2008Ikerketa eta garapen esperimentalari buruzko azterketetarako praktikaadierazgarrien proposamenaJarduera zientifiko eta...
FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008   1
2   FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
JARDUERA ZIENTIFIKO ETA TEKNOLOGIKOEN NEURKETA      Ikerketa eta Garapen Esperimental Inkestetarako                 Arau P...
Frascati-ko EskuliburuaIkerketa eta Garapen Esperimental InkestetarakoArau Praktiko Proposamena         pazEdizioa: F-Inic...
HITZAURREA      Badira hamabost urte baino gehiago I+G arloko inbertsioa Europaneta hura gauzatzeko tresnak direla gure he...
6   FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
FRASCATIren ESKULIBURUA      Euskadi bere bigarren eraldaketa ekonomikoan murgilduta dagoenhonetan iritsi zaigu Frascatire...
2   FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
FRASCATI-KO ESKULIBURUA: SARRERA      Aurten 45 urte bete dira ikerketa eta garapen (I+G) aditu aipagarriakFrascatin (Ital...
FRASCATI-KOHITZAURREA ESKULIBURUA: SARRERA     Innobasque-tik, Berrikuntzaren Euskal Agentzia, euskarara itzulitakoEskulib...
EKONOMIA LANKIDETZA ETA GARAPENERAKO                    ANTOLAKUNDEA     1960ko abenduaren 14an Parisen sinatutako Hitzarm...
ELGAk jatorrian ingelesez eta frantsesez argitaratutakoa, izenburu hauekin: Frascati Manual 2002: Proposed Standard Practi...
Hitzaurrea      1963ko ekainean ELGAk ikerketa eta garapen (I+G) estatistiketannazio adituen bilera ospatu zuen, Frascati-...
HITZAURREA      Frascati-ko Eskuliburua ELGAren herrialde kideetan I+G-aren estatisti-ketatik abiatuz lortutako esperientz...
Aurkibidea1. kapitulua. Eskuliburuaren helburua eta norainokoa ....................................                       ...
AURKIBIDEA           2.2.3. Beste industria-jarduera batzuk .........................................................     ...
AURKIBIDEA              3.8.2. Sektorekako azpisailkapen nagusiak ................................................        ...
AURKIBIDEA      6.3. Finantzaketa-iturriak ..................................................................................
AURKIBIDEA           8.6.4. Zuzeneko finantzaketa eta zeharkakoa ............................................             ...
AURKIBIDEALaukien zerrenda     1.1. ELGAren eskuliburu metodologikoak .......................................................
AURKIBIDEA4 eranskina   1 laukia. I+G-aren aurrekontu-kreditu publikoetan osasunari buruzko             I+G-aren identifik...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA20                                       FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA                                        1. kapitulua   Eskuliburuaren helburua eta n...
22   FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
1.1. I+G-eko datuen erabiltzaileentzat aldez aurreko oharrak       1. Eskuliburu hau I+G-aren inguruko estatuko datuak bil...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA     eta sozialetan ere interesa duten aholkulariek asko erabiltzen dituzte.     Est...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA       8. Eskuliburu hau inprimatutako bertsioan eta elektronikoan argitaratu       ...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA                              Tabela 1.1. Manuais metodológicos da OCDE    Datu mota...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA       13. Eskuliburuaren aurreko argitaraldietan bezala, I+Gari buruzko       inkes...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA     Aipatutako obrak Eskuliburu honetatik desberdintzen dira, batez ere     interpr...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA       1.5.3. I+G eta berrikuntza teknologikoa       21. Berrikuntza-teknologiko jar...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA     ekoizpenaren aurreko garapenaren arteko desberdintasuna ezartzea     ahalbidetz...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA       balioztatzen dute, hain zuzen, inkestek modu berean estali behar       dituzt...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA     32. I+G-ean estatuak egindako ahaleginak oso pertsona mota     desberdinen part...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA       zuzenei buruzkoak dira eta ez zeharkako gastuei buruzkoak. Balio-       galer...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA     ekipoak, liburutegi funtsak, aldizkarietan izen-emateak eta ordena-     gailuak...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA       transakzioetarako, kanpoko I+G- iturrien banakapen xeheagoa       iradokitzen...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA     honen arabera, unitate guztiak beren jarduera nagusiaren arabera     sailkatzen...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA       47. I+G militar eta zibilaren arteko desberdinketa, estatuko I+G       ahaleg...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA1.10. I+G-aren arloko inkestak, datuen fidagarritasuna eta      nazioarteko konparaz...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA1.11. Aurrekontu publikoen kredituak I+G-aren arloan       53. I+G-ari buruzko aurre...
ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA1.12. Interes bereziko gaiak     57. Sarritan I+G datuak eskatzen dira lehentasunezk...
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Manual frascati (vasco euskera)
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Manual frascati (vasco euskera)

746 views

Published on

Frascati-ko Eskuliburua
Ikerketa eta Garapen Esperimental Inkestetarako
Arau Praktiko Proposamena
Edizioa: F-Iniciativas
Itzulpena: More than Just Words, Lda
www.morethanjustwords.org

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
746
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Manual frascati (vasco euskera)

  1. 1. 2008Ikerketa eta garapen esperimentalari buruzko azterketetarako praktikaadierazgarrien proposamenaJarduera zientifiko eta teknologikoen neurketaAldaketa teknologiko, ikerketa eta garapen (I+G) handiko gure garai honetan hazkundeekonomikorako elementu garrantzitsua da. Industriak, administrazioak eta unibertsitateekegindako ahaleginarekin batera, analisiak egiteko eta emaitza onak ekarriko dituztenpolitikak egiteko giltza da.Frascati-ko Eskuliburua gida metodologikoak nazioartean onesmena lortu du I+Gestatistikak biltzeko eta erabiltzeko, eta mundu osoko estatistika kabineteetarakoezinbesteko tresna da. Funtsezko elementuen definizioak, datu-bilketari buruzko jarraibideaketa estatistika-datuak biltzeko erabili behar diren sailkapenak jasotzen ditu.Seigarren edizio honek hobetutako jarraibideak biltzen ditu, ELGAko ekonomien aldaketak,zerbitzu sektoreko I+G neurketa, I+G globalizazioa, eta giza-baliabideak I+G-n barne.Liburua formatu elektronikoan ere argitaratuko da eta horrela denbora errealeaneguneraketak egin ahal izango dira. www.f-iniciativas.net Liburu honen jatorrizko izenburua Frascati Manual 2002:Proposed Standard Practice for Surveys on Research and Experimental Development izan zen ISBN 9789264199033, ©2002 Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Antolakundea (ELGA), Paris. Ikerketa eta garapen esperimentala definitzeko Itzulpen hau ELGArekin hitzarmenez argitaratu da. Ez da ELGAren itzulpen ofiziala. proposatutako metodologia www.oecdbookshop.org - ELGAren liburutegia ON-LINE www.sourceoecd.org - ELGAren liburutegi elektronikoa www.oecd.org/oecddirect - ELGAren izenburuen alerta-zerbitzua 2008
  2. 2. FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 1
  3. 3. 2 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  4. 4. JARDUERA ZIENTIFIKO ETA TEKNOLOGIKOEN NEURKETA Ikerketa eta Garapen Esperimental Inkestetarako Arau Praktiko Proposamena 2002 EKONOMIA LANKIDETZA ETA GARAPENERAKO ANTOLAKUNDEAFRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 3
  5. 5. Frascati-ko EskuliburuaIkerketa eta Garapen Esperimental InkestetarakoArau Praktiko Proposamena pazEdizioa: F-IniciativasItzulpena: More than Just Words, Lda www.morethanjustwords.orgInprimaketa: G.C. GRÁFICA DE COIMBRA, LDA. Palheira – Assafarge 3001-453 Coimbra producao@graficadecoimbra.pt2008ko abenduan inprimatua.Lege-gordailua: 286834/084 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  6. 6. HITZAURREA Badira hamabost urte baino gehiago I+G arloko inbertsioa Europaneta hura gauzatzeko tresnak direla gure helburu nagusia. Hemen aurkezten dugun Frascatiren eskuliburuan dago bilduta gauregun zientzialarien artean, industria alorrean eta politikako nolalegegintzako esparruetan erabiltzen ari diren Ikerketa eta Garapenkontzeptuen definizioen muina. Buruan harturik ekarpen bat egin behar geniola “EuskadikoBerrikuntzaren Urte” honi, iruditu zaigu oso interesgarria izan zitekeelahainbat hizkuntzatara itzulita dagoen eskuliburu hau euskaraz ereeskaintzea. Era horretan, geure hondar alea ekarri nahi geniokeberrikuntzaren sustapen alorrean eraldaketa Ekonomiko eta Sozialalortzeko denon artean egiten ari garen ahaleginari. Liburu hau ahalik eta baliagarriena izatea nahi genuke, batez ereunibertsitateko ikasleentzat, beren lanak gero eta sarriago euskaraz egitenbaitituzte, eta baita I+G+b-rekin etengabeko harremanetan daudenlangileentzat ere, hauek ere pixkanaka euskara beren bizitza profesionaleantxertatuz joango direlakoan. Azkenik, mila esker ELGAri eta Innobasque-ri proiektu hau aurreraateratzeko eman diguten laguntzagatik. Xabier Cazabon Intxausti F-Iniciativas – Zuzendari ElkartuaFRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 5
  7. 7. 6 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  8. 8. FRASCATIren ESKULIBURUA Euskadi bere bigarren eraldaketa ekonomikoan murgilduta dagoenhonetan iritsi zaigu Frascatiren Eskuliburua euskaraz argitaratzeko aukera,ekimenaren bultzatzaileek diotenez Euskadiko Berrikuntzaren Urteariekarpena egiteko asmoz. Ekimen honek ordea, 2008 Berrikuntzaren Urtekomugak gainditu eta gure herriari ekarpen benetan aberasgarria egitendiolakoan nago. Izan ere, Eusko Jaurlaritzarentzat berebiziko garrantziaduten bi arlo uztartzen baititu: Ikerketa eta Garapenerako metodologiak etagure hizkuntza, euskara. Eskuliburu hau argitaratzen denean Euskadik, Gernikako Estatutoanaurreikusitako Ikerketa eta Garapenaren eskumena jaso berri izango du etaeskumenaren transferentzia ia hiru hamarkadako atzerapenarekin etorribaldin bada ere, esango nuke une aproposean iritsi dela: azken urteetanEuskadin I+Ga garatzeko egindako apostu sendo eta garrantzitsuak inoizkoemaitzarik onenak eman dituenean, arestian aipatutako Bigarren EraldaketaEkonomikoaren zutabe nagusietako bat Zientzia eta Teknologia direnean etaBerrikuntza, herri honen etorkizuna eraikitzeko oinarri bilakatu denean. Ikerketa, Garapena eta Berrikuntza gure gizarteko alor ezberdinetarahedatzea lortu dugu azken urteetan; gero ta gehiago dira I+G+Brahurbiltzen ari diren pertsonak eta gero ta gehiago hurbiltze eta murgiltzeprozesu hori euskaraz egiten dutenak. Horrenbestez, behar beharrezkoadugu egunero erabiltzen ditugun kontzeptuak eta metodologiak gurehizkuntzan eskura izatea, heziketa zentru zein lantegietan, erakundepublikoetan zein pribatuetan Euskara eta I+G+B, biak uztartuta, txertatzenjoan daitezen. Egungo ekonomiak jakintzan, ezagutzan oinarrituta daude, eta gukgizarte aurreratuenen lasterketako onenen artean egon nahi baldin badugu,euskarak bere toki propioa izan behar du, ezinbestean, jakintzaren gizartehorretan. Beraz, zorionak eman nahi dizkiet Frascatiren eskuliburuaeuskaraz eskaintzeko ekimena aurrera eraman dutenei, zalantza barik,baliogarria eta aberasgarria izango dugulako guk guztiok. Ana Agirre Industria, Merkataritza eta Turismo Sailburua Eusko JaurlaritzaFRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 1
  9. 9. 2 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  10. 10. FRASCATI-KO ESKULIBURUA: SARRERA Aurten 45 urte bete dira ikerketa eta garapen (I+G) aditu aipagarriakFrascatin (Italia) “Falconieri Etxean” bildu zirenetik. Bertan “Ikerketa etaGarapen Esperimentalerako Arau Praktiko Proposamenaren” lehen bertsioofiziala proposatu zuten, “Frascati-ko Eskuliburua” izenez ezagunagoa. Denboraldi honetan, Zientzia eta Teknologia Adierazleen EstatukoAditu Taldeko aditu lan-taldeari esker (NESTI), zenbait eskuliburumetodologiko garatu dira “Zientzia eta Teknologia” gaiarekin, “FrascatiFamilia” delako izenez ezagunak. Gai hauei buruzko eskuliburuak biltzenditu: I+G (Francati-ko Eskuliburua), Berrikuntza (Oslo-ko Eskuliburua), GizaBaliabideak (Camberrako eskuliburua) eta Ordainketa Balantza. Frascati-ko Eskuliburuaren seigarren edizio hau ezinbesteko tresnada, I+Ga eta berrikuntza ekonomiaren funtsezko zereginen arteankokatzeko, azken hamarkadan, zorionez, gero eta interes handiagoa piztuduena. Horretarako, gomendio eta jarraibide metodologikoak proposatueta sustatzen dira, batez ere I+G estatistikak hobetzeko, zerbitzusektorean, edota I+G-ean giza baliabideei buruzko datu zehatzagoakbiltzeko. Bere eduki teorikotik harantzago, adituentzat, Frascatiko EskuliburuaELGA-k garatutako ekintzen zutabeetako bat da, zientzia eta teknologiarenpapera hobeto ulertzeko, berrikuntza sistema nazionalen analisiarenbitartez. Erabiltzen diren adierazleetako asko, orain arte, “EuropeanInnovation Scoreboard-EIS” kalkulatzeko, Frascati Familiako Eskuliburuendefinizio eta kontzeptuekin zuzenki lotuta daude. Horregatik guztiagatik, Euskadi Berrikuntzaren europar erreferentebilakatzeko beharraz euskal gizartea kontzientziatzeko jarri dugunhelburuan, Eskuliburu hau ezinbesteko erreferentzia da, abiapuntua. Segurunago, datozen urteetan eboluzionatu egingo dela, kontzeptu berriak, etaIkerketa eta Garapenaren oinarrizko alderdiak sartzeko, eta Berrikuntza-rekin duten harremana.FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 7
  11. 11. FRASCATI-KOHITZAURREA ESKULIBURUA: SARRERA Innobasque-tik, Berrikuntzaren Euskal Agentzia, euskarara itzulitakoEskuliburuaren lehen bertsio honek helburu hori indartzeko, eta Euskadiknazioarteko komunitateari, adierazle horiek etengabe hobetzen laguntzekobalio izan dezan espero dugu sutsuki, gizarte moderno osoaren oparo-tasuna eta aurreikuspenak neurtzeko erreferentzia ona baitira. Pedro Luis Uriarte Innobasque-ko presidentea8 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  12. 12. EKONOMIA LANKIDETZA ETA GARAPENERAKO ANTOLAKUNDEA 1960ko abenduaren 14an Parisen sinatutako Hitzarmenaren 1.artikuluaren arabera, 1961eko irailaren 30ean indarrean sartu zen,Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Antolakundeak (ELGA) hauetarabideratutako politikak sustatzea du helburu: – Ekonomia iraunkorraren eta enpleguaren ahalik eta zabalpen handiena lortzea, eta herrialde kideen bizi maila hobetzea, finantza egonkortasuna mantenduz eta hartara, munduko ekonomiaren garapenari lagundu. – Kideak diren herrialdeen eta garapen ekonomiko bidean dauden herrialde ez-kideen zabalpen ekonomiko egokiari ekarpenak egin. – Munduko merkataritzaren zabalpenari ekarpenak egin, baztertzailea ez den oinarri aldeanitzarekin, nazioarteko betebeharrekin bat etorriz. ELGAren Hitzarmen osagilearen sinatzaileak hauek dira: Alemania,Austria, Belgika, Kanada, Danimarka, Espainia, Ameriketako Estatu Batuak,Frantzia, Grezia, Holanda, Irlanda, Islandia, Italia, Luxenburgo, Norvegia,Portugal, Erresuma Batua, Suezia, Suiza eta Turkia. Herrialde hauek gerorabatu zaizkio Hitzarmen honi, adierazten diren datetan: Japonia (1964ko apirilaren 28a), Finlandia (1969ko urtarrilaren 28a),Australia (1971ko ekainaren 7a), Zelanda Berria (1973ko maiatzaren 29a),Mexiko (1994ko maiatzaren 18a), Txekiar Errepublika (1995eko abenduaren21a), Hungaria (1996ko maiatzaren 7a), Polonia (1966ko azaroaren 22a),Korea (1996ko abenduaren 12a) eta Eslobakiar Errepublika (2000koabenduaren 14a). Europar Komunitateen Komisioak ELGAren lanean partehartzen du (ELGAko Hitzarmenaren 13. artikulua).FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 9
  13. 13. ELGAk jatorrian ingelesez eta frantsesez argitaratutakoa, izenburu hauekin: Frascati Manual 2002: Proposed Standard Practice for Surveys on Research and Experimental Development. Manuel de Frascati 2002: Méthode type proposée pour les enquêtes sur la recherche et le développement expérimental. © 2002, Ekonomian Elkarlanerako eta Garapenerako Erakundea, (OECD), Paris. Eskubide guztiak erretserbatuta. © 2008 F- INICIATIVAS I+G+B Euskal edizio honetarako Euskarazko edizio honetarako ELGArekin hitzarmenez, Paris. Euskarazko itzulpenaren kalitatea eta jatorrizko testuarekin bat etortzea F-INICIATIVAS I+G+B-ren ardura da.10 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  14. 14. Hitzaurrea 1963ko ekainean ELGAk ikerketa eta garapen (I+G) estatistiketannazio adituen bilera ospatu zuen, Frascati-ko Falconieri Etxean, Italian. Bere lanen ondorioa Ikerketa eta Garapen Esperimentalerako inkestenAraudi Praktiko Proposamenaren lehen bertsio ofiziala izan zen, “Frascati-koEskuliburua” izenarekin ezagunagoa. Argitalpen hau seigarren argitaraldia da. 1994an bosgarren argitaraldia argitaratu zenetik, I+G-aren etaezagutzan oinarritutako ekonomiaren berrikuntzaren funtsezko zereginakinteres handia piztu du. I+G-aren jarraipena bermatzeko, estatistika etaadierazle fidagarri eta konparagarriak izatea funtsezkoa da. Arrazoihorregatik, Eskuliburuaren argitaraldi berri honetan askotarikometodologia gomendio eta jarraibideak sustatzen dira, batez ere I+G-arenestatistikak hobetzeko, zerbitzu sektorean eta I+G-aren giza baliabideeiburuzko datu zehatzagoak biltzerakoan. Globalizazio prozesua I+G-areninkestetarako erronka bat da, eta horregatik, argitaraldi berri honeksailkapenetan zenbait aldaketa gomendatzen ditu, kontuan hartzekosaiakera eginez. Gaur egun ditugun I+G estatistikak Frascati-ko Eskuliburuan oinarri-tutako inkesten garapen sistematikoaren emaitza dira eta ELGAko kidediren herrialdeen estatistika sistemaren parte dira. Eskuliburua oinarriantxosten teknikoa den arren, ELGAk garatutako ekintzen zutabeetako bat da,zientziaren eta teknologiaren zeregina hobeto uler dadin, berrikuntzasistema nazionalen analisiaren bitartez. Gainera, I+G-aren definizioak,nazioarte mailan onartuak, eta beren jardueren sailkapenak ematean,Eskuliburuak politika zientifiko eta teknologiko gaietan “praktika hobeen”inguruko gobernu arteko eztabaidei ekarpena egiten die. Frascati-ko Eskuliburua ez da soilik I+G-aren inkestetarako erreferen-tzia bat ELGAko kide diren herrialdeetan. ELGAren, UNESCOren, EuroparBatasunaren eta eskualdeko erakunde desberdinen ekimenei esker, mundukoherrialde guztietan I+G-aren inkestetarako araua osatzen du.FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 11
  15. 15. HITZAURREA Frascati-ko Eskuliburua ELGAren herrialde kideetan I+G-aren estatisti-ketatik abiatuz lortutako esperientzian oinarritzen da. Estatuko AdituTaldeko estatuko adituek (NESTI) Zientzia eta Teknologia Adierazleetanegindako talde-lanaren emaitza da. Gaur egun zenduta dagoen Yvan Fabianizan zen hasieran Idazkaritzako buru, eta jarraian Alison Young, JohnDryden, Daniel Malkin eta Andrew Wyckoff. Idazkaritza egonkor horiberme hartuta, azken 40 urteetan Zientzia eta Teknologia kontzeptupeanzenbait eskuliburu metodologiko garatu ditu, “Frascati Familia” izenezezagunak, hauei buruzko eskuliburuak barne dituena: I+Ga (FrascatiEskuliburua), berrikuntza (Oslo-ko Eskuliburua), giza baliabideak (Kanberra-ko Eskuliburua), ordainketa teknologiko eta patenteen balantza, zientzia etateknologiaren adierazletzat jotzen direnak. Frascati Eskuliburua forma elektronikoan ere argitaratzen da (hemeneskuragarri: www.oecd.org). Bertsio elektronikoa maiztasun handiagozeguneratzeko asmoa dago, elementu berriak eskuragarri dauden neurrian.Bertsio hau I+G inkestekin erlazionatutako dokumentazioarekin osatzen da. Eskuliburuaren seigarren argitaraldia NESTI taldeko zenbait aditutaldek prestatu dute. ELGAren idazkaritzak batez ere (batez ere, DominiqueGuellec, Laudeline Auriol,Mosahid Khan,Geneviève Muzart eta SharonStandish) prozesuaren osotasunaren koordinazioan eta zenbait atalenidazketan zeregin aktiboa izan du. Bill Pattinson-ek (NESTIko antzinakoordezkari australiarra) bere gain hartu zituen gainbegiraketaren lehen lanakELGAn lan egiten zuenean. Mikael Åkerblom-ek (Finlandiako EstatistikaInstitutua eta NESTIan Finlandiako ordezkaria) urtebetez lan egin zuenELGAn Eskuliburuaren azken bertsioa prestatzeko, NESTIko kideengandiketorritako aipamen eta iradokizunak osatuz. Japoniako gobernuak ELGAri egindako borondatezko ekarpen eskuza-balari esker, gainbegiraketa hau adituen ekarpen mamitsuen onuradun izanda eta garaiz amaitu ahal izan da. ELGAk eskerrak ematen dizkio Japoniariborondatezko ekarpen honengatik. Eskuliburua ELGAren IdazkariOrokorraren ardurapean argitaratzen da. Takayuki Matsuo G iorgio Sirilli Fred Gault Zientzia, Teknologia eta Industria NESTIko zuzendaria Gaur egungo NESTIko zuzendaria presidentea, ELGA gainbegiraketa hasi zeneanDirector da Ciência, Presidente do NESTI quando Presidente actual do NESTITecnologia e Indústria, OCDE foi iniciada a quinta revisão12 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  16. 16. Aurkibidea1. kapitulua. Eskuliburuaren helburua eta norainokoa .................................... 21 1.1. I+ G datuen erabiltzaileentzat aldez aurreko oharrak .............................. 23 1.2. Eskuliburuaren eremua eta I+G estatistiken erabilera .............................. 23 1.3. Frascati-ko eskuliburuaren eta nazioarteko beste arau batzuen arteko harremana ......................................................................................................... 25 1.4. I+ G-aren inputak eta outputak .................................................................... 27 1.5. I+Ga eta antzeko jarduerak ........................................................................... 28 1.5.1. Ikerketa eta garapen esperimentala (I+G) ....................................... 28 1.5.2. Jarduera zientifiko eta teknologikoak (JZT) ...................................... 28 1.5.3. I+Ga eta berrikuntza teknologikoa .................................................. 29 1.5.4. I+G-aren identifikazioa software-an, gizarte zientzietan eta zer- bitzuetan ................................................................................................ 30 1.5.5. Kudeaketa eta I+Gari laguntzeko beste jarduera batzuk ............. 30 1.6. I+G-aren estaldura eremu zientifiko eta teknologiko guztietan ............... 30 1.7. I+G-aren inputak neurtzea ............................................................................. 31 1.7.1. I+G-eko langileak ................................................................................ 31 1.7.2. I+G-aren gastuak ................................................................................. 32 1.7.3. I+G-erako bitarteko materialak ........................................................ 33 1.7.4. Estatuaren ahaleginak I+G gaietan .................................................. 34 1.8. I+G-aren globalizazioa eta I+G-ean elkarlana ........................................... 34 1.9. I+Ga sailkatzeko sistemak ............................................................................ 35 1.9.1. Erakundeen arteko sailkapenak ......................................................... 35 1.9.2. Banaketa funtzionala .......................................................................... 36 1.10. I+G-aren arloko inkestak, datuen fidagarritasuna eta nazioarteko kon- parazioa ............................................................................................................. 38 1.11. Aurrekontu publikoen kredituak I+G-aren arloan ...................................... 39 1.12. Interes bereziko gaiak ..................................................................................... 40 1.13. I+ G datuen erabiltzaileentzat oharrak ........................................................ 412. kapitulua. Definizioak eta oinarrizko konbentzioak ................................... 43 2.1. Ikerketa eta garapen esperimentala (I+G) ................................................... 45 2.2. I+G-etik kanpoko jarduerak ........................................................................... 45 2.2.1. Irakaskuntza eta heziketa .................................................................. 45 2.2.2. Antzeko beste jarduera zientifiko eta teknologikoak ..................... 45FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 13
  17. 17. AURKIBIDEA 2.2.3. Beste industria-jarduera batzuk ......................................................... 49 2.2.4. Kudeaketa eta beste laguntza-jarduera batzuk ............................... 49 2.3. I+G-aren mugak ............................................................................................... 50 2.3.1. I+Ga antzeko jardueretatik desberdintzeko oinarrizko irizpideak 50 2.3.2. I+G, irakaskuntza eta prestakuntzaren arteko mugan arazoak .. 51 2.3.3. I+G-aren eta antzeko beste jarduera zientifiko eta teknologikoen arteko mugan arazoak ........................................................................ 56 2.3.4. I+G-aren eta beste industria-jarduera batzuen arteko mugan ara- zoak ....................................................................................................... 59 2.3.5. I+G-aren kudeaketaren eta zeharkako laguntza-jardueren arteko mugan arazoak ..................................................................................... 65 2.4. I+G-aren identifikazioa software-garapenaren jardueretan, gizarte zien- tzietan nahiz humanitateetan, eta industria- eta zerbitzu-sektoreko jar- dueretan ............................................................................................................. 66 2.4.1. I+G-aren identifikazioa software-aren garapenean ........................ 66 2.4.2. I+G-aren identifikazioa gizarte zientzietan eta humanitateetan .. 68 2.4.3. Zerbitzu-jardueretan I+Ga identifikatzeko arazo bereziak ............ 693. kapitulua. Erakundeen arteko sailkapenak ...................................................... 73 3.1. Erabilitako irizpidea ........................................................................................ 75 3.2. Unitate deklaratzailea eta unitate estatistikoa ........................................... 75 3.2.1. Unitate deklaratzailea ......................................................................... 75 3.2.2. Unitate estatistikoa ............................................................................. 75 3.3. Sektoreak ........................................................................................................... 76 3.3.1. Sektorizazioaren justifikazioa ............................................................ 76 3.3.2. Sektoreen artean aukeratzea .............................................................. 77 3.3.3. Sektorizazioaren arazoak .................................................................. 77 3.4. Enpresa-sektorea ............................................................................................... 78 3.4.1. Eremua ................................................................................................... 78 3.4.2. Sektoreen arteko azpisailkapen nagusiak ........................................ 80 3.4.3. Erakundeen arteko beste azpisailkapen batzuk .............................. 85 3.5. Administrazio sektorea ................................................................................... 88 3.5.1. Eremua ................................................................................................... 88 3.5.2. Sektoreen arteko azpisailkapen nagusiak ........................................ 89 3.5.3. Beste erakunde azpisailkapen batzuk ............................................... 90 3.6. Irabazteko asmorik gabeko erakunde pribatuen sektorea (IAGEP) ........... 90 3.6.1. Eremua ................................................................................................... 90 3.6.2. Sektoreen arteko azpisailkapen nagusiak ........................................ 92 3.6.3. Erakundeen arteko beste azpisailkapen batzuk .............................. 93 3.7. Goi-mailako irakaskuntzaren sektorea ......................................................... 95 3.7.1. Eremua ................................................................................................... 95 3.7.2. Sektoreen arteko azpisailkapen nagusiak ........................................ 99 3.7.3. Beste erakunde azpisailkapen batzuk ............................................... 100 3.8. Atzerri sektorea ................................................................................................ 101 3.8.1. Eremua ................................................................................................... 10114 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  18. 18. AURKIBIDEA 3.8.2. Sektorekako azpisailkapen nagusiak ................................................ 101 3.8.3. Erakundeen arteko beste azpisailkapen batzuk .............................. 101 3.8.4. Eremu geografikoa, funtsen jatorria edo helmuga denean ........... 1024. kapitulua. Banaketa funtzionalak ........................................................................ 103 4.1. Erabilitako irizpidea ........................................................................................ 105 4.2. I+G mota .......................................................................................................... 105 4.2.1. Banaketa erabiltzea I+G motaren arabera ...................................... 105 4.2.2. Banaketa zerrenda ................................................................................ 106 4.2.3. I+G motak desberdintzeko irizpideak .............................................. 109 4.3. Produktu motak ................................................................................................ 111 4.3.1. Banaketa erabiltzea produktu-taldeen arabera ................................ 111 4.3.2. Banaketa-zerrenda ................................................................................ 113 4.3.3. Banaketa-irizpideak ............................................................................. 113 4.4. Eremu zientifiko eta teknologikoak .............................................................. 116 4.4.1. Sailkapena erabiltzea eremu zientifiko eta teknologikoen arabera . 116 4.4.2. Banaketa zerrenda ................................................................................ 116 4.4.3. Banaketa-irizpideak ............................................................................. 116 4.5. Helburu sozioekonomikoak ............................................................................ 117 4.5.1. Banaketa erabiltzea helburu sozioekonomikoen arabera ............... 117 4.5.2. Gutxienez gomendatzen den banakatzea ......................................... 117 4.5.3. Banaketa-zerrenda ................................................................................ 119 4.5.4. Banaketa-irizpideak ............................................................................. 1195. kapitulua. I+G-aren arloan dabiltzan langileak neurtzea .......................... 121 5.1. Sarrera ................................................................................................................ 123 5.2. I+G-ean sartzen diren langileen eremua eta definizioa ............................. 124 5.2.1. Eremu orokorra ..................................................................................... 124 5.2.2. I+G langileen kategoriak ................................................................... 126 5.2.3. Sailkapena, lanbideen arabera ........................................................... 126 5.2.4. Sailkapena, Titulazio formalen mailaren arabera ........................... 129 5.2.5. Graduondoko ikasleen tratamendua ................................................. 130 5.3. Datuak neurtzea eta biltzea ........................................................................... 132 5.3.1. Sarrera .................................................................................................... 132 5.3.2. Pertsona fisikoen inguruko datuak ................................................... 133 5.3.3. Egun osoko lanarekin parekatuta (EOLP) adierazitako datuak .... 134 5.3.4. Agregatuak eta gomendatutako aldagai nazionalak ..................... 137 5.3.5. Lanbide eta titulazioen arabera gurutzatutako datuak ................. 140 5.3.6. Eskualdeko datuak .............................................................................. 1416. kapitulua. I+Gera bideratutako gastuak neurtzea ....................................... 143 6.1. Sarrera ................................................................................................................ 145 6.2. Barne gastuak ................................................................................................... 145 6.2.1. Definizioa ............................................................................................... 145 6.2.2. Ohiko gastuak ...................................................................................... 146 6.2.3. Kapital-gastuak .................................................................................... 149FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 15
  19. 19. AURKIBIDEA 6.3. Finantzaketa-iturriak ....................................................................................... 152 6.3.1. Neurketa-metodoak .............................................................................. 152 6.3.2. I+G-erako funtsen fluxuak identifikatzeko irizpideak ................... 153 6.3.3. I+G-eko finantzaketa-iturriak identifikatzeko modua ................... 156 6.4. Kanpo gastuak ................................................................................................. 158 6.5. Betetearazleen datuetan oinarritutako informazioaren eta finantzaketa- -iturrietan oinarritutako informazioaren arteko desberdintasunak bate- ratzea ................................................................................................................ 160 6.6. Eskualdeen araberako banaketa .................................................................... 161 6.7. Estatukoak guztira .......................................................................................... 162 6.7.1. Barne gastu gordina I+G-ean (GERD) ............................................... 162 6.7.2. Estatuko gastu gordina I+G-ean (GNERD) ....................................... 1627. Kapitulua. Inkestak egiteko metodoak .............................................................. 165 7.1. Sarrera ................................................................................................................ 167 7.2. I+Gari buruzko inkesten norainokoa ............................................................ 168 7.3. Inkestak zein herritan egingo diren eta zein herritarri egingo zaizkion identifikatzea .................................................................................................... 168 7.3.1. Enpresa-sektorea .................................................................................. 169 7.3.2. Administrazio publikoaren sektorea .................................................. 172 7.3.3. Irabazteko asmorik gabeko erakunde pribatuen sektorea ............ 172 7.3.4. Goi-mailako irakaskuntzaren sektorea ............................................. 172 7.3.5. Ospitaleak ............................................................................................. 173 7.4. Nola lan egin inkestariekin ............................................................................. 173 7.4.1. Elkarlana sustatzea ............................................................................. 173 7.4.2. Irizpide operatiboak ............................................................................. 176 7.5. Balioztatze-prozedurak .................................................................................... 177 7.5.1. Erantzunik ez izatea, edo zati bateko erantzuna izatea ................ 177 7.5.2. Balioztatze-prozedurak, goi-mailako irakaskuntzaren sektorean . 179 7.6. ELGA-ri eta nazioarteko beste erakunde batzuei informazioa bidaltzea 1808. kapitulua. I+G-aren aurrekontu kreditu publikoen sailkapena helburu sozioekonomikoka ................................................................................ 181 8.1. Sarrera ................................................................................................................ 183 8.2. Nazioarteko beste arau batzuekin harremanak ........................................... 184 8.3. Aurrekontuko datuen iturriak I+G-aren aurrekontu-kreditu publikoeta- rako ................................................................................................................ 184 8.4. I+G-aren eremua .............................................................................................. 185 8.4.1. Oinarrizko definizioa ........................................................................... 185 8.4.2. Eremu zientifiko eta teknologikoak .................................................. 185 8.4.3. I+G-aren identifikazioa ....................................................................... 185 8.5. Administrazioaren definizioa .......................................................................... 185 8.6. I+G-aren arloko aurrekontu-kreditu publikoen eremua ............................. 186 8.6.1. Barne eta kanpo gastuak ................................................................... 186 8.6.2. Finantzatzailearen eta betearazlearen txostenak ............................ 186 8.6.3. Aurrekontuko funtsak ......................................................................... 18616 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  20. 20. AURKIBIDEA 8.6.4. Zuzeneko finantzaketa eta zeharkakoa ............................................ 187 8.6.5. Gastu-motak .......................................................................................... 188 8.6.6. I+G-aren aurrekontu-kreditu publikoak atzerrian I+Gari bidera- tzea ......................................................................................................... 188 8.7. Helburu sozioekonomikoen banaketa ........................................................... 189 8.7.1. Banaketa-irizpideak ............................................................................. 189 8.7.2. Aurrekontuko kapituluen banaketa ................................................... 190 8.7.3. Banaketa ................................................................................................ 190 8.7.4. Helburu sozioekonomikoak -HSE ....................................................... 191 8.7.5. Zailtasun nagusiak .............................................................................. 196 8.8. I+G-aren arloko aurrekontu-kreditu publikoei buruzko datuen eta I+G-ean estatuko gastu gordinaren arteko desberdintasun nagusiak .... 197 8.8.1. Desberdintasun orokorrak .................................................................. 197 8.8.2. I+G-earen aurrekontu-kreditu publikoak eta I+G-ean Administra- zio Publikoak finantzatutako estatuko gastu gordina .................. 198 8.8.3. I+G-earen arloko aurrekontu-kreditu publikoak eta I+G-ean estatuko gastu gordina banatzea, helburu sozioekonomikoen arabera .................................................................................................. 198Eranskinak 1. Eskuliburu honen historia laburra eta jatorriak .............................................. 199 2. I+Gari buruzko datuak lortzea goi-mailako irakaskuntzaren sektorean ..... 209 3. I+G-aren tratamendua, Nazio Batuen Kontabilitate Sistema Nazionalean .. 227 4. Osasunari, informazio-teknologiei nahiz komunikazioari (IKT) eta biotekno- logiari buruzko I+Ga ........................................................................................... 241 5. I+Gari buruz eskualdeetan datuak lortzeko metodoak .................................. 257 6. Nazioarteko beste erakunde batzuek zientzia eta teknologiaren adierazleei buruz egindako lanak .......................................................................................... 261 7. Zientzia eta teknologiaren arloko beste adierazle batzuk .............................. 267 8. I+Gari eskainitako baliabideei buruz balioztapen eguneratuak eta proie- kzioak lortzeko metodo praktikoak ................................................................... 283 9. I+G-aren deflaktoreak eta dirua bihurtzeko indizeak .................................... 289 10. Adierazpen osagarriak, I+G-aren proiektu handiak sailkatzeko, defentsa industriei eta industria aeroespazialei buruz aipamen berezia eginez .......... 301 11. Frascati-ko Eskuliburuan I+G-eko langileen kategoriak lanbideen arabera bereizi ondoren, kategoria horiek eta SCO-88aren motak bat etortzea ........ 315Akronimoak .................................................................................................................... 317Bibliografia ..................................................................................................................... 321Aurkibidea, atalen zenbakia kontuan hartuta .................................................... 327FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 17
  21. 21. AURKIBIDEALaukien zerrenda 1.1. ELGAren eskuliburu metodologikoak ............................................................. 26 2.1. I+Ga antzeko beste jarduera zientifiko, teknologiko eta industrial batzuetatik batzuetatik desberdintzeko irizpide osagarriak ................. 50 2.2. I+G-aren eta ISCDEko 6. mailako irakaskuntza nahiz heziketaren arteko mugak ............................................................................................................... 54 2.3. Zenbait kasu adierazgarri, I+G-aren eta beste industria-jarduera batzuen arteko mugari buruz ........................................................................................ 60 3.1. Nazioarteko Industria Sailkapena, I+G-aren estatistika-helburuetarako egokitua ............................................................................................................. 81 3.2. Eremu zientifiko eta teknologikoak .............................................................. 95 4.1. Banaketa funtzionalen erabilgarritasuna ..................................................... 106 4.2. Hiru ikerketa-mota Gizarte zientzietan eta Humanitateetan ..................... 112 5.1. I+Ga eta zeharkako laguntza-jarduerak ...................................................... 125 5.2. Frascati-ko Eskuliburuaren ISCED maila eta motetarako gako arautua I+G-aren arloko langileentzat, langile horiek titulazio formalaren ara- bera sailkatuta ................................................................................................. 131 5.3a. I+G-aren langileen guztizkoa estatuan, sektore eta lanbideen arabera .................................................................................................... 138 5.3b. I+G-aren langileen guztizkoa estatuan sektore eta titulazio-mailen arabera .................................................................................................... 138 5.4. I+G-aren arloko langileak lanbideen eta titulazio formalen arabera sailkatuta .......................................................................................................... 140 6.1. Barne Gastu Gordina I+G-ean (GERD) ........................................................... 163 6.2. Estatuko Gastu Gordina I+G-ean (GNERD) ................................................... 164 8.1. NABS 1992 helburuen arabera egindako banaketa eta ELGAk eratorri- tako banaketaren (I+G-ean aurrekontu-kreditu publikoetarako) bat etor- tzea ................................................................................................................ 194 8.2. NABS 1992 helburuen arabera egindako banaketa eta Nordforsk bat etortzea (I+G-aren aurrekontu-kreditu publikoetarako) ............................. 195Eranskinen laukiak3 eranskina1 laukia. KSNan eta Frascati-ko Eskuliburuan sektoreak harremanetan jartzea .... 2302 laukia. KSNaren sektoreak eta ekoizleak ................................................................. 2313 laukia. Frascati-ko Eskuliburuan posible den eran edo behin-betiko eran sartu- tako goi-mailako irakaskuntza-unitateak KSNean banatzea ................... 2324 laukia. KSNaren sailkapenak, administrazio publikoen gastuetarako eta IAGEP-en azken kontsumorako, partikularren zerbitzura ......................... 2355 laukia. I+G-ean egiten diren gastuen ekoizpen gordina eta barne-gastuen guztizkoa ......................................................................................................... 23718 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  22. 22. AURKIBIDEA4 eranskina 1 laukia. I+G-aren aurrekontu-kreditu publikoetan osasunari buruzko I+G-aren identifikazioa ....................................................................... 244 2 laukia. Osasunari buruzko I+Ga, betetearazleek emandako datuetatik abiatuz: enpresa sektorea ...................................................................... 245 3 laukia. Osasunari buruzko I+G-aren identifikazioa, diziplina zientifikoaren arabera eta helburu sozioekonomikoaren arabera ............................. 247 10 eranskina 1 laukia. Ohiko erabilerako terminologia, defentsa-industrietan eta industria aeroespazialetan ...................................................................................... 304 2 laukia. Frantziako, Erresuma Batuko eta Estatu Batuetako terminologiaren gaur egungo sailkapena Frascati-ko Eskuliburuan .............................. 305 3 laukia. Orga blindatuaren garapena .................................................................. 312 11 eranskina 1 laukia. Frascati-ko Eskuliburuan lanbideen arabera I+G-aren arloko lan- gileen kategoriak bereizi eta gero, kategoria horiek eta ISCO-88aren motak bat etortzea ................................................................................. 316 Irudia 3.1. I+G-aren unitateak sektore egokiarekin lotzeko erabaki-zuhaitza .......... 79FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 19
  23. 23. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA20 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  24. 24. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA 1. kapitulua Eskuliburuaren helburua eta norainokoaFRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 21
  25. 25. 22 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  26. 26. 1.1. I+G-eko datuen erabiltzaileentzat aldez aurreko oharrak 1. Eskuliburu hau I+G-aren inguruko estatuko datuak biltzen eta argitaratzen dituzten estatu-kideetako estatu-adituek beraientzat erredaktatu zuten, eta ELGAri I+G-aren inkesten emaitzak bidaltzen dizkiete.Adibide asko ematen diren arren, Eskuliburu honek txosten teknikoa izaten jarraitzen du, kontsulta-lantzat hartzen dena oinarrian. 2. 1. kapitulua I+G-aren datuen erabiltzaileei zuzentzen zaie batez ere. Eskuliburuaren eremu eta edukiaren laburpena errazten du, testuaren erabileran laguntzeko. Gainera zenbait datu zehatz zergatik biltzen diren arrazoia adierazten du, datu horiek dakartzaten konparazio arazoak eta beren interpretazioaren inguruan egin daitekeen balioztapena.1.2. Eskuliburuaren eremua eta I+G-aren estatistiken erabilera 3. Eskuliburu hau duela ia 40 urte argitaratu zen eta ikerketa eta garapen esperimentalera (I+G) bideratutako giza- eta finantza- baliabideen neurketaz dihardu soilik, sarritan I+G-aren “sarrera datuak” (inputak) esaten zaienak. 4. Denborarekin, sarrera datu hauei buruzko estatistikak adierazle erabilgarriak direla erakutsi dute eta estatuko eta nazioarteko txostenetan erabili izan dira. Zientzia eta teknologia adierazleei buruzko ELGAren txostenak (ELGA, 1984; ELGA, 1986; ELGA, 1989a), ELGAren serieak, politika zientifiko eta teknologikoaren gainbe- giraketa eta ikuspegiaren ingurukoak eta Science,Technology and Industry Scoreboard-a (“Zientzia, teknologia eta industriaren adierazle konparatzaileak”, ELGA, bi urtero). Horiek guztiek I+G-aren zabaltasun eta orientazioaren neurri erabilgarriak ematen dituzte herrialde, sektore, industria, eremu zientifiko askotan eta beste sailkapen maila batzuetan. Hazkunde ekonomikoan eta ekoizpenean interesatutako administrazioek I+G-aren estatistiketan konfidantza dute, aldaketa-teknologiko adierazle modu gisa. Politika zientifikoan, politika industrialean eta are izaera orokorreko politika ekonomikoFRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 23
  27. 27. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA eta sozialetan ere interesa duten aholkulariek asko erabiltzen dituzte. Estatistika horiek oinarrizko abiapuntua dira gobernu-programa askotarako, eta beren ebaluaziorako tresna garrantzitsua ere badira. Herrialde askotan, I+G-aren estatistikak estatistika-ekonomiko orokorren partetzat hartzen dira. 5. I+G estatistikak, ordea, ez dira nahikoak. Jakintzan oinarritutako ekonomiaren testuinguruan, gero eta nabariagoa da datuak kontzeptu marko baten barruan aztertu behar direla. Horiek eskura dauden beste bitarteko batzuekin, eta dagozkien I+G jardueretatik eratorritako emaitzekin erlazionatzea ahalbidetzen dute. Adibidez, lotura hau berrikuntza-prozesuaren bitartez ezarri beharko litzateke (ikus 1.5.3 atala) edo “inbertsio ukiezinaren” testuinguru zabalagoan: I+Ga eta gainerako jarduera zientifiko eta teknologiko kidekoak soilik ez, baizik eta baita software, prestakuntza, antolakuntza, eta abarreko gastuak ere estaltzen dituena. Era berean, I+G-aren langileen datuak langile-zientifiko eta -teknikoen prestakuntza eta erabilera eredu baten markoan hartu behar dira. I+G-aren datuen analisia ere interesgarria da beste aldagai ekonomiko batzuekin harremanetan, adibidez, balio erantsiaren eta inbertsioaren datuekin. Eskuliburu honek ez du sistema zientifiko eta teknologiko eredu aplikagarri bakar bat inspirazio-iturri, baizik eta funtsean eredu desberdinetan erabil daitezkeen estatistikak ematea du helburu, adierazleak ezartzea ahalbidetuko dutenak. 6. Eskuliburu honek bi zati ditu. Lehenak zazpi kapitulu ditu sarrerako kapitulu honetaz gain. Horietan ezarritako I+G-aren datuen bilketa eta interpretazioari aplika dakizkion gomendio eta printzipioak azaltzen dira. Kide diren herrialde guztiak egindako gomendioei egokitzeko baldintzetan ez dauden arren, denak ados daude, horretara egokitzen saiatzeko arau bat osatzearen inguruan. 7. Bigarren zatia 11 eranskinez osatuta dago, aurreko kapituluetan landutako oinarrizko printzipioak interpretatzea eta garatzea helburu dutena, I+G inkestak egiteko jarraibide gehigarriak emateko helburuarekin, edota inkesta horiekin harremanetan, gai aipagarriak lantzeko. Gehigarri hauek informazio helburuekin erabil daitezke, baina ez dute ezinbestean dagokion gaiaren interpretazio eguneratuena islatzen.24 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  28. 28. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA 8. Eskuliburu hau inprimatutako bertsioan eta elektronikoan argitaratu da, eta Internet bidez eskura daiteke. Bertsio elektronikoa dagozkion berritasunekin sarriago eguneratuko da.1.3. Frascati-ko eskuliburuaren eta nazioarteko beste arau batzuen arteko harremanak 9. I+Ga jarduera-ekonomiko bat da; baina baditu zenbait ezaugarri jarduera zientifikoen familia handitik horrenbeste desberdintzen dutenak, parte den jarduera ekonomikoak esaterako. Hasieratik aurreikusita zegoen ELGAk oinarrizko printzipio sail bat ezarri behar zuela, jarduera zientifiko eta teknologien neurketaren ingurukoak. Urte askotan, Frascati-ko Eskuliburua izan zen funtzio hau betetzen zuen bakarra; orain dela gutxi beste lau gehitu dira. Gainera ELGAren beste direktorio metodologiko batzuk daude, zientzia eta teknolo- giarentzat eta erlazionatutako jarduerentzat, irakaskuntza esaterako (Ikus 1.1 Laukia). 10. ELGAren asmoa ez zen izan jarduera-zientifiko eta -teknologikoei aplika dakizkien nazioarteko arauak ezartzea, ordurako existitzen baitziren. Ondorioz, Eskuliburu hau bat dator jarduera-zientifiko eta -teknologiko guztien inguruko UNESCOren gomendioekin (UNESCO, 1978), baina I+Gaz, eta ELGAren estatu kideen beharrez ari da zehazki. Nahiko sistema ekonomiko eta zientifiko antzekoa dute, eta kideak ez diren estatuetatik bereizten dituzte. 11. I+Ga testuinguru zabalago batean barneratzeko beharra kontuan hartuta, bai ikuspuntu kontzeptualetik bai datu-baseei dagokienetik, posible izan den neurrian, Nazio Batuen sailkapenak erabili izan dira, batez ere Estatuko Kontabilitate Sisteman (NBE, 1968;CEC et al., 1994); Nazioarteko Industria Sailkapena ISIC (NBE, 1998a;NBE 1990); Lanbideen Nazioarteko Sailkapena ISCO (OIT, 1968; OIT, 1990); eta Nazioarteko Hezkuntza Sailkapena ISCED (UNESCO, 1997). Gainera, posible den guztietan, Eskuliburuak ELGAren eremuko eskualde erakundeen esperientzia biltzen du, batez ere Europar Batasuna (EB)eta Nordforsk (Iparraldeko Industria Funtsa). 12. Sailkapen horietan, I+Gari egindako erreferentziak nahiko berriak dira eta Frascati-ko Eskuliburuan oinarritzen dira orokorrean, nazioartean errekonozitutako estatistika markotzat hartzen dena.FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 25
  29. 29. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA Tabela 1.1. Manuais metodológicos da OCDE Datu motak IzenburuaA. “Frascati Familia” Serieak: jarduera zientifiko eta teknologikoen neurketa Frascati-ko Eskuliburua: ikerketa eta garapen esperimen- I+G tal inkestetarako arau praktiko proposamena I+G estatistikak eta output neurriak, goi-mailako irakaskuntza sektorean. “Frascati-ko Eskuliburuaren Gehigarria” (ELGA, 1989b) T2eknologiagatik ordainketen “Ordainketa teknologikoen balantza neurtu eta interpre- balantza tatzeko eskuliburua-OTB Eskuliburua (ELGA, 1990) Berrikuntza teknologikoaren inguruko datu-bilketa eta Berrikuntza interpretaziorako proposatutako jarraibideak – Osloko Eskuliburua (1997a) Patenteak “Patenteen datuen erabilera Zientzia eta Teknologia adi- erazle gisa -Patenteen Eskuliburua” (ELGA, ELGA/GD (94)114, 1994b)1 Z etaT langileak “Zientzia eta teknologian jarduten duten giza baliabi- deen neurketari buruzko eskuliburua -Kanberrako Esku- liburua (ELGA, 1995)B. Zientzia eta teknologia neurtzeko beste obra metodologiko batzuk Goi-mailako teknologia Goi-mailako teknologiako sektore eta produktuen sai- lkapenen gainbegiraketa (ELGA, STIaren Lan-txostena 1997/2) Bibliometria “Adierazle bibliometrikoak erabiltzeko eta ikerketa-anali- siak egiteko gomendioak:Metodoak eta adibideak”, Yoshiko Okubo-ren eskutik (ELGA, STI 1997/1aren Lan- txostenak) Globalizazioa Globalizazio-ekonomiko adierazleen eskuliburua (behin- behineko izenburua, prestakuntzan)C. ELGAren beste lan estatistiko aplikagarri batzuk Irakaskuntza estatistikak Hezkuntza-estatistika konparatiboen Eskuliburua (pres- takuntzan) Irakaskuntzaren sailkapena Hezkuntza sistemen sailkapena. ISCED-97a ELGAren her- rialdeetan erabiltzeko eskuliburua. (ELGA, 1999) Prestakuntza estatistikak Prestakuntza-estatistikak jasotzeko metodorik onenaren eskuliburua -Kontzeptuak, neurria eta inkestak (ELGA, 1997b)1 Batez ere eskura dauden datuen sailkapen eta interpretazio arazoez dihardu.Iturria: ELGA26 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  30. 30. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA 13. Eskuliburuaren aurreko argitaraldietan bezala, I+Gari buruzko inkestak Nazioarteko Kontabilitate Sistemaren (NKS) printzipioek adierazten dituztenekin bateratu nahi izan dira. Ahal den neurrian, “Frascati-ko Eskuliburuaren” eta KSNaren motako datuen arteko zubi diren datu osagarriak biltzea komeni da. Arrazoi honegatik, funtsen iturrien banakapenaren eta I+G-aren kanpo gastuen (mugaz kanpo) inguruko gomendioak bereziki zehaztuta daude, eta gomendio bat sartu da, I+Garekin erlazionatutako software inbertsioaren inguruko datuak biltzera bideratuta dagoena. 3. eranskinak, zehaztasun handiagoz, I+G eta estatuko kontabilitateen arteko inkesten harre- mana aurkezten du.1.4. I+ G-aren inputak eta outputak 14. Eskuliburu honek I+G-aren inputak neurtzea du helburu. I+Gak, I+G unitateen I+G jarraia (formala) eta beste unitate batzuen aldizkako I+Ga (informala) hartzen ditu bere baitan. Hala ere, I+G- arenganako interesa gero eta gehiago da jakintza eta berrikuntza berrien mendekoa, eta baita horietatik eratortzen diren efektu ekonomiko eta sozialena, jarduerarena berarena baino. Inputen inguruko estatistikak osatzeko I+G-aren emaitzen adierazleak behar direla nabarmena da, baina, zoritxarrez, adierazle hauek definitzea eta produzitzea askoz ere zailagoa da. 15. I+G-aren outputak, edo orokorrean, zientzia eta teknologiarenak (ZetaT) neurtzeko zenbait baliabide daude. Berrikuntzaren inguruko inkestak berrikuntza prozesuen emaitzak eta efektuak neurtzeko saiakera dira, eta honetan I+Gak zeregin garrantzitsua du. Berrikuntza- inkesten inguruko eskuliburu bat argitaratu, eta dagoeneko behin gainbegiratu da (ELGA, 1997a). 16. Beste aukera bat dago, iturriak ustiatzean datzana. Lan metodologiko garrantzitsuak egitea beharrezkoa izan da, Z etaT-aren adierazleak atera ahal izateko, nazioarteko metodo estandarra gomendatu ahal izan aurretik. Teknologia ordainketa-balantzeen inguruko patente-datuak erabiltzeko eskuliburuak argitaratu dira, zientzia eta teknologia adierazle hartuta (ELGA, 1990, 1994b). Bibliometria eta datu komertzialen analisirako oinarrizko printzipioak ere badaude, produktu edo jarduera industrial adar horren “inten- tsitate teknologikoaren” ikuspuntutik (Ikus 1.l laukia).FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 27
  31. 31. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA Aipatutako obrak Eskuliburu honetatik desberdintzen dira, batez ere interpretazio arazoei dagozkielako; kontuan izandako datuak ez dira bildu Z eta Taren jarduerak aztertzeko helburuarekin, baizik eta dauden iturrietatik bilduta, eta helburu horretarako antolatzen dira (zehaztasun gehiagorako, ikus 7. eranskina).1.5. I+Ga eta antzeko jarduerak 1.5.1. Ikerketa eta garapen esperimentala (I+G) 17. Eskuliburua ikerketa eta garapen esperimentalaren neurketaz ari da soilik (oinarrizko ikerketa, ikerketa aplikatua eta garapen esperimentala barne dituena). 2. kapituluan jarduera horien definizio osoa eskaintzen da. 18. I+Ga zientzian eta teknologian oinarritzen diren beste jarduera batzuekin erlazionatuta dago. Sarritan beste jarduera horiek I+Garekin estuki lotuta dauden arren, informazio fluxuen bitartez, eta funtzionamendu, erakunde, langileei dagokionez, jarduera horiek ez dira kontuan izan behar I+Ga neurtzeko orduan.I+Ga eta jarduera kideko horiek bi izenburupean jar daitezke: jarduera zientifiko eta teknologiko saila (JZT) eta berrikuntza zientifiko eta teknologiko prozesua. 1.5.2. Jarduera zientifiko eta teknologikoak (JZT) 19. JZTa kontzeptu zabala UNESCOk landu du “Zientzia eta teknologia estatistiken nazioarteko normalizazioaren inguruko gomendioa”-ren arabera (UNESCO, 1978). I+Gaz gain, jarduera zientifiko eta teknologikoek irakaskuntza eta prestakuntza zientifiko eta teknikoa (STET) hartzen dute beren baitan, eta baita zerbitzu zientifiko eta teknikoak ere (ZZT). Azken zerbitzu hauek, adibidez, liburutegi eta museoen Z eta Taren jarduerak dituzte barne, edota Z eta T-an itzulpena eta literatur argitalpena, kontrola eta aurreikuspena, fenomeno sozioekonomikoen inguruko datu bilketa, entseguak, normalizazioa eta kalitate kontrola, bezeroei aholkularitza eta aholkularitza-zerbitzuak, eta patente eta lizentzia gaietan jarduerak ere bai, administrazio publikoen kargura. 20. Ondorioz, I+Gak ( UNESCOk ELGAren antzera definitzen duena) STET eta ZZTetatik desberdindu behar du.28 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  32. 32. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA 1.5.3. I+G eta berrikuntza teknologikoa 21. Berrikuntza-teknologiko jarduerak etapa zientifiko, teknologiko, antolakuntzazko, finantziero eta komertzial saila dira, jakintza berrietan inbertsioak barne direla, produktuen eta prozesu berri edo hobetuen gehikuntzara daramatenak edo eraman nahi dutenak. I+Ga jarduera hauetako bat baino gehiago da eta berrikuntza prozesuaren aldi desberdinetan gauza daiteke, ez baita soilik ideia sortzaile iturri gisa erabiltzen, baizik eta baita bere edozein epetan ere, amaiera arte sor daitezkeen arazoak konpontzeko. 22. I+Gaz gainera, berrikuntza prozesuan beste jarduera berritzaile batzuk desberdindu daitezke. Oslo-ko Eskuliburuan (ELGA, 1997a) agertzen den definizioaren arabera, jarduera hauek “barneratu gabeko teknologia eskuratzea eta “know-how”-a, barneratutako teknologia eskuratzea, erremintak prestatzea eta ingeniaritza industriala, industria-diseinua, beste kapital eskurapen bat, ekoizpenaren hasiera eta produktu berri eta hobetuen komertzializazioa dira”. 23. Gainera I+G-aren programa publikoetan oinarritutako berri- kuntzez ari garenean, prozesuan frogaldi aipagarria egin daiteke. “Frogaketa berrikuntza operatiboa eskatzen duen proiektua da, neurri handi batean egoera errealistak oinarri dituena, honetarako: i) esta- tuko politika definitu eta ii) berrikuntzaren erabilera sustatu” Glennan et al. (1978). Energiaren Nazioarteko Agentziak bildutako eta argitaratutako datuak ikertzea, garatzea eta frogatzea (I+G+F) bere baitan hartzen dituela azpimarratu behar da. 24. I+G-aren neurketari dagokionez, akats iturri nagusia, garapen esperimentalaren eta jarduera kidekoen arteko muga-lerroa finkatzeko zailtasunetik eratorri da seguraski, berrikuntzarako beharrezkoak direnak. Honi dagokionez egindako akatsak bereziki garrantzitsuak dira, berrikuntza askok kostu handiko I+Ga zehaztu dezaketen bitartean, ekoizpenaren berrikuntza prestatzeko kostuak sarritan handiagoak direlako. 2. kapituluko 2.3.4 eta 2.4.1 atalek arazo hauek konpontzeko aplikatzen diren oinarrizko printzipioak eta konben- tzioak adierazten dituzte, eta adibideak ematen dituzte. Programa informatikoen garapenaren eta maila handiko proiektuen arteko mugaren oinarrizko printzipio berriak ere ematen dituzte, batez ere defentsan. 10. eranskinean maila handiko proiektuen tratamenduari aplika dakizkion oinarrizko printzipioak eskaintzen dira eta I+G etaFRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 29
  33. 33. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA ekoizpenaren aurreko garapenaren arteko desberdintasuna ezartzea ahalbidetzen duten adibideak ematen dira. 1.5.4. I+ G-aren identifikazioa software-an, gizarte zientzietan eta zerbitzuetan 25. Azken urte hauetan I+Gari buruzko kalitate handiagoko informazioak lortzeko nahia adierazi da zerbitzu jardueretan. Hasieran, Eskuliburu honen oinarrizko definizioak eskulangintza industriarako ezarri ziren, eta baita zientzia zehatz, naturalean eta ingeniaritzan ikerketa egiteko ere. Gerora zerbitzuei egiten zaien aplikazioan arazo bereziak sortzen dira, jarduera hauek sarritan, aplikazio informatikoak eta gizarte zientzietan ikerketa lanak dakartzatelako. 2. kapituluan atal berri bat gehitu da (2.4) arazo horiek aztertzeko. 1.5.5. Kudeaketa eta I+Gari laguntzeko beste jarduera batzuk 26. Aurretik deskribatutako I+G jarduerak gauzatzeko, funtsak eraginkorrak izatea eta proiektuaren kudeaketa eta finantzaketa eskatzen dituzte. Zientzia eta Teknologia Ministerioa edo Ikerketa Kontseilua bezalako erakundeen I+G-aren finantzaketa-jarduerek ez dute I+Ga bera osatzen. I+G-aren proiektuen barne kudeaketaren eta bere finantzaketaren kasuan, I+Gari laguntza zuzenak, eta langilearen eta gastuen datu sailetan sartzen direnak, desberdindu egin behar dira, adibidez, finantza zuzendariek egindakoetatik. Horiek zeharkako laguntza edo laguntza osagarria baizik ez dute ematen eta gastuei buruzko datu sailean sartzen dira, gastu orokorren barnean. Laguntza- jarduera osagarriak, elikadura zerbitzuak eta garraioa esaterako, gastu orokortzat hartzen dira berdin-berdin. Desberdinketa hauek zehaztasun handiagoz aztertzen dira 2., 5. eta 6. kapituluetan.1.6. I+G-aren estaldura eremu zientifiko eta teknologiko guztietan 27. Eskuliburuaren lehen bi bertsioek natur zientziak eta ingenia- ritzak baizik ez zituzten barne. Gizarte zientziak eta humanitateak hirugarren argitaraldian barneratu ziren (ELGA, 1976), 1974an egokitutakoa.Eskuliburuak metodo mota zehatz batzuk hartzea gomendatzen duen arren, arrazoi desberdinengatik, gizarte zientzietan eta humanitateetan desberdintasun batzuk onartu ahal izango dira. Esperientzia ez da berdina herrialde kide guztietan: zenbaitek30 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  34. 34. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA balioztatzen dute, hain zuzen, inkestek modu berean estali behar dituztela zientzia guztiak, sektorea edozein delarik ere; beste batzuek, ordea, metodo hauek uniformeki aplikatzea beti ez dela posible uste dute. 28. Eskuliburuaren kapitulu desberdinetan, eta agertzen joaten diren neurrian, I+Ga neurtzeko berariazko arazoak aipatzen dira gizarte zientzietan eta humanitateetan.1.7. I+ G-aren inputak neurtzea 29. Helburu estatistikoekin bi input neurtzen dira: I+Gari eta jarduera horietan diharduten langileei bideratutako gastuak. Input hauek urteko oinarri batekin neurtu ohi dira: I+G-ean urtebetean gastatutako horrenbeste eta I+G-ean lanean dabiltzan horrenbeste pertsona/urte. Bi estatistika serieek abantailak eta desabantailak dituzte, eta bietara jotzea beharrezkoa da, I+G-ean egindako ahaleginak egoki irudikatzea lortzeko. 1.7.1. I+G-eko langileak 30. Nazioarteko konparaketarako, langile zientifiko eta teknikoen erabileraren inguruko datuek I+Gari eskainitako baliabideak neurtzeko bide zehatza eskaintzen dute. Hala ere, I+G-aren inputak giza baliabideen elementu bat baino ez direla onartzen da, nazioek interes orokorrari eskaintzen diotena, eta langile zientifiko eta teknikoak askoz ere ekarpen handiagoa egiten diola industriaren, nekazaritzaren eta medikuntzaren garapenari, ekoizpenean, funtzionamendua, kalitate kontrolean, kudeaketan, irakaskuntzan eta beste funtzio batzuetan parte hartzeari esker. Langile zientifiko eta teknikoaren neurketak osatzen du Kanberra-ko Eskuliburuaren (ELGA, 1995) gaia; Eskuliburu hau I+G baliabideen neurketa eta sailkapenera bideratuta dago bereziki. 31. I+G-eko langileen datuak egun osoko lanarekin parekatuta (EOLP) eman nahi direnean sortzen da arazoa, edota I+G-era bideratutako pertsona/urte kopuruarekin (ikus 5. kapitulua, 5.3. atala). Datuak pertsona fisikoen arabera biltzea gomendatzen da eredu orokorretan, eta langile zientifiko eta teknikoen datu-baseetan erabili ahal izateko helburuarekin.FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 31
  35. 35. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA 32. I+G-ean estatuak egindako ahaleginak oso pertsona mota desberdinen parte-hartzea eskatzen du, Nobel Saritik hasi eta bere idazkariraino eta ikerketa espazialean espezialistatik hasi eta laborategiko animalia zaindariarenganaino. Eskatutako titulazio- eta jakite-eskaintza handia dela eta, I+G-aren langileak kategoriatan sailkatzea garrantzitsua da. 33. ELGAko kide diren estatuek I+G-eko jarduerak egiten dituen langileak sailkatzeko bi sistema erabiltzen dituzte. 5. kapituluko 5.2 atalak lanbideen araberako sailkapenari aplika dakizkion definizioak ditu bere baitan [ahal den neurrian Lanbideen Nazioarteko Sailkapenari lotua (ISCO OIT, 1990)] eta baita titulazio mailaren arabera egindako sailkapenari ere [Nazioarteko Hezkuntza Sailkapenean oinarrituta guztiz, ISCED (UNESCO, 1997)]. Irizpide hauetan oinarritutako datuak eskuratzea komenigarria litzatekeen arren, herrialde kide gehienek bakar bat erabiltzen dute. Beste hitz batzuekin esanda, ELGAko herrialde gehienek datuak lanbideen arabera sailkatuta dituztenez, horietakoren batzuek denei edo sektoreetako batzuei dagozkien titulazio- -datuak ez jasotzeak, nazioartean konparaketa arazo garrantzitsuak iraun dezaten eragiten du. Sistema eraginkor batean, ez litzateke bien artean desberdintasun nabaririk izan behar; adibidez, ikertzaile gisa lanean diharduten pertsona guztiek unibertsitate-tituluak izan zitzaten eta I+G-ean lan egiten duten unibertsitate titulatu guztiak ikertzaile gisa enplegatuta egon zitezen. Praktikan hau ez da horrela. Adibidez, adin batera iritsi den ikertzaile kopuru handi batek ez du unibertsitate mailako titulaziorik, “bigarrengoen ondorengo” beste titulazio batzuk izan arren edo esperientzia baliokidea izan arren. Alderantziz, unibertsitateko gazte titulatu kopuru handi bat ez dago ikertzaile gisa enplegatuta, baizik eta goi-mailako teknikari gisa edo langile- laguntzaile gisa. 1.7.2. I+G-aren gastuak 34. “Barne gastuek (mugaz barrukoak)” osatzen dute oinarrizko neurria, estatistika-unitate batean edo ekonomiaren sektore batean egindako I+G jarduerei dagozkien datuak barne hartzen dituztenak. Beste neurri batek, “kanpoko gastuak (mugaz kanpokoak)”, estatistika-unitatetik edo ekonomia sektoretik kanpo egindako I+G- aren ordainketak estaltzen ditu. I+Gari dagokionez, ohiko gastuak eta kapital gastuak neurtzen dira. Administrazio sektorean, gastuak gastu32 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  36. 36. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA zuzenei buruzkoak dira eta ez zeharkako gastuei buruzkoak. Balio- galeren gastuak kanpo gelditzen dira. Eskuliburuko 6. kapituluko 6.2 atalak I+G gastuen norainoko eta edukiaren inguruan beste zehaztasun batzuk ematen ditu. 35. I+Ga unitate, erakunde eta sektoreen arteko baliabide- transferentzia garrantzitsuak eskatzen dituen jarduera da, batez ere Administrazio publikoaren eta beste betetzaile batzuen artean. Politika zientifiko arloan kontseilari eta analistentzat I+Ga nork finantzatzen duen eta nork betearazten jakitea garrantzitsua da. 6. kapituluak I+G-era bideratutako funtsen fluxua nola kalkulatu adierazten du. Funtsen fluxuen identifikazioa I+G-aren betearazleen erantzunetan oinarritu behar dela azpimarratzen du eta ez finantzatzen dituztenen erantzunetan (ikus 6. kapitulua, 6.3 atala). Unibertsitateen funts publiko orokorren (UFO) tratamendurako jarraibideak proposatzen ditu, hau da, Hezkuntza Ministeriotik eratorritako izaera orokorreko diru-laguntzekin finantzatutako unibertsitate ikerketaren zatia eta irakaskuntzara eta ikerketara elkarrekin bideratuak. Funts horiek unibertsitate-ikerketaren erdia baino gehiago adieraz dezakete, eta I+G-ean laguntza publikoetarako zati garrantzitsua osa dezakete. 36. I+G-aren input serieen desabantaila nagusia, termino moneta- rioetan adieraziak, herrialdeen prezio desberdintasunetik eratortzen da, denboraren joanean. Sarritan truke-tasa ohikoek ez dutela herrialde desberdinetan I+G-aren prezioen arteko harremana islatzen froga daiteke, eta inflazio handiko garaietan, prezioen indize orokorrak ere ez du I+G-ean gauzaketa kostuen eboluzioa garbi islatzen. I+G estatistiketan, Eskuliburuak gomendatzen du erosteko gaitasun parekotasunak (EGP) eta barne produktu gordinean (BPG) inplizitua den prezio indizea aplikatzea, I+G-era bideratutako aukera kostuak, inplikatutako “benetako” kantitateak baino hobeto islatzen dituztela onartuz. 9. eranskinean deflaktore bereziak eta I+G-erako truke-tasak erabiltzea ahalbidetzen duten metodoak aztertzen dira. 1.7.3. I+G-erako bitarteko materialak 37. I+G-erako eskuragarri dauden bitarteko materialei adierazleak beha lekieke, baina gai honi dagokionez ez da ia daturik biltzen eta Eskuliburuak ez ditu lantzen. Zenbait elementu neur litezke, hala nolaFRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 33
  37. 37. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA ekipoak, liburutegi funtsak, aldizkarietan izen-emateak eta ordena- gailuak erabilitako denbora. 1.7.4. Estatuaren ahaleginak I+G gaietan 38. I+G-aren jarduerek ekonomiarekin harreman zuzena duten arren, politika zientifikoari dagokionez, bateratasun gisa ikusten dira: “I+G- ean estatu-ahalegin” izena hartzen du. Eskuliburuaren helburuetako bat, beraz, I+G inputen datuetarako zehaztapenak ezartzea da, alde batetik betetzaile sorta handi batetik bildu ahal izan daitezkeenak, eta bestetik, adierazgarria izango den guztizko nazionala osatzeko batu daitezkeenak. Nazioarteko konparazioetarako erabilitako barne gastu gehigarri nagusia I+G-ean egindako barne gastu gordina da, urtebetean herrialde baten barruan egindako I+G jarduerei dagozkien gastuak biltzen dituena. Herrialde barruan egindako eta atzerritik etorritako funtsekin finantzatutako I+G jarduerak hartzen ditu barne beraz, baina I+G-erako atzerrian egindako ordainketak kanpoan gelditzen dira, hain zuzen ere, nazioarteko erakundeetara bideratzen direnak. Adierazitako gastuari dagokion I+G-eko langile multzoak ez du izen berezirik. Estatuan urtebetean I+G-ean lan egiten duen pertsona saila hartzen du bere baitan (EOLP-an adierazia). Nazioarteko alderaketak zenbaitetan ikertzaileei mugatzen zaizkie (edo unibertsi- tate titulatuei), ikertzaileak hartzen baitira I+G sistemaren erdi- guneko elementutzat.1.8. I + G-aren globalizazioa eta I+G-ean elkarlana 39. Ikerketa desberdinek erakutsi dute I+G jarduerak, gero eta gehiago, mundu mailako jarduerak direla eta I+Ga neurri handi bat bakarkako ikertzaileekin, ikerketa taldeekin eta ikerketa unitateekin elkarlanean egiten dela. Enpresa multinazionalen papera handitu egiten da, I+G egiten baitute unibertsitatearen eta beste ikerketa unitate eta enpresen arteko elkarlanean, bai formalki, Europar Batasuna (EB) edo Ikerketa Nuklearrerako Europar Zentroa (INEZ) bezalako erakundeen bitartez, edo informalki, akordio aldeanitz eta aldebikoitzen bitartez. Joera hauei buruzko informazio gehiago oso beharrezkoa da. 40. Frascati-ko Eskuliburuaren argitaraldi honek globalizazio prozesua du kontuan I+G-aren funtsen eta atzerriko unitateekin34 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  38. 38. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA transakzioetarako, kanpoko I+G- iturrien banakapen xeheagoa iradokitzen baitu. Globalizazio teknologikoaren adierazleen beharrari buruzko informazio gehigarria, fenomeno honen neurriaren alderdi desberdinen ikerketa zehatzean aurkituko da (Manual of Economic Globalisation Indicators, hurrengo argitalpenaren behin-behineko titulua). Talde multinazionalen I+G jarduerak antolatuta, kudeatuta eta finantzatuta egon ohi direnez, talde mailan eta taldeen azpiba- naketetan, sarritan oso zaila da, ezinezkoa ez denean, herrialde desberdinetan talde unitateetan gauzatutako I+G jarduerak zehaztea eta unitate horien arteko I+G fluxuen inguruko informazioa esku- ratzea. 41. I+G-ean elkarlana I+G inkestetan tradizionalki estalita ez dagoen eremua da. Hori bai: oso eskergarria litzateke, erabaki politikoak hartzen dituztenek gai honen inguruan informazio gehiago izan zezaten. Hala ere, estatu kideetan beharrezko esperientzia nahikorik ez dagoenez, ez da posible izan Eskuliburuaren argitaraldi honetan I+G-ean elkarlanari buruzko datu-bilketaren gomendioak sartzea. Erakunde mota desberdinen artean I+G fluxuei buruzko informazio bereizleren bat dago. Berrikuntza inkestekin esperientziak erakutsi du unitate mota desberdinen elkarlanari buruzko galdera sinple bat egitea posible dela, eremu geografiko desberdinetan. Hau I+G galdetegietan ere proba liteke, etorkizunean gomendio esplizituak ematea posible izan dadin eran.1.9. I+Ga sailkatzeko sistemak 42. I+G-aren jarduera eta zeregina ulertzeko, bi aldetatik aztertu behar da, I+Ga gauzatzen eta finantzatzen duten erakundeei arreta jarriz (erakunde sailkapena) eta programei beraiei erantzunez (banaketa funtzionala). 43. Estatuko (eta nazioarteko) I+G inkestetan oinarrizko erakunde sailkapenak erabili ohi dira inkesta prozesua errazteko helburuarekin, banaketa funtzionalekin tartekatuz, estatistikek deskribatzen duten egoera hobeto ulertzea lortzeko helburuarekin. 1.9.1. Erakundeen arteko sailkapenak 44. Erakunde sailkapena oinarrian I+G ekintzak gauzatu edo finantzatzen dituzten erakundeen ezaugarriei bideratuta dago. IrizpideFRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 35
  39. 39. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA honen arabera, unitate guztiak beren jarduera nagusiaren arabera sailkatzen dira, eta estatistika-unitatearen I+G baliabide saila katego- ria edo azpikategoria bati esleitzen zaio. Irizpide honen abantaila I+G datuak biltzean datza, orokorrean, aldizkako estatistika ekonomikoak bezala, eta honek inkestak egitea eta I+G datuak gainerako datu ekonomikoekin alderatzea errazten du. Desabantaila, unitateko I+G jarduerak zehatz-mehatz ez deskribatzea da, eta ez dute beti beren jarduera “ofizialarekin” zuzenean erlazionatuta egon behar. 45. Eskuliburuko 3. kapitulua erabilitako erakunde sailkapenez arduratzen da. Aldizkako estatistika-ekonomiko edo sozialekin konparagarritasun handiena lortzeko helburuarekin, sailkapen hauek, ahal den neurrian, Nazio Batuetan oinarritzen dira. Estatuko I+G ahaleginen erakunde-sailkapen nagusia sektoreen araberakoa da. Bost sektore definitzen dira: enpresak, Administrazio publikoa, irabazi asmorik gabeko erakunde pribatuak (IAGEP), goi mailako irakaskuntza eta atzerria. Estatuko lau sektoreetatik hirutan azpisailkapenak egiten dira (enpresak, IAGEP-ak eta goi-mailako irakaskuntza) eta beste era- kunde azpibanaketa batzuk iradokitzen dira, sektorizazioan nazioar- teko desberdintasunak agerian uztera bideratuak. 1.9.2. Banaketa funtzionala 46. 4. kapituluan aztertzen den irizpide funtzionalak, I+G-aren beraren izaera du erdigune. Unitate horren I+G jardueren izaera aztertzen da eta banaketa modu desberdinetan egiten da: I+G motaren arabera, produktu talde, helburu, diziplina talde eta abarren arabera erakusteko helburuarekin. Hartara, irizpide-funtzionalak erakundeen araberako sailkapenetik eratorritakoak baino zehatzagoak dira, eta teorian, nazioarteko alderaketetarako egokiagoak, hemen herrialde batetik besterako erakundeen egitura desberdintasunek eragin txikiagoa baitute. Hala ere, sarritan, praktikan irizpide hau aplikatzea zailagoa da. Hau horrela da I+G motaren araberako analisian (oinarrizko ikerketa, ikerketa aplikatua eta garapen esperimentala), politika zientifikorako nabarmena izan arren, zientzia-teknologia sistemaren oso eredu sinplifikatuan oinarritzen dena. Inkestari erantzuten dionaren balioztapen subjektibo argia du barne, gainera. Alderdi hau 4. kapituluan, 4.2.3. atalean aztertu egiten da.36 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  40. 40. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA 47. I+G militar eta zibilaren arteko desberdinketa, estatuko I+G ahaleginen banakapen funtzional nagusietakotzat hartzen da. ELGAko herrialde gehienetan, defentsako I+Gak neurri batean bigarren mailako zeregina betetzen du. Hala ere, I+G-ean jarduera garrantzitsua garatzen duten zenbait herrialdetan, I+G gastuek defentsan, guztizko I+G gastu publikoen erdia edo gehiago izan daitezke. Honek azaltzen du nazioarteko alderaketak desberdinak izatea, defentsa I+Ga kontuan hartzen den ala ez arabera. I+G eskakizuna defentsan egoera politikoen arabera aldatzen da, eta epe luzera duen eboluzioa ere I+G zibiletik desberdina da. Horrek adierazten du I+G-ean egindako estatuko ahaleginen testuinguruan, beti izango dela beharrezkoa bi gastu kategoria hauek banatzea. 10. eranskinean defentsa I+Ga zehaztasun handiagoz aztertzen da. 48. Banaketa funtzionalak erakunde sailkapenak baino zehatzagoak diren arren, oraindik ez dute zehaztasun nahikorik I+G datuen erabiltzaile potentzial azpimarragarri talde batek erabil dezan. Adibidez, oso gai zehatz batenganako interesa dutenak, azpidiziplina zientifiko bat, edo produktu talde bat, esaterako (holografia edo ordenagailu bidezko makina-erreminta kontrola, esaterako). Honezkero adierazi dugunez, Eskuliburu hau I+G-ean egindako estatuko ahaleginak neurtzeko gauzatu da funtsean, eta horiek zenbait kategoriatan sailkatzeko. Estatu kide gutxi izan dira beren sailkapenak fintzeko gai, zehaztasun maila zabaltzera iristeko adina, berariazko eremuetan egindako inbentarioen kasuan izan ezik. Eta ez dirudi ELGA guztian zehaztasun maila berdina lortuko denik. 49. Gainera estatuko administrazioei interesatzen zaizkien arauak ezartzea zaila da, diru publikoarekin finantzatutako ikerketa-motak aztertzen direnean, baina zenbait konnotazio politiko izan ditzake- tenak. Ikerketa estrategikoaren gaiak arreta handia bereganatu du. Orokorrean, adierazpen honekin herrialde batek bere ikerketaren oinarria, eta azken batean, bere ekonomia garatzeko lehentasunez- kotzat jotzen duen ikerketa izendatzen da. Estrategikoa denaren eta ez denaren definizioa herrialde kideen arabera aldatzen da. Hala ere, zenbait estatu kidetan ikerketa estrategikoaren garrantzi politikoaz konturatzeko, Eskuliburuko 4. kapituluan bere identifikazioari errefe- rentzia egiten zaio.FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 37
  41. 41. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA1.10. I+G-aren arloko inkestak, datuen fidagarritasuna eta nazioarteko konparazioa 50. Zenbait datu honezkero argitaratutako datuetatik erator daitezkeen arren, ezerk ezin du ordezkatu I+G-era bideratutako inkesta bat. Eskuliburuaren zatirik handiena erredaktatzean, inkesta horiek gutxienez estatuko I+G-aren betetzaile nagusi guztiek gauzatu ditzaten hipotesiarekin egin da. Hala ere, balioztapenak egitea beharrezkoa izan daiteke, bai inkestei erantzuten dietenen aldetik, bai erakunde inkesta- tzaileen aldetik; kontu hau zehaztasunez lantzen da 7. kapituluan. 51. Orokorrean zaila da balioztapenak zein puntutaraino diren beharrezkoak adieraztea edo zein neurritan eragiten dioten datuen fidagarritasunari, egoera aldatu egiten baita herrialde batzuetatik besteetara. Hala ere, inkestari erantzuten diotenen aldetik balioztapen “subjektiboak” handienak izatea gertatu ohi da, oinarrizko ikerketa, ikerketa aplikatua eta garapen esperimentalaren artean desberdintzeko orduan; eta balioztapen zehazgabeen (gutxi gorabeherako neurketa aplikatuz) erabilera, agentzia inkestatzaileen aldetik, seguraski handiagoa da goi-mailako irakaskuntza sektoreko I+G-ean. Horre- gatik, datu horiek erabiltzean kontuz ibili behar da. 2. eranskinean, Eskuliburuko 1980ko bertsioaren gehigarri berezian, puntu honen adierazpen osagarriak aurki daitezke (ELGA, 1989b). 52. Nahiko I+G datu zehatzak ematen dituzten estatuko inkestak eta erabiltzaileen beharrei erantzuten dietenak, nazioarteko eremuan konparaezinak izan daitezke. Hori izan daiteke, erraz-erraz, estatuko definizio edo sailkapenak ez direlako nazioarteko arauen berdinak. Orokorrean, kasu horiek oin-oharren bidez adierazi ohi dira. Arazoa konplexuagoa da estatuko egoera nazioarteko arauekin bat ez datorrenean. Halaxe gertatzen da sarritan sektoreen araberako analisietan, administrazio arrazoiengatik, itxuraz antzekoak diren erakundeak herrialdeen arabera sektore desberdinetan sailkatzen baitira. Bestalde, estatuan arau horiek ulertzeko modua desberdina izan daiteke, batez ere jarduera motaren araberako analisian eta lanbideen araberako I+G langileen analisian. Desberdintasun horiek neurtzea ezinezkoa da.38 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008
  42. 42. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA1.11. Aurrekontu publikoen kredituak I+G-aren arloan 53. I+G-ari buruzko aurrekontu-kreditu publikoen inguruko datuak, sarritan, I+G-aren inguruko inkesten emaitzak baino askoz ere lehenago dira eskuragarri, eta politikarientzat interes bereziko kategoriatan jasota daude. 54. Kapitulu hau aparte lantzen da 8. kapituluan. 2. kapituluko definizio orokorrak I+G-ari buruzko aurrekontu-kreditu publikoei aplikagarriak diren arren, ondoren, kapituluen zehaztapenak, sarritan ez dira hala izaten, (oinarrian betetzaileen adierazpenetan oinarritutako inkestetarako diseinatuta egon ohi dira). 55. Analisi modu honek administrazio publikoek I+G-erako funtsak hitzartzeko orduan dituzten asmo edo helburuak neurtzea bilatzen du oinarrian. I+G-aren finantzanketa finantzatzen duen horrek definituta geratzen da (unibertsitateen funts publiko orokorrak barne) eta aurreikuspenak (behin-behineko aurrekontuak edo hasierako aurrekontu-kredituak) edo atzera begirako datuak izan daitezke (azken aurrekontua edo benetako gastuak).I+G estatistikak berariazko inkesten bitartez lortzen diren bitartean, I+G-erako finantzaketa- publikoaren datuak une zehatz batean estatuko aurrekontuetatik ateratzen dira, eta arauetan beretan eta araututako terminologian oinarrituta daude. Azken urte hauetan I+G-aren finantzaketa publikoaren inkesten eta datuen arteko lotura hobetu den arren, analisia I+G-aren ikuspuntutik desigarria den horren eta aurrekontuan edo antzeko beste iturri batzuetan eskura dagoen horren arteko konpromisoa izango da beti. 56. Helburu sozioekonomikoaren arabera egindako I+G-aren finantzaketa publiko datuen sailkapenak administrazioari politika zientifiko eta teknologikoa egiten laguntzea du helburu. Ondorioz, kategoriak zabalak izan behar dira eta serie estatistikoek helburu nagusira bideratutako baliabideen garrantzia islatu behar dute (defentsa, industria garapena, etab.). Hala ere, bat etortzea inoiz ez da perfektua eta sailkapenak programa zehatz batek arlo politikoan dituen asmoak islatzen ditu, honen eduki zehaztua baino gehiago. Arrazoi horregatik, eta datuak biltzeko moduari lotutako metodologia alorreko mugaketengatik, I+G-aren finantzaketa-publiko zenbatekoan nazioarteko konparagarritasun maila zorrotza, Eskuliburuan azter- tutako beste sail gehienak baino txikiagoa da seguraski.FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008 39
  43. 43. ESKULIBURUAREN HELBURUA ETA NORAINOKOA1.12. Interes bereziko gaiak 57. Sarritan I+G datuak eskatzen dira lehentasunezko eremu zehatz batean, erakundeetako sailkapen estandar eta funtzionalak gainditzen dituena. Eskakizun honi erantzuteko, orokorrean datu hauek berreraiki behar dira, erauzpen edo tabulazio bereziak eginez. 4. eta 5. eranskinak gaur egun gaurkotasun handiagoko lehentasun eremuez ari dira. 58. Azken urte hauetan botere publikoak I+G-az serioski arduratzen hasi dira osasunaren eremuan, eta nazioarteko zenbait ikerketa gauzatu dira. Eskuliburu honetan deskribatutako sailkapen motetako batek ere ez du osasun arloan I+G-ari buruzko datuak zuzenean lortzea ahalbidetzen. 4. eraskinean, ordea, osasun arloko I+G-ari buruzko balioztapenak lortzeko metodo pragmatiko bat aurkezten da, dauden datu iturrietatik abiatuz. Adierazleen lanketa eta interpreta- zioari egindako laguntza bat da zehazki eta ez litzateke nazioarteko gomendio bat bezala ikusi behar. 59. ELGA ekonomiari eta informazio gizarteari buruzko estatistikak eta adierazleak garatzen ari da. Informazio teknologien eta komuni- kazioen (IKT) sektoreko I+G-erako agregatu bat kalkulatzea posible da, IKT sektoreari dagozkion industria zerrenda adostuan oinarrituz, 4. eranskinean deskribatzen den bezala. 60. Informazio teknologiak bezala, garapen ekonomikoaren etorkizunerako bioteknologia, esanahi handiko nonahiko teknologia izatea espero da. ELGA bioteknologiarako marko estatistikoa garatzen hasi da. 4. eranskinean I+G inkestetan agertu beharko luketen bioteknologiari buruzko zenbait ideia ematen dira eta bioteknologia inkesta berezi baten kontzeptua. 61. I+G jardueren eskualde-banaketa interes politiko handikoa da, ez soilik EBko herrialdeetan, baizik eta baita ELGAko beste herrialde batzuetan ere, batez ere erregimen federala duten horietan. 5. eta 6. kapituluek eskualdeko zenbait aldagai banatzeko gomendio bat sartzen dute eta 5. eranskinak zenbait alderdi metodologiko azaltzen ditu.40 FRASCATI-KO ESKULIBURUA – © F.INICIATIVAS 2008

×