Berotegi EfektukoGasen isurpenakEuskal Autonomia Erkidegoa                       2009
Ber otegi                                    Efektuko                                           Gasen                     ...
Euskal Autonomia Erkidegoa                                                                                                ...
Berotegi EfektukoGasen isurpenakHau da, 1990etik ekoizpen teknologia hobe-             bidezko garraioa igo egin da urteti...
Euskal Autonomia Erkidegoa                                                                                           2009 ...
Berotegi EfektukoGasen isurpenakisurketa gutxiago eragingo duten mugikorta-sun ereduetarako aldaketa bultzatzeko. Gai-nera...
Euskal Autonomia Erkidegoa                                                                                                ...
Berotegi Efektuko                         Gasen isurpenakINDARREKO KLIMA ALDAKETAREN AURKAKOEUSKAL PL ANAREN HELBURUAREKIK...
Euskal Autonomia Erkidegoa                                                                                                ...
Berotegi Efektuko                      Gasen isurpenak4 . i r u d i a . C O 2 i s u r i e n r at i o a bi z ta n l e k o E...
Euskal Autonomia Erkidegoa                                                                                                ...
Berotegi Efektuko                    Gasen isurpenak                    Isurketa espezifikoen beherakada horrek            ...
Euskal Autonomia Erkidegoa                                                                                                ...
Berotegi EfektukoGasen isurpenakSektore horretakoak ziren Euskal Autonomia                 ondoriozko isuri kopuruak gorab...
Euskal Autonomia Erkidegoa                                                                                                ...
Berotegi Efektuko                                Gasen isurpenak1 1 . i r ud i a . Isurien bil akaera EAEn sektoreka      ...
Euskal Autonomia Erkidegoa                                                                                                ...
Berotegi Efektuko                      Gasen isurpenak    LU R R A R E N E R A BI L E R A E TA LU R R A R E N    E R A B I...
Euskal Autonomia Erkidegoa                                                                                                ...
Berotegi Efektuko                       Gasen isurpenak4 . ta u l a . G a s m o ta r en a r a ber a , ber o t e g i efek t...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Gasen surpenak.pdf

594 views
476 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
594
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
5
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Gasen surpenak.pdf

  1. 1. Berotegi EfektukoGasen isurpenakEuskal Autonomia Erkidegoa 2009
  2. 2. Ber otegi Efektuko Gasen isurpenak © ihobe 2010 ARGITARATZAILEA: Ingurumen Jarduketarako Sozietate Publikoa – Ihobe, S.A. DISEINU ETA DIAGRAMAZIOA: Dual – Comunicación & Diseño Ingurumen Plangintza Zuzendaritzak egin du dokumentu hau Ihoberen eta Tecnaliaren laguntzaz ITZULPENA:: maramara* taldea LEGE GORDAILUA: xxxx Paper birziklatuan eta klororik gabe zurituan inprimatua ESKUBIDE GUZTIAK ERRESERBATUTA Debekatuta dago publikazio hau erreproduzitzea, informazioa berreskuratzeko sistemetan gordetzea eta publikazio honen zati bat transmititzea, erabili- tako bitarteko a edozein dela ere (elektronikoa, mekanikoa, fotokopia, grabazioa, etab.), jabetza intelektualaren eskubideen titularraren eta editorearen idatzizko baimenik gabe.
  3. 3. Euskal Autonomia Erkidegoa 2009K l i m a a l d a k e ta r i b ur u z k op ol i t i ka r en a ur r er a pa u s o a k Berotegi efektuko gasen isurketak (BEG Energiaren sektorea isurketak), CO2 baliokidetan neurtuta, % 10 Sektore honek biltzen ditu Euskal Autonomia jaitsi dira 2009an, aurreko urtearekin aldera- Erkidegoko energia premiak asetzeko beha- tuta1. Balio absolututan, 22,6 milioi tona izan rrezko ekoizpenaren isurketak eta EAEko dira 2009an eta 25,2 milioi tona 2008an. isurketa guztien % 40 eragiten du (EAEko Hortaz, Kyotoko Protokoloarentzako (KP) instalazioena zein elektrizitate sistemako erreferentzia indizea % +6ean dago oinarri beste instalazio batzuetatik datorrenaren zati urtearekin alderatuta1. Bestalde, Klima Al- proportzionala). daketaren Aurkako Euskal Planaren helburua Isurketek behera egin dute aurreko urteare- % +14ra iristea da 2008 -2012 aldian. kin alderatuta; bai elektrizitate ekoizpenaren 2009ko isurketak aurreko urtearekiko mu- isurpen espezifikoak hobetu direlako (ekoiz- rriztu izana oso lotuta dago jarduera so- pen instalazioek hornitzen duten elektrizitate zioekonomikoaren beherakadarekin (BPGa unitate bakoitzeko isurtzen dutena neurtzen % 3,8 jaitsi da). duen ratioa), bai elektrizitate eskaera jaitsi egin delako (erregaien kontsumo txikiagoak Nolanahi ere, isurketak BPGa baino gehia- baldintzatu du murrizketa hori, batez ere in- go jaitsi izanak (% 10 eta % 3,8 hurrenez dustria sektorean eta garraioen sektorean, hurren) esan nahi du ondasunen eta zerbi- ziurrenik egoera sozioekonomikoa dela-eta). tzuen sorrera eta berotegi efektuko gasen isurpenak bereizteko joerari eutsi zaiola. Be- 1990. urteari dagokionez, isurketak % 15 reizketa hori 2002an hasi zen agertzen. Hau hazi dira. Bilakaera bi faktorek eragin dute: da, ondasun eta zerbitzuen ekoizpen unitate ekoizpen elektrikoaren isurketa espezifikoek bakoitzeko gutxiago isurtzen dugu. etengabe egin dute behera (6. irudia) –2000. urtean 736 kg/MWh ziren eta 2008an 380 Hona hemen isurketen zatirik handiena eragi- kg/MWh–; baina gure kontsumoak ere geldi- ten duten sektoreen egoeraren eta bilakae- tu gabe egin du gora (eta gehiago, gainera) raren laburpen bat2: 1990etik 2007ra (7. irudia). 1 Kyotoko Protokoloaren arabera, 1990 da oinarri urtea CO2, N2O eta CH4 isurketei dagokienez eta 1995 SF6, HFC eta PFC isurketei dagokienez. 2 Txosten honetan isurpenak eragiten dituzten sektore nagusien ondorio nagusiak bakarrik laburbilduko ditugu. Herrita- rrek isurketen egoera eta bilakaera erraz ulertzeko moduko ikuspegia eman nahi dugu. Horregatik, azterketa sinpletu egin dugu, eta, osatu nahi izanez gero, jarraian adierazitako sektore guztien datuak eta informazio xehatua ikusteko aukera dago txostenaren atal nagusian. 3
  4. 4. Berotegi EfektukoGasen isurpenakHau da, 1990etik ekoizpen teknologia hobe- bidezko garraioa igo egin da urtetik urteratzen joan da (eta gero eta gutxiago isur- (bereziki ibilgailu pribatuaren erabilerari lotu-tzen du), baina, aldiz, per capita kontsumoa rikoa).proportzio handiagoan ari da hazten. Kon-tsumoaren hazkunde horren arrazoi nagusiazerbitzu, etxebizitza eta industria sektoreak Industriadira (azken honen kasuan, 1990 eta 2004 Sektoreak Euskal Autonomia Erkidegokoartean kontsumoa igo bazen ere, 2004tik isurketen % 22 sortzen du (zuzeneko isur-aurrera egonkor mantendu da eta 2009an ketak), baina kontsumitzen duen energiaribehera egin du). loturiko isurketak hartzen baditugu aintzat (zeharkako isurketak), portzentaje hori % 37ra igotzen da.Garraioen sektoreaSektore honek Euskal Autonomia Erkide- 1990. urtearekin alderatuta, zuzeneko isur-goko isurketen % 23 eragiten du. Sektore ketak % 35 jaitsi dira. Hori sektorean ger-horretako isurien % 96 inguru errepide ga- tatu den eraldaketaren eta aldaketa teknolo-rraioarekin lotuta dago. Ibilgailuek % 60 in- gikoaren erakusle da.guru sortzen dute eta gainerako ia % 40a Siderurgia, zementua eta pasta eta papera-salgaien garraioak. ren azpisektoreek egiten dituzte emisio ge-Bigarren urtez jarraian, isurketek behera egin hiena, RENADEren datuen arabera.dute aurreko urtearekin alderatuta.1990. urtearekin alderatuta, salgaien garraio- Etxebizitzenari lotutako isurketak eta bidaiarien garraioari eta zerbitzuenloturikoak bikoiztu egin dira. Hazkunde han- sektoreadiena ibilgailu partikularrek eragindako isur-ketetan eta ibilgailu arinetan eginiko salgaien Etxebizitzen sektoreak eta zerbitzuenak Eus-garraioan gertatu da. kal Autonomia Erkidegoko berotegi efektuko gasen % 6 eragiten dute (zuzeneko isurke-Garraioaren kasuan ere, aurrerapen teknolo- tak). Kontsumitzen duen energiari loturikogikoei esker gero eta erregai gutxiago kon- isurketak aintzat hartuz gero (zeharkako isur-tsumitzen duten eta isurketa gutxiago eragi- ketak), % 16 izango da.ten duten ibilgailuak ditugu, baina errepide 4
  5. 5. Euskal Autonomia Erkidegoa 2009 egingo dituen eta baliabide gutxiago kon- tsumituko dituen teknologietan oinarrituriko euskal gizarterako trantsizioa egiteko. Lortu nahi den gizartearen beste oinarrietako ba- tzuk baliabideei etekin handiagoa ateratzea; ekodiseinua; eta desmaterializazioa eta hark eragindako hondakinen aprobetxamendua izango dira. Baliabideak modu arrazionala- goan erabiliko dituen gizarte bat, eta inguru- ne naturalak duen balioa aintzat hartuko due- na, eta noski, klima aldaketari aurre egiteko prest dagoena. Testuinguru horretan, Euskadiko administra-Zuzeneko isurketek behera egin dute 2008. zio publikook klima aldaketaren ikuspegiaurtearekin alderatuta, batez ere, gas natu- txertatu behar dugu gure planetan; gure ins-ralaren eta petrolioaren gas likidotuen kon- talazioekin eta jarduerekin eredu izan behartsumoak behera egin duelako. gara eta isurketak murrizteko ahaleginarekin bat egin behar dugu, gure ingurunea klima al-Etxebizitza sektoreak % 38 areagotu ditu daketari egokitzea erraztuko duen esparruaisuriak 1990etik; zerbitzu sektoreak, berriz, sortuz.% 83. Eusko Jaurlaritzaren sailetako politikek da-Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza eta goeneko aintzat hartzen dute ikuspegi hori.hondakinen sektoreei buruzko informazioa Esaterako, energia politika, isurketa gutxiagodokumentu honetako 3. puntuan dago. eragingo dituen eta energia berriztagarriek garrantzi handiagoa izango duten ereduraKlima aldaketari bideratzen ari baita. Gainera, Eusko Jaurlari- tzak Euskadin ibilgailu elektrikoa sartzeko si-buruzko politikaren natu dituen akordioek –ibilgailu fabrikatzaileaurrerapausoak batekin eta kargatzeko azpiegitura egiteazEAEko berotegi efektuko gasen inbentarioen arduratuko den energia enpresa batekin–emaitzek agerian uzten dute isurketen behe- energia sistemaren kudeaketa hobetzea etaranzko joerari eusteko, egoera sozioekono- isurketak murriztea ahalbidetuko dute.miko bereziak alde batera utzita, politika pu-blikoei esparru egonkor eta integrala eman Hori lortzeko laguntza handia izango da Eus-behar zaiela sektoreko politikak osa ditzaten, ko Jaurlaritzak abiadura handiko trenbide sa-hala nola, energia, garraioa, lurraldearen an- rearen alde eta trenbidea –abiadura handikoatolamendua, hirigintza, industria, nekazaritza eta hirikoa edo hiri artekoa– bultzatzearensektorearekin loturikoak, ikerketa, hezkun- alde egin duen apustu handia, baita barkuatza edo zerga arloari dagozkionak. eta trena uztartuko dituen salgaien garraio- rako mugaz gaindiko sare logistikoa sor-Klima aldaketaren inguruko Euskal Autono- tzearen alde egin duen apustua ere. Horretazmia Erkidegoko legeak –duela gutxi aurre- gain, Etxebizitza, Herri Lan eta Garraio Sailaproiektua aurkeztu dute– esparru egonkor mugikortasun iraunkorreko lege bat lantzeneta integral hori eman nahi die adierazitako ari da garraio eredu iraunkorragoetarako (be-politikei, aukera baliatuz isurketa gutxiago rotegi efektuko gas isurketa gutxiago) eta 5
  6. 6. Berotegi EfektukoGasen isurpenakisurketa gutxiago eragingo duten mugikorta-sun ereduetarako aldaketa bultzatzeko. Gai-nerako erakundeen, eragileen eta herritarron “Izan ere, neurrilana da hori guztia lortzen laguntzea. horiek gureLehiakortasun, energia eta ingurumen po- industriarilitikek karbono isurketa txikiko teknologiak ekologikokipixkanaka sartzen joateko lanean lagunduko eraginkorragoaduten tresnak biltzen dituzte. Tresna horieiburuzko adibideetako bat Teknologia Gar- eta lehiakorragoabien Euskal Zerrendan jasota dauden tek- izaten lagundukonologietan inbertsioak egiteagatiko zerga diote eta gurekenketak dira, baita ingurumen araudia baino administrazioariharago doazen eskakizunak dituzten proiek-tuetan inbertitzeko diru-laguntzak ere. eraginkorragoa izaten”Etxebizitza politikaren esparruan, eraikinakeraikitzeko eta zaharberritzeko politiketanaurrezkia eta energia eraginkortasuna bul-tzatuko duten neurriak txertatzeko lanak Bestalde, Lurraldearen Antolamendurakoegiten ari dira, baita karbono gutxiago kon- Artezpideak berrikusten ari dira Euskal Auto-tsumitzen duten energia iturrien erabilera nomia Erkidegoan. Berrikuspen horretan ain-bultzatzekoak ere, batez ere energia iturri tzat hartzen dira klima aldaketarekin loturikoberriztagarrien arloan. alderdiak, lurralde antolamenduaren paradig- metako bat baita. Behar-beharrezkoa da guztiok parte hartzea neurri hauei eta beste batzuei heltzeko. Izan ere, neurri horiek gure industriari ekologiko- ki eraginkorragoa eta lehiakorragoa izaten lagunduko diote eta gure administrazioari eraginkorragoa izaten, enplegu berdea bul- tzatuko dute eta gure ingurunearen egoera hobetuko dute, eta, oro har, herritarron ongi- zatea areagotuko dute. Nieves Terán Ingurumen sailburuordea Eusko Jaurlaritza 6
  7. 7. Euskal Autonomia Erkidegoa 2009SARRERA Klima aldaketa da XXI. mendeko inguru- Aldaketaren Aurkako Euskal Plan berria egi- men erronka nagusietako bat, Nazio Batuen teko beharra ezartzen du, 2020. urterako he- Erakundeak 1997an egindako Kyotoko bi- lburuak ezarriko dituena. leratik hona adierazi duen bezala. Klima al- daketari buruzko gobernu arteko taldearen Isurketak zenbatzeko Nazio Batuen estanda- txostenen arabera, Lurreko klima aldatu egin rrek ezartzen dutenaren arabera, isurketen da, berotegi efektuko gasak pilatu direlako inbentarioek isurketa horiek aitortzen dituen atmosferan. Ondorioz, Planetaren batez erakundearen lurralde eremuan sorturiko besteko tenperatua 0,74 ºC igo da azken isurketak bildu behar dituzte. mendean eta baliteke XXI. mende amaieran Horrek isurketen inbentarioaren zenbaketa- 1,8 ºC - 6 ºC igotzea. tik kanpo utziko lituzke erakunde horrek kon- Kyotoko Protokoloa Nazio Batuen Erakun- tsumitzen duen baina bere lurraldean ekoiz- deak babesturiko tresna da, berotegi efe- ten ez duen energiari loturiko isurketak. Eus- ktuko gas isurien zama eta erantzukizuna kadiren kasuan, EAEko lurraldean sorturiko banatzeko sortutakoa. Europako Batasuna- energia elektrikoaren proportzioa amaierako ri, 2008 eta 2012 urte artean isurketak oi- energia elektriko kontsumoarekin alderatu- narri urtekoekin alderatuta3 % 8 murrizteko ta, nabarmen aldatu da denbora honetan. konpromisoa jarri zion Protokoloak. Konpro- 1990ean % 4 zen eta 2009an % 80. miso hori ez da estatu kideen artean berdin Egoera horrek galarazi egiten du isurketak banatzen. Espainiak, adibidez, denbora tar- mugatzeko eginiko ahaleginak zenbatzea te horretan eta oinarri urtearekin alderatuta ahalbidetuko duten egoera konparagarriak bere isurketak % 15 baino gehiago ez handi- ezartzea. Hori dela-eta, adierazitakoa beza- tzeko konpromisoa dauka lako egoeratan, jokabide ontzat hartzen da Autonomia Erkidegoek eta eskualdeek ez erreferentzia urtean eta ondorengo aldie- dute berotegi efektuko gasak murrizteko ju- tan energia elektrikoaren amaierako kon- ridikoki loteslea den helbururik. Baina 2008- tsumoarekin loturiko isurketa guztiak zenba- 2012 aldirako Klima Aldaketaren Aurkako tzea. Horixe egin dugu Euskadin berotegi Euskal Planak borondatez ezarri du adiera- efektuko gasen inbentarioak egiteko. zitako denbora-tartean Euskal Autonomia Inbentarioak berotegi efektuko sei gas hauek Erkidegoan isurketak murrizteko eta oinarri hartzen ditu aintzat: karbono dioxidoa (CO2), urtearekin alderatuta % 14 ez gainditzeko metanoa (CH4), oxido nitrosoa (N2O), hidro- helburua. fluorokarbonoen familia (HFC), perfluorokar- Gaur egun, klima aldaketaren aurkako Eus- bonoen familia (PFC) eta sufre hexafluoruroa kal Autonomia Erkidegoko legearen aurre- (SF6). Oinarri urteko isuriak 1990eko CO2, proiektuak jarduera-esparru berria biltzen du CH4 eta N2O isuriak eta 1995eko HFC, PFC EAEn efektuak arintzeari eta klima aldaketari eta SF6 isuriak batuta kalkulatzen dira. egokitzeari dagokionez. Lege horrek Klima 3 1990 hartu da oinarri urte gisa, CO2, CH4 eta N2O gasentzako eta 1995, gas fluoratuentzako. Dena den, lehenengo taldearen pisua kontuan hartuta, 1990. urteari egiten zaio erreferentzia. 7
  8. 8. Berotegi Efektuko Gasen isurpenakINDARREKO KLIMA ALDAKETAREN AURKAKOEUSKAL PL ANAREN HELBURUAREKIKO DISTANTZIA 2009an Euskal Autonomia Erkidegoko jar- Isurketak gehien murriztu dituzten sektoreak duera sozioekonomikoekin loturiko berotegi industria, energia eraldatzeko sektorea eta efektuko gasen guztizko isurketa kopurua garraioa izan dira. 22,6 milioi tona CO2 baliokidekoa izan zen. Horrek esan nahi du % 10eko beherakada Azpimarratzekoa da industria sektoreak egon zela 2008ko isurketekin alderatuta, eta eta energiarenak (BEG isurtzaile nagusiak) % 6ko (% +6) igoera oinarri urteko isurkete- proportzio handiagoan gutxitu dituztela isur- kin alderatuz gero. Horrenbestez, indarreko ketak beren ekoizpenarekin alderatuta. Ho- planaren helburutik (% +14) zortzi puntura rrek esan nahi du ekoeraginkortasuna hobe- gaude. tu egin dutela (isurketa gutxiago produktu unitate bakoitzeko). Beherakada hori atzerapen ekonomikoko ga- raian gertatu da. Gainera, BPGak ere behera egin du % 3,8 eta CO2/BPG ratioaren behe- ranzko joerari eutsi zaio.1 . i r u d i a . E u ska l A u tono m i a Er k i de g ok o ( 2 0 0 9 ) , E ur opa k oBata s u n e k o ( 2 0 0 8 ) e ta E s pa i n i a k o ( 2 0 0 9 ) be r o t e g i e f e k t u k ogas isurien bil akaera indizea (oinarri urtea = 100) 160 150 140 130 129índizeak 120 115 110 114 106 100 92 90 80 Oin 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 urtea Espainiako BEG indizea* EAEko guztizko BEG indizea Kyotoko helburua Espainiarentzat Kyotoko helbururako bidea Espainiarentzat EBko BEG indizea EBko helbururako bidea Kyotoko helburua EBrentzat EAEko Klima Aldaketaren Aurkako Planaren helburua*Iturria Espainiako BEG indizea: 2009ko BEG isurketen inbentarioaren aurrerapena. Ingurumen, Landagune eta Itsas Ministerioa. 8
  9. 9. Euskal Autonomia Erkidegoa 20092 . i r u d i a . I s u r k e ta i n d i z e a . 2 0 0 8 - 2 0 1 2 a l d i r a k o K l i m a A l d a k e ta r e nA u r k a k o E u s k a l P l a n a r e n h e l b u r u a r e k i k o d i s ta n t z i a * 15,00 10,00 5,00 +4 0,00 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 -5,00 -8 -10,00 EAEko Klima Aldaketaren Aurkako Planaren helburuarekiko distantzia* Distantzia kalkulatzeko, helburuari (% +14) oinarri urtearekiko urte bakoitzeko isurketa indizea kendu behar zaio (% +6 2009an).2009an EAEko berotegi efektuko gasen isurketa indizea Klima Aldaketaren Aurkako Planaren helburua baino zortzipuntu beherago zegoen.3 . i r ud i a . Berotegi efektuk o gas isuri guztien bil akaera indizea,Euskal Autonomia Erkidegok o barne produktu gordinaren arabera190180 173170160150140130120 106110100 90 80 70 61 60 Oin 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 urtea BPGaren bilakaera indizea Guztizko BEG isurketen bilakaera indizea Guztizko isurkteten bilakaera indizea barne produktu gordinaren arabera2000. urtetik, biztanle bakoitzeko CO2 isurketek behera egin dute urtetik urtera, eta guztira biztanleko 2 GgCO2 baino gehiago murriztu dira. 9
  10. 10. Berotegi Efektuko Gasen isurpenak4 . i r u d i a . C O 2 i s u r i e n r at i o a bi z ta n l e k o E A E n ( 2 0 0 9 )e ta E B - 1 5 ek o h er r i a l d ee ta n ( 2 0 0 8 ) 30,00 25,00 20,00 15,00 1 , 2 10,42 10,42 10,09 10,00 5,00 0,00 rg d d ds um ark y ce PV ia m 5 7 ly ña e l en ga an nc lan lan -1 -2 Ita str do ou an ee pa ed CA rtu nm lgi EU EU rm Fra Au Ire Fin Gr ing mb erl Es Sw Be Po Ge De th dK xe Ne Lu ite UnIturria: Eurostat eta Klima Aldaketari buruzko Nazio Batuen Esparru Hitzarmena, Espainiarako eta EB-15erako, eta Eustat EAErako.Biztanleen datuak, xede-urteko urtarrilaren 1ean (2009, EAErako, eta 2008, EB-15erako). Europako Batasunean, asimetria handiakdaude biztanleko isuritako berotegi efektuko gasei dagokienez. Era askotako faktoreek eragiten dituzte alde horiek: ekoizpen-sistemaren egiturak, per capita errentak, kontsumituriko energia-motak, urteko batez besteko tenperaturek eta abar.EAEko isurketak, BPG unitate bakoitzeko, EB-15ekoak baino pixka bat handiagoak dira.5 . i r u d i a . B P G - E A P * ( e r o s t e k o a h a l m e n a r e n pa r e k o ta s u n a ) i n d i z e e k i k oC O 2 r at i o a k , E A E r e n t z at ( 2 0 0 8 ) e ta E B - 1 5 e k o h e r r i a l d e e n k a s u a n ( 2 0 0 7 ) 600,00 500,00 400,00 362 78 362,78 2,7 2,78 326 326,69 300,00 200,00 100,00 0,00 7 5 PV ce d d um y k l ds g Ki taly m ain ia e en ga -2 -1 an ar nc lan lan ur str do CA ee lan ed EU EU rtu Sp nm lgi bo rm I Fra Au Ire Fin Gr ng Sw er Be Po m Ge De th xe Ne ed Lu it Un * BPG-EAP: Barne produktu gordina (BPG), erosahalmenaren parekotasunaren (EAP) arabera azaldua. Iturria: Eurostat. Herrialde bakoitzaren BPGa bere erosahalmenaren parekotasunaren arabera zuzenduta, EAEko isurketak EB-15eko batez bestekoaren azpitik daude. BPGaren eta BPG-Erosahalmenaren Parekotasunaren balioak aurreko urteetan bezala daude, Europako batez bestekoaren gainetik eta azpitik, hurrenez hurren. 10
  11. 11. Euskal Autonomia Erkidegoa 2009I S U R K E T E N BI L A K A E R A S E K T O R E A R E N A R A B E R A Energiaren sektorea gehiago baliatu baitira, ikatz bidezko ekoiz- penaren kaltetan. 2009an, energiaren sektoreko isurketak % 14 gutxitu ziren 2008ko isurketekin aldera- Elektrizitate kontsumoak % 13 egin du be- tuta, eta berotegi efektuko gasen isurketa hera 2008arekin alderatuta, eta energia ele- guztien % 40 izan ziren (9,0 Mteq). ktrikoa sortzerakoan isurketek % 15 egin dute behera4. Ondorioz, energia sektorearen isurketen beheranzko joera indartu egin dela esan de- 1990. urteari dagokionez, elektrizitate kon- zakegu. Sektore horrek egonkor eutsi zien tsumoak % 42 egin du gora, eta hortik erato- bere isurketei 2003-2007 aldian, nahiz eta rritako isurketak % 16 hazi dira. energia kontsumoak nabarmen egin gora (horrek esan nahi du hobekuntza izan dela Hurrengo grafikoan ikus daitekeen moduan, ekoeraginkortasunean –isurketa gutxiago elektrizitatea sortzeko Euskal Autonomia Er- ekoitzitako unitate bakoitzeko–). kidegoko sektoreari dagozkion isurketa es- pezifikoek behera egin dute azken urteetan, Lehenengo aldiz urte askoan, 2008an behera sorkuntza ereduetan egindako aldaketak egin zuten sektoreko isurketek. Beherakada direla-eta. Izan ere, energia berriztagarriak, horren arrazoietako bat mix elektrikoaren baterako sorkuntza eta kontsumo espezifiko hobekuntza izan daiteke, energia berriztaga- txikia duten zentraletako sorkuntza bultzatu rri gehiago sortu baita eta ziklo bateratuak da, esaterako gas ziklo konbinatua. 6 . i r u d i a . E u s k a l A u t o m o m i a E r k i d e g ok o e l e k t r i z i tat e s or k un t z a r en C O 2 i s ur k e ta e sp e z i fi k oen bi l a k a er a 800 736 730 674 700 575 600 506 500 463 430 427 380 400 300 200 100 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Kg CO 2/MWh Iturria: Energiaren Euskal Erakundea (EEE). 4 Isurketa horietan EAEn kokaturiko instalazioen isurketak eta inportaturiko elektrizitatetik eratorritakoak hartu dira aintzat. 11
  12. 12. Berotegi Efektuko Gasen isurpenak Isurketa espezifikoen beherakada horrek Garraioen sektorea esan nahi du ekoizpen teknologiak karbono gutxiago erabiltzen duten beste batzuengatik 1990etik bigarren urtez jarraian, garraio alo- ordezkatu direla. rreko isuriak % 7,5 jaitsi dira, aurreko urtea- rekin alderatuta: guztira, Euskal Autonomia Hurrengo grafikoan hainbat sektorek energia Erkidegoko berotegi efektuko gasen % 23 elektrikoaren kontsumoan izandako igoera izan dira (5,3 Mteq). ikus daiteke, bereziki industria, etxebizitza eta zerbitzu sektoreetan. Sektoreetako kon- Sektore horrek garrantzi handia du berotegi tsumoaren hazkundea da energia sektoreen efektuko gas gehien isurtzen dutenetako bat isurketen hazkundearen eragilea. delako, eta 1990etik gero eta isurketa gehia- go egiten dituelako. Elektrizitate gehien kontsumitzen duen se- ktorea industria bada ere (% 58), bere kon- Isuriek % 94 egin dute gora 1990. urtetik. tsumoa egonkorra izan da gutxi gorabehera 2004tik eta 2009an behera egin du, segu- Sektore horretako isurien % 96 inguru erre- ruenik, ekonomiaren atzerakadak eraginda. pide garraioarekin lotuta dago. Isurketa Etxebizitzaren (% 19) eta zerbitzuen (% 22) horietatik, gutxi gorabehera % 60 ibilgailu sektoreek ekarpen txikiagoa egiten duten partikularrek sortzen dute eta ia % 40 sal- arren, azken urteetan areagotu egin dute gaien garraioak (ibilgailu astun zein arinak). kontsumoa. Bestalde, nekazaritza eta arran- Salgaien garraioak eta bidaiarienak ia bikoiz- tza sektorean ere nabarmena izan da ha- tu egin dituzte beren isurketak 1990ari dago- zkundea, guztizkoari egiten dioten ekarpena kionez. Hazkunde absolutu handiena ibilgailu txikia bada ere. partikularren isuriek izan dute eta horren a- tzetik, ibilgailu arinetan eginiko salgaien ga- rraioak.7 . i r u d i a . E l e k t r i z i tat e k on t s u m o a r e n h a z k u n d e a r e nbil akaera sektoreka (1990=100)400 342,33350300 239,65250200 154,09150 127,28100 113,48 50 0 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Industria Garraioa Nekazaritza eta arrantza Zerbitzuak Etxebizitzak Iturria: Energiaren Euskal Erakundea (EEE). 12
  13. 13. Euskal Autonomia Erkidegoa 2009 2009an gertatu den beherakada baldin-8. irudia. Zirkulazioak tzatu duten arrazoietako bat erregaien kon-2 0 0 8 a n er a g i n d a k o i s ur k e ta k tsumoaren beherakada izan da, baita indus-garraiobidearen arabera* tria kimikoaren eta meatzaritzako eta side- rurgietako industria prozesuetako isurketen 6,00 gutxitzea ere. 5,00 2009an sektore horri lotutako isurien5 % 66 %17 errekuntza prozesuek eragin zuten. Mineral 4,00 industrian gertatzen diren deskarbonatazio %20 prozesuetan isuri zen %18 (CO2) eta indus-MM t 3,00 tria kimikoaren eta metalurgikoaren azpipro- zesuetan % 16 (CO2 eta HFCak isurtzen 2,00 %29 ditu); gainerakoa, industriaren hozte-siste- %10 %60 men instalazioek, sua itzaltzeko tresneriek, ibilgailuetako aire egokitu kargek, disolba- 1,00 %57 tzaileek eta abarrek isuri zuten. 0,00 Siderurgia, zementua eta pasta eta papera- 1990 2008 ren azpisektoreek egiten dituzte emisio ge- gainerakoak salgaiak arinak hiena, RENADEren datuen arabera. salgaiak astunak ibilgailu partikularrak Sektore honek kontsumitzen du energia ele-* Zirkulazioak eragindako isurketen banaketa mugikortasun ktriko gehien (2009an Euskal Autonomia Er- datuen arabera kalkulatzen da. Oraindik ez da egin 2009ko kidegoan kontsumitutako elektrizitatearen % kalkulua 60). 2009an % 22 egin zuen behera sektore- ko kontsumo elektrikoak. Sektoreari energia elektrikoaren ekoizpenean sortutako isuriak Hiriko garraioak guztizko isurketen erdia ere egotziz gero, haren ekarpena EAEko isuri eragin zuen 2008an, gutxi gorabehera. Eta guztien6 % 37 izango litzateke. 1990ari dagokionez, hazkunde handiena izan Siderurgia, zementua eta pasta eta papera- duena da. ren azpisektoreek egiten dituzte emisio ge- hiena, RENADEren datuen arabera. Industrian Industria sektorearen berotegi efektuko gas Nekazaritza, isuriak % 12 jaitsi ziren 2008arekin alderatu- abeltzaintza ta eta Euskal Autonomia Erkidegoko isurien eta arrantza sektorea % 22 (4,9 Mteq CO2) izan ziren. Nekazaritza sektorean, berotegi efektuko 1990ari dagokionez, isurketak % 35 jaitsi gas isuriak % 0,17 igo ziren 2008arekin alde- dira. ratuta, batez ere, jarduera horretan erregai gehiago kontsumitu zelako. 5 Kogenerazio bidez sortutako isuriak hortik kanpora gelditzen dira, energiaren sektorean kontuan hartzen dira eta. 6 Kalkulua egiteko, sektore guztiei energiaren Mix bera esleitzen zaie, kontsumo aldaketak kontuan hartu gabe (eguna/ gaua eta puntako ordua/erabilera gutxiko ordua izateak eragindakoak). 13
  14. 14. Berotegi EfektukoGasen isurpenakSektore horretakoak ziren Euskal Autonomia ondoriozko isuri kopuruak gorabeherak izanErkidegoko isurketa guztien % 4; hau da, 0,8 ditu inbentarioak aintzat hartutako urteetan;Mt CO2 baliokide. 1990arekin alderatuta, % eraginpeko azaleraren araberakoak dira go-29 egin zuten behera isurketek. rabehera horiek. Hala ere, kasu guztietan, laborantza hondakinak erretzetik sortutakoOro har, EAEn, hartzidura enterikotik eta isuriak baino txikiagoak izan dira.simaurren kudeaketatik eratorritako CH4isurketen beherakadaren arrazoia8 (% 53kobeherakada oinarri urtearekin alderatuta) ga- Etxebizitzennadu gutxiago egotea izan zen, batez ere be- eta zerbitzuenhiak, eta, bereziki, esnetarako behiak. 1990- sektorea2009 aldian 72.800etik 24.900era jaitsi zirenabelburu horiek. Etxebizitza eta zerbitzu sektoreetan, berriz, guztizko isurpenen % 3ko beherakada izanN2O-ari dagokionez, larreetatik eratorritako zen 2008. urtearekin alderatuta, gas naturalisurketen beherakada azaleraren murrizke- eta petrolioaren gas likidotu gutxiago kon-tak eragin zuen (160.000 ha-tik 152.304 tsumitu baita.ha-ra, 1990etik 2009ra); eta laborantzen be-herakada azaleraren murrizketak eragin zuen Bi sektoreen artean, Euskal Autonomia Erki-hein batean, eta, batez ere, ongarri nitroge- degoko isurien % 6 aireratu zuten.natu mineral dosi txikiagoak erabili izanak. 2009an, bi sektore horiek Euskal AutonomiaHorrez gain, soroetan erretako laboreen Erkidegoan kontsumitutako energia elektrikohondakinak murriztu egin dira inbentarioak guztiaren % 37 erabili zuten. Sektore horriaintzat hartutako denbora tartean, hainbat egozten badizkiogu energia elektrikoarenerregelamendu ezarri baitira, gero eta mu- ekoizpenetik eratorritako isurketak7 % 16korriztaileagoak. Larreetan izandako suteen ekarpena legokioke, guztizkoaren gainean. Etxebizitza sektoreak % 38 areagotu zituen isuriak 1990etik; zerbitzu sektoreak, berriz, % 83. Hondakin sektorea Beheranzko joerak bere horretan eutsi dio hondakinen sektorean. Sektore horrek % 3 gutxitu ditu isurketak 2008. urtearekin alde- ratuta, batez ere, hondakin gutxiago sortu dituelako eta, hortaz, hondakin gutxiago u- tzi dituelako zabortegietan. Sektore horre- takoak ziren EAEko isurketa guztien % 6 (1,3 Mteq CO2); hau da, 1990. urtearekin aldera- tuta, % 2 egin dute gora isurketek.7 Digestio enterikoa hausnarkarien digestio sisteman sortzen dena da eta metano asko askotzen du. Simaurraren kudeaketak sortutako isurketak animalien eginkarien deskonposiziotik eratorritakoak dira. 14
  15. 15. Euskal Autonomia Erkidegoa 20099 . i r ud i a . EAEk o 2009k o berotegi efektuko gas isuriak, JardueraEk onomik oen Sailkapen Nazionalek o (CNAE) sektoreen arabera Zerbitzuak Nekazaritza %4 (0,8 Mt) Hondakinak %2 (0,4 Mt) %6 (1,3 Mt) Etxebizitzak Industria %4 (0,9 Mt) Garraioa Nekazaritza Garraioa Zerbitzuak 23% (5,3 Mt) Etxebizitzak Energia sektorea Hondakinak Energia sektorea* %40 (9,0 Mt) Industria %22 (4,9 Mt)* Energiaren sektoreak barne eskaera asebetetzeko barneko eta kanpoko elektrizitate ekoizpenetik eratorritako isurketak biltzen ditu, kokea, finketa, zentral elektrikoen barne kontsumoak eta garraioan galdutakoak barne.2009an isurketa gehien egin zuten sektoreak energiarena, garraioarena eta industriarena izan ziren.1 0 . i r ud i a . Isurien bil akaera indizea, sektoreka(oinarri urtea=100) 250 200 194 183 150 138 Indizea 115 100 103 71 65 50 0 Oin 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 urtea Energiaren sektorea + Inportaturiko energia elektrikoa Garraioa Zerbitzuak Etxebizitzak Nekazaritza Hondakinak Industria* Energiaren sektoreak barne eskaera asebetetzeko barneko eta kanpoko elektrizitate ekoizpenetik eratorritako isurketak biltzen ditu, kokea, finketa, zentral elektrikoen barne kontsumoak eta garraioan galdutakoak barne.1990etik isurketak murriztu dituzten sektoreak industria eta nekazaritza dira. 15
  16. 16. Berotegi Efektuko Gasen isurpenak1 1 . i r ud i a . Isurien bil akaera EAEn sektoreka 13.000.000 12.000.000 11.000.000 10.000.000 9.000.000 Tm CO2 equiv. 8.000.000 7.000.000 6.000.000 5.000.000 4.000.000 3.000.000 2.000.000 1.000.000 0 Oin 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 urtea Energia sektorea Garraioa Zerbitzuak Etxebizitzak Nekazaritza Hondakinak Industria* *Energiaren sektoreak barne eskaera asebetetzeko barneko eta kanpoko elektrizitate ekoizpenetik eratorritako isurketak biltzen ditu, kokea, finketa, zentral elektrikoen barne kontsumoak eta garraioan galdutakoak barne.Zenbateko absolutuei begiratuta, energiaren eta garraioen sektoreek areagotu zuten gehien isuri kopurua.Aldiz, industria sektoreak izan zuen jaitsiera handiena.12. irudia. Euskal Autonomia Erkidegoko isuriens e k t or e k a k o bi l a k a e r a , s e k t or e b a k oi t z a r e n e l e k t r i z i tat ee ta ber o k on t s u m o a k er a g i n d a k o i s ur i a k z eh a z t u ta * 13.000.000 12.000.000 11.000.000 10.000.000 9.000.000 Tm eq. CO2 8.000.000 7.000.000 6.000.000 5.000.000 4.000.000 3.000.000 2.000.000 1.000.000 0 Oin 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 urtea Energiaren eraldaketa Garraioa Zerbitzuak Etxebizitzak Nekazaritza Hondakinak Industria* Energiaren eraldaketa sektorean koke eta fintze jarduerak sartu dira, bai eta zentral elektrikoen eta garraioko galeren barne-kontsumoak ere. 16
  17. 17. Euskal Autonomia Erkidegoa 20091 3 . i r u d i a . J a r d u e r a E k on o m i k oe n S a i l k a p e n N a z i on a l e a n e z a r r i ta k os e k t o r e e n a r a be r a k o B E G i s u r k e ta k , s e k t o r e b a k o i t z a r e n e l e k t r i z i tat ee ta be r o k on t s u m o a k e r a g i n d a k o i s u r i a k z e h a z t u ta ( 2 0 0 9 . u rt e a ) Nekazaritza %4 Hondakinak Zerbitzuak %6 %7 Industria Energia Etxebizitzak eraldatzea Garraioa %8 %15 Nekazaritza Zerbitzuak Etxebizitzak Energia eraldatzea Garraioa Hondakinak %24 Industria %37 * Energiaren eraldaketa sektorean koke eta fintze jarduerak sartu dira, bai eta zentral elektrikoen eta garraioko galeren barne-kontsumoak ere. 1 . ta ul a . Sektorekak o BEGen isuriak guztira, oinarri urt e a r ek i k o ( m i l a t on a C O 2 b a l i ok i d e ta n ) Sektorea Oinarri urtea 2004 2005 2006 2007 2008 2009 1990-2009 Energia sektorea* 7.876 11.345 10.967 11.330 11.624 10.537 9.084 1.208 Industria 7.531 5.632 5.436 5.568 5.234 5.562 4.876 -2.656 Garraioa 2.717 5.232 5.481 5.686 6.074 5.705 5.279 2.563 Etxebizitza 628 921 939 773 775 875 865 238 Zerbitzuak 222 408 414 379 374 433 406 185 Nekazaritza 1.164 1.163 1.144 1.123 856 825 827 -337 Hondakinak 1.255 1.434 1.422 1.388 1.335 1.325 1.290 35 Guztira 21.393 26.136 25.803 26.246 26.272 25.263 22.627 1.235 2 . ta ul a . Berotegi efektuk o gas isurien bil akaera indizea sek t or ek a , er r efer en t z i a urt e a oi n a r r i h a rt u ta Sektorea 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Energia sektorea* 44 39 44 48 34 15 Industria -25 -28 -26 -30 -26 -35 Garraioa 93 102 109 124 110 94 Etxebizitza 47 50 23 23 39 38 Zerbitzuak 84 87 71 69 95 83 Nekazaritza 0 -2 -4 -26 -29 -29 Hondakinak 14 13 11 6 6 3 EAEn guztira 22 21 23 23 18 6 * Energiaren sektoreak barne eskaera asebetetzeko barneko eta kanpoko elektrizitate ekoizpenetik eratorritako isurketak biltzen ditu, kokea, finketa, zentral elektrikoen barne kontsumoak eta garraioan galdutakoak barne. Oharra: aurreko urteetako isurien balioetan aldaketak egon daitezke, argitalpen zaharragoetakoekin alderatuta, isurpen iturri berriak ere kontuan hartu direlako (disolbagarrien erabilera, hiriko hondakin uren tratamendua, anestesiaren erabilera eta abar) edo kalkuluak egiteko metodologia ere aldatu/eguneratu delako. 17
  18. 18. Berotegi Efektuko Gasen isurpenak LU R R A R E N E R A BI L E R A E TA LU R R A R E N E R A B I L E R A A L D AT Z E A Kalkulatutako urteetan, lurra erabiltzeagatik eta lurraren erabilera aldatzeagatik EAEn izandako xurgatze garbiak hauek dira:3. taula. 1990 2005 2006 2007 2008 2009 Mt CO2* -2,59 -2,99 -2,93 -2,90 -2,99 -2,90* Klima Aldaketari Buruzko Gobernu Arteko Taldearen metodologiaren arabera kalkulatutako xurgatzeak, alderdi guztiek Kalkulatutako urteen murrizketek erakusten UNFCCri (Klima Aldaketari Buruzko Nazio Batuen Erakundearen dutenaren arabera, urte bakoitzeko murri- Hitzarmen Markoa) igortzeko. Horretarako, basoaren definizio gisa, Marrakecheko akordioetan oinarrituta Espainiak hartutakoa zketa oinarri urtekoa baino handiagoa izan erabiliko da. Xurgatze horiek beste kapitulu batean daude, ezin da. Murrizketa, batik bat, baso lurretan egin baitira zuzenean isurietatik atera. Kyotoko helburuaren kalkulua da (larreetan, egonlekuetan eta abarretan egiteko, xurgatu beharreko isuri unitateak (RMU) kalkulatzeko baino gehiago). Murrizketa zuhaitz gutxiago metodologia lantzen ari dira. atera direlako areagotu da. G A S M OTA B A K O I T Z A R E N I S U R I GUZTIEN BILAKAERA CO2 isurien bilakaera eta 425.000 tona gutxitu dituzte isurketak, hurrenez hurren. Berotegi efektuko gas guztien artean, kar- bono dioxidoak eragiten du gehien klima CH4 Isurien bilakaera aldaketan; EAEko isurketen % 87 baino ge- hiago osatzen du. 2009an,% 11 jaitsi zen Metano isuriak Euskal Autonomia Erkide- 2008ko isurketekin alderatuta, eta % 11 igo goko guztien % 7,6 izan ziren. zen, berriz, 1990ekoekin alderatuta. Karbono dioxido isuriak bezalaxe, meta- Balio absolututan, energiaren sektorea izan noarenak ere gutxitu egin ziren 2008tik (% da (elektrizitatearen inportazioa barnean 3) eta, 1990eko balioekin alderatuta, % 5. hartuta) isurketak gehien murriztu dituena, Gutxitze horretan zerikusia izan dute zabor- 2008ko isurketa mailekin alderatuta. Guztira, tegietako, nekazaritza eta abeltzaintza arloe- 1.437.000 tona gutxiago isuri ditu. Bestalde, tako eta, gutxiago, prozesu energetikoetako industria sektoreak eta garraioak 690.000 isuri murrizketek. 18
  19. 19. Euskal Autonomia Erkidegoa 2009 Euskal Autonomia Erkidegoan, metano iturri Gas fluoratuen isurien nagusiak bi izan ziren: zabortegietako materia bilakaera organikoaren deskonposizio anaerobikoaren prozesuak, batetik, eta animalia hausnarka- 2009an, gas fluoratuen isuriak berotegi- rien fermentazio enterikoa, bestetik. efektuko gasen % 3,3 izan ziren. Aurreko urtearekiko % 20 murriztu ziren isuriak eta Zabortegietako isuri kopurua jaitsi egin zen, oinarri urtearekiko (1995) % 19 baino gehia- gero eta hondakin gutxiago kudeatzen de- go. Industria kimikoak gehiago isuri duelako lako zabortegietan eta biogas gehiago har- gertatu da azken urte honetako igoera. tzen delako. Kontrolatutako gas fluoratuak (HFC, PFC eta SF6) gizakiok sortuak dira. Batik bat industria N2O isurien bilakaera kimikoan erabiltzen eta isurtzen dira, tresna elektrikoen ekoizpenean eta beste aplikazio 2009an, oxido nitroso gasen isuriak airera- batzuetan (hozgarrietan, sua itzaltzeko pro- tutako isuri guztien % 1,8 izan ziren. Gas duktuetan, aparren ekoizpenean, eta abar). horren isurketa % 0,3 igo zen 2008arekin alderatuta, nekazaritza sektoreko isurketen Haren isuri absolutua, masa unitateetan, hazkundea dela-eta. Horrek % 49ko behe- gainerako berotegi efektuko gasena baino rakada esan nahi du, 1990arekin alderatuta. txikiagoa da. Hala ere, alde batetik, berotze- potentzial handia duelako (PCG) eta, beste- Euskal Autonomia Erkidegoan, azido nitrikoa tik, azken urteotan gero eta gehiago erabil- ekoizteari utzi zaio (2006. urte erdialdera), tzen delako, berotegi efektuko gas isurien eta horren ondorioz, askoz ere oxido nitroso artean, zati handi bat dagokio. gutxiago isuri da. Gaur egun, EAEko N2O isurien iturri nagusia laborantza lurretako ongarriak dira (% 61). Ondoren datoz errekuntza prozesuak (% 20) eta hondakin uren tratamendua (% 14).1 4 . i r ud i a . EAEk o berotegi efektuko gas isuri guztienbi l a k a er a , g a s m o ta r en a r a ber a 30,0 25,0Isurketak (milioi Tm CO2 baliokide) 0 20,0 0 15,0 0 10,0 0 5,0 0 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 CO2 CH4 N 2O Fluoratuak 19
  20. 20. Berotegi Efektuko Gasen isurpenak4 . ta u l a . G a s m o ta r en a r a ber a , ber o t e g i efek t uk o g a s i s ur ig u z t i a k , oi n a r r i u rt e a r e k i n a l d e r at u ta ( m i l a t on a C O 2 b a l i ok i d e ) Oinarri Igoera hazk. Sektorea 1990 1995 2004 2005 2006 2007 2008 2009 urtea 2009-oinarria 2009-oinarriaCO2 17.792 17.792 19.267 22.813 22.527 23.016 23.487 22.143 19.745 1.953 11CH4 1.804 1.804 1.885 1.873 1.885 1.835 1.770 1.761 1.712 -92 -5N2O 864 864 845 795 782 571 425 418 418 -445 -52HFCak 931 490 931 643 598 804 572 921 733 -198 -21PFCak 0,0 0,0 0,0 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0 0SF6 3 0 3 11 10 19 19 19 19 17 642GUZTIRA 21.393 20.950 22.931 26.136 25.803 26.246 26.272 25.263 22.628 1.235 65 . ta ul a . CRF sektorekak o berotegi efektuk o gas isuri guztiak,oi n a r r i u rt e a r e k i n a l d e r at u ta ( m i l a t on a C O 2 b a l i ok i d e ta n ) Oinarri Igoera Sektorea 2004 2005 2006 2007 2008 2009 urtea 1990-2009 1. Energía 11.561 16.932 19.084 19.174 18.832 18.700 17.768 6.207 2. Prozesu industrialak 2.706 2.339 2.409 2.394 2.062 2.238 1.916 -790 3. Disolbatzaileen eta bestelako 90 123 121 122 124 119 121 32 produktuen erabilera 5. Nekazaritza 882 639 622 603 586 576 577 -305 6. Hondakinak 1.255 1.434 1.422 1.388 1.335 1.325 1.290 35 Kanpo jatorriko elektrizitatea* 4.899 4.668 2.145 2.565 3.335 2.304 956 -3.943 Total CAV 21.393 26.136 25.803 26.246 26.272 25.263 22.628 1.235* Kanpo jatorriko elektrizitatea aparteko epigrafe gisa sartu da, Klima Aldaketari Buruzko Gobernu Arteko Taldeak hala baimentzen baitu.CRF sailkapena (txostenetako orri komuna) nazioarteko erakundeei berotegi efektuko gasen berri emateko gehien erabiltzen densailkapena da. Erakunde horien artean, garrantzi berezia dute Europako Batzordeak eta Klima Aldaketari buruzko Nazio Batuen EsparruHitzarmenaren Idazkaritza nagusiak, Kyotoko Protokoloaren betetze esparruan. Sailkapen horren arabera, errekuntzako isurketa guztiak 1.epigrafean bilduko dira, haien jatorrizko sektorea edozein dela ere. 1 5 . i r u d i a . 2 0 0 9 k o i s ur i a k , g a s m o ta r en e ta C R F ep i g r a fe a r en arabera 0 %100 8. Kanpo elektrizitatea 0 %90 6. Hondakinak 0 %80 4. Nekazaritza 0 %70 3. Disolbatzaileak erabiltzea 0 %60 2.F. Halokarbonoen eta SF6ren kontsumoa 0 %50 2.E. Halokarbonoen eta SF6ren ekoizpena 0 %40 0 %30 2.C. Siderurgia eta metalurgia 0 %20 2.B. industria kimikoa 0 %10 2.A. Produktu mineralak %0 0 1. Errekuntza CO2 CH4 N2 O fluoratuak fluoratuak luoratu k u CO2 eq C eq (%87,3)+ (%7,6)+ (%1,8)+ (%3,3) = %100 20

×