Your SlideShare is downloading. ×
Περιβαλλοντικό – Πολιτιστικό Πρόγραμμα                    ΢χολικών Δραστηριοτήτων  Γεωγραφικοί – Πολιτιστικοί Δεσμοί Ελλην...
΢υντελεστές του Προγράμματος                          Μαθητές 1ο ΓΕΛ Π. Υαλήρου               1ο Γυμνάσιο Π. ΥαλήρουΒουλ...
ΠεριεχόμεναΕισαγωγικό ΢ημείωμα ..............................................................................................
Φάρτης του Σολέδο – Μουσείο Ελ Γκρέκο. ..........................................................71Σο Σολέδο σε θύελλα (16...
Εισαγωγικό ΢ημείωμαΒιαβάζοντας ένα άρθρο του Θωστή Τατζημιχάλη στο περιοδικό«Αεωγραφίες» και βιώνοντας την σημερινή κρίση,...
δύο λαών έπαιξαν τον ρόλο τους. Γάν λοιπόν συγκρίνουμε τη γεωγραφικήθέση των δύο χωρών θα αντιληφθούμε ότι το τοπίο εμπνέε...
Σο φυσικό Περιβάλλον…               Γεωλογική ιστορία των δύο χερσονήσων                                  Η διαμόρφωση. Νλ...
υπάρχουσες πεδιάδες είναι στενές και επιμήκεις, ακολουθώντας την πορείατων ποταμών που κατεβαίνουν από τα βουνά.΋ταν άρχισ...
ουσία τουρκική θάλασσα, ενώ η δυτική ήταν ισπανική. Πτους επόμενουςαιώνες κυρίως ο αγγλικός στόλος ήταν αυτός που κυριάρχη...
τμήματα, τα οποία ονομάζονται λιθοσφαιρικές πλάκες (π.χ. η Γυρασιατική, ηΏφρικανική κ.ά.). Νι σεισμοί έχουν τις εστίες του...
Ρο γεγονός αυτό έχει σαν συνέπεια                                           για την χώρα μας να είναι πρώτη σε            ...
σειρά από καταστρεπτικούς σεισμούς μεταξύ 1427 και 1428 μ.Τ. μεαποτέλεσμα την ολοκληρωτική καταστροφή των οικοδομών, όπωςα...
Οι άνθρωποι…Ελληνικές αποικίες στην Ισπανία και επαφές με τον πολιτισμό της                   Ελλάδας στην αρχαιότητα.   Ε...
παρουσίας και του εμπορίου στην Ηβηρία. Ε δυτικότερη, λοιπόν, αποικία τουαρχαίου κόσμου αποκτά τη δική της βάση δεδομένων ...
κτήση του Ενωμένου ΐασιλείου, που είναι το πλησιέστερο σημείο τηςΓυρώπης με την Ώφρική και σύνορο Κεσογείου με τον Ώτλαντι...
απαραίτητος για την παραγωγή του μπρούντζου. Ρη δεύτερη χιλιετία π.Τ.δεν είχαν ανακαλυφθεί ακόμα τα ορυχεία κασσίτερου της...
ανατολικούς ανέμους, ξεστράτισε, κι επειδή ο άνεμος δεν έπαψε να φυσάει,βγήκε έξω από τις Εράκλειες Πτήλες και έφτασε στην...
βασικό κέντρο δράσης των Γλλήνων στην Ηβηρική Τερσόνησο, όπως και τοπρώτο λιμάνι εισόδου των ελληνικών προϊόντων στην Ηβηρ...
Ώλικαρνασσέα,     του Βιόδωρου και     πολύ     αργότερα του    Πτράβωνα,αντιλαμβανόμαστε πόσο σημαντικός από άποψη στρατη...
Σα δύο κράτη στην εποχή του Β΄ Παγκόσμιου πολέμουΈνα από τα σημαντικότερα γεγονότα του 20ου αιώνα και ταυτόχροναπρόλογος τ...
προέρχονταν από την ΓΠΠΒ και την Θομμουνιστική Βιεθνή, ενώ οι εθνικιστέςυποστηρίζονταν από την Σασιστική Ηταλία και την Λα...
Κεταξά στην εξουσία , αλλά και λόγω του τέλους αυτής της περιόδου, που δενήταν άλλο από το ηχηρότατο «ΝΤΗ» με το οποίο ο δ...
Βύσης και Ώνατολής, μια σύγκρουση ανάμεσα στον αστικό κοινοβουλευτισμόκαι την κομμουνιστική επανάσταση.Κια δεύτερη διαφορά...
των ηττημένων του Γμφυλίου, να αναδειχθεί σε κόμμα της αξιωματικήςαντιπολίτευσης. Ν εκτροχιασμός του 1967 υπήρξε τελικά μι...
Σο μεταναστευτικό πρόβλημαΕ μετανάστευση των ανθρώπων είναι φαινόμενο πανάρχαιο που κάθε φοράκαθορίζεται και από διαφορετι...
οικονομικούς και πολιτικούς λόγους που συνδέονται με τις συνέπειες τουεμφυλίου πολέμου 1946-1949 και την περίοδο της στρατ...
Ξολλοί μετανάστες που εισέρχονται στην Γλλάδα, ξαναφεύγουν μετά απόκάποιο χρονικό διάστημα.Ε Γυρωπαϊκή Ένωση υπολογίζει ότ...
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Espana-Grecia
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Espana-Grecia

278

Published on

School Project

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
278
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Espana-Grecia"

  1. 1. Περιβαλλοντικό – Πολιτιστικό Πρόγραμμα ΢χολικών Δραστηριοτήτων Γεωγραφικοί – Πολιτιστικοί Δεσμοί Ελληνικής και Ιβηρικής Φερσονήσου 1ο ΓΕΛ Παλαιού Υαλήρου“Η συμβολή του γεωγραφικού παράγοντα στην ανάπτυξη πολιτισμού” 1ο Γυμνάσιο Παλαιού Υαλήρου“Μεσόγειος Θάλασσα. ΢υνδετικός κρίκος Ελληνικού και Ισπανικού λαού” 5ο ΓΕΛ Νέας ΢μύρνης “Δομήνικος Θεοτοκόπουλος. Η Βυζαντινή επιρροή στα έργα του και ο εμπνευστής της μοντέρνας τέχνης στις αρχές του 20ου αιώνα”. ΢χ. Έτος 2012 – 2013
  2. 2. ΢υντελεστές του Προγράμματος Μαθητές 1ο ΓΕΛ Π. Υαλήρου  1ο Γυμνάσιο Π. ΥαλήρουΒουλγαράκης Υοίβος Βασιλικός Ματθαίος – ΜιχαήλΓκουντέλας Νικόλαος Γκρόσσε Κατερίνα –Μπονόβα Υωτεινή ΓκαμπριέλαΠαπαφιλίππου Δημήτριος Δασκαλάκης ΑντώνιοςΠασχαλινοπούλου Μαρία Κανονίδης ΦρήστοςΠατινιώτης Βασίλειος Κουτρούλης ΠαύλοςΠέγκας Θεοφάνης Πανταζή Παρασκευή΢κόνδρα Κωνσταντία Πασχαλίδη Ελευθερία΢ταματουδάκης Αθανάσιος Πρόκου ΑναστασίαΣσότσου Βαρβάρα Σσούμα ΚαλλιόπηΣσουκαλά Καλομοίρα Υουρνατζόπουλος ΑπόστολοςΦατζηανδρέουΑνδρέας Υουρτούνη Νικολέττα - Ζωή Φριστοδουλίδη Μαρία – Ελένη  1ο ΓΕΛ Ν. ΢μύρνηςΑναγνωστοπούλου Μαρία Λαμπίρη ΒασιλικήΑντωνίου Μαρία - Αντιγόνη Ματούλης ΔημήτριοςΒλάσση Άννα – Γεωργία Μητάκου Ζωή – ΕλένηΔιολιτζοπούλου Μαρία Μπέρτος ΝικόλαοςΖαγγογιάννη Λυδία Οικονομίδου Αναστασία –Κανακάρη Ματίνα ΚομνηνήΚοκκίνη Ναταλία ΢αμοϊλης ΙάσωνΚόλλια Παναγιώτα ΢πακουρή Ευτέρπη – ΝεφέληΚρόκκου Θεολογία Σσαπρούνη Γεωργία – ΝεφέληΚωνσταντινίδου Ευτυχία – Ελένη Υιλέρη Ερμιόνη Καθηγητές Λεονταρά ΢ταματίνα (1ο ΓΕΛ Π. Υαλήρου) Μαυροματίδης Ηλίας (1ο Γυμν. Π. Υαλήρου) Ριτσώνη Αικατερίνη ( 5ο ΓΕΛ Ν. ΢μύρνης) Καρακώστας Δημήτριος (1ο Γυμν. Π. Υαλήρου) Γεωργουσοπούλου Σριανταφυλλιά (5ο ΓΕΛ Ν. ΢μύρνης) Μίχας ΢ωτήριος (1ο ΓΕΛ Π. Υαλήρου) ΢τόϊκος Ευάγγελος (1ο Γυμν. Π. Υαλήρου)
  3. 3. ΠεριεχόμεναΕισαγωγικό ΢ημείωμα ................................................................................................1Σο φυσικό Περιβάλλον… ..........................................................................................3Γεωλογική ιστορία των δύο χερσονήσων ..............................................................3Οι άνθρωποι… ............................................................................................................9Ελληνικές αποικίες στην Ισπανία και επαφές με τον πολιτισμό της Ελλάδαςστην αρχαιότητα. ........................................................................................................9Επιδράσεις του ελληνικού πολιτισμού στην ιβηρική τέχνη. ..............................9Εμπορικές σχέσεις Ελλήνων και Ιβήρων στην αρχαιότητα ..............................10Σα δύο κράτη στην εποχή του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου ....................................16Σο μεταναστευτικό πρόβλημα ................................................................................21Αμφίδρομες επιρροές των ανθρώπων του πνεύματος στους δύο λαούς σεόλες τις εκφάνσεις της πολιτιστικής δημιουργίας – Ο ρόλος τουμεσογειακού τοπίου .................................................................................................25Ποίηση ........................................................................................................................25Θέατρο ........................................................................................................................33Λογοτεχνία ................................................................................................................33Κινηματογράφος .......................................................................................................36Ζωγραφική .................................................................................................................39El Greco 1541-1614 ................................................................................................44Μετά από 400 χρόνια… ...........................................................................................45Δομήνικος Θεοτοκόπουλος 1541-1614 ..................................................................46Σο Ξεκίνημα - Φάνδακας Κρήτης ...........................................................................46Domenico Greco – Ιταλία .........................................................................................46Μαδρίτη 1575 – Σολέδο 1577..................................................................................49H Tέχνη του Ελ Γκρέκο ............................................................................................50Μανιερισμός ..............................................................................................................52Διωγμός των Εμπόρων από τον Ναό.....................................................................53Ο Διαμερισμός των Ιματίων του Φριστού ...........................................................55Ο Άγιος Πέτρος (1610-1613)....................................................................................56Σα δάκρυα του Αγίου Πέτρου ................................................................................57Η Αγία Σριάς (La Trinite) .......................................................................................58Προσωπογραφίες ......................................................................................................60Σαφή του Κόμητα Οργκάθ (1586-88) .....................................................................62Ιππότης με το χέρι στο στήθος (1583-85). .............................................................64Η Ανάσταση ...............................................................................................................65O Γάμος της Παρθένου (1613).................................................................................66H ΢υναυλία των Αγγέλων (1608-1614) ..................................................................67Η Προσκύνηση των ποιμένων (1612-1614) ..........................................................68Σο τοπίο στην Σέχνη του Γκρέκο ...........................................................................70
  4. 4. Φάρτης του Σολέδο – Μουσείο Ελ Γκρέκο. ..........................................................71Σο Σολέδο σε θύελλα (1600-1610)...........................................................................72Λαοκόων (1608-1614 ) .............................................................................................74Επιρροές του Γκρέκο στη σύγχρονη τέχνη ..........................................................75Επιρροές του Γκρέκο στη σύγχρονη λογοτεχνία ................................................79Αναφορά στον Γκρέκο .............................................................................................80Εκθέσεις σε όλο τον κόσμο .....................................................................................81Οικονομική ζωή… ....................................................................................................82Διοικητική διαίρεση των δύο χωρών....................................................................82Αγροτική παραγωγή .................................................................................................84Βιομηχανική παραγωγή ...........................................................................................92Σουριστική Ανάπτυξη ..............................................................................................95Μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομίας των δύο χωρών ..................97Σι μας εντυπωσίασε… ............................................................................................101Εντυπώσεις από το ταξίδι… .................................................................................105Υωτογραφικά στιγμιότυπα… ..............................................................................115Ευχαριστίες ..............................................................................................................123Βιβλιογραφία ...........................................................................................................124
  5. 5. Εισαγωγικό ΢ημείωμαΒιαβάζοντας ένα άρθρο του Θωστή Τατζημιχάλη στο περιοδικό«Αεωγραφίες» και βιώνοντας την σημερινή κρίση, αποφασίσαμε ναεξετάσουμε την συμβολή του γεωγραφικού παράγοντα στην ανάπτυξη τουπολιτισμού, αλλά και των κρίσεων. Πτο άρθρο εκείνο παραθέτονταν οιαπόψεις του Kaplan ότι η παγκοσμιοποίηση αντί να καταργεί, ενισχύει τηνσημασία της γεωγραφίας. Ξροσπαθώντας δε να εξηγήσει τις αιτίες τηςοικονομικής κρίσης θεωρεί ότι η θέση της Γλλάδας στην τομή των«υποανάπτυκτων» κόσμων της Κεσογείου και των ΐαλκανίων καθορίζουν τοπεπρωμένο της. ΢ποστηρίζει ότι τα γεωγραφικά δεδομένα της Γλλάδος είχανπροδιαγράψει την μοίρα της να χρεοκοπήσει. Ρονίζει ότι η κακή ποιότητατων εδαφών και τα πολλά βουνά σε συνδυασμό με τα αρνητικά ιστορικάκατάλοιπα του ΐυζαντίου και την μεγάλη γεωγραφική απόσταση από τοφυσικό κέντρο της Γυρώπης του Θαρλομάγνου, την ωθούσαν προς αυτή τηνκατεύθυνση. Ξαρ όλα αυτά, ολοκληρώνει τα επιχειρήματά του με λίγα καλάνέα, ότι δηλαδή η Γλλάδα θα βοηθηθεί από την Γυρώπη και δεν θαχρεοκοπήσει, γιατί ελέγχει τις θάλασσες στην Ώνατολική Κεσόγειο καιβρίσκεται θρησκευτικά και πολιτισμικά πολύ κοντά στην Οωσία, έναν μεγάλοΓυρωπαϊκό παίκτη που χρειάζονται οι ΐρυξέλλες. Πημειώνει βέβαια ότι ταίδια γεωγραφικά δεδομένα επέτρεψαν την μεγάλη ανάπτυξη του ελληνισμούστην αρχαιότητα.Γπειδή θεωρήσαμε ότι και η Ησπανία, μια χώρα με παρόμοια γεωγραφικάδεδομένα, μαστίζεται από την ίδια κρίση, χωρίς να υποστεί την οθωμανικήκατάκτηση και χωρίς να έχει μεγάλη γεωγραφική απόσταση από το φυσικόκέντρο της Γυρώπης, αποφασίσαμε να εξετάσουμε ποιοι παράγοντες ισχύουνή δεν ισχύουν σήμερα και για τις δύο χώρες, που υποφέρουν αν καιδιαθέτουν ένα πλούσιο υπέδαφος, μια πολιτιστική κληρονομιά και μιασυνεχή ανταλλαγή απόψεων και ιδεών, μέσω των καλλιτεχνών, συγγραφέωντους και ποιητών. Γπίσης θεωρούμε ότι ο σύγχρονος άνθρωπος αν είναιγνώστης της ιστορίας του μπορεί να την «κατευθύνει» προς όφελός του με τηνκατάλληλη επιλογή των πολιτικών που θα ακολουθήσει. Ξαρατηρήσαμε ότιοι μεταφράσεις τόσο Ησπανών, όσο και Γλλήνων στην αντίστοιχη γλώσσακερδίζουν συνεχώς έδαφος, γιατί γίνονται κατανοητές από τους δύο λαούς.Συσικά και η γεωγραφία και οι καταβολές της συνύπαρξης στο παρελθόν των
  6. 6. δύο λαών έπαιξαν τον ρόλο τους. Γάν λοιπόν συγκρίνουμε τη γεωγραφικήθέση των δύο χωρών θα αντιληφθούμε ότι το τοπίο εμπνέει τον άνθρωπο καιορίζει τα επιτεύγματά του, αλλά με την σειρά του ο άνθρωπος με τιςεπεμβάσεις του ορίζει το μέλλον του τοπίου. Νι Έλληνες θαλασσοπόροιξεκινώντας από την ανατολική Κεσόγειο ίδρυσαν αποικίες σε κάθε γωνιά της,από το Αιβραλτάρ στη δυτική Κεσόγειο ως τα μικρασιατικά και τααφρικανικά παράλια. Ε ελληνική γλώσσα ήταν για χιλιάδες χρόνια η διεθνήςγλώσσα της Κεσογείου και το ελληνικό αλφάβητο υπήρξε η βάση για τολατινικό και το κυριλλικό.Συσικά, δεν θα μπορούσαμε να αγνοήσουμε την περίπτωση του ΒομήνικουΖεοτοκόπουλου, που έχει για μας τους Έλληνες ιδιαίτερη σημασία γιατίπραγματοποιεί την ιδανική μας αναγέννηση, αυτή που ματαίωσε η τούρκικηκατάκτηση. Βεδομένου ότι είμαστε μία χώρα με τόσο πλούσια καλλιτεχνικήπαράδοση, αλλά φτωχή σε συλλογές και μουσεία τέχνης και το 2014συμπληρώνονται 400 χρόνια από το θάνατο του, έχοντας ήδη ξεκινήσειαφιερώματα σε διάφορα μέρη του κόσμου, όπως Λτύσελντορφ, Ιευκωσία καιΝζάκα, θεωρήσαμε υποχρέωσή μας να ασχοληθούμε διεξοδικά με το έργο του.Ν Γλ Ακρέκο περήφανος για την ελληνική του καταγωγή και χάρη στιςβυζαντινές του καταβολές δημιούργησε ένα έργο πνευματώδες και μοναδικό.Νι δημιουργίες του δείχνουν πόσο πρωτοπόρος ήταν, αφού επηρέασεκαλλιτέχνες του 19ου και 20ου αιώνα, ήταν δηλαδή τριακόσια χρόνια μπροστάαπό την εποχή του. Ένωσε με τη ζωή και το έργο του, την ενετική Θρήτη με τοκαθολικό Ρολέδο, την Γλλάδα με την Ησπανία.Ζέλοντας λοιπόν να αντιληφθούν οι μαθητές μας ότι δεν αρκεί μόνο τοιστορικό μας παρελθόν, αλλά ότι πρέπει να κατανοήσουν ουσιαστικά και όχιεπιφανειακά τα γεωγραφικά και πολιτισμικά δεδομένα, και ότι θα πάμεμπροστά μόνο αν εντοπίσουμε τις αδυναμίες μας και τις μετατρέψουμε σεπροτερήματα, αποφασίσαμε να προχωρήσουμε στην εκπόνηση αυτού τουπρογράμματος. Γπειδή φυσικά δεν ήταν δυνατό να κατακερματιστούν οιμαθητές με τόσες θεματικές αποφασίστηκε η σύμπραξη των τριών σχολείων. [2]
  7. 7. Σο φυσικό Περιβάλλον… Γεωλογική ιστορία των δύο χερσονήσων Η διαμόρφωση. Νλόκληρη σχεδόν η Ηβηρική Τερσόνησος μαζί με το νότιο Ενωμένο ΐασίλειο και μεγάλο μέρος της δυτικής και της κεντρικής Γυρώπης εντάσσονται στη Κεσοευρώπη που άρχισε να σχηματίζεται στα μέσα του Ξαλαιοζωικού αιώνα (περίπου πριν από 350.000.000 χρόνια). Γεωτεκτονικές ενότητες της Ευρώπης Νι περιοχές που εντάσσονται στη Κεσοευρώπη δεν παρουσιάζουν πολύυψηλό ανάγλυφο, εκτός από το εσωτερικό της Ηβηρικής Τερσονήσου, όπουυπάρχει το κεντρικό οροπέδιο η Κεσέτα που είναι χτισμένη η Καδρίτη. ΕΓλληνική χερσόνησος εντάσσεται μαζί με όλο τον ευρωπαϊκό νότο στηΛεοευρώπη, που άρχισε να σχηματίζεται στην αρχή του Θαινοζωικού αιώνα.Έως τότε το μεγαλύτερο μέρος της νότιας Γυρώπης βρισκόταν κάτω από τηθάλασσα. ΋μως, πριν από 60 εκατομμύρια χρόνια άρχισε η κύρια ΏλπικήΝρογένεση, που ολοκληρώθηκε πριν από 20 εκατομμύρια χρόνια. Ρότεσχηματίστηκαν τα ψηλά βουνά της Λότιας Γυρώπης, οι Άλπεις στο κέντρο,τα Ξυρηναία στα δυτικά και οι οροσειρές της ΐαλκανικής και της ΗταλικήςΤερσονήσου στα ανατολικά. Ραυτόχρονα οι υποθαλάσσιες περιοχές καιέκτοτε ολόκληρη η Λεοευρώπη παρέμεινε έξω από τη θάλασσα. Ρονοτιανατολικό άκρο της Γυρώπης όπου βρίσκεται η Γλλάδα άλλαξε πολλέςφορές κατά το παρελθόν εδώ και πολλά εκατομμύρια χρόνια, ενώ ακόμη καισήμερα οι ενδογενείς δυνάμεις δεν έχουν σταματήσει να δρουν. Πε γενικέςγραμμές, η σημερινή μορφή του ελληνικού χώρου διαμορφώθηκε πριν απόδύο εκατομμύρια χρόνια περίπου, παρά το γεγονός ότι οι γεωλογικέςδιεργασίες συνεχίζονται έως τις μέρες μας, όπως αποδεικνύεται από τησεισμική και την ηφαιστειακή δραστηριότητα στη χώρα μας. Γπειδή τα βουνάείναι, από γεωλογική άποψη, νεαρά, δεν έχουν υποστεί ακόμα έντονηδιάβρωση και έτσι το ελληνικό ανάγλυφο αλλά και το ανάγλυφο σε όλη τηνότια Γυρώπη είναι γενικά έντονο και ορεινό με μικρές πεδινές εκτάσεις. Νι [3]
  8. 8. υπάρχουσες πεδιάδες είναι στενές και επιμήκεις, ακολουθώντας την πορείατων ποταμών που κατεβαίνουν από τα βουνά.΋ταν άρχισε η Ώλπική Ξτύχωση ολόκληρη η περιοχή της Γλλάδαςαποτελούσε τον βυθό της Ρηθύος Ζάλασσας, της οποίας κατάλοιπο είναι ηΚεσόγειος Ζάλασσα. Ε Κεσόγειος είναι μια σχεδόν κλειστή και στενόμακρηλωρίδα θάλασσας εκεί που συναντώνται η δυτική Ώσία, η βόρεια Ώφρική καιη νότια Γυρώπη. Ών και μικρή σε έκταση η Κεσόγειος, επειδή βρίσκεται στοσταυροδρόμι τριών ηπείρων, αναπτύχθηκαν σ‟ αυτήν σπουδαίοι πολιτισμοίκαι θρησκείες και θεωρείται η σπουδαιότερη θάλασσα για την ανθρώπινηιστορία. Πτις ακτές της κατοικούν περισσότεροι από 200 εκατομμύριαάνθρωποι με πολλές εθνολογικές, οικονομικές και θρησκευτικές διαφορές.΋μως, παρά τις διαφορές αυτές τους μεσογειακούς λαούς τους ενώνουνπολλά με κοινό παρονομαστή τη Κεσόγειο. (α) (β)(α) Νεοευρώπη: τοπίο σε ελληνική ακτή, β) Μεσοευρώπη: τοπίο στην κεντρικήΙσπανίαΠτα παράλια και στα νησιά της διαμορφώθηκαν διάφοροι πολιτισμοί, πολλοίαπό τους οποίους σημείωσαν μεγάλη ακμή, όπως ο αιγυπτιακός (από την 4ηχιλιετία π.Τ.), ο μινωικός και ο μυκηναϊκός (20ος-15ος αι. π.Τ.). Πτη συνέχειαεμφανίστηκαν οι Σοίνικες που ίδρυσαν πολλές εμπορικές αποικίες, αλλά στουψηλότερο επίπεδο πολιτισμού έφτασαν οι Έλληνες, που ίδρυσαν επίσηςπολλές αποικίες, κυρίως με χαρακτήρα μεταναστευτικό. Ε Γλλάδα έχειουσιαστικά συνδέσει την ύπαρξή της με αυτή τη θάλασσα.Πτα κατοπινά χρόνια οι Οωμαίοι και οι Θαρχηδόνιοι ανέπτυξαν σημαντικόπολιτισμό. Γπακολούθησαν οι ΐυζαντινοί και οι Άραβες. Ε ελληνικήπαρουσία διατηρήθηκε με το ΐυζάντιο, ενώ οι αφρικανικές ακτές τηςΚεσογείου κατακτήθηκαν από τους Άραβες, που με την κατάκτηση τηςΗσπανίας πέρασαν και στην Γυρώπη. Κετά την ανακάλυψη της Ώμερικής τοκέντρο του πολιτισμού μετατοπίστηκε στον Ώτλαντικό και η σημασία τηςΚεσογείου μειώθηκε. Θατά το 16ο αιώνα η ανατολική Κεσόγειος ήταν στην [4]
  9. 9. ουσία τουρκική θάλασσα, ενώ η δυτική ήταν ισπανική. Πτους επόμενουςαιώνες κυρίως ο αγγλικός στόλος ήταν αυτός που κυριάρχησε στη Κεσόγειο,η οποία ανέκτησε την εμπορική σημασία της με τη διάνοιξη της διώρυγας τουΠουέζ. Υάνης Πέγκας΢εισμικότητα σε Ελλάδα και Ισπανία. Νι σεισμοί είναι ένα γεωλογικόφαινόμενο που εμφανίζεται σε περιοχές που ονομάζονται τεκτονικά ενεργέςζώνες. Γίναι εδαφικές κινήσεις μικρής περιόδου που παράγονται απόενδογενείς φυσικές αιτίες. Ε σεισμική κίνηση μπορεί να είναι οριζόντια,κατακόρυφη ή κυματοειδής. Νι σεισμοί προκαλούν στην επιφάνεια της γηςεδαφικές διαρρήξεις, εδαφικές βαθύνσεις, κατολισθήσεις, υψομετρικέςμεταβολές κ.ά. Πε ορισμένες περιοχές του πλανήτη είναι πολύ συχνοί και ηέντασή τους πολύ μεγάλη, με αποτέλεσμα μεγάλες καταστροφές (ανθρώπιναθύματα και υλικές ζημιές).Ε πραγματική αιτία των σεισμών που γεννώνται στο φλοιό της Αηςαναγνωρίσθηκε σωστά για πρώτη φορά στα 1760 από το ΐρετανό ΡζονΚίτσελ (John Michell), ο οποίος έγραψε πως οι σεισμοί και τα κύματαενέργειας, που δημιουργούν, προκαλούνται από “μάζες πετρωμάτων πουμετατοπίζονται, μίλια κάτω από την επιφάνεια” και θεωρείται πατέρας τηςεπιστήμης της μελέτης των σεισμών, της Πεισμολογίας. Ώπό τη γεωφυσικήέρευνα των τελευταίων 30 ετών έχει προκύψει ότι η Αη περιβάλλεται από έναστερεό στρώμα, πάχους περίπου 80 χιλιομέτρων, το οποίο ονομάζεταιλιθόσφαιρα. Ε λιθόσφαιρα δεν είναι ενιαία, αλλά χωρίζεται σε μεγάλα Σο σύστημα των λιθοσφαιρικών πλακών. [5]
  10. 10. τμήματα, τα οποία ονομάζονται λιθοσφαιρικές πλάκες (π.χ. η Γυρασιατική, ηΏφρικανική κ.ά.). Νι σεισμοί έχουν τις εστίες τους στα όρια τωνλιθοσφαιρικών πλακών, εκεί δηλαδή που εφάπτονται οι πλάκες.Γμφανίζονται εκεί που οι πλάκες είτε συγκλίνουν μεταξύ τους είτεαποκλίνουν η μία από την άλλη. Πυχνά εμφανίζονται σεισμοί και στα σημείαπου οι λιθοσφαιρικές πλάκες κινούνται παράλληλα (ολισθαίνουν). Πυνεπώς,τα αίτια γένεσης των σεισμών είναι οι σχετικές κινήσεις των λιθοσφαιρικώνπλακών. Θατά την απομάκρυνση ή τη σύγκλιση δύο λιθοσφαιρικών πλακώντα πετρώματα στα όρια των πλακών επεκτείνονται (τεντώνονται) ήσυμπιέζονται αντίστοιχα. ΋ταν αυτές οι εφελκυστικές ή συμπιεστικέςπαραμορφώσεις των πετρωμάτων υπερβούν ορισμένο όριο, τα πετρώματασπάνε απότομα και δημιουργούνται ρήγματα σ αυτά, όπου γεννιούνται οισεισμοί. ΋σο μεγαλύτερο είναι το ρήγμα τόσο μεγαλύτερος είναι ο σεισμός.Πύμφωνα με ένα πρόσφατα ενημερωμένο σεισμικό κατάλογο της Γυρώπηςκαι της Κεσογείου, τα τελευταία 1.000 χρόνια περίπου 45.000 αρκετά μεγάλοισεισμοί συγκλόνισαν την ήπειρο μας. Ν νέος αυτός κατάλογος σεισμικότηταςαποκαλύπτει ότι οι περισσότεροι από τους σεισμούς της Γυρώπηςσυγκεντρώνονται κατά μήκος των ορίων των λιθοσφαιρικών πλακών στηΚεσόγειο, συμπεριλαμβανομένων των σημερινών χωρών της Ηταλίας, τηνΓλλάδας και της Ρουρκίας, μαζί με τις περιοχές στην νότια Ησπανία, ταΐαλκάνια και τον Θαύκασο.Ρα τελευταία χρόνια το φαινόμενο των σεισμών μελετάται με σύγχρονατεχνολογικά μέσα. Κε ένα νέο επαναστατικό πρόγραμμα της ΓυρωπαϊκήςΈνωσης καταγράφεται η σεισμική δραστηριότητα και ιδιαίτερα οι μικρέςσεισμικές δονήσεις στη Κεσόγειο. Ρο πρόγραμμα αυτό ονομάζεται"Βορυφορική Κετάδοση Πεισμολογικών Βεδομένων κατά μήκος τηςΚεσογείου" και κέντρο του όλου συστήματος αποτελεί ο δορυφόρος Ώργώπου τροφοδοτείται με δεδομένα από 20 επίγειους σεισμολογικούς σταθμούςμεγάλης ακρίβειας. Πτο πρόγραμμα συμμετέχουν το Αεωδυναμικό ΗνστιτούτοΏθηνών και τα Ηνστιτούτα Αεωφυσικής της Οώμης και της Καδρίτης.Ε Ελλάδα και γενικά η Μεσόγειος είναι φυσικό να έχουν υψηλήσεισμικότητα, αφού βρίσκονται στη ζώνη σύγκλισης και σύγκρουσης τηςΏφρικανικής και της Γυρασιατικής πλάκας. Ε μετακίνηση αυτών των δύοπλακών οδηγεί στη σύγκρουσή τους σε ένα μέτωπο μεγαλύτερο των δύοχιλιάδων χιλιομέτρων κατά μήκος της νότιας Γυρώπης. Γπειδή δε η απόστασητης χώρας μας από το μέτωπο της σύγκρουσης είναι μικρή, σημειώνονταιστον Γλλαδικό χώρο σεισμοί μικρού ή μεγάλου μεγέθους σχεδόν καθημερινά. [6]
  11. 11. Ρο γεγονός αυτό έχει σαν συνέπεια για την χώρα μας να είναι πρώτη σε σεισμικότητα στη Κεσόγειο και σ‟ όλη την Γυρώπη και μέσα στις έξι πιο σεισμογενείς περιοχές του κόσμου. Φάρτης των επιφανειακών σεισμών Ελλάδας από το 1900 – 2005 (5-7.6 Ρίχτερ) ΋πως φαίνεται στην διπλανή εικόνα έχουν καταγραφεί στον Γλληνικό χώρο πάρα πολλοί σεισμοί από το 1900 έως τις μέρες μας και μερικοίαπό τους πιο χαρακτηριστικούς είναι: 1902-Ώμοργός (6.6R), 1903-Θύθηρα(7.9R), 1904-Πάμος (6.8R),1905-Ταλκιδική (7.5R), 1910-Θρήτη (6.9R), 1912-Θεφαλλονιά (6.8R), 1915-Ηθάκη (6.7R), 1926-Οόδος (8.0R), 1926-Ππάρτη (7.2R),1953-Θεφαλλονιά (7.2R), 1954-Θαρδίτσα (7.0R), 1956-Ώμοργός (7.5R), 1957-Οόδος (7.2R), 1968-Ώγ. Γυσράτιος (7.1R), 1978-Ζεσσαλονίκη (6.5R), 1981-Ώλκυονίδες (6.7R), 1999-Ώθήνα/Ξάρνηθα (6.1R).Ε σεισμικότητα στην Ισπανία δεν είναι τόσο έντονη όσο στην Γλλάδα. Βενπαύουν όμως να έχουν εκδηλωθεί αρκετοί καταστροφικοί σεισμοί στοπρόσφατο ιστορικό παρελθόν. Αενικά η Ηβηρική Τερσόνησος μπορεί να χαρακτηρισθεί σαν μεσαίας επικινδυνότητας μια που βρίσκεται στο Βυτικό άκρο της ζώνης σύγκλισης Γυρασιατικής και Ώφρικανικής πλάκας, όμως κάθε περίπου 200 χρόνια συμβαίνει και ένας καταστροφικός σεισμός με μέγεθος μεγαλύτερο των 6 βαθμών της κλίμακας Οίχτερ.Επιφανειακοί σεισμοί στην Ιβηρική ΦερσόνησοΝι πιο δραστήριες σεισμικά περιοχές είναι η νότια και νοτιοανατολικήΗσπανία καθώς και η περιοχή των Ξυρηναίων. Ε σεισμική ζώνη τωνΞυρηναίων περιλαμβάνει την περιοχή Olot, όπου ιστορικά συνέβησαν μια [7]
  12. 12. σειρά από καταστρεπτικούς σεισμούς μεταξύ 1427 και 1428 μ.Τ. μεαποτέλεσμα την ολοκληρωτική καταστροφή των οικοδομών, όπωςαναφέρουν τα ιστορικά αρχεία. Ώπό τον 15ο αιώνα μ.Τ. έχουν καταγραφείπερί τους είκοσι πολύ καταστροφικοί σεισμοί στην περιοχή αυτή. Κια από τιςπιο σεισμογενής περιοχές στην Ησπανία είναι η οροσειρά Bética μεσημαντικότερους σεισμούς στις περιοχές Vera (1518), Almeria (1522) καιTorrevieja (1829). Ησχυροί σεισμοί έχουν γίνει και στην περιοχή τουGuadalquivir όπως στην περίπτωση της περιοχής Carmona (Πεβίλη) στα 1504,αλλά και η περιοχή των Ώζορών έχει δώσει υποθαλάσσιους σεισμούς πουεπηρεάζουν την Ηβηρική Τερσόνησο με πιο σημαντικό αυτόν του 1755. Μαριλένα Φριστοδουλίδη [8]
  13. 13. Οι άνθρωποι…Ελληνικές αποικίες στην Ισπανία και επαφές με τον πολιτισμό της Ελλάδας στην αρχαιότητα. Επιδράσεις του ελληνικού πολιτισμού στην ιβηρική τέχνη.Γξετάζοντας τις σχέσεις που είχαν οι δύο αυτοί μεσογειακοί λαοί στηναρχαιότητα, θα κατανοήσουμε τις κοινές παραμέτρους που διέπουν τηνιστορία των δύο λαών. Θατά την εποχή του χαλκού ο πολιτισμός της Γλλάδαςκαι της Θρήτης μεταφέρθηκε στην Ηβηρική χερσόνησο χάρη στουςθαλασσοπόρους της εποχής εκείνης, παρά την ταυτόχρονη ίδρυση οικισμώντων γηγενών. Ιόγω της εξάπλωσης αυτής ανεγέρθηκαν πολλά πολιτιστικάμνημεία και οι δεσμοί ανάμεσα στην Ηβηρική χερσόνησο και στην Γλλάδααναπτύχθηκαν ιδιαίτερα όπως φαίνεται από τα αγγεία που βρέθηκαν στιςανασκαφές και χρονολογούνται γύρω στο 1800-2000 π.χ. τα οποίααντιγράφουν τα πρωτότυπα της τέχνης των Κινωϊτών.Ε πραγματική όμως εξάπλωση, έγινε τον 6ο αιώνα π.χ. μετά την ίδρυση δύοαποικιών στην Ηβηρική χερσόνησο από τους Σωκαείς. Κάλιστα ο Ερόδοτοςαναφέρει ότι οι Σωκαείς ήταν οι πρώτοι θαλασσοπόροι που διέσχισαν τηνανοικτή θάλασσα. Ώπό τις ανασκαφές καταλαβαίνουμε ότι η αρχαιότερηεγκατάσταση στην Ηβηρική χερσόνησο ήταν το Γμπορείον που σήμεραονομάζεται Ώμπούριας και βρισκόταν μπροστά από τον οικισμό Ηντίκεη ηοποία μετά ονομάστηκε Ξαλαιόπολις, είχε μεγάλη ανάπτυξη και υπήρχανμεγάλα οικοδομήματα παρά το μικρό μέγεθος της. Ε 2η σημαντικότερηαποικία των Σωκαέων ήταν η Οόδη. Θαι οι δύο αυτές αποικίες έκοψαν δικάτους νομίσματα. Πτην αρχή αυτά τα νομίσματα απεικόνιζαν διάφορεςεμπνεύσεις των Γλλήνων, όπως την κεφαλή της Ώθηνάς ή μιας κουκουβάγιαςκ.α.. Πτον 3ο αιώνα το Γμπορείον άρχισε την κυκλοφορία των ασημένιωνδραχμών και τα πράγματα άλλαξαν. Ε αποικία της Οόδης δεν δέχτηκε τοκαινούργιο νόμισμα και δημιούργησε μια νέα ασημένια δραχμή που είχεμπροστά τη κεφαλή της Ξερσεφόνης και πίσω το σύμβολο της πόλης, ένατριαντάφυλλο με 4 πέταλα.Κάλιστα, πρόσφατα δημιουργήθηκε ένα πρόγραμμα που προωθείται από τοΓθνικό Ώρχαιολογικό Κουσείο της Καδρίτης και που στόχος του είναι ναδημιουργήσει μια σημαντική βάση δεδομένων στον τομέα της ελληνικής [9]
  14. 14. παρουσίας και του εμπορίου στην Ηβηρία. Ε δυτικότερη, λοιπόν, αποικία τουαρχαίου κόσμου αποκτά τη δική της βάση δεδομένων και αποκαλύπτει σιγά -σιγά τα μυστικά της, λένε οι εμπνευστές του προγράμματος Iberia Graeca.Ρο Γμπορείον, η αποικία των Σωκαέων στην καταλανική Θόστα Κπράβα,έρχεται όλο και περισσότερο στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος καθώς ηαρχαιολογική σκαπάνη, που ξεκίνησε τη δουλειά της το 1908 έχει προχωρήσειτόσο ώστε να καταστήσει το συγκεκριμένο αρχαιολογικό χώρο πρώτο σεεπισκεψιμότητα σε όλη την Ησπανία. Θαι όχι άδικα: επειδή το Γμπορείον απότον 3ο αιώνα μ.Τ. σταδιακά παρήκμασε, έπειτα από μία μεγάλη δημογραφικήκρίση και δεν σκεπάστηκε από μεσαιωνικές κατασκευές. Έτσι οι αρχαιολόγοιμπόρεσαν εύκολα να αναδείξουν την ελληνιστική πόλη, ενώ από κάτωκρύβεται μια πόλη της κλασσικής περιόδου, όπως και εκείνη των πρώτωνημερών της ίδρυσης της! Γπίσης σε διάφορα αγγεία που βρέθηκαν σε εκείνητην περιοχή αναγραφόταν επιγραφές με ελληνικά γράμματα. Ώυτό είναι έναδείγμα που αναδεικνύει ότι οι αρχαίοι Έλληνες και οι αρχαίοι Ησπανοί είχανπολύ καλές σχέσεις μεταξύ τους.Ζα πρέπει βέβαια να σημειώσουμε, ότι Ίβηρες, Θέλτες και ΐαλεαρίδες,υπηρέτησαν ως μισθοφόροι στη Γλλάδα τον 4ο και 5ο π.χ αιώνα σε πολεμικέςσυγκρούσεις που έλαβαν μέρος στην Πικελία, την Κεγάλη Γλλάδα, αλλά καιστην Γλλάδα. Κάλιστα στην διάρκεια του Ξελλοπονησιακού πολέμου, όπουαναφέρονται ως μισθοφόροι από την Hispania, αρκετοί από αυτούςεισχώρησαν στις τάξεις του τυράννου Βιονυσίου του Πυρακουσίου. ΋λοιαυτοί όταν επέστρεψαν στην Ησπανία έφεραν μαζί τους γνώσεις και τεχνικέςπου έμαθαν στην Γλλάδα. Ώυτές οι καλές σχέσεις διατηρήθηκαν ανά τουςαιώνες και ο ένας πολιτισμός δέχτηκε επιρροές από τον άλλο. Ρο στοιχείοαυτό της ανταλαγής πολιτισμικών γνωρισμάτων μετέπειτα, το συναντάμεκυρίως στην τέχνη. Νίκος Γκουντέλας – Βασίλης Πατινιώτης Εμπορικές σχέσεις Ελλήνων και Ιβήρων στην αρχαιότηταΙβηρική Φερσόνησος. Γίναι μια από τις μεγαλύτερες χερσονήσους τηςΓυρώπης που αποτελεί και το νοτιοδυτικό άκρο της. Ννομάζεται απόπολλούς και Ιβηρία από το όνομα του αρχαίου λαού των Ηβήρων που τηνκατοικούσε. Τωρίζεται από την υπόλοιπη Γυρώπη με την οροσειρά τωνΞυρηναίων, που αποτελούν επίσης το φυσικό σύνορο Ησπανίας-Ααλλίας-Ώνδόρρας. Βυτικά βρέχεται από τον Ώτλαντικό ωκεανό και Ώνατολικά απότη Κεσόγειο θάλασσα. Ρο νοτιότερο σημείο της είναι το Αιβραλτάρ, παλιά [10]
  15. 15. κτήση του Ενωμένου ΐασιλείου, που είναι το πλησιέστερο σημείο τηςΓυρώπης με την Ώφρική και σύνορο Κεσογείου με τον Ώτλαντικό.Κεγαλύτερος ποταμός της είναι ο Ράγος. Ρο όνομα της η Ηβηρική χερσόνησοςή Ηβηρία το πήρε από τους αρχαίους Έλληνες που ήταν οι πρώτοι, πουονόμασαν τους κατοίκους της Ίβηρες, επειδή κατοικούσαν γύρω από τονΊβηρα ποταμό, τον σημερινό Έβρο της Ησπανίας. Θατά τους χρόνους τηςΟωμαϊκής αυτοκρατορίας η Ηβηρική χερσόνησος ονομαζόταν Ησπανία, όνομαπου έμεινε και σε μία από τις δύο χώρες της. Αενικά η Ηβηρική χερσόνησοςαποτελεί ένα τεράστιο σε έκταση οροπέδιο με το μεγαλύτερο μέρος της να τοκαταλαμβάνει η Ησπανία.Νι σχέσεις που δημιούργησαν οι Έλληνες με τους γηγενείς πληθυσμούς τηςΒυτικής Κεσογείου τις περισσότερες φορές ήταν ειρηνικές. Ε εγκατάστασηκαι η διείσδυση δεν συνάντησε μεγάλες αντιδράσεις, αντίθετα αναπτύχθηκανεμπορικές επαφές που επηρέασαν πολιτιστικά τους άλλους λαούς και σεπεριορισμένο βαθμό και τους ίδιους τους Έλληνες.Οι Ελληνοϊβηρικές εμπορικές σχέσεις. Ώπό τη δεύτερη χιλιετία π.Τ. ηανάπτυξη του αιγαιακού πολιτισμού οδήγησε σε μετακινήσεις καιανακατατάξεις διαφόρων φύλων προς τα δυτικά. Ε Ηβηρική χερσόνησοςπροκάλεσε το ενδιαφέρον των Θρητών, λόγω της ύπαρξης των μεταλλοφόρωνπεριοχών της και ιδιαίτερα του χαλκού της τον οποίο εξόρυξαν καιεκμεταλλεύτηκαν πολύ νωρίς. Ν πολύς κόσμος το αγνοεί αυτό. Ώγνοεί επίσηςότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν προσεγγίσει από πολύ νωρίς ακόμα και σελιμάνια της Ηβηρικής Τερσονήσου που βρέχονται από τον Ώτλαντικό ωκεανό.Νι Κυκηναίοι παρόλο που κυριαρχούσαν στην ανατολική μεριά τηςΚεσογείου μαζί με τους Κινωίτες και τους Ώιγυπτίου για εμπορικούς λόγουςθαλασσοδέρνονταν και ως τη Βύση, όχι με τόση συχνότητα βέβαια όπως στηνΏνατολή, και περνούσαν τις Εράκλειες στήλες πολύ πριν εγκατασταθούν στηΛότια Ηβηρία οι Σοίνικες και αποκτήσουν τον έλεγχο των στενών τουΑιβραλτάρ. Έρχονταν ως τη βορειοδυτική Ηβηρία με στρογγυλά πλοίαπλέοντας κοντά στα παράλια από ακτή σε ακτή και από όρμο σε όρμο.Ώυτό που τραβούσε τους ριψοκίνδυνους Έλληνες θαλασσοπόρους στιςεσχατιές του τότε γνωστού κόσμου, τολμώντας να περάσουν ακόμα και τοστενό του Αιβραλτάρ, τις θρυλικές Εράκλειες Πτήλες, ήταν πάνω από όλα ταμέταλλα κυρίως αργύρου, αλλά και χρυσού και χαλκού, που υπήρχανάφθονα στην περιοχή. Πτόχος τους ήταν επίσης οι θρυλικές Θασσιτερίδεςνήσοι όπου κατέληγε και ο κασσίτερος των βρετανικών νήσων. Ώπό εκεί τονπροωθούσαν στις αγορές της Κεσογείου και στην Γλλάδα διότι ήταν [11]
  16. 16. απαραίτητος για την παραγωγή του μπρούντζου. Ρη δεύτερη χιλιετία π.Τ.δεν είχαν ανακαλυφθεί ακόμα τα ορυχεία κασσίτερου της Ζράκης και τηςμικρασιατικής Ιυδίας κι έτσι ο μόνος τρόπος προσπορισμού του πολύτιμουεκείνου μετάλλου που έκανε σκληρό το μαλακό χαλκό – χωρίς την πρόσμειξήτου με κασσίτερο ο καθαρός χαλκός ήταν πάντοτε ελάχιστα ανθεκτικός –ήταν η Βύση. Νι θαλάσσιοι αυτοί δρόμοι μέσω των οποίων τα παραπάνωμέταλλα μεταφέρονταν από τη Βυτική Κεσόγειο στις αγορές της Ώνατολικήςκαι της Θεντρικής Κεσογείου, ήταν γνωστοί ήδη από την εποχή του Ταλκού.Αρχαία Ελληνική Κληρονομιά στην Ισπανία. Ρα παλαιότερα ελληνικάευρήματα από τη σημερινή Ησπανία ανάγονται στους μυκηναϊκούς χρόνους.Ξρόκειται για θραύσματα από μυκηναϊκά πήλινα αγγεία του 13 ου με 12οαιώνα π.Τ. που βρέθηκαν κοντά στον ποταμό Αουαδαλκιβίρ στην περιοχή τηςΘόρδοβας. Φστόσο δε γνωρίζουμε αν τα αγγεία αυτά έφτασαν εδώ απόΚυκηναίους ή από τους Σοίνικες οι οποίοι, σύμφωνα με την επικρατέστερηάποψη είχαν προηγηθεί στα μέρη αυτά. Ρα επόμενα χρονολογημέναελληνικά ευρήματα που έχουμε από ισπανικό έδαφος ανάγονται στον 8 οαιώνα π.Τ. και προέρχονται από την Νυέλβα στις ακτές του Ώτλαντικού.Ξρόκειται κυρίως για θραύσματα από πήλινα αγγεία πολυτελείας που έχουνκατασκευαστεί στην Ώττική, την Γύβοια και την Θόρινθο. Ζαυμάσιακορινθιακά αγγεία του τέλους του 8ου και των αρχών του 7ου αιώνα π.Τ.βρέθηκαν και σε ένα τάφο στην ακρόπολη της Sexi, στην περιοχή τηςΑρανάδας. Θοντά στα Αάδειρα (σημερινό Θάδιξ), στην περίφημη αποικία τωνΣοινίκων της Ρύρου, ήλθαν στο φως Γυβοϊκά αγγεία και ένας εμπορικόςκορινθιακός αμφορέας λαδιού του 8ου αιώνα π.Τ. ενώ από διάφορα σημείατης Κάλαγας είναι γνωστά κορινθιακά αγγεία του 8ου και 7ου αιώνα π.Τ.,όπως και ελληνικοί εμπορικοί αμφορείς ανάμεσά τους και αττικοί με τουςοποίους μεταφέρονταν το περίφημο αθηναϊκό λάδι. Πτο 1ο μισό του 7ου αιώναχρονολογείται ένα σημαντικό μπρούντζινο ελληνικό κράνος που βρέθηκεκοντά στα Αάδειρα πιθανότατα ανάθημα σε ποτάμια θεότητα, όπως και μίααττική οινοχόη γνωστή από την ίδια περίπου περιοχή.Δεσμοί και συναλλαγές Ελληνικών Βασιλείων με Ιβηρικές Πόλεις. Θατά τηδιάρκεια του 7ου π. Τ. αιώνα, οι Πάμιοι διατηρούσαν εμπορικούς δεσμούς μετο βασίλειο της Ραρτησού, το οποίο εκτεινόταν σε μια ευρεία ζώνη στησημερινή Ώνδαλουσία, γύρω από τον ποταμό Αουαδαλκιβίρ. Πύμφωνα με τονΕρόδοτο, ο πρώτος Έλληνας που πέρασε τις Εράκλειες Πτήλες και διέσχισε τανερά του Ώτλαντικού ήταν ένας Παμιώτης ναύκληρος ονόματι Θωλαίος, στοδεύτερο μισό του 7ου αιώνα π.Τ. Ρο πλοίο του παρασύρθηκε από σφοδρούς [12]
  17. 17. ανατολικούς ανέμους, ξεστράτισε, κι επειδή ο άνεμος δεν έπαψε να φυσάει,βγήκε έξω από τις Εράκλειες Πτήλες και έφτασε στην Ραρτησό. Ώυτός συνήψεμια συμφωνία με τους Ραρτησίους πολύ συμφέρουσα με την οποία αποκόμισεκαθαρά κέρδη 60 ταλάντων. Κάλιστα το ένα δέκατο, τα 6 τάλαντα δηλαδή,τα πρόσφερε στο ιερό της Ήρας στη Πάμο. Ν Έλληνας ιστορικός αναφέρειακόμα ότι και οι Σωκαείς είχαν αναπτύξει ισχυρούς δεσμούς φιλίας με τονηγεμόνα των Ραρτησίων, ώστε εκείνος επέμενε να εγκαταλείψουν τηνπατρίδα τους και να εγκατασταθούν σε όποια περιοχή του βασιλείουεπέλεγαν. Κε τους Σωκαείς σχετίζονται ορισμένες θαυμαστές μπρούτζινεςοινοχόες του 7ου και 6ου αιώνα π.Τ. που έχουν βρεθεί σε διάφορα μέρη τηςΒυτικής Κεσογείου και στην Ησπανία, ενώ σχετικά πρόσφατα έγινε γνωστόαπό την περιοχή της Πεβίλλης και ένα φωκαϊκό νόμισμα από ήλεκτρο του 1 ουμισού του 6ου αιώνα π.Τ.Πχετικά με την άφιξη Γλλήνων στον κόσμο των Ηβήρων ιθαγενών αξίζει νασημειωθεί ότι οι ελληνικές αποικίες είχαν έντονες εμπορικές συναλλαγές όχιμόνο με τις ιβηρικές φυλές στο εσωτερικό της χώρας, αλλά και μεπολυάριθμους σταθμούς φοινικικούς και καρχηδονιακούς νότια του ποταμούΈβρου. Ρα προϊόντα που προωθούσαν ήταν δημητριακά, αλάτι, λινάρι, ζώα,δέρματα, μέταλλα και τα αντάλλασσαν με αγγεία ελληνικά, όπλα χάλκινακαι κρασί. Νι Ίβηρες έμαθαν από τους Έλληνες την καλλιέργεια και τηνεκμετάλλευση της ελιάς και της αμπέλου, την τεχνική ανέγερσης αμυντικώνκατασκευών, την πολεοδομία των ελληνικών πόλεων, τη χρήση τωννομισμάτων καθώς και του αλφαβήτου ως συστήματος για τη γραφικήαναπαράσταση γηγενών γλωσσών.Η ανάπτυξη του Ελληνικού Εμπορίου μετά την παρακμή των Υωκαέων. Εκυριαρχία των Σωκαέων και γενικά των Γλλήνων της Ώνατολικής Γλλάδαςσταματά γύρω στο 500 π.Τ., εξαιτίας της οριστικής κατάληψης των πατρίδωντους από τους Ξέρσες και των δυσκολιών που συναντούν στις κτήσεις τουςστη Κεγάλη Γλλάδα, αφού οι Γτρούσκοι και οι Θαρχηδόνιοι συμμαχούν εδώκαι συμπράττουν ενάντια στα ελληνικά συμφέροντα. ΋λα αυτά βέβαια δεσημαίνουν και το τέλος των ελληνικών εμπορικών δραστηριοτήτων στηνΗβηρική Τερσόνησο. Ώπεναντίας μάλιστα κατά τον 7ο αιώνα π.Τ. καιιδιαίτερα από το δεύτερο μισό του, το ελληνικό εμπόριο κάνει έντονη τηνπαρουσία του. Νι αγορές κατακλύζονται από μεγάλες ποσότητες αττικώναγγείων, από διάφορα μπρούτζινα αντικείμενα κ.α.. Ρο Γμπορείο(Ώμπουριάζ) αναπτύσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της δυτικήςμεσογείου, παίρνοντας το ρόλο της Κασσαλίας που παρακμάζει. Αίνεται το [13]
  18. 18. βασικό κέντρο δράσης των Γλλήνων στην Ηβηρική Τερσόνησο, όπως και τοπρώτο λιμάνι εισόδου των ελληνικών προϊόντων στην Ηβηρία, αλλά και τοκύριο λιμάνι φόρτωσης των ιβηρικών προϊόντων στην κεντρική καιΏνατολική Κεσόγειο.Ρώρα οι Έλληνες εκτός από μέταλλα μεταφέρουν στις χώρες τους και διάφοραπροϊόντα, όπως σιτηρά και παστά ψάρια. Νι Ώθηναίοι μάλιστα αναζητούνεδώ τις ποσότητες των σιτηρών που τους χρειάζονταν, αφού οι σιτοβολώνεςτης Πικελίας στέρεψαν γι‟ αυτούς. Κετά την καταστροφή που υπέστησαν το413 π.Τ., είναι εντυπωσιακός ο αριθμός των αττικών αγγείων που βρέθηκανστο Γμπορείο και τη γύρω περιοχή. Ρα αγγεία αυτά χρονολογούνται στο 2 ομισό του 5ου και στον τέταρτο αιώνα π.Τ.. Ώνάμεσά τους μερικά είναι έργατων μεγαλύτερων κεραμικών εργαστηρίων της Ώθήνας. Ώττικά αγγεία δεβρίσκονται μόνο στο Γμπορείο και τη γύρω περιοχή του αλλά και σε όλη τηνανατολική και νότια ιβηρική χερσόνησο, δηλαδή σε όλο το μήκος τωνεκτεταμένων μεσογειακών ακτών της Ησπανίας και ακόμη και περά από τοΑιβραλτάρ έως τον Θάδικα (Θάδιξ).΋λα τα παραπάνω ελληνικά ευρήματα μαζί με άλλα, π.χ. υφάσματα καιαρώματα, δίνονταν στα μέρη αυτά ως δώρα για τη σύναψη (ή διατήρηση)καλών σχέσεων με τους κρατούντες ή ανταλλάσσονταν με το παραγωγικόπλεόνασμα των κυρίαρχων κοινωνικών ομάδων της περιοχής π.χ. με άργυρο.΢πάρχουν ενδείξεις ότι τα ελληνικά αυτά προϊόντα χρησιμοποιήθηκαν απότους εγχώριους ως σύμβολα πλούτου και κοινωνικής διάκρισης. Απόστολος ΥουρνατζόπουλοςΗράκλειες στήλες. Γίναι γνωστές από τη μυθολογία μας και ήταν δύο στύλοιπου είχε στήσει ο Ερακλής όταν πήγε τα μήλα των εσπερίδων στον Γυρυσθέα.Νι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι βρίσκονταν στην Ηβηρική χερσόνησο καιστο σημερινό Αιβραλτάρ, εκεί δηλαδή που θεωρούσαν ότι ήταν η άκρη τουκόσμου. Κάλιστα ο ΋μηρος τις αποκαλεί πύλες του Φκεανού ή τηλέτυπο καιπιστεύει ότι ήταν το σημάδι για το τελείωμα των δύο ηπείρων. Νδε Ξλάτωνας αναφέρει ότι στο στόμιο του πορθμού που βρίσκονταν οι στήλεςυπήρχε ένα μεγάλο νησί και αρκετοί υποθέτουν ότι μιλάει για τη χαμένηΏτλαντίδα. Ε επικρατέστερη όμως άποψη για το τι ακριβώς ήταν οιΕράκλειες στήλες, είναι πως πρόκειται για φάρους που ειδοποιούσαν ταπλοία για το σημείο από το οποίο έπρεπε να στρίψουν ώστε να μπουν απότον Ώτλαντικό Φκεανό στην Κεσόγειο και ακόμη ότι αυτοί οι φάροι έπαιζανρόλο φρυκτωριών. Ών κρίνουμε από τις αναφορές των αρχαίων Γλλήνωνσυγγραφέων, όπως του Εσίοδου, του Ελιόδωρου, του Βιόνυσου του [14]
  19. 19. Ώλικαρνασσέα, του Βιόδωρου και πολύ αργότερα του Πτράβωνα,αντιλαμβανόμαστε πόσο σημαντικός από άποψη στρατηγικής, χρηστικής καιιστορικής σημασίας ήταν ο ρόλος των Εράκλειων στηλών. Νι σύγχρονοιΗσπανοί και Ξορτογάλοι, προβάλουν ως σημαντικό μουσειακό μνημείο τουςπύργους αυτούς. Θαι μάλιστα κοσμούσαν τα ισπανικά σκούζα και τάλιρα,που λέγονταν και κολονάτα. Γίναι λοιπόν ολοφάνερη η ελληνική επιρροήστην Ηβηρική χερσόνησο και ο ρόλος που έπαιξε η Κεσόγειος στην επαφή τωνδύο λαών.Νι δύο πολιτισμοί ανθηροί δυτικά ο ένας και ανατολικά ο άλλοςμεταμορφώνονται σε ορισμένη ιστορική στιγμή σε απειλούμενες πύλεςεισόδου στη Αηραιά Ήπειρο Ώφρικανών και Ώσιατών αντίστοιχα. Πτις δύοπύλες γίνονταν τακτικά απόπειρες παραβίασης. Βυστυχώς, η ανατολική πύληέμεινε παραβιασμένη για αιώνες, ενώ η δυτική αν και κινδύνευσε σοβαράστάθηκε λιγότερο άτυχη, αφού κατόρθωσε να ορθοποδήσει στα χέριαστιβαρών βασιλέων και έφθασε να γίνει θαλασσοκρατορία. Κετά ταεπιβεβαιωμένα σημεία ζωής των Σωκαέων στην Ηβηρική, η παρουσία τουΓλληνικού στοιχείου μετράει πάνω από 2500 χρόνια και η λάμψη τουαρχαίου ελληνικού πολιτισμού υπερκαλύπτει κάθε άλλη μεταγενέστερηεπαφή των δύο λαών. Ε μόνη εξαίρεση ήταν στα τέλη του 18 ου με αρχές του19ου αιώνα με την έντονη δραστηριότητα των ΢δραίων και Ππετσιωτώνναυτικών και εμπόρων σε μερικά μεγάλα λιμάνια της Τερσονήσου, όπως ηΐαρκελώνη και η ΐαλένθια. Νι Έλληνες διασπώντας τους ναυτικούςαποκλεισμούς κατά την περίοδο των ναπολεόντειων πολέμων μονοπώλησανως ένα βαθμό τον ανεφοδιασμό της Ησπανίας. Κετά την ΓλληνικήΓπανάσταση και τη δημιουργία Γλληνικού κράτους περιορίστηκαν οιοικονομικές σχέσεις των δύο κρατών και κατά συνέπεια και ο αριθμόςΓλλήνων της Ησπανίας. Έτσι, φθάνουμε στον 20ο αιώνα στην ελληνικήσυμμετοχή στις Βιεθνείς ταξιαρχίες κατά τη διάρκεια του Ησπανικού εμφυλίουπολέμου. Συσικά, μετά την εγκατάσταση της δικτατορίας του Σράνκο ήτανπάρα πολύ δύσκολο έως αδύνατο να έχουμε μόνιμες εγκαταστάσεις Γλλήνωνστην Ησπανία. Υάνης Πέγκας [15]
  20. 20. Σα δύο κράτη στην εποχή του Β΄ Παγκόσμιου πολέμουΈνα από τα σημαντικότερα γεγονότα του 20ου αιώνα και ταυτόχροναπρόλογος του ΐ‟ Ξαγκοσμίου Ξολέμου υπήρξε ο εμφύλιος πόλεμος στηνΗσπανία. Ώυτός είναι και ο λόγος που δεν πρέπει να μας εκπλήσσει το γεγονόςπως η ιστορία του συνεχίζει να μαγνητίζει ακόμη και στις μέρες μας. Νισπανικός εμφύλιος ήταν πεδίο σύγκρουσης των δύο μεγάλωνολοκληρωτικών ιδεολογιών του αιώνα, του κομμουνισμού και του φασισμού,αφού συγκέντρωσε πάνω του την προσοχή όλων των πολιτικών παρατάξεωντης Γυρώπης και προσέλκυσε έναν μη αμελητέο αριθμό ξένων εθελοντών πουβρήκαν στην Ησπανία την ευκαιρία να περάσουν από το πεδίο τηςιδεολογικής αντιπαράθεσης σε αυτό της βίας. Ών και παρά την ιστορική τουσημασία ο ισπανικός εμφύλιος παραμένει σχετικά άγνωστος στην Γλλάδα,δεν συμβαίνει απαραίτητα και το ίδιο με την αντίληψη γι αυτόν. Ξολλοί,μάλιστα, θεωρούν πως πρόκειται για λίγο – πολύ δίδυμο αδελφό τουελληνικού Γμφυλίου. Ξράγματι, είναι εύκολος ο εντοπισμός ομοιοτήτωναφού μιλάμε για δύο πολύνεκρες ιδεολογικές συγκρούσεις σε χώρες τηςΛότιας Γυρώπης, την ίδια πάνω – κάτω χρονική περίοδο. Θαι στις δύοπεριπτώσεις ο διεθνής αντίκτυπος υπήρξε έντονος, όπως και η ανάμειξηξένων δυνάμεων, ενώ η Βεξιά επικράτησε και η Ώριστερά ηττήθηκε. Ώςεξετάσουμε όμως ειδικότερα τις δύο εμφύλιες συγκρούσεις καθώς και τιςσυνθήκες υπό τις οποίες προέκυψαν.Ισπανικός εμφύλιος. Ν ισπανικός Γμφύλιος, ο οποίος διήρκεσε από τις 17Ηουλίου 1936 μέχρι την 1 Ώπριλίου 1939, ήταν ο πόλεμος μεταξύ των ΗσπανώνΓθνικιστών που εκπροσωπούσαν τους δεξιούς, τους ακροδεξιούς και τουςφιλοβασιλικούς και των Βημοκρατικών που στις τάξεις τους συνυπήρχανφιλελεύθεροι αστοί, σοσιαλιστές, αναρχικοί, τροτσκιστές και το μικρό αλλάιδιαίτερα δραστήριο Θομμουνιστικό Θόμμα, που εκείνη την εποχή δεν θαμπορούσε παρά να είναι φιλοσοβιετικό. Ν εμφύλιος στην Ησπανία δεν θα είχεβέβαια ξεκινήσει ποτέ αν δεν υπήρχαν οι εξωτερικοί παράγοντες που έτρεξαναμέσως να επέμβουν στρατιωτικά και διπλωματικά υπέρ των Γθνικιστών.Λικήτριες τελικά αναδείχθηκαν οι δυνάμεις του Σράνκο, μετά από φριχτέςσφαγές κατά αμάχων και ένοπλων τμημάτων της νόμιμης κυβέρνησης, πουτελικά επικράτησαν των Βημοκρατικών Ησπανικών Βυνάμεων πουκαθοδηγούνταν από τον Ξρόεδρο της 2ης Ησπανικής Βημοκρατίας ΚανουέλΏθάνια. Νι Βημοκρατικοί εφοδιάζονταν με όπλα και εθελοντές που [16]
  21. 21. προέρχονταν από την ΓΠΠΒ και την Θομμουνιστική Βιεθνή, ενώ οι εθνικιστέςυποστηρίζονταν από την Σασιστική Ηταλία και την Λαζιστική Αερμανία, οιοποίες προσέφεραν συνεχώς και αδιάλειπτα το καλλίτερο ως τότε πολεμικόυλικό στον κόσμο και πολεμικά σώματα ελίτ και ήταν αυτή ακριβώς ηβοήθεια που επέτρεψε στους εθνικιστές να φτάσουν στην τελική νίκη.Ν πόλεμος στα τρία χρόνια που διήρκεσε ήταν άγριος και ανελέητος, όπωςκάθε εμφύλιος. Φμότητες διαπράχθηκαν και από τις δύο πλευρές, αλλά ταθύματα ήσαν σαφώς περισσότερα από την πλευρά των Βημοκρατικών. Νσυνολικός αριθμός των θυμάτων του Ησπανικού Γμφυλίου δεν είναι μέχρισήμερα εξακριβωμένος. Νι νεκροί υπολογίζονται από 300.000 ως 1.000.000. ΝιΒημοκρατικοί στην επίθεση των δυνάμεων του Σράνκο απάντησαν μεεπιθέσεις εναντίον της Θαθολικής Γκκλησίας, που θεωρούσαν καταπιεστικόθεσμό και υποστηρικτή του παλαιού καθεστώς. ΢πήρξαν σφαγές του κλήρουκαι εκτεταμένες πυρπολήσεις ναών και μοναστηριών. Νι Γθνικιστές, από τηνπλευρά τους, προέβησαν σε μαζικές εκκαθαρίσεις αντιπάλων τους καιδιαφωνούντων, δρόμο με δρόμο, πόρτα με πόρτα, εκμισθώνοντας συχνάυπηρεσίες από ανθρώπους του υποκόσμου. Ν βομβαρδισμός της Ακερνίκα(Ακουέρνικα) και η φρίκη της καταστροφής συγκλόνισαν τον ΞάμπλοΞικάσο, ο οποίος ζωγράφισε τον ομώνυμο διάσημο πίνακά του και τονεξέθεσε για πρώτη φορά στο ισπανικό περίπτερο της Βιεθνούς Έκθεσης τουΞαρισιού του 1937. Ν πίνακας έγινε σύμβολο διαμαρτυρίας ενάντια στη βίακαι τον πόνο του πολέμου και του φασισμού και αποτύπωσε μοναδικά τηφρίκη του πολέμου. Ώξίζει τέλος να σημειωθεί πως ανάμεσα στα αμέτρηταθύματα εκείνου του πολέμου ήταν και μία κορυφαία μορφή του πνεύματοςτου αιώνα: ο νεαρός Σεδερίκο Ακαρθία Ιόρκα.Κε την κατάληψη της ΐαρκελώνης (26 Ηανουαρίου 1939) και της Καδρίτης(28 Καρτίου 1939), ο ισπανικός εμφύλιος έλαβε και τυπικά τέλος την 1ηΏπριλίου 1939. Ν Σράνκο ήταν, πλέον, ο κυρίαρχος του παιχνιδιού. Γπέβαλεμία στυγνή και φασιστική δικτατορία, η οποία κατέρρευσε με τον θάνατό τουτο 1975, οπότε η Ησπανία ανέπνευσε ξανά τον αέρα της Βημοκρατίας.Η Ελλάδα της 4ης Αυγούστου. Κε έναν τρόπο ιδιότυπο για τα μεταγενέστεραμεταπολεμικά, αλλά πολύ συνήθη για τα μεσοπολεμικά δεδομένα, ο ΗωάννηςΚεταξάς είχε κηρύξει τη δικτατορία του, που άλλωστε πολλοί την περίμενανμετά την απόφαση της ΐουλής να τον χρίσει πρωθυπουργό τον Ώπρίλιο του1936. Ε δικτατορία του Κεταξά πάντως κατέχει μια ιδιάζουσα θέση στηνελληνική ιστορία, και αυτό όχι μόνο λόγω της αυξημένης «ενοχής» του τότεπολιτικού συστήματος, για τον ρόλο που διαδραμάτισε στην άνοδο του [17]
  22. 22. Κεταξά στην εξουσία , αλλά και λόγω του τέλους αυτής της περιόδου, που δενήταν άλλο από το ηχηρότατο «ΝΤΗ» με το οποίο ο δικτάτορας απάντησε ταχαράματα της 28ης Νκτωβρίου, στο τελεσίγραφο της ιταλικής εισβολής. Νελληνικός λαός χωρίς βέβαια να νομιμοποιεί το μεταξικό καθεστώς, το πρωίεκείνης της ημέρας ξέχασε τα πάντα και ακολούθησε μέσα σε μεγάλη έξαρσηαυτή την απόφαση που άφηνε πίσω της καθετί άλλο… Πτο μεσοδιάστημααπό το καλοκαίρι του 1936 ως και το φθινόπωρο του 1940 ο Κεταξάςκυβέρνησε την Γλλάδα προσπαθώντας να χτίσει, κατά το προπαγανδιστικόπρότυπο του ΐερολίνου, έναν νέο «τρίτο ελληνικό πολιτισμό». Πτο εσωτερικόμέτωπο κυριάρχησαν οι εκτοπίσεις των αντιφρονούντων, ιδίως της Ώριστεράςαλλά όχι μόνον αυτής, η πλήρη κατάργηση των πολιτικών δικαιωμάτων,καθώς και η προσπάθεια παραγωγής μιας κοινωνικής πολιτικής που θα έδινεστο καθεστώς έμμεση αποδοχή. ΋λα αυτά ήταν εξαιρετικά νέα για ταελληνικά πολιτικά ήθη και γέννησαν με τη σειρά τους μηχανισμούςπροπαγάνδας και πολιτικής παρέμβασης που η χώρα δεν είχε δει ποτέ ωςτότε.Ελλάδα και ισπανικός εμφύλιος. Γνώ οι διεθνείς διαστάσεις του ισπανικούεμφυλίου πολέμου έχουν μελετηθεί διεξοδικά, εστιάζοντας στην πολιτική τωνΚεγάλων Βυνάμεων, δεν έχει ως τώρα διερευνηθεί ο αντίκτυπος τωνισπανικών εξελίξεων στη διπλωματία και την εσωτερική πολιτική μικρότερωνευρωπαϊκών κρατών. Γιδικά για την Γλλάδα, ο ισπανικός εμφύλιος πόλεμοςπαρουσίαζε μεγάλο ενδιαφέρον όχι μόνο εξαιτίας των κοινών τόπων στηνιστορική εξέλιξη των δύο χωρών, αλλά και λόγω των περίπλοκων σχέσεων τηςΓλλάδας με τρεις από τους εξωτερικούς πρωταγωνιστές του ισπανικούδράματος – την Ηταλία, τη ΐρετανία και τη Αερμανία. Νι διαφορές αλλά καιομοιότητες ανάμεσα στον ισπανικό και τον ελληνικό εμφύλιο είναι τόσομεγάλες γι αυτό και η σύγκριση τους είναι ελκυστική και αναπόφευκτη.Θατ αρχάς, το διεθνές πλαίσιο διέφερε ριζικά. Ών ο ισπανικός εμφύλιοςυπήρξε πρόλογος του ΐ´ Ξαγκοσμίου Ξολέμου, ο ελληνικός αντίστοιχοςυπήρξε σίγουρα επίλογός του. Αια πολλούς αναλυτές της εποχής, ο ισπανικόςεμφύλιος υπήρξε η πρώτη μεγάλη σύγκρουση ανάμεσα στις ανερχόμενεςδυνάμεις του φασισμού και του κομμουνισμού. Ν φιλελεύθεροςκοινοβουλευτισμός δεν φάνταζε παρά σαν ένα σύμβολο παρακμής, σίγουροςηττημένος ανεξάρτητα από την έκβαση του πολέμου. Ώντίθετα, ο ελληνικόςεμφύλιος, παρ ότι ξεκίνησε μέσα στην Θατοχή, πήρε την τελική του μορφήστο πλαίσιο του Υυχρού Ξολέμου. Ε Γλλάδα υπήρξε το πεδίο αντιπαράθεσης [18]
  23. 23. Βύσης και Ώνατολής, μια σύγκρουση ανάμεσα στον αστικό κοινοβουλευτισμόκαι την κομμουνιστική επανάσταση.Κια δεύτερη διαφορά αφορά τα αίτια των δύο συγκρούσεων. Πτηνπερίπτωση της Ησπανίας, ο πόλεμος ήρθε ως επιστέγασμα μιας βαθιάς καιπολυδιάστατης κρίσης του πολιτικού συστήματος της χώρας – χωρίς αυτό νασημαίνει πως ήταν αναπόφευκτος. Ε Ησπανία της δεκαετίας του 30 πέρασεμέσα από μια περίοδο ακραίας πόλωσης που αρθρώθηκε γύρω απότουλάχιστον τρεις διαιρετικές τομές, την ταξική σύγκρουση βιομηχανικώνεργατών των μεγάλων πόλεων και άκληρων αγροτών του Λότου, τηθρησκευτική, διαχωρίζοντας την Θαθολική Γκκλησία από τους αντιπάλουςτης και τέλος την σύγκρουση κέντρου – περιφέρειας. Ώντίθετα, ημεσοπολεμική Γλλάδα δεν έχει να επιδείξει κοινωνικές διαιρέσεις αντίστοιχουτύπου και έντασης. Ν ελληνικός Γμφύλιος, με άλλα λόγια, δεν υπήρξε προϊόντων κοινωνικών διαιρέσεων της χώρας αλλά των ανώμαλων συνθηκών πουπροκάλεσε στη χώρα η περίοδος της κατοχής, κάτι που γίνεται φανερό από τησύνθεση των αντίπαλων στρατοπέδων.Ξαρά λοιπόν τις επιμέρους διαφορές οι δύο εμφύλιοι εμφανίζουν πολλέςομοιότητες αφού τα συναισθήματα, που προκάλεσε στην Γλλάδα ηαδελφοκτόνος σύρραξη ώθησαν τους Έλληνες να συμμετέχουν και οι ίδιοιστη εμφύλια ισπανική σύγκρουση.Φς προς τις ομοιότητες, και οι δυο εμφύλιοι ήταν ιδιαίτερα βίαιοι καικαταστροφικοί και άφησαν στο πέρασμα τους αμέτρητα θύματα. ΐέβαια καιλόγω της φύσης του ο ισπανικός εμφύλιος ήταν σχετικά βιαιότερος από τονελληνικό. Ξαρ‟ όλα αυτά και στις δύο περιπτώσεις οι άσπλαχνοι δικτάτορεςπροέβησαν σε μαζικές εκτελέσεις αμάχων και αιχμαλώτων και συγκεκριμέναστην Ησπανία ιδιαίτερα συχνό ήταν το φαινόμενο της θανάτωσης τωνεμπλεκομένων, το οποίο συνεχίστηκε και μετά το πέρας του πολέμου σεαντίθεση με την Γλλάδα.΋σο αφορά στην μεταπολεμική κληρονομιά των δύο εμφυλίων, η λήξη τουπολέμου βρήκε την Ώριστερά ηττημένη τόσο στην Ησπανία όσο και στηνΓλλάδα. Φστόσο η ήττα αυτή είχε ριζικά διαφορετικές συνέπειες για την κάθεχώρα. Πτην Ησπανία οικοδομήθηκε ένα στυγνό δικτατορικό καθεστώς όπου ηδικτατορία του Σράνκο διήρκεσε ολόκληρες δεκαετίες και άφησε βαθιέςπληγές στην ισπανική κοινωνία. Πτην Γλλάδα οι νικητές, δηλαδή η Βεξιά καιτο Θέντρο, διατήρησαν τη χώρα σε κοινοβουλευτική τροχιά. Ρο καθεστώςήταν αναμφίβολα ελεγχόμενο και με αυταρχικές τάσεις, δεν έπαυε όμως ναπαραμένει κοινοβουλευτικό, έτσι ώστε στις εκλογές του 1958 η ΓΒΏ, το κόμμα [19]
  24. 24. των ηττημένων του Γμφυλίου, να αναδειχθεί σε κόμμα της αξιωματικήςαντιπολίτευσης. Ν εκτροχιασμός του 1967 υπήρξε τελικά μια βραχυχρόνιαπαρένθεση στην πορεία της χώρας προς τον πλήρη εκδημοκρατισμό και τηνεπούλωση των πληγών του Γμφυλίου.Πυνοψίζοντας, οι ηγέτες του καπιταλιστικού κόσμου εθελοτυφλώντας μπροςστις ραγδαίες κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις, υποβοήθησαν έμπρακτα τονσκοταδισμό και τον ολοκληρωτισμό, αγνόησαν τη ρήση του Ραλλεϋράνδου:«΋λα μπορεί να τα κάνει κανείς με τις λόγχες, εκτός από το να καθίσει πάνωτους». Θαι πράγματι πριν περάσει πολύς καιρός έδρεψαν τους καρπούς τηςμονολιθικότητας τους και της υποκρισίας τους, που εμφανίστηκαν με τημορφή των δύο αυτών εμφυλίων με την τεράστια ιστορική σημασία. Μπονόβα ΥαίηΗ συμμετοχή των Ελλήνων στον Ισπανικό Εμφύλιο. Ε ελληνική πολιτείαχρησιμοποίησε τις εξελίξεις στην Ησπανία δικαιολογώντας έτσι την καταπίεσηπου ασκούσε στο λαό. Ε δεκαετία του ‟30 βρήκε την Γλλάδα σε οικονομικόκαι πολιτικό αδιέξοδο. Ώπό το 1932 ανέστειλε τις πληρωμές του εξωτερικούχρέους, ενώ παράλληλα έπρεπε να διαθέσει χρήματα για εξοπλιστικάπρογράμματα. Κε την έναρξη του ισπανικού εμφυλίου συστάθηκε επιτροπή“μη επεμβάσεως” σ‟ αυτόν. Γπειδή όμως η νόμιμη Ησπανική κυβέρνησηαναζητούσε τρόπους να προμηθευτεί πολεμικό υλικό, εμφανίστηκε ηευκαιρία για το καθεστώς της 4ης Ώυγούστου να αυξήσει τα συναλλαγματικάαποθέματα του Γλληνικού κράτους. Ν Κεταξάς, παραβλέποντας τουςιδεολογικούς δεσμούς του με τον Σράνκο, σε συνεργασία με τον Κποδοσάκη,γενικό διευθυντή της «Γλληνικής Γταιρείας ΞυριτιδοποιείουΘαλυκοποιείου», οργάνωσαν το εμπόριο όπλων και φυσιγγίων προς τουςδημοκρατικούς, επιχείρηση που εξελίχθηκε σε άκρως κερδοφόρα.Ώπό την άλλη μεριά, η σύγκρουση Βημοκρατίας – ολοκληρωτισμού, όπωςήταν φυσικό, δημιούργησε ένα κύμα εθελοντισμού από απλούς πολίτες σε όλοτον κόσμο, οι οποίοι έσπευσαν να υπερασπισθούν τη Βημοκρατία στηνΗσπανία σαν δική τους υπόθεση ενάντια στα σχέδια του ολοκληρωτισμού.Πτην Γλλάδα, αν και οι συνθήκες δεν ευνοούσαν τη συμμετοχή Γλλήνωνεθελοντών, αφού η κυβέρνηση είχε κλείσει όλες τις εξόδους της χώρας, έναςανεξακρίβωτος αριθμός αγωνιστών, υπολογίζονται γύρω στους 300, έφθασανστην Ηβηρική και πολέμησαν στο πλευρό των «Βιεθνών Ραξιαρχιών». Νκύριος όγκος των Γλλήνων εθελοντών προέρχονταν από την εργατική τάξη,αν και συμμετείχαν και διανοούμενοι και επιστήμονες. ΢ταματουδάκης Θανάσης [20]
  25. 25. Σο μεταναστευτικό πρόβλημαΕ μετανάστευση των ανθρώπων είναι φαινόμενο πανάρχαιο που κάθε φοράκαθορίζεται και από διαφορετικούς παράγοντες. Πτα προϊστορικά ακόμηχρόνια, οι διάφορες ανθρώπινες φυλές ήταν αναγκασμένες ναμεταναστεύουν από τον έναν τόπο στον άλλο, προσπαθώντας να επιβιώσουν.Ώπό τα κρύα κλίματα πήγαιναν στα πιο ζεστά, από τα ορεινά στα πεδινά,από τα φτωχά σε καρπούς και κυνήγι στα περισσότερο πλούσια. ΐλέπουμελοιπόν πως ο κύριος λόγος που δικαιολογούσε τη σταθερή μετανάστευση στοπαρελθόν, ήταν η προσπάθεια επιβίωσης. Ν ίδιος λόγος ισχύει σε σημαντικόβαθμό και μέχρι σήμερα, παρόλο που η μετανάστευση εμφανίζεται μεκαινούριες μορφές.Νι δύο λαοί έχουν μακρά παράδοση μετανάστευσης και προσφυγιάς. Ξάνωαπό τους μισούς θα πρέπει να έχουν στις οικογένειές τους τόσο οι Έλληνεςόσο και οι Ησπανοί μνήμες και εμπειρίες του πρόσφυγα και του μετανάστη,λόγω των παρόμοιων ιστορικών συγκυριών των δύο λαών. Άλλωστε τατραγούδια της Αερμανίας του Κ. Ζεοδωράκη δείχνουν ανάγλυφα αυτό τογεγονός: “ Έλληνες – Σούρκοι – Ιταλοί / κατέβηκαν σε απεργία/ γιατί δύο Ισπανοί/ κλείστηκαν στα μεταλλεία.”Μετανάστευση από την Ελλάδα. Κετά από την καθιέρωση του νεοσύστατουΓλληνικού κράτους, στις αρχές της δεκαετίας του 1830, έλαβαν χώρα δυομαζικά μεταναστευτικά κύματα από την Γλλάδα. Ρο πρώτο τοποθετείταιχρονικά στα τέλη του 19ου προς αρχές 20ου αι., ενώ το δεύτερο τοποθετείταιχρονικά μετά τον Βεύτερο Ξαγκόσμιο Ξόλεμο.Ρο πρώτο μεταναστευτικό κύμα προήλθε σαν αποτέλεσμα της οικονομικήςκρίσης στα τέλη του 19ου αι. και στην πραγματικότητα ενθαρρύνθηκε από τιςελληνικές αρχές, καθώς το θεώρησαν ως ένα τρόπο για την βελτίωση τηςοικονομικής κατάστασης. Θατά την περίοδο 1890-1914, σχεδόν το 1/6 τουπληθυσμού της Γλλάδας μετανάστευσε, κυρίως προς τις Ενωμένες ΞολιτείεςΏμερικής και την Ώίγυπτο. Κετά τον Βεύτερο Ξαγκόσμιο Ξόλεμο, κυρίωςκατά την περίοδο μεταξύ του 1950 και 1974 περισσότερο από έναεκατομμύριο Έλληνες μετανάστευσαν με κατεύθυνση την Βυτική Γυρώπη, τιςΕΞΏ, Θαναδά και Ώυστραλία όπου σημαντικού μεγέθους Γλληνικέςπαροικίες είχαν αναπτυχθεί. Ρο μεταναστευτικό αυτό κύμα προκλήθηκε από [21]
  26. 26. οικονομικούς και πολιτικούς λόγους που συνδέονται με τις συνέπειες τουεμφυλίου πολέμου 1946-1949 και την περίοδο της στρατιωτικής χούντας 1967-1974. Γπίσημα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι κατά την περίοδο 1955-1973η Αερμανία απορρόφησε 603300 Έλληνες μετανάστες, η Ώυστραλία 170700, ηΕΞΏ 124000, και ο Θαναδάς 80200.Μετανάστευση προς την Ελλάδα. Νι πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και του1980 προκάλεσαν οικονομική ανισορροπία στις χώρες της Βυτικής Γυρώπης,οι οποίες με την σειρά τους, εφάρμοσαν περιοριστικές πολιτικές για τηνμετανάστευση, γεγονός που οδήγησε στην μετακίνηση προς τον ελλαδικόχώρο. Νι περιοριστικές πολιτικές για την μετανάστευση ήταν επίσηςαποτέλεσμα των δυσκολιών στην ενσωμάτωση στις χώρες υποδοχής. Εαποκατάσταση της δημοκρατίας στην Γλλάδα το 1974, και οι νέεςοικονομικές προοπτικές που αναπτύχθηκαν μετά από την προσχώρηση τηςχώρας το 1981 στην Γυρωπαϊκή Νικονομική Θοινότητα (ΓΝΘ) ευνόησανεπίσης το μεταναστευτικό κύμα προς την Γλλάδα. Κεταξύ του 1974 και 1985,σχεδόν οι μισοί από τους μετανάστες της μεταπολεμικής περιόδου είχανεπιστρέψει στην Γλλάδα.Θατά την περίοδο 1990 – 2011 άρχισε μια συστηματικήπαράνομη/παράτυπη είσοδος στην Γλλάδα μεγάλου αριθμού μεταναστών. Επτώση των Ποσιαλιστικών καθεστώτων στην Ώνατολική Γυρώπη το 1989,δημιούργησε το πρώτο κύμα οικονομικής μετανάστευσης με προορισμό τηνΓλλάδα διαμέσου των βόρειων συνόρων με μετανάστες κυρίως από τηνΏλβανία, ΐουλγαρία και Οουμανία. Πτην συνέχεια προστέθηκαν μετανάστεςαπό χώρες της Ώφρικής και της Ώσίας. Θατά την δεκαετία 2000 – 2010 ηΓλλάδα έγινε πόλος έλξης εκατοντάδων χιλιάδων μεταναστών όχι μόνο απότις πρώην σοσιαλιστικές χώρες αλλά από ολόκληρο τον κόσμο με αποτέλεσμαένας στους δέκα περίπου κατοίκους στην Γλλάδα να είναι αλλοδαπός. ΕΓλλάδα το διάστημα 2005 - 2010 χαρακτηρίστηκε ως κύρια είσοδοςμετανάστευσης στην Γυρώπη. Πυγκεκριμένα, η Γλλάδα χαρακτηρίζεται ως "ηπύλη της Ευρώπης των παράνομων μεταναστών". Ξαρότι επιχειρείταιμείωση της έλευσης από τις διόδους μέσω διαφόρων μεθόδων (π.χ.μεταναστευτικών φρακτών στην Ησπανία), στην Γλλάδα η παράνομημετανάστευση παραμένει το μείζον ζήτημα. Ε Γλληνική κρίση χρέους 2010-2012 δεν έχει μειώσει τον αριθμό των μεταναστών που έρχονται στην Γλλάδα,μια που η χώρα αποτελεί τον κύριο δρόμο εισόδου στηνΓυρώπη. Ρο 2010 σύμφωνα με την Frontex, 9 στους 10 μετανάστες πουεισήλθαν παράνομα στην Γυρώπη, εισήλθαν μέσω της Γλλάδος. [22]
  27. 27. Ξολλοί μετανάστες που εισέρχονται στην Γλλάδα, ξαναφεύγουν μετά απόκάποιο χρονικό διάστημα.Ε Γυρωπαϊκή Ένωση υπολογίζει ότι το 90% των ανθρώπων που εισέρχονταιπαράνομα στην Γυρώπη συλλ΀

×