = 0,3 mol 2 ⇒ mBa = 137.0,16 = 21,92 (gam) ⇒ mAl = 27. 0,3 = 0,81 (gam) 21, 92 % mBa = = 96, 44% 21, 92 + 0, 81 % mAl = 100 – 96,44 = 3,56%. to9. a) 2Al + Fe2O3  Al2O3 + 2Fe → (1) ChÊt r¾n X gåm : Al2O3, Fe vµ Al d−. Al2O3 + 2KOH + 3H2O → 2K[Al(OH)4] (2) 2Al + 2KOH + 6H2O → 2K[Al(OH)4] + 3H2↑ (3) 16 6, 72 Sè mol Fe2O3 = = 0,1 (mol), sè mol H2 = = 0,3 (mol) 160 22, 4 Theo (1) : sè mol Al = 2 sè mol Fe2O3 = 2.0,1 = 0,2 (mol) 2 2 Theo (3) : sè mol Al d− = sè mol H2 = .0,3 = 0,2 (mol) 3 3 Tæng sè mol Al = 0,2 + 0,2 = 0,4 (mol) ⇒ Khèi l−îng Al = 0,4.27= 10,8 (gam) Theo (1) : sè mol Fe = 2 sè mol Fe2O3 = 2.0,1 = 0,2 (mol) ⇒ Khèi l−îng Fe = 0,2.56 = 11,2 (gam) b) Fe + 4HNO3 → Fe(NO3)3 + NO↑ + 2H2O ⇒ sè mol NO = sè mol Fe = 0,2 (mol) ⇒ VNO = 0,2.22,4 = 4,48 (lÝt).
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H Ch−¬ng 7. CROM - S¾T - §åNGI. KiÕn thøc träng t©mA. Crom vµ hîp chÊt cña crom1. Crom 5 1 – CÊu h×nh electron : [Ar] 3d 4s ; ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ⇒ Crom cã 6 electron ®éc th©n ⇒ cã sè oxi hãa tõ +1 ®Õn +6 C¸c sè oxi hãa th−êng gÆp : +2, +3, +6. – CÊu t¹o ®¬n chÊt : m¹ng tinh thÓ lôc ph−¬ng víi cÊu tróc ®Æc khÝt, liªnkÕt kim lo¹i bÒn v÷ng ⇒ Cr lµ kim lo¹i nÆng, cøng nhÊt trong c¸c kim lo¹i, nhiÖt®é nãng ch¶y cao. – TÝnh chÊt : + Crom lµ kim lo¹i rÊt cøng, mµu tr¾ng s¸ng, dÉn nhiÖt, dÉn ®iÖn tèt. 2+ 3+ + ë nhiÖt ®é cao ph¶n øng víi nhiÒu phi kim → Cr hay Cr . + E o 2 + / Cr = –0,86 V, nh−ng Cr kh«ng ph¶n øng víi n−íc do cã mµng Cr + 2+oxit b¶o vÖ, ph¶n øng ®−îc víi ion H → Cr + H2 + Do ®−îc mét líp mµng oxit Cr2O3 b¶o vÖ, crom kh«ng bÞ oxi ho¸ trongkh«ng khÝ. + Crom thô ®éng hãa víi HNO3 vµ H2SO4 ®Æc, nguéi.2. Hîp chÊt cña crom TÝnh axit TÝnh baz¬ TÝnh khö TÝnh oxi hãa Mµu s¾cCrO × × × §enCr2O3 × × × × Lôc thÉmCrO3 × RÊt m¹nh §áCr(OH)2 × × Vµng n©uCr(OH)3 × × × Lôc x¸m 2+Cr M¹nh × 3+Cr × ×CrO2− 4 M¹nh VµngCr2 O2− 7 M¹nh Da cam
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H – Mét sè ph¶n øng ®Æc tr−ng : 3+ 2+ 2+ Zn + 2Cr → 2Cr + Zn +H O +2H O H2Cr2O7 ← 2CrO3  2H2CrO4 2 2 → Da cam §á Vµng + Cr2 O2− + H2O 7 CrO2− + 2H 4 Cr2 O2− + 2OH– → CrO2− + H2O 7 4 + CrO2− + 2H → 4 Cr2 O2− + H2O 7 3+ – – Cr + Cl2 + OH → CrO2− + Cl 4 + H2O – §iÒu chÕ : t¸ch Cr2O3 tõ quÆng FeO.Cr2O3, sau ®ã ®iÒu chÕ Cr b»ngph−¬ng ph¸p nhiÖt nh«m. to Cr2O3 + 2Al  Al2O3 + 2Cr → – øng dông : + Crom dïng ®Ó ®iÒu chÕ hîp kim cøng, m¹ kim lo¹i... + PhÌn kali-crom dïng ®Ó thuéc da, lµm chÊt cÇm mµu cña v¶i...B. S¾t vµ hîp chÊt cña s¾t1. S¾t 6 2 – CÊu h×nh electron : [Ar] 3d 4s ↑↓ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑↓ C¸c sè oxi hãa th−êng gÆp : +2, +3. CÊu t¹o ®¬n chÊt : tån t¹i 2 kiÓu m¹ng tinh thÓ lµ lËp ph−¬ng t©m khèi vµlËp ph−¬ng t©m diÖn. – TÝnh chÊt : + S¾t lµ kim lo¹i mµu x¸m tr¾ng, dÉn nhiÖt, dÉn ®iÖn rÊt tèt. 2+ 3+ + ë nhiÖt ®é cao ph¶n øng víi nhiÒu phi kim → Fe hay Fe . + 2+ + E o 2 + / Fe = –0,440 V ⇒ ph¶n øng ®−îc víi ion H → Fe +H2 Fe + S¾t thô ®éng hãa víi HNO3 vµ H2SO4 ®Æc, nguéi. + Víi n−íc : t o <570o C 3Fe + 4H2O → Fe3O4 + 4H2
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H t o >570o C Fe + H2O → FeO + H22. Hîp chÊt cña Fe TÝnh baz¬ TÝnh khö TÝnh oxi hãa Mµu s¾c FeO × × × §en Fe2O3 × × N©u thÉm Fe3O4 × × × §en Fe(OH)2 × × Tr¾ng xanh Fe(OH)3 × N©u ®á 2+ Fe × × Lôc nh¹t 3+ Fe × × Vµng Mét sè ph¶n øng cÇn l−u ý : to 5 2Fe(NO3)2  Fe2O3 + 2NO2 + → O2 2 1 to 2Fe(OH)2 + O2  Fe2O3 + 2H2O → 2 Fe3O4 + 8HI → 3FeI2 + I2 + 4H2O 3+ 2+ + 2Fe + H2S → 2Fe + S + 2H 3+ 2Fe + 3CO3 − + 3H2O → 2Fe(OH)3 + 3CO2 23. Hîp kim cña s¾ta) Gang Gang lµ hîp kim s¾t – cacbon (C chiÕm tõ 2% ®Õn 5% khèi l−îng) vµl−îng nhá Si, Mn, P, S... – Gang tr¾ng : cøng, gißn. Chøa Ýt C, rÊt Ýt Si, nhiÒu Fe3C. Dïng ®Ó luyÖn thÐp. – Gang x¸m Ýt cøng vµ Ýt gißn h¬n. Chøa nhiÒu C vµ Si. Dïng ®Ó ®óc c¸cvËt dông.b) ThÐp ThÐp lµ hîp kim s¾t – cacbon vµ mét l−îng rÊt Ýt c¸c nguyªn tè Si, Mn... (CchiÕm tõ 0,01% ®Õn 2% khèi l−îng). – ThÐp th−êng hay thÐp cacbon chøa Ýt C, Si, Mn vµ rÊt Ýt S, P. – ThÐp ®Æc biÖt lµ thÐp cã chøa thªm S, Mn, Cr, Ni, W, V...c) S¶n xuÊt gang, thÐp
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H – BiÕt ®−îc c¸c nguyªn t¾c, nguyªn liÖu ®Ó s¶n xuÊt gang, thÐp. – ViÕt ®−îc c¸c ph−¬ng tr×nh hãa häc x¶y ra trong c¸c qu¸ tr×nh s¶n xuÊtgang, thÐp.C. §ång vµ hîp chÊt cña ®ång 10 1 – CÊu h×nh electron : [Ar] 3d 4s ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑ Sè oxi hãa th−êng gÆp : +1, +2. – CÊu t¹o ®¬n chÊt : kiÓu m¹ng tinh thÓ lËp ph−¬ng t©m diÖn. – TÝnh chÊt : + §ång lµ kim lo¹i mµu ®á, dÉn nhiÖt, dÉn ®iÖn rÊt tèt. + + E o 2 + / Cu = +0,34 V ⇒ tÝnh khö yÕu : kh«ng ph¶n øng víi ion H . Cu 2+ + ë nhiÖt ®é cao ph¶n øng víi nhiÒu phi kim → Cu .2. Hîp chÊt cña ®ång – CuO chÊt r¾n mµu ®en cã tÝnh baz¬ vµ tÝnh oxi hãa. – Cu(OH)2 : chÊt r¾n d¹ng keo mµu xanh. + Cã tÝnh l−ìng tÝnh, nh−ng tÝnh baz¬ tréi h¬n (chØ thÓ hiÖn tÝnh axit khiph¶n øng víi kiÒm ®Æc). + T¹o phøc mµu xanh lam víi dung dÞch NH3. – CuCO3.Cu(OH)2 (®ång cacbonat baz¬) : chÊt r¾n mµu xanh, ®−îc t¹othµnh khi ®ång tiÕp xóc víi kh«ng khÝ Èm cã chøa CO2. – Mét sè ph¶n øng cÇn l−u ý : 2Cu + 4HCl +O2 → 2CuCl2+ H2O to CuO (®en) + Cu  Cu 2O (®á g¹ch) → Cu(OH)2 + 4NH3 → [Cu(NH3)4](OH)2 (n−íc Svayde) – §iÒu chÕ : ChuyÓn ho¸ quÆng ®ång thµnh ®ång : CuFeS2 → Cu2S → Cu2O → Cu
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3HD. Mét sè kim lo¹i kh¸c Ag Au NiVÞ trÝ Z = 47, chu k× 5, Z = 79, chu k× 6, Z = 28, chu k× 4, nhãm IB nhãm IB nhãm VIIIB 10 1 14 10 1 8 2CÊu h×nh e [Kr]4d 5s [Xe]4f 5d 6s [Ar]3d 4sSè oxi hãath−êng +1 +3 +2gÆpTÝnh chÊt – Mµu tr¾ng, dÉn – Mµu vµng, mÒm, – RÊt cøng. Mµu ®iÖn vµ dÉn nhiÖt tèt dÎo. DÉn ®iÖn, nhiÖt tr¾ng b¹c. nhÊt. tèt. E o + / Ag = +0,8 V Ag E o 3+ / Au = +1,5 V Au E o 2 + / Ni = – 0,26 Ni ⇒ TÝnh khö yÕu. ⇒ TÝnh khö yÕu V – Kh«ng ph¶n øng ⇒ TÝnh khö trung – Kh«ng t¸c dông víi c¸c dung dÞch b×nh víi c¸c dung dÞch axit axit. – T¸c dông víi phi HCl, H2SO4 lo·ng, kim : O2,Cl2.... O2. – Ph¶n øng víi : – T¸c dông víi – Ph¶n øng víi + N−íc c−êng toan dung dÞch axit HNO3, H2SO4 ®Æc Au + HNO3 + 3HCl nãng. → – Ph¶n øng víi H2S AuCl3 + 2H2O + NO khi cã mÆt O2. + Dung dÞch muèi xianua cña kim lo¹i – kiÒm [Au(CN)2]øng dông – Lµm ®å trang søc, – Lµm ®å trang søc, – ChÕ t¹o hîp kim : m¹ kim lo¹i, linh m¹ kim lo¹i. Ni-Fe ; Cu-Ni kiÖn v« tuyÕn, ¾c quy – Hîp kim : Au-Cu, – M¹, xóc t¸c, ¨c Ag-Zn. Au-Ni, Ag-Au. quy : Cd-Ni, Fe-Ni…
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H Zn Sn PbVÞ trÝ Z = 30, chu k× 4, Z = 50, chu k× 5, Z = 82, chu k× 6, nhãm nhãm IIB nhãm IVA IVA 10 2 10 2 2 14 10 2 2CÊu h×nh e [Ar]3d 4s [Kr]4d 5s 5p [Xe]4f 5d 6s 6pSè oxi hãath−êng +2 +2, +4 +2gÆpTÝnh chÊt – Mµu lam nh¹t. – Mµu tr¾ng b¹c, dÎo. – Mµu tr¾ng h¬i xanh. – Gißn, trong – Cã 2 d¹ng thï h×nh : – MÒm. o kho¶ng 100 - 200 C Sn x¸m : th× dÎo. o o bÒn ë t < 14 C Sn tr¾ng : o o bÒn ë t >14 C E o 2 + / Zn = –0,76V Zn E o 2 + / Sn = –0,14 V Sn E o 2 + / Pb = –0,76 V Pb ⇒ TÝnh khö m¹nh ⇒ TÝnh khö trung b×nh ⇒ TÝnh khö yÕu o o – Khã ph¶n øng víi – t th−êng : Sn – ë t th−êng, kh«ng kh«ng khÝ, H2O v× bÒ kh«ng bÞ oxi hãa bëi bÞ oxi hãa trong kh«ng mÆt cã mµng oxit O2 khÝ do bÒ mÆt cã mµng hoÆc cacbonat baz¬ o oxit b¶o vÖ. – t cao : b¶o vÖ. Sn + O2 → SnO2 – Kh«ng ph¶n øng víi – T¸c dông víi – T¸c dông chËm víi HCl, H2SO4 lo·ng do nhiÒu phi kim vµ dd axit HCl, H SO t¹o muèi kh«ng tan phñ 2 4 axit, dd kiÒm, dd lo·ng lªn bÒ mÆt. muèi. – Tan nhanh trong – Víi HNO3 lo·ng : – ZnO vµ Zn(OH)2 t¹o muèi Sn(II) . H2SO4 ®Æc, nãng t¹o lµ cã tÝnh l−ìng tÝnh muèi tan Pb(HSO4)2 – Víi HNO3 ®Æc, – Zn(OH)2 t¹o phøc H SO ®Æc t¹o muèi – Tan dÔ dµng trong 2 4 tan víi NH3 Sn (IV). HNO3 lo·ng, tan chËm trong HNO3 ®Æc. – T¸c dông víi kiÒm ®Æc. – Tan chËm trong dd baz¬ nãng.
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3Høng dông – M¹ kÏm ®Ó b¶o vÖ – Tr¸ng lªn bÒ mÆt – Lµm ®iÖn cùc trong s¾t thÐp. vËt b»ng thÐp. ¨cquy. – ChÕ t¹o hîp kim. – ChÕ t¹o hîp kim : – ChÕ t¹o thiÕt bÞ s¶n – Pin : Zn-Mn + Sn-Sb-Cu : lµ hîp xuÊt H2SO4. kim chÞu ma s¸t, dïng – ChÕ t¹o hîp kim. chÕ t¹o æ trôc quay. + Sn-Pb : cã nhiÖt ®é nãng ch¶y thÊp ®Ó lµm thiÕc hµn. Mét sè ph¶n øng cÇn l−u ý : Ag + 2H2S + O2 → Ag2S ↓ (®en) + 2H2O + 2+ 3+ Ag + Fe → Fe + Ag 2+ – Zn(OH)2 + 4NH3 → [Zn(NH3)4] + 2OH 4Ag + 2H2S + O2 → 2Ag2S + 2H2O Au + HNO3 + 3HCl → AuCl3 + 2H2O + NO Sn + 2Cl2 → SnCl4 Sn + 2H2O + 2NaOH (®Æc) → Na 2[Sn(OH)4] + H2KÜ n¨ng – ViÕt cÊu h×nh electron nguyªn tö vµ tõ ®ã x¸c ®Þnh ®−îc vÞ trÝ c¸c nguyªntè kim lo¹i nhãm B trong b¶ng tuÇn hoµn. – ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh hãa häc d¹ng ph©n tö vµ ion thu gän. – Ph©n biÖt c¸c kim lo¹i vµ c¸c hîp chÊt dùa vµo mµu s¾c vµ c¸c ph¶n øng®Æc tr−ng. – Gi¶i thÝch mét sè hiÖn t−îng trong tù nhiªn, trong c¸c thÝ nghiÖm, trongc¸c øng dông dùa vµo c¸c tÝnh chÊt ®Æc tr−ng cña c¸c chÊt. – Gi¶i nhanh c¸c bµi tËp ®Þnh l−îng.
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3HII. Bµi tËp ¸p dôngA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quan1. D·y chØ gåm c¸c nguyªn tè kim lo¹i chuyÓn tiÕp lµ A. Ca, Sc, Fe, Ge. B. Zn, Mn, Cu, Sc. C. Pb, Sc, Fe, Zn. D. Sn, Cu, Fe, Ag.2. Trong sè c¸c kim lo¹i Mg, Al, Fe, Cu vµ Cr, th× kim lo¹i bÞ thô ®éng hãa víi dung dÞch HNO3 (®Æc, nguéi) vµ H2SO4 (®Æc, nguéi) lµ A. Al, Fe vµ Cr. B. Cu, Al, Fe vµ Cr. C. Al vµ Fe. D. Cu, Al vµ Fe.3. Hçn hîp kim lo¹i nµo d−íi ®©y kh«ng tan hÕt trong dung dÞch FeCl3 d− ? A. Al vµ Fe. B. Fe vµ Cu. C. Al vµ Cu. D. Mg vµ Ag.4. NhËn ®Þnh nµo sau ®©y ®óng ? A. Cr2O3 lµ mét oxit l−ìng tÝnh. B. CrO lµ mét oxit l−ìng tÝnh. C. CrO lµ mét oxit axit. D. CrO3 lµ mét oxit baz¬. o 3+ 2+ 2+5. Ph¶n øng sau ®©y x¶y ra ë 25 C : Zn + 2Cr → Zn + 2Cr NhËn ®Þnh nµo sau ®©y ®óng ? 2+ 3+ 2+ A. Zn cã tÝnh khö m¹nh h¬n Cr vµ Cr cã tÝnh oxi hãa m¹nh h¬n Zn . 2+ 3+ 2+ B. Zn cã tÝnh khö yÕu h¬n Cr vµ Cr cã tÝnh oxi hãa yÕu h¬n Zn . 2+ 3+ 2+ C. Zn cã tÝnh oxi hãa m¹nh h¬n Cr vµ Cr cã tÝnh khö m¹nh h¬n Zn . 2+ 3+ 2+ D. Zn cã tÝnh oxi hãa yÕu h¬n Cr vµ Cr cã tÝnh khö yÕu h¬n Zn .6. TÝnh chÊt hãa häc cña chÊt nµo trong b¶ng sau lµ chÝnh x¸c ? ChÊt TÝnh khö TÝnh oxi hãa TÝnh baz¬ TÝnh axit A. CrO cã cã cã kh«ng B. Cr2O3 kh«ng cã cã cã C. CrO kh«ng cã cã kh«ng D. Cr2O3 cã cã cã kh«ng7. Dung dÞch muèi Fe(NO3)2 kh«ng t¸c dông víi chÊt nµo d−íi ®©y ?
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H A. Zn B. Dung dÞch NH3 C. Sn D. Dung dÞch AgNO38. L−îng I2 sinh ra khi cho dung dÞch chøa 0,2 mol FeCl3 ph¶n øng víi dung dÞch chøa 0,3 mol KI lµ A. 0,10 mol. B. 0,15 mol. C. 0,20 mol. C. 0,40 mol.9. Nhóng mét thanh kim lo¹i vµo 100 ml CuSO4 0,15M cho ®Õn khi dung dÞch hÕt mµu xanh th× thanh kim lo¹i nÆng thªm 0,12 gam. Kim lo¹i ®ã lµ A. Zn. B. Fe. C. Mg. D. Al.10. Trong c¸c chÊt sau : Fe, FeSO4, Fe2(SO4)3, Fe3O4, nh÷ng chÊt võa cã tÝnh khö võa cã tÝnh oxi ho¸ lµ A. FeSO4 vµ Fe3O4. B. FeSO4 vµ Fe2(SO4)3. C. Fe vµ Fe2(SO4)3. D. FeSO4, Fe.11. Trong s¬ ®å ph¶n øng : Cu → X → Cu2O th× X lµ A. CuO hay Cu(OH)2. B. CuSO4 hay Cu(OH)2. C. CuCl hay Cu2S. D. Cu(NO3)2 hay CuO.12. Ph−¬ng tr×nh ho¸ häc nµo sau ®©y ®óng? A. 3CuO + 8HNO3 (®Æc nãng) → 3Cu(NO3)2 + 2NO2 + 4H2O B. FeO + 2HNO3 (lo·ng) → Fe(NO3)2 + H2O C. Fe3O4+ 8HNO3 (lo·ng) → Fe(NO3)2 + 2Fe(NO3)3 + 4H2O D. 3Cu + 8HNO3 (lo·ng) → 3Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O13. C¸c nguyªn liÖu cÇn thiÕt cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt gang lµ: A. hçn hîp c¸c oxit kim lo¹i , than cèc, silic ®ioxit. B. quÆng s¾t, khÝ cacbon oxit, chÊt ch¶y. C. thÐp, than cèc, canxi cacbonat. D. quÆng s¾t, than cèc, chÊt ch¶y.14. Cho 6,72 lÝt NH3 (®ktc) t¸c dông víi 30,4 gam CrO3. Sau ph¶n øng x¶y ra hoµn toµn thÓ tÝch khÝ N2 thu ®−îc (®ktc) lµ A. 2,24 lÝt B. 1,12 lÝt C. 3,36 lÝt D. 4,48 lÝt
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H15. BiÕt : E o 2 + / Ni = – 0,26 V; E o 2 + / Pb = –0,76 V; E o 3+ /Fe2 + = +0,77V; Ni Pb Fe E o 2 + / Sn = –0,14 V; E o 2 + / Zn = –0,76V. Sn Zn Cho tõng kim lo¹i Sn, Fe, Zn lÇn l−ît vµo mçi dung dÞch: NiSO4, AgNO3, CuCl2, Fe2(SO4)3. Kim lo¹i kh«ng t¸c dông ®−îc víi c¶ 4 dung dÞch muèi lµ A. Fe B. Sn vµ Fe C. Sn D. ZnB. Tr¾c nghiÖm tù luËn1. ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh hãa häc thùc hiÖn s¬ ®å chuyÓn hãa sau : a) (1) (2) (3) (4) (5) Cr2O3 Cr Cr2(SO4)3 Cr(OH)3 Na[Cr(OH)4] Cr(OH)3 (12) (6) (11) (10) (9) (8) (7) Cr(OH)2 CrSO4 Cr2(SO4)3 K2Cr2O7 K2CrO4 CrCl3 b) (1) (2) (3) (4) (5) Fe FeCl2 Fe(OH)2 FeO Fe(NO3)3 Fe(OH)3 (12) (6) (11) (10) (9) (8) (7) Fe2O3 Fe(NO3)2 FeSO4 FeO Fe3O4 Fe2O3 c) (1) (2) (3) (4) Cu Cu2O Cu(NO3)2 Cu(OH)2 [Cu(NH3)4](OH)2 (12) (5) (11) (10) (9) (8) (7) (6) CuCl2 CuO CuS Cu Cu2O Cu(OH)2 CuSO42. Nguyªn tè X cã sè ®iÖn tÝch h¹t nh©n lµ 24. a) Tõ cÊu h×nh electron h·y x¸c ®Þnh vÞ trÝ cña X trong b¶ng tuÇn hoµn. b) ViÕt c«ng thøc oxit bËc cao nhÊt vµ hi®roxit t−¬ng øng víi oxit ®ã.3. Tõ FeS, than ®¸, kh«ng khÝ h·y viÕt c¸c ph−¬ng tr×nh hãa häc ®iÒu chÕ Fe. to C + O2  CO2 → o t CO2 + C  2CO → to 4FeS + 5O2  2Fe2O3 + 2SO2 → o t Fe2O3 + 3CO  2Fe + 3CO2 →4. ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh hãa häc cã thÓ x¶y ra (d¹ng ion rót gän) khi cho hçn hîp chøa 3 kim lo¹i Fe, Cu, Ag ë d¹ng bét vµo c¸c dung dÞch sau :
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H a) Dung dÞch HCl. b) Dung dÞch FeCl3. c) Dung dÞch AgNO3. d) Dung dÞch chøa hçn hîp HCl vµ NaNO3.5. Nªu hiÖn t−îng vµ viÕt ph−¬ng tr×nh hãa häc x¶y ra (nÕu cã) khi cho tõ tõ ®Õn d− dung dÞch NH3 vµo c¸c dung dÞch sau : a) Dung dÞch FeCl2 b) Dung dÞch CuSO4 c) Dung dÞch chøa hçn hîp ZnSO4 vµ Al2(SO4)36. Ph©n biÖt 4 lä ®ùng c¸c hçn hîp bét riªng biÖt : Fe vµ Zn, Fe vµ Sn, Fe vµ Ag, Fe vµ Cr.7. Hßa tan hÕt 5,4 gam hçn hîp gåm 2 kim lo¹i Fe vµ Cr b»ng dung dÞch HCl d− thu ®−îc dung dÞch X. Cho dung dÞch NaOH d− vµo dung dÞch X thu ®−îc kÕt tña Y. Nung kÕt tña Y trong kh«ng khÝ ë nhiÖt ®é cao ®Õn khèi l−îng kh«ng ®æi thu ®−îc 7,8 gam chÊt r¾n. TÝnh % khèi l−îng mçi kim lo¹i trong hçn hîp ban ®Çu.8. Hoµ tan hÕt 18,2 gam hçn hîp Zn vµ Cr trong HNO3 lo·ng thu ®−îc dung dÞch A vµ 3,36 lÝt (®ktc) hçn hîp hai khÝ kh«ng mµu cã khèi l−îng 5,20 gam, trong ®ã cã mét khÝ ho¸ n©u ngoµi kh«ng khÝ. TÝnh khèi l−îng mçi kim lo¹i trong hçn hîp ®Çu.III. H−íng dÉn gi¶i – §¸p ¸nA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quan 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 D A D A A D C A B A A D D A CB. Tr¾c nghiÖm tù luËn1. ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh hãa häc to a) Cr2O3 + 2Al  2Cr + Al2O3 → to 2Cr + 6H2SO4  Cr2(SO4)3 + 3SO2 + 6H2O → Cr2(SO4)3 + 6NaOH → 2Cr(OH)3 + 3Na2SO4 Cr(OH)3 + NaOH → Na[Cr(OH)4]
    • TRỌNG TÂ KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H Na[Cr(OH)4] + CO2 → Cr(OH)3 + NaHCO3 Cr(OH)3 + 3HCl → CrCl3 + 3H2O 2CrCl3 + 3Cl2 + 16KOH → 2K2CrO4 + 12KCl + 8H2O 2K2CrO4 + H2SO4 → K2Cr2O7 + K2SO4 + H2O K2Cr2O7 + 6FeSO4 + 7H2SO4 → 3Fe2(SO4)3 + K2SO4 + Cr2(SO4)3 + 7H2O Cr2(SO4)3 + Zn → 2CrSO4 + ZnSO4 CrSO4 + 2NaOH → Cr(OH)2 + Na2SO4 to 4Cr(OH)2 + O2  2Cr2O3 + 4H2O →b) Fe + 2HCl → FeCl2 + H2 FeCl2 + 2NaOH → Fe(OH)2 + 2NaCl to Fe(OH)2  FeO + H2O → 3FeO + 10HNO3 → 3Fe(NO3)3 + NO + 5H2O Fe(NO3)3 + 3NaOH → Fe(OH)3 + 3NaNO3 to 2Fe(OH)3  Fe2O3 + 3H2O → to 3Fe2O3 + CO  2Fe3O4 + CO2 → to Fe3O4 + CO  3FeO + CO2 → FeO + H2SO4 → FeSO4 + H2O FeSO4 + Ba(NO3) 2 → Fe(NO3) 2 + BaSO4 to 4Fe(NO3)2  2Fe2O3 + 8NO2 + O2 → to Fe2O3 + 2Al  2Fe + Al2O3 →c) to Cu + CuO  Cu2O → 3Cu2O + 14HNO3 → 6Cu(NO3)2 + 2NO + 7H2O Cu(NO3)2 + 2NaOH → Cu(OH)2 + 2NaNO3 Cu(OH)2 + 4NH3 → [Cu(NH3)4](OH)2 [Cu(NH3)4](OH)2 + 3H2SO4 → CuSO4 + 2(NH4)2SO4 + 2H2O CuSO4 + 2NaOH → Cu(OH)2 + Na2SO4
    • TRỌNG TÂ KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H to CH3CHO + 2Cu(OH)2 + NaOH  CH3COONa + Cu2O + 3H2O → to Cu2O + CO  Cu + CO2 → 2Cu + 2H2S + O2 → 2CuS + 2H2O to 2CuS + 3O2  2CuO + 2SO2 → CuO + 2HCl → CuCl2 + H2O CuCl2 + Fe → Cu + FeCl2 5 12. a) CÊu h×nh electron cña X lµ [Ar] 3d 4s X ë chu k× 4 (v× cã 4 líp electron) X thuéc nhãm VIB (nguyªn tè d, cã 6 electron hãa trÞ) b) C«ng thøc oxit bËc cao nhÊt : XO3 C«ng thøc hi®roxit t−¬ng øng : H2XO4.3. C¸c ph−¬ng tr×nh hãa häc ®iÒu chÕ Fe to C + O2  CO2 → to CO2 + C  2CO → to 4FeS + 7O2  2Fe2O3 + 4SO2 → to Fe2O3 + 3CO  2Fe + 3CO2 → + 2+4. a) ChØ cã Fe ph¶n øng : Fe + 2H → Fe + H2 b) Fe, Cu ph¶n øng : 3+ 2+ Fe + 2Fe → 3Fe 3+ 2+ 2+ Cu + 2Fe → 2Fe + Cu c) Fe, Cu ph¶n øng : + 2+ Fe + 2Ag → Fe + 2Ag + 2+ Cu + 2Ag → Cu + 2Ag + NÕu d− Ag th× cã thªm ph¶n øng : 2+ + 3+ Fe + Ag → Fe + Ag d) Fe, Cu, Ag ®Òu ph¶n øng : + – 3+ Fe + 4H + NO3 + NO + 2H2O → Fe + – 2+ 3Cu + 8H + 2NO3 → 3Cu + 2NO + 4H2O + – + 3Ag + 4H + NO3 → 3Ag + NO + 2H2O
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H5. a) HiÖn t−îng : cã kÕt tña tr¾ng xanh xuÊt hiÖn sau hãa thµnh n©u ®á vµ kÕt tña kh«ng tan trong NH3 d−. FeCl2 + 2NH3 + 2H2O → Fe(OH)2↓ + 2NH4Cl (tr¾ng xanh) 4Fe(OH)2 + O2 + 2H2O → 4Fe(OH)3↓ (n©u ®á) b) HiÖn t−îng : cã kÕt tña keo xanh xuÊt hiÖn sau ®ã tan trong NH3 d−, dung dÞch t¹o thµnh cã mµu xanh lam. CuSO4 + 2NH3 + 2H2O → Cu(OH)2↓ + (NH4)2SO4 (keo xanh) Cu(OH)2 + 4NH3 → [Cu(NH3)4](OH)2 (xanh lam) c) HiÖn t−îng : cã kÕt tña keo tr¾ng xuÊt hiÖn sau ®ã tan mét phÇn trong NH3 d−. Al2(SO4)3 + 6NH3 + 6H2O → 2Al(OH)3↓ + 3(NH4)2SO4 (keo tr¾ng) ZnSO4 + 2NH3 + 2H2O → Zn(OH)2↓ + (NH4)2SO4 (keo tr¾ng) NH3 lµ baz¬ yÕu nªn kh«ng ph¶n øng víi Al(OH)3. NH3 t¹o phøc chÊt tan víi Zn(OH)2 nªn kÕt tña tan mét phÇn Zn(OH)2 + 4NH3 → [Zn(NH3)4](OH)26. TrÝch mÉu thö cho ph¶n øng víi dung dÞch NaOH lo·ng, cã khÝ bay ra lµ hçn hîp Fe vµ Zn. Zn + 2NaOH + 2H2O → Na2[Zn(OH)4] + H2 Cho 3 mÉu thö cßn l¹i ph¶n øng víi kiÒm ®Æc, cã khÝ bay ra lµ hçn hîp Fe vµ Sn. Sn + 2H2O + 2NaOH (®Æc) → Na2[Sn(OH)4] + H2 Cho 2 mÉu thö cßn l¹i vµo dung dÞch HNO3 ®Æc nguéi, cã khÝ mµu n©u ®á bay ra lµ hçn hîp Fe vµ Ag : Ag + HNO3 (®Æc nguéi) → AgNO3 + NO2 + H2O (n©u ®á) MÉu thö cßn l¹i lµ Fe vµ Cr bÞ thô ®éng hãa víi HNO3 ®Æc, nguéi.7. §Ò bµi kh«ng yªu cÇu viÕt ph¶n øng nªn ta dïng s¬ ®å :
    • TRỌNG TÂ KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H +HCl +NaOH +O , t o 2Fe  2FeCl 2  2Fe(OH)2  Fe2 O3 → → 2 → a a/2 +HCl +NaOH +O , t o 2Cr  2CrCl 2  2Cr(OH)2  Cr2 O3 → → 2 → b b/2 56a + 52b = 5,4 gam (1) 80a + 76b = 7,8 gam (2) Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh ta cã : a = b = 0,05 mol 2,8 m Fe = 0, 05 × 56 = 2,8 gam ⇒ % m Fe = × 100 = 51,85% 5, 4 %mCr = 100 – 51,85 = 48,15%.8. Sè mol hçn hîp khÝ = 0,15 mol 5, 2 Ph©n tö khèi trung b×nh cña 2 khÝ : M = = 34, 67 0,15 KhÝ kh«ng mµu hãa n©u lµ NO (M = 30) < 34,67 → ph©n tö khèi cña khÝ kh«ng mµu cßn l¹i > 34,67 ph¶i lµ N2O.  n + n N 2O = 0,15 mol  n = 0,1 mol Ta cã :  NO ⇒  n NO = 0, 05 mol 30.n NO + 44.n N 2O = 5, 2 gam  N 2O 2+ Zn → Zn + 2e x x 2x 3+ Cr → Cr + 3e y y 3y +5 +2 N + 3e → N (NO) 0,3 0,1 +5 +1 2N + 8e → 2N (N2O) 0,4 0,05 ⇒ 2x + 3y = 0,7 mol (1) vµ 65x + 52y = 18,2 gam (2) Gi¶i hÖ ph−¬ng tr×nh ta cã : x = 0,2 mol vµ y = 0,1 mol mZn = 0,2.65 = 13 (gam) ; mCr = 0,1.52 = 5,2 (gam).
    • TRỌNG TÂ KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌCTR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H Ch−¬ng 8. PH¢N BIÖT MéT Sè CHÊT V¤ C¥I. KiÕn thøc träng t©m1. NhËn biÕt c¸c ion v« c¬a) NhËn biÕt c¸c cation + + – §èt dung dÞch chøa cation Na vµ K trªn ngän löa kh«ng mµu → ngän + +löa nhuèm mµu vµng lµ Na , cßn mµu tÝm lµ K . + – – NH4 + OH (®un nãng) → khÝ NH3 (dïng quú tÝm thÊm n−íc ®Ó thöhay ngöi cã mïi khai). 2+ – Ba + CrO2 − → BaCrO4 : mµu vµng t−¬i kh«ng tan trong CH3COOH 4lo·ng (cßn CaCrO4↓ tan trong CH3COOH lo·ng). 2+ – Ca + C 2 O2 − → CaC2O4 : mµu tr¾ng kh«ng tan trong CH3COOH lo·ng 4 2+ 2+(nÕu dung dÞch cã Ba vµ Pb th× ph¶i lo¹i 2 ion nµy tr−íc). 3+ 3+ 2+ 2+ – – C¸c cation Al , Cr , Zn , Be : t¹o kÕt tña víi OH sau ®ã tan trong –OH d−. 3+ OH − OH − – + H O + OH − * Cr  Cr(OH)3  [Cr(OH)4] → → → Cr2 O2 − 2 2  4 vµng t−¬i 3+ OH − OH − + NH + * Al  Al(OH)3  [Al(OH)4]– → Al(OH)3↓+ NH3 → → 4 2+ OH − + NH * Zn  Zn(OH)2 → [Zn(NH3)4]2+ : kh«ng mµu → 3 3+ OH − – Fe  Fe(OH)3 ↓ : ®á n©u → 3+ – §Æc biÖt : Fe + 3SCN Fe(SCN)3 dung dÞch cã mµu ®á m¸u − 2+ 2OH +O +H O – Fe  Fe(OH)2 ↓ tr¾ng xanh  Fe(OH)3 ↓ ®á n©u → 2 2 → 2+ hay : Fe lµm mÊt mµu tÝm cña dung dÞch KMnO4 2+ OH − + NH 2+ – Cu  Cu(OH)2↓ xanh → [Cu(NH3)4] xanh lam → 3 2+ OH − + NH + Mg  Mg(OH)2↓ → Mg2+ + NH3 → 4 2+ 2- hay : Mg + HPO4 + NH3 MgNH4PO4 ↓ tr¾ng 2+ OH − + NH Ni  Ni(OH)2↓ xanh lôc → [Ni(NH3)6]2+ mµu xanh → 3
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H Chó ý : 3+ 2+ 2+ 2+Dung dÞch Fe Dung dÞch Fe Dung dÞch Cu Dung dÞch Ni mµu vµng n©u mµu xanh rÊt nh¹t mµu xanh da trêi mµu xanh l¸ c©yb) NhËn biÕt c¸c anion − + 2+ NO3 + Cu + H → Cu (mµu xanh) + NO↑ (hãa n©u trong kh«ng khÝ) Ba 2 + SO2 −  BaSO4 ↓ kh«ng tan trong c¸c axit m¹nh 4 → SO3 − lµm mÊt mµu n©u ®á cña dung dÞch I2 2 – Ag+ Cl  AgCl↓ (kh«ng tan trong axit m¹nh, nh−ng tan trong NH3) → 2H + Ca(OH) CO3 −  CO2  CaCO3 ↓ tr¾ng 2 → 2 → 2– + 2+ 2+ 2+ S t¹o kÕt tña víi Ag , Cu , Pb , Hg vµ c¸c kÕt tña nµy kh«ng tantrong dung dÞch axit m¹nh.2. NhËn biÕt c¸c chÊt khÝ Mµu, mïi Thuèc thö ®Æc tr−ng vµ hiÖn t−îngCO2 kh«ng mµu, kh«ng mïi dd Ca(OH)2 hay Ba(OH)2 d− → tr¾ng (SO2 còng cho hiÖn t−îng t−¬ng tù)SO2 kh«ng mµu, mïi h¾c, lµm nh¹t mµu dd Br2 hay I2 ®écCl2 vµng lôc, mïi h¾c, ®éc dd KI, hå tinh bét → mµu xanh tÝmH2S kh«ng mµu, mïi trøng Ag+, Cu2+, Pb2+ → ®en (kh«ng tan trong axit thèi, ®éc m¹nh)NH3 kh«ng mµu, mïi khai HCl (k) → NH4Cl (r) : khãi tr¾ng quú tÝm −ít hãa xanh, phenolphtalein hãa hångNO2 n©u ®á, mïi h¾c, ®éc.3. Tham kh¶o : NhËn biÕt mét sè chÊt h÷u c¬a) C¸c ancol Na,K R(OH)n  H2 →
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H CuO,t o AgNO / NH RCH2OH  RCHO  Ag↓ → 3 3 → Riªng CH3CH2OH + 4I2 + 6NaOH → HCOONa + 5NaI + 5H2O + CHI3↓ (CHI3 ↓ cã mµu vµng s¸ng) C¸c ancol ®a chøc cã 2 nhãm OH kÒ nhau hßa tan Cu(OH)2 t¹o phøc mµuxanh lam.b) C¸c an®ehit – Cho ph¶n øng tr¸ng b¹c víi dung dÞch AgNO3/ NH3. – T¸c dông víi Cu(OH)2 /OH– khi ®un nãng t¹o ra Cu2O↓ ®á g¹ch. – Lµm mÊt mµu n−íc Br2.c) C¸c axit cacboxylic – Lµm quú tÝm hãa ®á. – T¹o este (kh«ng tan trong n−íc vµ cã mïi th¬m) víi c¸c ancol. – Riªng muèi vµ este cña HCOOH cho ph¶n øng tr¸ng b¹c. – Riªng muèi cña CH3COOH ph¶n øng víi FeCl3 t¹o phøc chÊt mµu ®á.d) C¸c gluxit Glucoz¬, fructoz¬, mantoz¬ : + T¹o phøc mµu xanh lam víi Cu(OH)2 ë nhiÖt ®é th−êng. + T¸c dông víi Cu(OH)2 khi ®un nãng t¹o ra Cu2O↓ ®á g¹ch. + Cho ph¶n øng tr¸ng b¹c víi dung dÞch AgNO3/ NH3. + Glucoz¬, mantoz¬ lµm mÊt mµu n−íc Br2 (fructoz¬ kh«ng lµm mÊt mµun−íc Br2). Saccaroz¬ : T¹o phøc mµu xanh lam víi Cu(OH)2 ë nhiÖt ®é th−êng. Tinh bét : I2 kÕt hîp víi hå tinh bét t¹o s¶n phÈm mµu xanh tÝm ë nhiÖt ®éth−êng.KÜ n¨ng – Ph©n biÖt c¸c lä chøa riªng biÖt dung dÞch c¸c chÊt. – NhËn biÕt hçn hîp c¸c ion trong cïng mét dung dÞch.II. Bµi tËp ¸p dôngA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quan1. §Ó ph©n biÖt c¸c dung dÞch BaCl2 vµ CaCl2, nªn dïng
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H A. dung dÞch Na2CO3 tr−íc, sau ®ã cho thªm CH3COOH lo·ng. B. dung dÞch Na2SO4 tr−íc, sau ®ã cho thªm CH3COOH lo·ng. C. dung dÞch (NH4)2C2O4 tr−íc, sau ®ã cho thªm CH3COOH lo·ng. D. dung dÞch K2CrO4 tr−íc, sau ®ã cho thªm CH3COOH lo·ng.2. Thuèc thö dïng ®Ó ph©n biÖt 3 dung dÞch riªng biÖt : Fe(NO3)3, Al(NO3)3 vµ Zn(NO3)2 lµ A. dung dÞch Na2CO3. B. dung dÞch NH3. C. dung dÞch HCl. D. dung dÞch Ba(OH)2.3. Thuèc thö dïng ®Ó ph©n biÖt 3 dung dÞch riªng biÖt : natri axetat, natri phenolat, natri cacbonat lµ A. dung dÞch NH3. B. dung dÞch Na2SO4. C. dung dÞch H2SO4 lo·ng. D. dung dÞch NaOH lo·ng.4. §Ó ph©n biÖt 4 èng nghiÖm riªng biÖt chøa c¸c dung dÞch : Na2CO3, H2SO4, HCl, NaCl chØ víi 1 l−ît thö, cÇn dïng A. Ba. B. dung dÞch BaCl2 . C. dung dÞch AgNO3. D. dung dÞch Ba(HCO3)2.5. Ho¸ chÊt cÇn dïng ®Ó ph©n biÖt ®−îc 2 lä riªng biÖt chøa Fe2O3, Fe3O4 lµ A. dung dÞch HCl. B. dung dÞch H2SO4 lo·ng. C. dung dÞch HNO3 lo·ng. D. dung dÞch H3PO4 lo·ng.6. Ph−¬ng ph¸p ph©n biÖt mçi cÆp chÊt nµo d−íi ®©y lµ ®óng ? A. Ph©n biÖt khÝ CO2 vµ SO2 b»ng n−íc v«i trong d−. B. Ph©n biÖt hai dung dÞch AlCl3 vµ CrCl3 b»ng dung dÞch NaOH vµ n−íc Br2. C. Ph©n biÖt AlCl3 vµ ZnCl2 b»ng dung dÞch NaOH. D. Ph©n biÖt dung dÞch BaCl2 vµ dung dÞch CaCl2 b»ng Na2CO3.7. Cã 4 dung dÞch mÊt nh·n sau ®©y : Na2CO3, NaNO3, Na2SiO3, Na[Al(OH)4]. NÕu chØ dïng mét thuèc thö ®Ó ph©n biÖt 4 chÊt trªn ta cã thÓ dïng thuèc thö nµo trong c¸c thuèc thö d−íi ®©y ? A. GiÊy quú tÝm B. Dung dÞch HCl C. Dung dÞch AgNO3
    • TRỌNG TÂ KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H D. Cu vµ dung dÞch H2SO48. Ho¸ chÊt thÝch hîp ®Ó ph©n biÖt c¸c dung dÞch : NH4Cl, (NH4)2SO4, NaNO3, MgCl2, FeCl2, FeCl3, Al(NO3)3 chØ víi mét l−ît thö lµ A. dung dÞch Ba(OH)2. B. dung dÞch NaOH. C. n−íc BaCl2. D. dung dÞch KMnO4 trong H2SO4 lo·ng.9. §Ó ph©n biÖt hai khÝ O2 vµ O3, kh«ng thÓ dïng hãa chÊt nµo sau ®©y ? A. Dung dÞch KI, hå tinh bét B. Dung dÞch KI, quú tÝm C. §òa b¹c D. Bét than10. §Ó ph©n biÖt 4 dung dÞch : NH3, NaOH, BaCl2, NaCl cã thÓ dïng A. dung dÞch H2SO4. B. dung dÞch FeCl3. C. CuSO4. D. AgNO3.A. Tr¾c nghiÖm tù luËn1. C¸c dung dÞch lo·ng sau ®©y ®Òu cã mµu xanh : CuSO4, NiSO4, Cr2(SO4)3, FeSO4. H·y tr×nh bµy ph−¬ng ph¸p nhËn biÕt tõng dung dÞch mµ kh«ng dùa vµo mµu s¾c cña c¸c cation. 2+ 2+2. Mét dung dÞch chøa hçn hîp c¸c ion Ba , Ca , NH + vµ NO3 . H·y tr×nh 4 − bµy c¸ch nhËn biÕt tõng ion trong dung dÞch. ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh hãa häc. 2+ 2+ 3+3. Dung dÞch X chøa hçn hîp Cu , Zn , Al , SO2 − . H·y tr×nh bµy c¸ch 4 nhËn biÕt tõng ion trong dung dÞch. ViÕt c¸c ph−¬ng tr×nh hãa häc d−íi d¹ng ion rót gän.4. Tr×nh bµy 3 c¸ch kh¸c nhau ®Ó ph©n biÖt 2 lä khÝ CO2 vµ SO2.5. H·y chän mét ho¸ chÊt thÝch hîp vµ chØ víi mét l−ît thö, h·y ph©n biÖt c¸c lä riªng biÖt chøa : a) C¸c dung dÞch : Ba(HCO3)2, Ba(OH)2, Mg(HCO3)2, NH4NO3. b) C¸c dung dÞch lo·ng : FeSO4, CuSO4, Al2(SO4)3, Fe2(SO4)3.
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H6. H·y t¸ch tõng oxit trong hçn hîp bét gåm : CuO, MgO, Al2O3.III. H−íng dÉn gi¶i – §¸p ¸nA. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quanC©u 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10§¸p ¸n D B C D C B B A D C6. Ph©n biÖt hai dung dÞch AlCl3 vµ CrCl3 b»ng dung dÞch NaOH vµ n−íc Br2 v× 3+ – – – 2Cr + 3Br2 + 16OH → [Cr(OH)4] + 6Br + 8H2O (vµng t−¬i)7. Chän dung dÞch HCl Na2CO3 Na2SiO3 Na[Al(OH)4] NaNO3cho tõ tõ ®Õn sñi bät khÝ kÕt tña tr¾ng kÕt tña tr¾ng kh«ng cã hiÖnd− dd HCl keo keo sau ®ã tan t−îng9. Chän dung dÞch Ba(OH)2 NH4Cl (NH4)2SO4 NaNO3 MgCl2 FeCl2 FeCl3 Al(NO3)3cho tõ tõ khÝ cã khÝ cã mïi kh«ng kÕt tña kÕt tña kÕt tña kÕt tña®Õn d− mïi khai vµ kÕt cã hiÖn tr¾ng tr¾ng ®á n©u keo tr¾ngdd khai tña t−îng hãa sau ®ãBa(OH)2 tr¾ng g× n©u ®á tanB. Tr¾c nghiÖm tù luËn1. Cho dung dÞch NaOH tõ tõ ®Õn d− vµo c¸c mÉu thö : + MÉu thö t¹o kÕt tña sau ®ã tan lµ Cr2(SO4)3 3+ – Cr + 3OH → Cr(OH)3 ↓ – – Cr(OH)3 + OH → [Cr(OH)4] + MÉu thö cã kÕt tña tr¾ng xanh sau hãa thµnh n©u ®á lµ FeSO4 : 2+ – Fe + 2OH → Fe(OH)2↓ (tr¾ng xanh) 4Fe(OH)2 + O2 + 2H2O → 4Fe(OH)3↓ (®á n©u)
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H + Hai mÉu thö t¹o kÕt tña keo xanh kh«ng tan lµ CuSO4, NiSO4 2+ – Cu + 2OH → Cu(OH)2↓ (keo xanh) 2+ – Ni + 2OH → Ni(OH)2↓ (keo xanh) Läc lÊy 2 kÕt tña, thªm vµi giät dung dÞch NaOH lo·ng råi cho vµo 2 èng nghiÖm chøa dung dÞch CH3CHO vµ ®un nhÑ, mÉu thö cho kÕt tña ®á g¹ch lµ Cu(OH)2. Tõ ®ã x¸c ®Þnh 2 chÊt ban ®Çu. to CH3CHO + 2Cu(OH)2 + NaOH  CH3COONa + Cu2O↓®á g¹ch + 3H2O →2. Cho dung dÞch NaOH vµo mÉu thö råi ®un nhÑ, cã khÝ mïi khai bay ra ⇒ cã NH + 4 to NH + + OH–  NH3 (mïi khai) + H2O 4 → Cho 1 ml dung dÞch K2CrO4 vµo mÉu thö, cã kÕt tña mµu vµng t−¬i xuÊt 2+ 2+ hiÖn lµ cã Ba , Ca . 2+ Ba + CrO2 − → BaCrO4 ↓ 4 2+ Ca + CrO2 − → CaCrO4 ↓ 4 Thªm dung dÞch CH3COOH d− vµo råi l¾c kÜ : 2+ + BaCrO4 kh«ng tan ⇒ cã Ba + CaCrO4 tan trong dung dÞch CH3COOH : CaCrO4 + 2CH3COOH → Ca(CH3COO)2 + H2CrO4 Läc bá kÕt tña, lÊy phÇn n−íc läc cho ph¶n øng víi dung dÞch (NH4)2CO3 2+ d−, phÇn n−íc läc t¹o kÕt tña ⇒ cã Ca . – L¹i läc bá kÕt tña, lÊy phÇn n−íc läc vÉn cßn NO3 , cho vµo 1 m¶nh Cu, thªm H2SO4 ®Õn d− (hÕt khÝ bay ra) råi ®un nãng nhÑ : cã khÝ kh«ng mµu − hãa n©u trong kh«ng khÝ ⇒ cã NO3 H2SO4 + (NH4)2CO3 → (NH4)2SO4 + CO2 + H2O +− 2+ 3Cu + 8H + 2NO3 → Cu + 2NO + 4H2O 2NO + O2 → 2NO2
    • TRỌNG TÂ KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H3. Cho Ba(NO3)2 vµo mÉu thö, cã kÕt tña xuÊt hiÖn. Läc lÊy kÕt tña, cho vµo 2+ vµi giät dung dÞch HNO3, kÕt tña kh«ng tan ⇒ cã Ba 2+ Ba + SO2 − → BaSO4 4 2+ Trong c¸c ion cña dung dÞch chØ cã Cu cã mµu xanh, cßn c¸c ion cßn l¹i ®Òu kh«ng mµu. Cho NaOH lo·ng d− vµo mÉu thö, läc bá kÕt tña Cu(OH)2 (cã mµu xanh), – 2– phÇn n−íc läc (kh«ng mµu) chøa [Al(OH)4] vµ [Zn(OH)4] 2+ – Cu + 2OH → Cu(OH)2 3+ – Al + 3OH → Al(OH)3 – – Al(OH)3 + OH → [Al(OH)4] 2+ – Zn + 2OH → Zn(OH)2 – 2– Zn(OH)2 + 2OH → [Zn(OH)4] Sôc khÝ CO2 d− vµo n−íc läc, cã kÕt tña keo tr¾ng cña Al(OH)3 vµ Zn(OH)2 t¹o ra : – − [Al(OH)4] + CO2 → Al(OH)3 + HCO3 2– − [Zn(OH)4] + 2CO2 → Zn(OH)2 + 2HCO3 Läc lÊy kÕt tña, cho vµo dung dÞch NH3 d− : chØ cã Zn(OH)2 tan, phÇn 3+ kh«ng tan lµ Al(OH)3 ⇒ cã Al 2+ – Zn(OH)2 + 4NH3 → [Zn(NH3)4] + 2OH Läc bá phÇn kh«ng tan, lÊy n−íc läc cho ph¶n øng víi dung dÞch HCl d− → 2+ thu ®−îc dung dÞch cã Zn 2+ + 2+ [Zn(NH3)4] + 4H → Zn + 4NH + 4 Cho vµi giät dung dÞch NaOH vµo dung dÞch thu ®−îc : cã kÕt tña keo tr¾ng 2+ ⇒ cã Zn 2+ – Zn + 2OH → Zn(OH)2↓4. Ba c¸ch kh¸c nhau ®Ó ph©n biÖt 2 lä khÝ CO2 vµ SO2 : C¸ch 1 : Cho mçi khÝ léi qua b×nh chøa dung dÞch Br2, mÉu thö lµm mÊt mµu Br2 lµ SO2 SO2 + Br2 + 2H2O → 2HBr + H2SO4
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3H C¸ch 2 : Cho mçi khÝ léi qua b×nh chøa dung dÞch H2S, mÉu thö lµ dung dÞch hãa ®ôc do t¹o ra S kh«ng tan lµ SO2 SO2 + H2S → S + H2O C¸ch 3 : Cho mçi khÝ léi qua b×nh chøa dung dÞch KMnO4, mÉu thö lµm mÊt mµu tÝm cña dung dÞch lµ SO2 5SO2 + 2KMnO4 + 2H2O → 2H2SO4 + K2SO4 + 2MnSO45. a) C¸c dung dÞch : Ba(HCO3)2, Ba(OH)2, Mg(HCO3)2, NH4NO3. Chän thuèc thö lµ dung dÞch H2SO4 lo·ng råi cho vµo c¸c mÉu thö : + MÉu thö võa cã khÝ bay ra võa cã kÕt tña tr¾ng lµ Ba(HCO3)2 Ba(HCO3)2 + H2SO4 → BaSO4 + CO2 + H2O + MÉu thö chØ cã kÕt tña tr¾ng lµ Ba(OH)2 Ba(OH)2 + H2SO4 → BaSO4 + 2H2O + MÉu thö chØ cã khÝ bay ra lµ Mg(HCO3)2 Mg(HCO3)2 + H2SO4 → MgSO4 + 2CO2 + 2H2O + MÉu cßn l¹i kh«ng cã hiÖn t−îng g× lµ NH4NO3. b) C¸c dung dÞch lo·ng : FeSO4, CuSO4, Al2(SO4)3, Fe2(SO4)3 . Chän thuèc thö lµ dung dÞch NaOH lo·ng råi cho tõ tõ ®Õn d− vµo c¸c mÉu thö: + MÉu thö cã kÕt tña tr¾ng xanh sau hãa thµnh n©u ®á lµ FeSO4 : 2+ – Fe + 2OH → Fe(OH)2 ↓ tr¾ng xanh 4Fe(OH)2 + O2 + 2H2O → 4Fe(OH)3 ↓ ®á n©u + MÉu thö t¹o ngay kÕt tña n©u ®á lµ Fe2(SO4)3 3+ – Fe + 3OH → Fe(OH)3 ↓ n©u ®á + MÉu thö cã kÕt tña keo xanh lµ CuSO4 2+ – Cu + 2OH → Cu(OH)2 keo xanh + MÉu thö cã kÕt tña keo tr¾ng sau ®ã tan lµ Al2(SO4)3 3+ – Al + 3OH → Al(OH)3 ↓ keo tr¾ng – – Al(OH)3 + OH → [Al(OH)4]6. T¸ch tõng oxit trong hçn hîp bét gåm : CuO, MgO, Al2O3. Hßa tan hçn hîp vµo dung dÞch NaOH d− :
    • TRỌNG T KIẾN THỨC VÀ GI I BÀ TẬP HÓ HỌC TR NG TÂM KI N TH C VÀ GIẢI BÀI T P HÓA H C 12 D&3HChØ cã Al2O3 tan, läc t¸ch riªng phÇn kh«ng tan vµ thæi khÝ CO2 d− vµo n−ícläc : – – Al2O3 + 2OH + 3H2O → 2[Al(OH)4] – − [Al(OH)4] + CO2 → Al(OH)3 + HCO3 o t 2Al(OH)3  Al2O3 + 3H2O →PhÇn kh«ng tan gåm CuO, MgO ®em hßa tan hÕt b»ng dung dÞch HCl : + 2+ CuO + 2H → Cu + H2O + 2+ MgO + 2H → Mg + H2O 2+ 2+Cho NH3 d− vµo dung dÞch : Mg t¹o kÕt tña, Cu t¹o kÕt tña sau ®ã tan : 2+ Mg + 2NH3 + 2H2O → Mg(OH) 2 + 2NH + 4 2+ Cu + 2NH3 + 2H2O → Cu(OH)2 + 2NH + 4 2+ – Cu(OH)2 + 4NH3 → [Cu(NH3)4] + 2OHLäc lÊy kÕt tña vµ nhiÖt ph©n thu ®−îc MgO : o t Mg(OH) 2  MgO + H2O →PhÇn n−íc läc cho ph¶n øng víi dung dÞch HCl d− : 2+ + 2+ [Cu(NH3)4] + 4H → Cu + 2NH + 4Cho ph¶n øng víi NaOH lo·ng d−, läc lÊy kÕt tña vµ nhiÖt ph©n, thu ®−îcCuO : 2+ – Cu + 2OH → Cu(OH)2↓ o t Cu(OH)2  CuO + H2O →