Euskadi 2020 Garapen Jasangarrirako Estrategia. 2011ko uztaila

1,110 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,110
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
51
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Euskadi 2020 Garapen Jasangarrirako Estrategia. 2011ko uztaila

  1. 1. EcOEUSKADI 2020: ETORKIzUN JASANGARRI bATERANzKO lEIhO ESTRATEGIKOA
  2. 2. EKO EKO EKO gizarte ekonomiarena ekologiarena oso baten ahotsarenaEUSKADIkoGARAPEN JASANGARRIRAKOESTRATEGIA 2020
  3. 3. ARGITARALDIA:2011ko uztailaARGITARATzAILeA:eusko Jaurlaritza - Gobierno VascoIhobe, Ingurumen Jarduketarako Sozietate Publikoaecoeuskadi 2020ko Idazkaritza TeknikoaUrkixo zumarkalea 36, 6ª (Bizkaia Plaza) 48011 BilboTel.: 94 423 07 43 • Fax: 94 423 59 00info@ihobe.net • www.ihobe.netDISeInuA eTA DIAGRAmAzIoA:Canaldirecto • www.canal-directo.comITzuLPenA:Traductores e Intérpretes S.A.LeGe-GoRDAILuA:BI-2499/2011Liburu honen edukiak, oraingo edizioan, litzentzia honetan argitaratu dira:Aitortu – Ez merkataritzarako – Lan eratorririk gabe 3.0 Unported(http://creativecommons.org/licenses/by-ncnd/3.0/deed.eu)Txosten hau egiteko, % 100ean birziklatutako papera erabili da, klororik gabea. erabilitako paperak egiaztagirihauek ditu: Aingeru urdina, europako Iparraldeko Beltxarga eta europako etiketa ekologikoa.
  4. 4. AURKIbIDEA 04 AURKEZPENA 06 EcOEUsKAdi 2020: EtORKiZUN jAsANgARRi bAtERANZKO lEihO EstRAtEgiKOA 14 EcOEUsKAdi 2020 EstRAtEgiA: XEdEA 16 EcOEUsKAdi 2020 iKUsPEgiA 20 PRiNtZiPiO gidARiAK 24 hElbURU EstRAtEgiKOAK 32 jARdUERA-ildOAK 62 ZEhARKAKO iKUsPEgiAK 66 EcOEUsKAdi 2020ren AgiNtE KOAdROA 74 EcOEUsKAdiko KUdEAKEtA EREdUA 80 sEKtOREKAKO POlitiKEtAN jAsANgARRitAsUN iRiZPidEAK tXERtAtZEKO jARRAibidEAK 87 ERANsKiNAK
  5. 5. AURKEzPENA Eusko Jaurlaritzak Garapen Jasangarrirako garapen eta berrikuntzan inbertitzen duguna %lehenengo Estrategia onartu zuen 2011ko uztailaren 3raino iristea nahi dugu; berotegi-efektuko gasen5ean, EcoEuskadi 2020 izenarekin. Ekimen horrek igorpena % 20 murriztu nahi digu; eskola uzten dutenEuropako eskualde aurreratuenen artean jartzen du ikasleen ehunekoa % 10etik behera jaitsi nahi dugu,Euskadi, jasangarritasunaren alorrean. eta pobreziaren mailaren azpian bizi diren pertsonen kopurua % 15etik behera. EcoEuskadi 2020 Ekonomia da, Ekologia da, gizarteoso baten ahots ekologikoren oihartzuna da. Une Halaber, EcoEuskadi 2020k lurraldeetan etahonetatik aurrera, erreferentziazko tresna da politika Udaletan egindako gogoeta estrategikoak ere jasopubliko guztiak lantzeko. Proiektu komun bat da, ditu, eta herrialdeari buruzko ikuspegi bateratueuskal herritarrek eta euskal herritarrentzat eraikia. batean finkatu ditu. Instituzio guztiek aurretik egindako erantzunkidetasun-lan hori egin ezean, Gaurtik aurrera, Euskadik aurrerabide-eredu ezinezkoa izango zatekeen Estrategia honen emaitzabatean lan egiten du, horren bidez herrialde paregabea lortzea.kohesionatua izatera iristeko, herritar askeekin,bere biztanleen ongizatea iraunarazi eta ingurumen- Gainera, dokumentu hau eragile sozioekonomikoaktiboak babesten dituen ekonomiarekin guztien inplikazioari esker sortu da. Beraz, zinezkonprometituta. Enplegua, gazteria eta berrikuntza eskertzen dizkiet guztiei beren konpromisoa etadira eredu berri honen zutabeak. beren lankidetza. Gure asmoa da 20 eta 64 urte bitarteko biztanleen EcoEuskadi 2020 errealitatea da honezkero.enplegu maila igotzea, % 75raino iristeko; ikerkuntza, Euskadik badu Estrategia. Patxi lópez Lehendakari Vitoria-Gasteiz, 2011ko uztailaren 5a
  6. 6. EcOEUSKADI 2020: INTETORKIzUNJASANGARRIbATERANzKO lEIhOESTRATEGIKOA
  7. 7. «EcoEuskadi 2020 garapen jasangarriaren eredu berri batera jo ahal izateko zeharkako tresna bat da. Baliabide gutxiago kontsumituz, herria modu orekatuagoan garatzea ahalbidetu behar digu, eta tresna hori erabiliko dugu hazkunde ekonomikoa, gizarte ongizatea eta ingurumen baliabideen mantentzea egoki lotuko dituen ekonomia berrirako aldaketaren motor nagusietako bat bultzatzeko...» Patxi López LehendakariaTRODUccIÓN Vitoria-Gasteiz, 2011ko uztailaren 5a SARRERA eremu bakoitzari dagokion konpromiso politiko ego- kiaren bidez kudeatu behar dena. Horregatik guztia- gatik, Euskadik ezinbestez garapen jasangarrirako estrategia propioa egin behar du, nazioarteko estra- 2009ko ekainaren 5ean, Urdaibaiko Adierazpena tegia eta konpromisoekin bat datorrena —funtsean, delakoan, lehendakariak adierazi zuen EcoEuskadi Europako 2020rako estrategiarekin2—, eta hiru 2020 deitu zuen tresnaren bidez garapen eredu berri lurralde historikoen garapen jasangarrirako estrate- bat bultzatu nahi zuela, Eusko Jaurlaritzaren ekintza giekin bat egiten duena: 2011-2016 aldirako Bizkaia politikoaren ardatz transbertsal eta integratzaile 21 Egitasmoarekin, 2020-2030eko Gipuzkoako moduan. Estrategiarekin eta Arabako Lurralde Historikorako Garapen Iraunkorrerako Plan Estrategikoa 2011- EcoEuskadi 2020, IX. legealdirako plan eta 2015ekin. Horrez gain, Tokiko Agenda 21en bidez jarduera esanguratsuen egutegian ekimen garatutako gure udalerrietako tokiko jasangarritasun adierazgarri moduan jasoa1, Euskadiko garapen prozesuekin ere bat etorri beharko du. jasangarrirako 2020. urtera arteko estrategia da eta, beraz, jasangarritasunaren ikuspegitik plan Zeharkakoa denez, EcoEuskadi 2020 ekimenaren sektorialetako helburu estrategikoak ezartzen eginkizuna da jarduera publikoa ondoko ezauga- dituen tresna da. EcoEuskadi 2020 ekimenak rriak izango dituen herrialde proiektu baterantz garapen jasangarriaren kontzeptuan sakontzeko bideratzea: ekonomikoki lehiakorra, berritzailea eta balioko du. Horrela, haren inplikazioak barneratuko ekoeraginkorra, sozialki kohesionatua eta arduratsua dira sailen eta sektoreen politikak diseinatzeko. izango den eta haren natura ondareko ondasun eta Jasangarritasuna erlazio kontzeptu orokorra da, baliabideen kalitatearekin konpromisoa izango duen lurralde jakin baten errealitatea gaindituz, lurralde herrialde baterantz. 1 2010eko apirilaren 13ko Gobernu Kontseiluko Akordioa. 2 Garapen Jasangarrirako Espainiako Estrategiarekin (2007) eta Ekonomia Jasangarriaren Legearekin (2011) bat egitea ere beharrezkoa da. 7
  8. 8. ESTRATEGIA EGITEKO PROzESUA — Batzorde Teknikoa, Eusko Jaurlaritzako hainbat sailetako teknikariek osatutakoa. — Idazkaritza Teknikoa, Eusko Jaurlaritzaren EcoEuskadi 2020 estrategia egiteko prozesuaren Ingurumen Jarduketarako Sozietate Publikoak burua Patxi López lehendakaria izan da, eta sail koordinatutakoa. eta erakunde anitzeko zenbait batzordez osatu da. Honako hauek izan dira erakunde operatiboak: Antolaketa eredu honetan topatutako sinergiei eta lortutako emaitza bikainei esker, ezinbestekoa — Sail arteko Batzordea, Eusko Jaurlaritzako sail- da etorkizunean ere EcoEuskadi 2020 ekimen honi buruordeek osatutakoa. eustea, Garapen Jasangarrirako Bulegoaren bidez — Erakunde arteko Batzordea, hiru foru aldundie- hedatzeko, ebaluatzeko eta jarraitzeko3. tako, Eudeleko —Euskadiko Udalen Elkartea— Eragile eta herritar kopuru ahalik eta handienak eta Eusko Jaurlaritzako ekonomia, gizarte eta parte hartzearen alde egindako apustua nabarmendu ingurumen arloetako ordezkariz osatua. behar da, prozesu osoaren ardatz bereizle eta egi- — Jarraipen Batzordea, Lehendakaritzako, Ingu- turatzaile moduan. EcoEuskadi 2020, behetik gora rumen saileko eta Ihobeko goi karguek osatu- eraikitako estrategia da. Horretarako, prozesu osoan takoa, EcoEuskadi 2020 ekimena bultzatu duen parte hartzeko hainbat kanal sortu dira, zuzenekoak organo operatiboa, proposamen metodologikoaz eta Internet bidezkoak. Horrek batzordeen lana osatu eta prozesu osoa garatzeko beharrezkoak diren eta berbideratu du, eta Estrategia egiterako baliabide teknikoak, antolaketakoak eta ekono- orduan elementu bereizgarrietako bat eta ondoen mikoak esleitzeaz arduratu dena. baloratuetako bat izan da. EcoEuskadi 2020 garapen jasangarrirako Estrategia egiteko prozesuaren laburpena ERRONKEI BURUZKO PARTAIDETZA PROZESUAK PROPOSAMENEI BURUZKO PARTAIDETZA PROZESUAK 2030eko egoerak Esparru estrategikoa, PRESTAKETA Egoeraren helburuak eta jarduera ildoak LANAK diagnostikoa Euskadiko jasangarritasunaren Jasangarritasun gakoak GARAPEN JASANGARRIRAKO ARTIKULAZIO erronkak ESTRATEGIA METODOLOGIKOA EcoEuskadi 2020 Garapen jasangarriaren adierazleak Maiatza 2010 Urria 2010 Otsaila 2011 Ekaina 2011 1. irudia 3 Ikus «Kudeaketa ereduari buruzko» 9. kapitulua.8 EcOEUSKADI 2020: ETORKIzUN JASANGARRI bATERANzKO lEIhO ESTRATEGIKOA
  9. 9. Lan prozesua arloko bestelako dokumentuetan oinarrituta dago (Adib.: Lehendakariaren Gai Sozioekono- EcoEuskadi 2020 Garapen Jasangarrirako mikoetarako Aholku Batzordea).Estrategia egiteko jarraitutako metodologiakerabat berretsi du «prozesua edukia bezain Dokumentu horiek Batzorde Teknikoak egin ditugarrantzitsua» dela dioen goiburua. Horrekin, eta aurretik adierazitako sail eta erakunde artekoeragile sozioekonomikoen, erakundeetakoen, batzordeek aztertu dituzte.oro har herritarren eta, bereziki, gazteen Egoera-diagnostikoan argi eta garbi adieraztenpartaidetzari prozesu osoan ia etengabe eman denez, gure sistemak hiru mehatxu handi ditu aurrezzaion garrantzia nabarmendu nahi dugu4. aurre. Horiei erantzun egokia eman ezean, ongizate Prozesuak argi bereizten diren hiru fase izan sistema pixkanaka agortu egingo da ezinbestean:ditu. Lehenengoari prestakuntza esaten diogu, eta — Lehenengoak baliabideen agortzearekin du2010eko maiatzean hasi zen. Fase horretan, aipa- zerikusia. Baliabideak (energia, beste lehengaitutako batzorde guztiak eta hasierako dokumentu batzuk, elikagaiak, ura) urriak dira, eta gerometodologikoak sortu ziren. Bigarrenari diagnos- eta beharrezkoagoak dira munduko merkatue-tiko esaten diogu, 2010eko urrian hasi eta 2011ko tako gero eta herrialde gehiagorentzat; horiotsailean bukatu zen, eta Euskadiko garapenaren dela eta, gure ekoizpen egituraren lehiakorta-jasangarritasuna babesteko zortzi gako aurkitu dira. sunaren oinarriak berriro definitu beharreanAzkenik, hirugarren fasean, 2011ko ekainean amaitu gaude mundu ireki eta globalizatu honetan.zenean, estrategia bera egin zen. Azkeneko bi etapahorietan herritarren partaidetza prozesu luze eta — Bigarren mehatxua, oraingo energiasakonak egin dira, eta horiek estrategian jaso diren merkatuari estuki lotuta dagoena, klimaberariazko proposamenak egiteko aukera eman diete aldaketa da. Hori arintzeko errotik aldatugizarte eragileei eta herritarrei oinarritik hasitako behar dugu energia fosiletan oinarritutakobenetako eraketa prozesuan. energia eredua. Energia eredua aldatzen bada Diagnostikoaren fasea hiru dokumentutan ere, klima aldaketak eraginak sortuko ditu, etaoinarritu da5: horietara egokitzea beste aukerarik ez dugu 2020. urtetik harago, gero eta kanpoko fenomeno — 2030eko egoerak. Euskadin izango dituen atmosferiko gehiago daudela kontuan izanik. ondorioen gakoak. Euskadiko jarduera esparruan eragin zuzena duten zenbait — Hirugarrenak demografiaren eboluzioarekin esparrutan antzemandako makrojoeretan du zerikusia. Demografiaren eboluzioak oinarrituz. populazio bolumena egonkortzea eta atzera egitea ere ekarriko digu 2020tik — Euskadiko 2011ko Garapen Jasangarriaren harago. Adierazleak, jasangarritasuna definitzen duten parametro nagusiak zifren bidez Mehatxu horiek beste eskualde batzuekin adierazten ditu, Europako adierazleekin partekatzen ditugu; hala eta guztiz ere, bakoitzaren alderatuta. berariazko konponbideak beharrezkoak dira. — Egoera-diagnostikoa, Euskadi 2020an Hiru mehatxu handi horien eta gure errealitate jasangarria izan dadin, Eusko Jaurlaritzaren sozioekonomikoaren arteko elkarreraginaren ondo- zenbait sailek egindako diagnostiko sektoriale- rioz, diagnostikoak Euskadiko jasangarritasunerako tan, hiru lurralde historikoetan garapen jasan- bederatzi erronka6 identifikatu zituen. Horiek kon- garrirako estrategiak garatzeko egindakoetan, trastatu egin ziren herritarrekin hainbat partaidetza eta erabilgarri dauden jasangarritasunaren prozesutan7. Azterketa horren ondorioz, etaparen4 3. eranskina: Partaidetza prozesuaren laburpena.5 Dokumentazio guztia eskuragarri dago http://www.ecoeuskadi2020.net/eu//index.php webgunean.6 Honako hauek dira identifikatutako erronkak: 1. Ekoizpen eredua, enplegua eta lehiakortasuna. Euskadi ekonomia globalean; 2. Ekoizpena eta kontsumo jasangarria. Lehengaiak. Hondakinak eta birziklapena; 3. Klima aldaketa eta energia eredua; 4. Lurralde antolamendua eta erabilera. Biodibertsitaea eta ondare naturala; 5. Mugikortasuna eta azpiegiturak, eta garraioa; 6. Ongizate estatua; 7. Kohesioa eta gizarte solidaritatea; 8. Kultura eta gizartea eta 9. Gobernantza.7 Eragile sozioekonomikoei zuzendutako partaidetza prozesua. Lehen saioko ondorio teknikoak (2011ko urtarrilaren 25a eta 26a). http://www.ecoeuskadi2020. net/eu//index.php webgunean ikus daitezke. EUSKADIko GARAPEN JASANGARRIRAKO ESTRATEGIA 2020 9
  10. 10. amaieran, 2020. urtean Euskadi jasangarria izateko dokumentu honetan garatuko dugun estrategiaren zortzi gako hauek identifikatu ziren: edukia eratzen joan gara. 1. Baliabide natural urriak eta agortzear Prozesu osoan egindako lana nabarmendu daudenak. behar da: batetik, Lehendakariaren Gai Sozioekonomikoetarako Aholku Batzordeak 2. Mendekotasun energetikoa eta klima egindakoa, EcoEuskadi 2020 estrategia etengabe aldaketa. aztertu duen organo moduan; eta bestetik, 3. Lehioakortasuna globalizatzea. Innobasque Berrikuntzaren Euskal Agentziak 4. Aldaketa demografiko sakonak. egindakoa, partaidetza prozesuaren hedapena 5. Belaunaldien txandakatze desorekatua. koordinatu duen eragile moduan aritu dena. 6. Aldatzen ari den balioen sistemaren Azkenik, aipatu beharra dago Euskal Ekonomia hauskortasuna. eta Gizarte Kontseiluak Garapen Jasangarrirako 7. Mugikortasun eta garraio iraungaitzak. Estrategiari buruzko txostena egin duela 2011ko 8. Nazioarteko garapen desberdina. ekainaren 8an, eta hori izapidetzea egokia dela adierazi duela. Kontseilu horretako Garapen Adostutako gako horietan oinarrituta, 2011ko Ekonomikoko Batzordeak, EcoEuskadi 2020ren otsailaren amaieratik EcoEuskadi 2020 Euskadiko inguruko lanak egin dituenak, zenbait ohar sartu ditu Garapen Jasangarrirako Estrategia sortuz joan gara. txostenean; horietako gehienak estrategian jaso dira. Azken fase honetan, partaidetza prozesuak eta batzordeen lanak paraleloan egin dira. Horrela, estrategia egiteko prozesua etengabe elikatu dute. Partaidetza prozesu Kolektibo edo pertsona bakoitzak Euskadik jasanga- zabal eta bizia rriagoa izateko nolakoa behar duen esan du. Gainera, hori lortzeko jarduera ildoak zehaztu Partaidetza prozesuak garrantzi handia izan eta proposamen zehatzak egin dituzte. Horrela, du Estrategia egiteko garatutako operazio behetik gorako (bottom-up) eskema egin dugu, multzoaren barruan, eta hura osatzeko elementu ahalik eta eragile gehienek parte har dezaten, baldintzatzailea izan da. Eusko Jaurlaritzak adostasunik handiena lor dezagun eta euskal gogoetarako eta lankidetzarako partaidetza guneak gizartearen iritziak jasota gera daitezen. sortu ditu (elkarrekin sortze aktiboa). Helburua askotariko iritzi eta jarrerak biltzea izan da, Prozesua Eusko Jaurlaritzako sailetako gazteen, enpresen, gizartearen, erakundeen eta, oro teknikariek egindako ekarpenekin aberastu da. har, herritarren ikuspegitik. Horretarako, sail arteko foroetan, ideiak eta jarduera-ildoak proposatzeko saioak egin dituzte, Partaidetza bizia eta handia izan da; hortaz, ikuspegi hauek konbinatzeko: argi geratu da 2020ko Euskadiko Garapen Jasangarrirako Estrategia bat egitearen beharrari — Ekonomia eta Ingurumen Jasangarritasuna eta premiari buruzko adostasuna dagoela, eta epe (Ekonomia, Industria, Ingurumena, luzeko ikuspegia izan behar duela, gaur egungo Nekazaritza, Energia, Garraioa, Hezkuntza). sistemaren jasangarritasun ezari aurre egiteko. — Gizarte Jasangarritasuna (Osasuna, Enplegua, Gizarte Zerbitzuak, Ekonomia). Partaidetza prozesua zifra hauetan laburbil — Gobernantza (Lehendakaritza, Ekonomia, daiteke: Administrazio Publikoa). — 50 partaidetza gune fisiko eta birtual. 2011ko maiatzean garatutako aurrez aurreko — 78 aurrez aurreko bilera edo tailer. partaidetza prozesuaren bidez aztertu ondoren8, — 388 erakunde. 8 Eragile sozioekonomikoei zuzendutako partaidetza prozesua. Bigarren saioaren Ondorio Teknikoak (2011ko maiatzak 9, 10 eta 11). http://www.ecoeuska- di2020.net/eu//index.php webgunean ikus daiteke.10 EcOEUSKADI 2020: ETORKIzUN JASANGARRI bATERANzKO lEIhO ESTRATEGIKOA
  11. 11. — 2.502 bertaratu eta 2.368 protagonista; horietatik Elementu bereizgarri moduan, herritarrek parte 1.616 gazte. hartzeko bide osagarri eta berritzailea ireki dugu, Eus- — 832 erabiltzaile sareko espazio irekietan eta sare kadiko jasangarritasunari buruzko diskurtso soziala sozialetan. jasotzeko eta, horrela, kontzeptu horretara herritarren — EcoEuskadi 2020ri eskainitako 9.350 partaidetza ikuspegitik hurbiltzeko. Horretarako, metodologia lanordu baino gehiago. kualitatiboa (etorkizuneko tailerrak) garatu dugu, gizartearen diskurtsoaren sakontasuna eta garapena Horretarako, bi bide bereiziri jarraitu diegu: ezagutzeko, ezaugarri desberdinetako pertsonekin — Aurrez aurreko ohiko bidea. talde dinamikak eginez, hiru parametroren arabera — Bide birtuala, gizarte sareetan oinarritutakoa. (lurralde historikoa, adina eta landa/hiri ingurunea). Landutako informazio guztia erabilgarri jarri dugu Emaitzek egiaztatu dute herritarrek garapen jasan-http://www.ecoeuskadi2020.net/eu//index.php web garriaren inguruan duten kontzeptua positiboa dela,gunearen bidez, eta hori komunikazio eta partaidetza baina oraindik urrun dagoela edo arrotza dela, etor-prozesuaren etengabeko erreferentzia izan da. kizunarekiko erantzukizunarekin lotua, eta funtsean, Erakundeen ikuspegia ondokoek eman dute: pro- ingurumenarekin eta eredu energetikoarekin. Halazesua osatzen duten batzordeek, udalek (Udalsarea ere, garapen jasangarriaren eta kohesio ekonomiko eta21 Jasangarritasunerako Udalerrien Euskal Sarea- sozialeko alderdien arteko lotura falta argia nabar-ren bidez), Eusko Jaurlaritzako sailen eta sail arteko mendu da.saioek, euskal unibertsitateek eta Q-Epeak (ErakundePublikoen Elkargune Aurreratua). Prozesu honen bidez, Bizi-Kalitatearekin eta Jasan- garritasunarekin lotuta dagoen azterketa kuantitati- Eragile sozioekonomikoen ekarpena, berriz, on- bo aitzindaria egin dugu9. Emaitza nagusien arabera,dokoek: besteak beste, Izaitek (Iraunkortasunerako euskal herritarrek bizi-kalitatearen kontzeptura lotutaEuskal Enpresen Elkartea), Bai+5-ek (Eusko Ikas- dauden ekonomia, gizarte eta ingurumen alderdieikuntzaren iraunkortasunari buruzko gogoeta foroa),Garapenek (Euskal Garapen Agentzien Elkartea) eta buruz egindako haztapena oso orekatuta da. Merka-teknologia-zentroek. tu globalizatu batean egonda, enplegua eta euskal enpresen lehiakortasuna etorkizuneko alderdi nagu- Etorkizuneko proiektu bat egiterakoan, gazteak oso sitzat jotzen dituzte, eta horrez gain, Euskadiko lehenkontuan hartu behar dira, eta bereziki, hezkuntza sektorea bultzatzeko eta hari laguntzeko sentikorta-zentroetan. Deustuko Unibertsitatean, Mondragon sun berezia antzematen da. Biztanleen zahartzeak etaUnibertsitatean, Euskal Herriko Unibertsitatean,Lanbide Heziketako zentroetan eta bigarren jaiotza-tasa baxuak eragin ertaina dute garrantziarenhezkuntzako eta batxilergoko hiru lurraldeetako araberako eskalan. Belaunaldi arteko eta nazioartekoikastetxeetan lansaioak egin dira, baita hainbat erantzukizuna da nabarmendu den beste alderdie-gazte elkarterekin ere. tako bat. Gehienok badakigu gaur egungo baliabideen kontsumoak etorkizuneko belaunaldien ongizatea Azkenik, herritarrek beren ekarpenak egin dituz- arriskuan jartzen duela, eta herrialde behartsueneite webgunearen eta sare sozial nagusien (Facebook,Twitter, Tuenti, Open Ideiak, eta abar) bidez; hori dena lagundu behar zaiela.Lehendakaritzari atxikitako Gobernu Irekirako eta Estrategia egiterakoan ekarpenak bistaratzeko ele-Interneteko Komunikaziorako Zuzendaritzarenlaguntza eta koordinazioarekin. Herritarrek parte mentu gisa izan duen garrantzia dela eta, EcoEuskadihartzeko bide horiez gain, Tokiko Agenda 21en foroak 2020ren osagarri izango den beste dokumentu batean,egin dira hainbat udalerri eta eskualdetan, eta hainbat partaidetza prozesua deskribatu, eta lortutako datuakGKE ere lanean aritu dira. emango dira.9 Eusko Jaurlaritzaren Soziologia Azterketetarako Kabineteak 1.200 pertsonari egindako inkesta, Euskadiko jasangarritasunaren gaur egungo eta etorkizuneko gakoei buruzko galdeketaren bidez. 2011ko maiatza. Ikus 4. eranskina. EUSKADIko GARAPEN JASANGARRIRAKO ESTRATEGIA 2020 11
  12. 12. ESTRATEGIAREN Oso garrantzitsuak diren hiru kapitulurekin osatzen da estrategia. Hauexek dira: ESKEmA — Aginte koadroa, hiru adierazle dituena (erreferentziazkoak, politiken jarraipena eta estrategiaren kudeaketako aurrerapau- EcoEuskaldi 2020 Euskadiko Garapen soak). Jasangarritasunaren bilakaeraren Jasangarrirako Estrategia, funtsean, irudiko trian- irakurketa zuzena egiteko aukera ematen geluan ikusten den eskemari jarraituz egituratu da: du eta Estrategiaren eraginkortasuna ebaluatzeko abiapuntua da. Egitekoa — Kudeaketa eredua, EcoEuskadi 2020 Estrategiaren izateko arrazoia jasotzen du. ekimena aldizka jarraitzeko, ebaluatzeko eta Euskadik jomugatzat duen herrialde proiektua berrikusteko prozedura ezartzen duena. islatzen du. — Sektorekako politiketan jasangarritasun Ikuspegia irizpideak txertatzeko ildoak, euskal Nahitako bide edo asmo moduan, 2020. urtean administrazioaren politiketan jasangarritasun printzipioak jasotzeko geure buruak nola ikusi nahi ditugun eta besteek erabili beharreko irizpideak jasotzen gu nola ikustea nahi dugun adierazten du. dituztenak. Printzipio gidariak Azkenik, estrategiak lau eranskin ditu, eta hauxe Politikak eta erakundeen lidergoa bideratu behar da haien edukia: dituzten oinarrizko printzipioak. 1. Gobernuaren planak eta EcoEuskadi 2020 Garapen Jasangarrirako Estrategiaren Helburu estrategikoak helburu estrategikoak lerrokatzea. Ikuspegitik zuzenean ondorioztatuak, ikuspegi 2. EcoEuskadi 2020ko helburuak eta foru horretan aurrera egiteko garatu beharreko hel- aldundietako Garapen Jasangarriko planen buru partzialak islatzen dituzte. helburuak bat etortzea. Jarduera ildoak 3. Partaidetza prozesuaren laburpena. Adierazitako helburu estrategikoetarantz aurrera 4. Herritarrak eta garapen jasangarria. egiteko proposatzen diren jarduera nagusiak. Aurretik aipatu dugun bezalaxe, partaidetza Zeharkako ikuspegiak prozesuaren berezitasuna eta Estrategia egiteko izan duen garrantzia dokumentu Lehentasunezko jarduera esparruak dira, osagarri baten sartuko dira, eta horrek Euskadiko jasangarritasunaren hiru dimentsioetan aldi Jasangarritasunerako Estrategia 2020 osatuko du. berean eragina dutenak, Administrazioaren koordinazio bertikal eta horizontala behar Horrez gain, Jasangarritasun irizpideka dutenak eta helburu estrategikoak lortzeko sektorekako politiketan eta estrategia sartzeko oztopo bihur daitezkeenak. gida egin da.12 EcOEUSKADI 2020: ETORKIzUN JASANGARRI bATERANzKO lEIhO ESTRATEGIKOA
  13. 13. EcoEuskadi 2020garapen jasangarrirakoEstrategiaren eskema EGITEKOA zE IKUSPEGIA hA RK AK PRINTzIPIO GIDARIAK O IK US PE hElbURU ESTRATEGIKOAK GI AK JARDUERA IlDOAK2. irudia. EUSKADIko GARAPEN JASANGARRIRAKO ESTRATEGIA 2020 13
  14. 14. EcOEUSKADI 2020ESTRATEGIA:XEdEa
  15. 15. EcoEuskadi 2020 Estrategiaren egitekoa Eusko Jaurlaritzaren eta gainerako administrazio publikoen sektorekako politiken integrazio plataforma izatea da, herritarren parte-hartze aktiboaz herrialde proiektu bat gauzatzeko. Proiektu horretarako zenbait helburu, arau eta printzipio erabakiko dira, herrialdearen jasangarritasun ekonomiko, sozial eta ingurumenekoa bermatzeko. Bestalde, erreferentziazko mugarriak ezarriko dira, egindako aurrerapenak aldizka ebaluatzeko.Horrek honako hau dakar: — Ekonomia, gizarte eta ingurumen jasan- garritasuna bermatuko duten helburuak,— Gobernuaren sektorekako politika ildoak eta printzipioak hitzartuz: guztietarako integrazio plataforma izatea: Estrategiak ekintza planik barne hartzen EcoEuskadi 2020k, printzipioz, ez du ez badu ere, sektorekako planetan sartu eta ekintza berririk barne hartu nahi; Gobernua- garatu behar diren helburuak eta printzipio ren estrategiak integratzea eta koherentzia nagusiak izango ditu. Beraz, helburuek ematea baino ez du nahi. etorkizuneko plan eta estrategiak baldintzatu ahal izango dituzte.— Baita gainerako administrazio publikoena ere: — Herritarren parte-hartze aktiboarekin: Halaber, foru aldundiena eta udalena, beraz, Herritar aktiboek arauak, planak eta helburuak lortzeko, ezinbestekoa da haiek ere estrategiak egiteko prozesuetan parte hartzea parte hartzea, eskumenak administrazioaren eskatzen dute. Horrez gain, jasangarritasune- mailen artean banatzen direlako. rantz aurre egiteak herritarren jarraibideak eta jarrerak aldatzea ere eskatzen du. Beraz,— Herrialde proiektua: ezinbestekoa da herritarrek parte hartzea, Herrialde osoaren ikuspegiak eta jarduerak eraginkorrak izan daitezen. lehentasunek nagusi izan behar dute, eta administrazio publikoak beste kontratu bat — Egindako aurrerapenak aldizka ebaluatzeko egin behar du gizartearekin. Horrela, beste aukera ematen duten erreferentziazko muga- gobernantza modu bat finkatu behar da, rriak ezarriz: pertsonen eta erakundeen atxikimendua Helburu eta printzipio gidariez gain, Garapen lortzeko. Jasangarrirako Estrategiak aginte koadroa eta zenbait jarraipen adierazle izango ditu. Horiek, erreferentzia moduan erabiliko dira, ezarritako helburuak lortzen egindako aurre- rapena aldizka ebaluatzeko. 15
  16. 16. EcOEUSKADI 2020ikuspEgia
  17. 17. Euskal Metropoli moduan egituratutako herrialdea, kohesionatua, bakean bizi diren herritar aske eta osasuntsuek egina, gaur egungo ekoizpen sistema ekonomia berri, ekoeraginkor eta karbono gutxiko, lehiakor eta ireki, hezkuntzan, ikerketan, ezagutzan, berrikuntzan eta ekintzailetzan oinarritutakoa bihurtzeko konpromiso aktiboa hartzen duten herritarrek, biztanleen ongizate eta bizi-kalitateari eusteko asmoz; mundura irekitako herrialdea, baina kultur nortasunarekin, natur baliabideekin eta biodibertsitatearekin arduratsua, pertsonen talentua garatu eta leialtzeko aukera emango duen etorkizun erakargarria eraikitzeko, eta planetaren eta bertako herritarren garapenarekin konprometitua. Estrategia egin aurretik euskal ekoizpen, gizarte Horregatik finkatu genuen helburu hori, haueta ekologia sistemari buruzko lehen diagnostiko lortzeko:bat10 egin da. Diagnostiko horrek argi utzi duetorkizunean jasangarria ez izateko arriskua dagoela. «Garapen jasangarriaren abangoardian koka-Diagnostiko hori partaidetza prozesu irekian parte tuko den herrialde proiektu baten sorreranhartu duten herritarrekin aztertu da, eta horren aurrera egitea».ondorioz, euskal sistema etorkizunean jasangarriaizateko zortzi erreferentzia gako edo elementu Alegia:aurkitu dituzte11. Euskal Metropoli moduan egituratutako herrial- Gako horietan oinarrituz, Garapen Jasangarriko dea, kohesionatua, bakean bizi diren herritarEstrategiarako helburu bat finkatu genuen. Helburu aske eta osasuntsuek egina, gaur egungo ekoiz-horrek 2020. urtean geure buruak nola ikusi nahi pen sistema ekonomia berri, ekoeraginkor etaditugun eta besteek gu nola ikustea nahi dugun karbono gutxiko, lehiakor eta ireki, hezkuntzan,laburtzen du. Badakigu helburu hori lortzeko, nondik ikerketan, ezagutzan, berrikuntzan etaabiatzen garen kontuan hartuz, zenbait ekintza egin ekintzailetzan oinarritutakoa bihurtzeko konpro-behar ditugula, eta ekintza horiek, euskal Adminis- miso aktiboa hartzen duten herritarrek, biztan-trazio publikoaren, herritarren eta beste eragile leen ongizate eta bizi-kalitateari eusteko asmoz;batzuen konpromisoa eskatzen dutela. Ezer ez da mundura irekitako herrialdea, baina kultur nor-berez etorriko. tasunarekin, natur baliabideekin eta biodibertsi- Bestalde, badakigu ikuspegia, egiazki, ez dela tatearekin arduratsua, pertsonen talentua garatuhelburu bat, norabide bat baizik: ez dago garapen eta leialtzeko aukera emango duen etorkizunjasangarriko egoerarik, modu jasangarrian aurrera erakargarria eraikitzeko, eta planetaren eta ber-egiteko moduak baizik. tako herritarren garapenarekin konprometitua.10 2020. urtean Euskadi jasangarria izateko diagnostikoa. http://www.ecoeuskadi2020.net/eu webgunean eskuragarri dago.11 Jasangarritasun giltzarriak Euskadin. http://www.ecoeuskadi2020.net/eu/index.php webgunean ikus daiteke. 17
  18. 18. Formulazio honek dakar: — Gaur egungo ekoizpen sistema ekonomia berri, ekoeraginkor eta karbono urrikoa — Baterantz zuzentzeko: bihurtzea: Herrialde integratu gisa pentsatu, diseinatu Garapen jasangarriak gure ekoizpen sistema eta eraikiko da, hau da, osotasun ikuspegia- aldatzea dakar —garapen jasangarriaren eredu rekin. Horren arabera, lurralde, eskualde eta berria ezartzen du, hiru dimentsioduna eta udalerri bakoitza, bere nortasunarekin eta berrikuntzari gero eta rol garrantzitsuagoa berezko bokazioarekin, osotasunaren arabera ematen diona—, gaur egungo erronkei berrinterpretatuko da. erantzuteko, eta bereziki, natur baliabideen agortzeari, baita energia eredua sistema libre — Garapen jasangarriaren abangoardian koka- eta energia fosiletatik oso mendekoa ez den tuko dena: batera aldatzeko beharrari erantzuteko ere. Euskadi herrialde aurreratuenen artean kokatu da ekonomia eta gizarte garapenari dagokio- — Lehiakorra eta irekia: nez, eta aurrera jarraitu behar du ezagutzaren Bere nortasuna eta egiten duena bikainak garapenean eta ekonomia jasangarri berriaren izateak nazioartean arrakastaz lehiatzeko lorpenetan. aukera ematen diote. Globalizazio ekonomikoak ezinbesteko egiten du ekonomia — Euskal Metropoli gisa egituratutako lehiakor eta ireki baterantz aurrera egitea, herrialdea: balio erantsi gero eta handiagoarekin Tokien arteko denbora eta distantzia oso txi- ekoitzitako ondasun eta zerbitzuak trukatzeko. kiak direnez, ekipamenduak hiri handi batenak izango balira bezala sortu eta diseinatzen di- — Hezkuntzan, ikerketan, ezagutzan, ekintzai- tuen herrialde bat, herritar guztientzat esku- letzan eta berrikuntzan oinarritutakoa: ragarria dena, natura-ingurunean txertatua, Aurrera egiteko —eta are gehiago abangoar- irekia eta bere ingurunean integratua. dian kokatzeko—, ikertu, jakin, ezagutu eta aplikatu egin behar da. Zientzia eta Teknolo- — Kohesionatua: gia sistema, beraz, ekonomia berriaren pieza Solidarioa eta berdintasunezkoa, garrantzitsua da. Hori garatzeko, ikertzeko desberdintasun faktoreak zuzentzen saiatuko bokazioa eta munduko lankidetza sare batean dena, eta hala, berdintasunezko aukera maila txertatutako bikaintasun zentroak behar dira. onargarria bermatuko duena bertakoen bizi Eta ekintzaileak ere eskatzen ditu, enpresa proiektu osasungarria garatzeko. Enplegua, ekimen berrien aldeko apustua egiteko. Hala- trebatzeko hezkuntza, gizarte eta osasun zer- ber, abangoardiakoa izan nahi duen herrialde bitzuen hornidura unibertsala eta elkartasuna batek kalitatezko hezkuntza sistema behar du, dira giltzak. eskola arrakasta lortuko duena eta hezkuntza eta trebakuntza edukiak lan merkatuak eskatu- — Bakean bizi diren herritar aske eta tako gaitasunetara egokitzeko aukera emango osasuntsuek egina, zeintzuek ondoko duen modu malgu batean egituratuta egongo alderdiekin konpromiso aktiboa izango duten: dena. Aspaldiko partez lehen aldiz aske, bakean eta indarkeriarik gabe bizi diren, eta bai beraien — Biztanleen ongizatea eta bizi-kalitatea ba- eguneroko gizarte bizitzan, bai lan munduan, besteko: bizi ohitura eta baldintza osasungarriekin Lehiakorrak izaten jarraitzeko, ezinbestekoa da modu aktiboan inplikatzen diren gizon- ekoizpen eredua aldatzea.Eta izan behar dugu, emakume guztiek aktiboki hartutako gure bizi-kalitateari eusteko eta gure gizarte konpromisoa beharrezkoa da. Osasuntsu eta osasun babeseko sistema finantzatzeko, egotea ez da gaixotasunik ez izatea bakarrik; baita eredu demografiko eta sozialen aldake- aitzitik, osasuna baldintzatzen duten faktoreak tak eragiten dituen behar berriei aurre egiteko ere kontuan hartu behar dira, pertsonek ere. Aldaketa horien artean, mendeko pertsona garapen orekatua izatea ahalbidetzen duten kopuruaren igoera, gaixotasun kronikoen pre- gizarte, ingurumen eta lan baldintzei eusten balentzia eta kultura ereduak gero eta desber- zaien ere barne hartuta. dinagoak izatea ditugu. Ez da baliabide kontua18 EcOEUSKADI 2020 IKUSPEGIA
  19. 19. bakarrik; administrazio publikoa eraginkorta- — Planetaren garapenarekin eta planetako sunez kudeatu beharra ere badago, adminis- herritarrekin konprometituta: trazio bikoiztasunak saihesteko eta sistemaren Gure bizimodu tradizionalaren jasangarritasun ekitate ezak desagerrarazteko, zahartzen ari eza dimentsio arazoa da eta planeta osorako dela eta errealitate berrietara egokitu behar inplikazioak ditu. Bestalde, zaila da barruan duela badakien herrialde baten ikuspegiarekin. solidarioa izatea, herrialde behartsuenetako desberdintasunei eta gabeziei begiratzen ez— Mundura irekia: badiegu. Herrialde garatuek, eta haien artean Erronken dimentsioak eta mundu garatu Euskadi dago, beraiek ere nazioarteko garapena- osoak partekatzeak bideari bakarrik ekiteko ren arduradunak direla onartu dute. tentazioa baztertzeko eskatzen dute. Sareko lankidetzaren filosofia ezinbestekoa da ezagutzak partekatzeko eta azkarrago Europar Batasunak beste izen batekin, Europa aurrera egiteko. 2020 Estrategiaren bidez, egiten duen bezala, gurea asmoak hauxe defendatzen du: hazkunde zentzudun,— Baina kultur nortasunarekin arduratsua: jasangarri eta integratzailea: Euskadik kultur nortasun indartsua du eta hori, berez, gizarte kapitala da mundu — Hazkunde zentzuduna: ezagueran eta globalizatuan. Ekonomiaren globalizazioak eta berrikuntzan oinarritutako ekonomia garatzea. nazioartekotzeak ez dute kaltetu behar berez dituen ezaugarri idiosinkratikoak indartzea; — Hazkunde jasangarria: baliabideak eraginkorta- izan ere, beste kultura batzuetako gero eta sun handiagoaz erabiltzen dituen ekonomia bat etorkin sustatzea, berdea eta lehiakorragoa. gehiago dituen gizarte honetan faktore integratzailea izan behar du. — Hazkunde integratzailea: enplegu maila han- diko ekonomia sustatzea, ekonomia, gizarte eta— Natur baliabideak eta biodibertsitatea: lurralde kohesioa ekarriko duena. Euskadiko natura ingurunearen eta biodiber- tsitatearen kalitateak, bertakoa izatearen eta Hiru lehentasun horiek elkar indartzen dute, eta nortasun sentimenduei laguntzeaz gain, Europako XXI. menderako merkatu-ekonomia sozia- herritarren bizi-kalitatea aberasten duen kapi- laren eredua eskaintzen dute. tal naturala dira, beraz, urbanizazioak, komu- nikazio bideek edo ekoizpen jarduerek haiek babestearekin eta garatzearekin bateragarriak izan behar dute.— Pertsonen talentua garatzeko eta leialtzeko etorkizun erakargarria eraikitzeko: Gizakiaren perspektibak iluntzen dituzten erronkak gainditzea esfortzu eta baliorik one- nak xaxa ditzakeen, eta hala, pertsona guztien, eta bereziki gazteen, erronka profesionalei eta bizipenei erantzuteko aukera eman dezakeen ilusio iturria da. EUSKADIko GARAPEN JASANGARRIRAKO ESTRATEGIA 2020 19
  20. 20. PRINTzIPIOGIDARIAK
  21. 21. «Ustez aurrerapenera zuzenduta dauden gaur egungo ekintza asko eutsiezinak dira; jadanik eskasak diren natur baliabideen gainean zama astunegia jartzea dakarte. Gerta daiteke ekintza horiek etekinak islatzea gure belaunaldiko balantze orrietan, baina gure seme-alabek galerak heredatzea dakar» Ingurumenari eta Garapenari buruzko Nazioarteko Batzordea Estrategiak antzemandako jasangarritasun baditu, etorkizuneko belaunaldiek beren beharriza-ezaren arrazoi askoren gainean (esaterako, nei erantzuteko izango dituzten aukerak arriskuanerregai fosiletan oinarritutako eredu energetikoa jarri gabe».ordezkatzea) zuzenean eragitea eskatzen duelaalde batera utzita, garapen jasangarriak politikak Zama etiko handiko kontzeptua dugu. Bainadiseinatzeko edo ekintzak ebaluatzeko beste modu ebidentzia zientifiko bat ere nabarmentzen du:batekin zerikusi handia du. Politikak diseinatzeko une jakin batean ekosistema globalak karga edomodu desberdin horrek inplikazioei buruzko az- asimilazio gaitasunean muga bat duela.terketa zabalagoa eskatzen du, bai denborari, baiespazioari dagokienez: «Ustez aurrerapenera zuzenduta dauden gaur egungo ekintza asko eutsiezinak dira; — Denboran zehar dituen ondorioei begiratu jadanik eskasak diren natur baliabideen behar zaie, etorkizuneko belaunaldietan ere gainean zama astunegia jartzea dakarte. eragina izan baitezakete. Gerta daiteke ekintza horiek etekinak — Zuzeneko eraginez haratago dituzten inplika- islatzea gure belaunaldiko balantze orrietan, zioak aztertu behar dira, beste arlo batzuk ere baina gure seme-alabek galerak heredatzea barne hartuz (ekonomikoak, baliabideak, gizarte dakar» taldeak), ez dagokion politikaren berariazkoak Ingurumenari eta Garapenari buruzko bakarrik. Nazioarteko Batzordea Hortaz, azterketaren denbora luzetara zabaldu Horren ondorioz, belaunaldi bakoitzak, baliabideakbehar da, eta espazioa eta interes taldeak zeharka. kudeatzen dituenean, etorkizunean ere pentsatu Ikuspegiaren zabaltze hori garapen jasanga- behar du, baliabideak belaunaldien eta mundukorriaren definizioan bertan agerian geratzen da. eskualdeen artean zuzen banatzeko: pertsonaDefinizio horrek Bruntland txostenean jaso zenetik bakoitzak beharrezkoak diren baliabideak eskurabaliozkoa izaten jarraitzen du12: «garapena jasan- izan behar ditu, gaur egungo belaunaldian etagarria da gaur egungo beharrizanak bermatzen etorkizunekoetan.12 Gure etorkizun komuna, Brundtland Batzordearen txostena, Nazio Batuen Erakundea, 1987. 21
  22. 22. Praktikan, jasangarritasuna aztertzea ez da printzipio bati jarraituta txertatu behar da, Gara- hain erraza, ez eta begi-bistakoa ere. Askotan, pen Jasangarrirako Estrategian nahiz azterketaren ardatz batean irabaziak daude, Euskadin eragina duten goragoko lurralde baina beste batzuetan galerak. Konponbideak, esparruko beste akordio eta estrategia prozedura moduan, eragin moten azterketa sakona batzuetan ezarritako ildoak, erritmoak eta egitea eskatzen du, eta horrez gain, gardentasuna helburuak egokituta. behar da ebaluazio prozesuetan. Bestalde, interes-taldeek parte hartu behar dute, irtenbide Horretarako, politiken edo ekintza planen orekatuak aurkitzeko. prestaketan, hasierako faseetatik, zerikusia duten erakundeen arteko irtenbideen Prozesu hori gidatzeko, argi ezarri behar dira azterketa gurutzatua ezarri behar da. Erabaki administrazio publikoaren goi instantziek politiko garrantzitsuak hartzeko, eragin bultzatu behar dituzten politikak eta erakunde ekonomiko, sozial eta ingurumenekoa modu lidergoa zuzentzeko oinarrizko zenbait printzipio. garden, partaidetzazko eta erlazionatuan Helburu horrekin aurkeztu dira dagoeneko, ebaluatu diren proposamenetan oinarritzea abiapuntu modura, oinarrizko lau printzipio ziurtatu behar da. Bukatu ondoren, programen hauek: ebaluazioa ere oso garrantzitsua da eraginkorrak diren eta xede taldeetan eragina duten jakiteko, baita zehar ondorioak dituzten jakiteko ere. A) Belaunaldi arteko erantzukizuna (etorkizuneko belaunaldien aurrean Erabaki prozesuen gardentasuna eta haien erantzukizunak hartzea) eraginpeko interes taldeen parte hartzea oso garrantzitsuak dira, sor daitezkeen interes Printzipio honen ondorio zuzena da gaur egungo gatazkak konpentsatzen direla bermatzeko. beharrak ez direla baliabide ez-berriztagarriak Horrela, erabakiek garapen jasangarriaren agortuz estali behar. Bestalde, etorkizunarekiko ikuspegiari dagokion garrantzia ematen erantzukizunak arreta printzipioa errespetatzea lagunduko da. Lantze prozesuan antzematen ere ekartzen du (osasunaren eta ingurumenaren diren gatazken berri eman behar da eta hartutako gaineko kalteak saihestea, baita horren inguruko erabakiak behar bezala arrazoitu behar dira. behin betiko ebidentzia zientifikorik ez badago ere). Halaber, kutsatzen duenak ordaintzen du printzipioa aplikatzea, zamak gaur egungo edo C) Politika bakoitzak ekonomia, gizarte eta etorkizuneko belaunaldiko beste talde batzuetara ingurumen dimentsioetan dituen ez hedatzeko. ondorioak modu orekatuan hartzea, hiru ardatzetan aurrerapen orekatua bermatzeko B) Garapen jasangarriaren ikuspegia politika guztien muinean sartzea, sailen eta politika Politikak diseinatzerakoan, helburuen dimentsio sektorialen esparruen arteko koherentzia hirukoitza barne hartu eta ebaluatu behar da eta koordinazioa hobetzeko (ikuspegi integral edo holistikoa bermatzeko). Printzipio horrek esan nahi du garapen Ebaluaziorako metodologia eta prozedura jasangarria ez dela politika sektorial soil bat zehatzak egitea alde batera utzita, hiru garapen gehiago. Gakoa da zerikusia duten sail eta ardatzen arteko orekari eustea eta trukeak egitea erakunde guztiek jasangarritasunaren ikuspegia oso zaila da. Gardentasun printzipio zorrotz bat hasieratik txertatzea politikak diseinatzeko eta aplikatzeak bakarrik bermatzen du erabakiak gauzatzeko moduan. eztabaida zintzo eta ireki baten ondoren hartzea, alternatibak zorrotz aztertuta, eta herritarrek, Ikuspegi hori, logikoa denez, hartutako eragile nagusiek nahiz gizarte erakundeek erraz nazioarteko konpromisoekiko koherentzia ulertu ahal izatea.22 PRINTzIPIO GIDARIAK
  23. 23. D) Ardurakidetasuna mizatuta, ingurunean ahalik eta eraginik txikiena izateko eta gizartearentzat sortutako balioa ahalik Garapen jasangarria ez dagokio autonomia eta handiena izateko.erkidegoko administrazio orokorrari bakarrik.Beraz, funtsezkoa da administrazio publikoaren Politiken jasangarritasunak, beraz, batetik, (i) admi-mailetan garapen jasangarriaren aldeko elkarteak nistrazioaren mailen arteko lankidetza eskatzen du,eta partzuergoak bultzatzea, gizarte eragileekin eta, bestetik, (ii) interes taldeek eta herritarrek, oroeta, oro har, herritarrekin. har, laguntzea. Herritarrek jasangarritasun arazoen alderdiak ulertzea ezinbesteko baldintza da irtenbi- Enpresek eta korporazio pribatuek, erantzukizun deetan aurrera egiteko. Beren planteamenduetansozial korporatiboaren printzipioetan oinarrituz, gizarte zibila barne hartzen ez duten estrategiakjasangarritasunari arreta jarri behar diote estrategia ezinbestean mugatuak eta ziur asko alferrikakoaketa operazio arruntetan, ekoizpen prozesuak opti- izango dira. EUSKADIko GARAPEN JASANGARRIRAKO ESTRATEGIA 2020 23
  24. 24. hElbURUESTRATEGIKOAK
  25. 25. EcoEuskadi 2020: bederatzi helburu estrategikoak Ikuspegiaren formulaziotik asmo estrategiko argia Aintzatespen hori lortzeko, ikuspegian jasota dau- ondorioztatzen da: Garapen jasangarriaren aban- den zenbait helburu partzialetan nabarmen egin be- goardian jartzea Euskadi. Helburua ez da garapen har da aurrera. Landu beharreko helburuen arabera, jasangarri soila lortzea, gure bizi, ekonomia, gizarte bederatzi helburu estrategiko hauek bereiz daitezke: eta ingurumen baldintzen garapen orekatuan bikain- tasuna aintzatestea baizik.01EUsKAdi EKONOmiAbERRitZAilE, lEhiAKOR, 02 EUsKAdi ERAbAt iNtEgRAtZAilEA dEN EtA 03 giZARtE bAbEsEKO sistEmAK iNdARtZEA,EKOERAgiNKOR EtA iREKi ENPlEgU, hEZKUNtZA, gARAPEN hARmONiKOA,bihURtZEA PREbENtZiO ZEiN OsAsUNgARRiA EtA ElKARtAsUN ARlOEtAN bidEZKOA bERmAtZEN KOhEsiONAtUtA dAgOEN jARRAi dEZAtEN hERRiAldE gisA sENdOtZEA04gURE NAtUR bAliAbidEEiEtA biOdibERtsitAtEARi 05 jAtORRi fOsilEKO ENERgiEKiKO 06 lURRAldE bARRUAN EgitURAtZEKO EtAEUstEA, lURRAldEA, mENdEKOtAsUNA KANPOAldEAREKiNAZPiEgitURAK, miNimiZAtZEA, bEROtEgi lOtURA lEhiAKORRAEKiPAmENdUAK EtA EfEKtUKO gAs isURiAK iZAtEKO AUKERA EmANgOEtXEbiZitZAK ERREsPEtUZ mURRiZtEA EtA KlimA dUEN mUgiKORtAsUNEtA OREKAZ ANtOlAtUtA AldAKEtAREN ERAgiNAK iNtEgRAtUKO EREdU miNimiZAtZEA jAsANgARRiAgO bAt gARAtZEA07KAlitAtEZKO hEZKUNtZAEtA bAliO sistEmA sORtZEA, 08 bERRitZAilEA, ERAgiNKORRA, 09 EUsKAdiK milURtEKOKO hElbURUAK bEtEtZEN,EsKOlA ARRAKAstA lORtZERA AbEgitsUA EtA EtA, ORO hAR, hERRiAldEbidERAtUtAKOA, mAlgUA EtA, hERRitARRENtZAt tXiROENEK gARAPENhEZKUNtZA ZEiN tREbAKUNtZA gARdENA dEN jAsANgARRiA lOREdUKiEN AldEtiK, lAN AdmiNistRAZiO PUbliKO dEZAtEN lAgUNtZEAmERKAtUAK EtA giZARtEAK bAt EZARtZEAbiZitZA OsOAN ZEhAREsKAtZEN ditUZtENgAitAsUNEtARA EgOKitUA,jAsANgARRitAsUNA ARlOgUZtiEtAN bARNE hARtUtA 25
  26. 26. 01 1. helburu estrategikoa EUsKAdi EKONOmiA bERRitZAilE, lEhiAKOR, EKOERAgiNKOR EtA iREKi bihURtZEA Euskal ekonomia ekonomia irekia eta lehiakorra da egun, eta industria ekoizpenean oinarritzen da. Horri esker, egungo belaunaldiak bizi duen bizi kalitatearen maila lortu du, eta inguruko beste ekonomien gainetik dauden sendotasuna eta berreskuratzeko gaitasuna erakutsi ditu. Etorkizun hurbilean, nazioarteko lehia handitzearen, zeharkako jarduera askori eragiten dien globalizazioaren, eta energien zein lehengaien agortzearen eraginez, nazioartean lehiakorrak izaten jarraitzeko, teknologia eta prozesu eraginkorrak garatu beharko ditugu; produktuen ziklo integralaren ikuspuntutik energia baliabideak eta lehengaien erabilera optimizatzen dituzten teknologia eta prozesuak garatu ere. Horretarako, ezagutza aurreratu berria garatu behar dugu, zientzian eta horren aplikazio teknologikoetan oinarritutakoa, eta demografikoki geldituta dagoen edo atzeraka egiten ari den gizarte bateko lanpostuen balio erantsia handituko duena. Herrialde txikia garela onartuta, mundu mailako sareetako beste eragile batzuekin lankidetzan arituz errazago lortuko dugu, kosta ahala kosta autonomoki garatuta baino. 02 2. helburu estrategikoa EUsKAdi ERAbAt iNtEgRAtZAilEA dEN EtA ENPlEgU, hEZKUNtZA, PREbEN- tZiO ZEiN ElKARtAsUN ARlOEtAN KOhEsiONAtUtA dAgOEN hERRiAldE gisA sENdOtZEA Euskal gizartearen bereizgarriak gizarte elkartasunaren maila altua eta berdinzaletasun handia izan dira, eta gizarte-egoera txarrean dauden gutxiengoei arreta berezia eman zaie. Gizarteratzearen faktore nagusia pertsonen gaitasunaren araberako kalitate oneko lanpostuak lortzea da, zalantzarik gabe. Hori lortzeko, hezkuntza sistema pertsonen potentziala garatzera bideratuta egotea funtsezkoa da, gero eta interaktiboagoa, anitzagoa eta irekiagoa den gizartean. Enplegu egokiak eta hezkuntza motibagarriak bizi ohitura osasungarriak eta integratzaileak izaten lagundu behar dute. Bestetik, osasun eta gizarte zerbitzuek gure ongizate sistema osatzen dute; horrela, gure gizarteak pertsonen berdintasunezko integrazioa bermatzeko garatu duen esparrua osatzen da. Balio aldaketek, bizimoduen eta kultur ereduen aniztasunak eta lan merkatuaren gero eta lehiakortasun handiagoak gizarte bazterketa arrisku egoerak areagotzea ekar dezakete eta gure sistemak horri erantzun behar dio, egokituta eta eraginkortasuna hobetuta.26 hElbURU ESTRATEGIKOAK
  27. 27. 03 3. helburu estrategikoa giZARtE bAbEsEKO sistEmAK iNdARtZEA, gARAPEN hARmONiKOA, OsAsUNgARRiA EtA bidEZKOA bERmAtZEN jARRAi dEZAtEN Gizarte babeseko sistemak pertsonei bizi baldintza duinak bermatzeko sortzen dira, beren bizi proiektua modu osasungarrian gauzatu ahal izan dezaten. Aldaketa demografikoek —jaiotza-tasa jaistea eta bizitza luzatzea— eskari berriak sortzen dituzte (mendekotasunak gora egitea, kronikotasunaren prebalentzia). Horri erantzuteko, gizarteak zerbitzuak modu eraginkorragoan antolatzeari eta finantzaketa mekanismoak sortzeari garrantzia emango dioten formulak sortu be- har ditu. Bestalde, populazio aktiboaren multzoa (lan egiten dutenak edo langabezian daudenak) txikitzen eta populazio ez-aktiboarena (adingabeak, ikasleak, lanik egin nahi ez duten herritarrak, pentsiodunak eta abar) handitzen ari direnez, zailagoa da sistemari ekonomikoki eustea. Beraz, multzo osoaren bideragarritasuna bermatzeko, diru-sarreren eta gastuen ikuspuntuak kontuan hartu eta sistema egokitu beharko da.04 4. helburu estrategikoa gURE NAtUR bAliAbidEEi EtA biOdibERtsitAtEARi EUstEA, lURRAldEA, AZPiEgitURAK, EKiPAmENdUAK EtA EtXEbiZitZAK ERREsPEtUZ EtA OREKAZ ANtOlAtUtA Hiri jarduerak (etxegintza, produktiboak eta zerbitzuetakoak) hedatu dira, garraio azpiegitu- rak ugaritu dira eta gero eta nekazaritza jarduera gutxiago egiten dira. Hori dela eta, lurzoru gehiago kontsumitzen da eta habitat naturalak zatikatzen ari dira. Ondorioz, biodibertsitatearen biziraupena arriskuan dago eta paisaia naturala erabat aldatu da. Egia da giza jarduerak egiteko lurzorua behar dela, baina optimizatu beharreko kapital baliotsu eta urri gisa kudeatu behar da, bere funtzio naturalak garatzea ahalbidetzeko eta berau erabiltzeak ekosistemetan zein baliabide naturaletan duen eragina murrizteko. EUSKADIko GARAPEN JASANGARRIRAKO ESTRATEGIA 2020 27
  28. 28. 05 5. helburu estrategikoa jAtORRi fOsilEKO ENERgiEKiKO mENdEKOtAsUNA miNimiZAtZEA, bEROtEgi EfEKtUKO gAs isURiAK mURRiZtEA EtA KlimA AldAKEtAREN ERAgiNAK miNimiZAtZEA Erregai fosiletan oinarritzen den egungo energia sistema agortuko den aurreikuspenak hornitzeko iturri gutxi duten ekoizpen eta kontsumo sistemen kalteberatasuna handitzen du, esate baterako, Euskadikoena. Merkatuko prezioen aldakortasuna handitu egin da, garapen bidean dauden ekonomia handien eskariak eta petrolioa ekoizten duten herrialde askoren eze- gonkortasun politikoak gora egin dutelako. Hori dela eta, energia berriztagarrietan oinarritutako sistemarantz ahalik eta azkarren eboluzionatu behar dugu eta epe luzean (2050) ia guztia ordezkatzeko aurreikuspena izan behar dugu. Hala, gainera, klima aldaketa bizkortzen duten oinarrizko zergatiak landuko ditugu aldi berean. 06 6. helburu estrategikoa lURRAldE bARRUAN EgitURAtZEKO EtA KANPOAldEAREKiN lOtURA lEhiAKORRA iZAtEKO AUKERA EmANgO dUEN mUgiKORtAsUN iNtEgRAtUKO EREdU jAsANgARRiAgO bAt gARAtZEA Euskadiko garraio sistema ibilgailu pribatuetan eta errepide bidezko zirkulazioan oinarritzen da batik bat. Trena bidaiarien garraiobide gisa indarra berreskuratzen ari da, baina eremu jakin batzuetara mugatuta. Abiadura handiko trenbide sare berria eraikitzearekin batera, tren sistema integrala (Euskadiko mugikortasun eskari nagusiei zerbitzua emango diena) eta integratzailea (beste garraio azpiegitura batzuen osagarri izango dena, tartean, aireportu, portu eta autobus terminalena) eskaintzeko pausoak eman behar ditugu. Horrela, garraio intermodala eta motorrik gabekoa sustatu nahi dira, eta Euskal Metropolia eraikitzen lagundu. Bestalde, errepide bidezko garraioa da energia fosil gehien kontsumitzen duenetako bat; hortaz, ibilgailuen garapena alde batera utzita (isurien gehienezko muga murriztea, bioerregaiak erabiltzea, ibilgailu elektrikoak kaleratzea, eta abar), trenbide sistema garatzeak petroliotik eratorritakoen kontsumoa murriztuko du eta 5. helburua betetzen nabarmen lagunduko du.28 hElbURU ESTRATEGIKOAK
  29. 29. 07 7. helburu estrategikoa KAlitAtEZKO hEZKUNtZA EtA bAliO sistEmA sORtZEA, EsKOlA ARRAKAstA lORtZERA bidERAtUtAKOA, mAlgUA EtA, hEZKUNtZA ZEiN tREbAKUNtZA EdUKiEN AldEtiK, lAN mERKAtUAK EtA giZARtEAK biZitZA OsOAN ZEhAR EsKAtZEN ditUZtEN gAitAsUNEtARA EgOKitUA, jAsANgARRitAsUNA ARlO gUZtiEtAN bARNE hARtUtA Hezkuntza sistema, eta bereziki, unibertsitatea, funtsezkoak dira erronka berriei aurre egiteko behar den ezagutza eskuratzeko; gainera, aldaketak gero eta azkarrago gertatzen direnez, bizi osoko prestakuntzaren kontzeptua onartu behar dugu. Eta, ezagutzaren mugan gaudenez, ekoizpen jasangarriko sistema berriek ikerketaren eta zientziaren munduan murgiltzea eskatzen dute. Hezkuntza sistemak transmititu behar dituen balio tradizionalak gordetzeaz gain, berritzeko, lankidetzan aritzeko eta mundura irekitzeko gogoa sustatuko duten beste berri batzuk garatu behar dira. Baina mundu globalean sartzeak ez gaitu gure erroak, gure historia eta gure izateko modua galtzera eraman behar. Aitzitik, gure kulturari ere dimentsio globala emateko balio behar digu.08 8. helburu estrategikoa bERRitZAilEA, ERAgiNKORRA, AbEgitsUA EtA hERRitARRENtZAt gARdENA dEN AdmiNistRAZiO PUbliKO bAt EZARtZEA Administrazio publikoaren kultura berri baterantz aurrera egin behar dugu; alegia, gobernantza era- bakiak hartzeko toki eta eragile gehiago barne hartzen dituen erabakiak hartzeko modu ezberdin bezala ulertu behar dugu. Izan ere, gure erronken neurriak konponbideak kudeatzeko beste modu bat eskatzen du; hau da, administrazioko mailetan ahalik eta parte hartze eta lankidetza handiena behar dira eta herritarrek eta intereseko taldeek parte hartze aktiboa izan behar dute. Eraginkorragoa eta arinagoa egitea ere eskatzen du. Horretarako, bikoiztasunak eta eskumenak gainjartzea saihestu behar dira, eta gizartearekin batera lan egiteko bestelako moduak bilatu, arazo berriei erantzun berriak emateko09 9. helburu estrategikoa EUsKAdiK milURtEKOKO hElbURUAK bEtEtZEN, EtA, ORO hAR, hERRiAldE tXiROENEK gARAPEN jAsANgARRiA lOR dEZAtEN lAgUNtZEA Izen ere, mundua ez da jasangarria izango, herri txiroenen garapenarekiko ditugun erantzukizu- nak gure gain hartzen ez baditugu. Euskadik Milurtekoko Adierazpena berretsi du eta nazioarteko kohesioa bultzatzeko erronkak bere gain hartu ditu. EUSKADIko GARAPEN JASANGARRIRAKO ESTRATEGIA 2020 29
  30. 30. Planteatutako helburu estrategikoek erlazio zuzena rritasun gakoekin, erantsitako erlazio koadro honetan dute diagnostikoaren fasean identifikatutako jasanga- ikusten den moduan: 9 hElbURU EstRAtEgiKO 8 jAsANgARRitAsUN gAKO 1. Euskadi ekonomia berritzaile, lehiakor, 1. Baliabide natural urriak eta agortzear daudenak ekoeraginkor eta ireki bihurtzea 3. Lehiakortasuna globalizatzea 2. Euskadi erabat integratzailea den eta enplegu, 4. Aldaketa demografiko sakonak hezkuntza, prebentzio zein elkartasun arloetan 5. Belaunaldien txandakatze desorekania kohesionatuta dagoen herrialde gisa sendotzea 3. Gizarte babeseko sistemak indartzea, garapen 4. Aldaketa demografiko sakonak harmonikoa, osasungarria eta bidezkoa bermatzen 5. Belaunaldien txandakatze desorekania jarrai dezaten 4. Gure natur baliabideei eta biodibertsitateari eustea, lurraldea, azpiegiturak, ekipamenduak 1. Baliabide natural urriak eta agortzear daudenak eta etxebizitzak errespetuz eta orekaz antolatuta 5. Jatorri fosileko energiekiko mendekotasuna minimizatzea, berotegi efektuko gas isuriak murriztea eta klima aldaketaren eraginak 2. Mendekotasun energetikoa eta Klima Aldaketa minimizatzea 6. Lurralde barruan egituratzeko eta kanpoaldearekin lotura lehiakorra izateko 7. Mugikortasun eta garraio iraungaitzak aukera emango duen mugikortasun integratuko eredu jasangarriago bat garatzea 7. Kalitatezko hezkuntza eta balio sistema sortzea, eskola arrakasta lortzera bideratutakoa, malgua eta, hezkuntza zein trebakuntza edukien aldetik, lan 6. Aldatzen ari den balioen sistemaren hauskortasuna13 merkatuak eta gizarteak bizitza osoan zehar eskatzen dituzten gaitasunetara egokitua, jasangarritasuna arlo guztietan barne hartuta 8. Berritzailea, eraginkorra, abegitsua eta herritarren- 1. Baliabide natural urriak eta agortzear daudenak13 tzat gardena den administrazio publiko bat ezartzea 3. Lehiakortasuna globalizatzea 6. Aldatzen ari den balioen sistemaren hauskortasuna 9. Euskadik Milurtekoko Helburuak betetzen, eta, oro har, herrialde txiroenek garapen jasangarria lor 8. Nazioarteko garapen desberdina dezaten laguntzea 13 Helburua gakoarekin lotzen da, partaidetza prozesuko ekarpenen ondorioz.30 hElbURU ESTRATEGIKOAK
  31. 31. Bestalde, garapen jasangarriaren hiru dimentsioei prebentzio zein elkartasun arloetanerreparatzen badiegu, helburu estrategiko horiek kohesionatuta dagoen herrialde gisahiru estrategia taldetan bil ditzakegu: sendotzea», 3. «Gizarte babeseko sistemak indartzea, garapen harmonikoa, osasungarria — Eredu ekonomiko/produktibo berri baterantz eta bidezkoa bermatzen jarrai dezaten» eta doazen estrategiak, 1. «Euskadi ekonomia 7. «Kalitatezko hezkuntza eta balio sistema berritzaile, lehiakor, ekoeraginkor eta ireki sortzea, eskola arrakasta lortzera bideratu- bihurtzea» eta 5. «Jatorri fosileko energiekiko takoa, malgua eta, hezkuntza zein trebakuntza mendekotasuna minimizatzea, berotegi edukien aldetik, lan merkatuak eta gizarteak efektuko gas isuriak murriztea eta klima bizitza osoan zehar eskatzen dituzten aldaketaren eraginak urritzea helburuak barne gaitasunetara egokitua, jasangarritasuna hartzen dituena». arlo guztietan barne hartuta». — Lurralde eta ingurumen bikaintasuna Alde batera geldituko lirateke 8. «Berritzailea, lortzeko estrategiak. Honako hauek dira talde eraginkorra, abegitsua eta herritarrentzat gardena honetan sartzen diren helburuak: 4. «Gure den Administrazio publiko bat ezartzea» eta natur baliabideei eta biodibertsitateari eustea, 9. «Euskadik Milurtekoko Helburuak betetzen, eta, eta horretarako, lurraldea, azpiegiturak, oro har, herrialde txiroenek garapen jasangarria ekipamenduak eta etxebizitzak errespetuz eta lor dezaten laguntzea» helburuak. Biak orekaz antolatuz» eta 6. «Lurralde barruan gobernantzarekin lotuta daude eta beste plano egituratzeko eta kanpoaldearekin lotura lehiako- batean sar genitzake, garapen jasangarriaren hiru rra izateko aukera emango duen mugikortasun dimentsioengan duten eraginagatik. integratuko eredu jasangarriagoa garatzea». Helburu estrategikoak Estrategiaren Aginte — Gizarte kohesio eta integraziorako Koadroaren bidez neurtu eta jarraituko dira. estrategiak. Enplegua, hezkuntza, gizarte Estrategia horrek ekonomia, gizarte eta ingurumen babes eta osasuna hartzen ditu barne, baita sistemaren jasangarritasun handiagoranzko honako helburu hauek ere: 2. «Euskadi erabat aurrerapausoak islatzeko adierazle egoki multzo bat integratzailea den eta enplegu, hezkuntza, biltzen du, modu integratu eta koherentean. EUSKADIko GARAPEN JASANGARRIRAKO ESTRATEGIA 2020 31
  32. 32. JARDUERAIlDOAK
  33. 33. Helburu estrategiko bakoitzean aurrera egiteko,Gobernuko sail guztien, beste erakunde batzuen eta,oro har, herritarren parte-hartzea eskatzen dutenzenbait jarduera ildo garatzen dira. Jarduera ildo horiekekintza multzo bat biltzen dute, kidetasun tematikoarenarabera, tresna ekonomiko, fiskalak eta normatiboakizan ezik. Horiek helburu osoari esleitzen zaizkio, bereneraginarengatik eta berezitasunarengatik.Jarduera ildoen formulazioa eta edukia partaidetzaprozesu irekian zehar egindako proposamenetan, etaestrategia egiteko sortutako batzordeek egindakoetanoinarrituta daude. Azken emaitza euskal gizartekoaskotariko ikuspegien batura koherentea da. 33
  34. 34. Bederatzi helburu estrategikoak eta 27 jarduera-ildoak 1. helburu estrategikoa 3. helburu estrategikoa Euskadi EKONOmiA berritzaile, lehiakor, giZARtE bAbEseko sistemak indartzea, ekoeraginkor eta ireki bihurtzea garapen harmonikoa, osasungarria eta bidezkoa bermatzen jarrai dezaten 1.1. jarduera-ildoa berritzailea, ekintzailea eta teknologikoki aurreratua den eta ezagutzan, sormenean, lankidetzan eta eskumenetan oinarritzen den ekonomia bat 3.1. jarduera-ildoa bultzatzea Jaiotza-tasa handitzen lagunduko duen politika aktiboen esparru globala diseinatzea 1.2. jarduera-ildoa lanpostu berdeen sorrera bultzatzea, lehengaien edo gai naturalen kontsumoa eta horiekiko 3.2. jarduera-ildoa ekoizpen mendekotasuna murriztuz, eta hala, Gaur egungo ongizate estatuaren jasangarritasun jasangarritasuna abantaila lehiakor bihurtzea fiskala sendotzea (mendekotasuna, diru-sarrerak bermatzeko errenta, osasuna) 1.3 jarduera-ildoa Enpresak nazioartekotzen laguntzea 2. helburu estrategikoa 4. helburu estrategikoa Euskadi erabat integratzailea den eta gure NAtUR bAliAbidEei eta ENPlEgU, hezkuntza, prebentzio zein biodibertsitateari eustea, lurraldea, elkartasun arloetan kohesionatuta azpiegiturak, ekipamenduak eta dagoen herrialde gisa sendotzea etxebizitzak errespetuz eta orekaz antolatuta 2.1. jarduera-ildoa Integrazioa eta gizarte kohesioa bermatzea 4.1. jarduera-ildoa hiri trinkoaren eredua bultzatzea 2.2. jarduera-ildoa Prebentzioa, osasunaren eta autonomia pertso- 4.2. jarduera-ildoa nalaren sustapena eta baliabideak eskuratzeko Ekosistemen eta natur baliabideen gaineko presioa aukera berdintasuna bultzatzea, gizarte mugen murriztea eta natur baliabideen (lurzorua, ura, airea, ikuspuntua kontuan izanik paisaia) kalitatea hobetzea 2.3. jarduera-ildoa 4.3. jarduera-ildoa berariazko enplegu politika aktiboak landa garapen integrala sustatzea, lurraldearen bultzatzea eta bertan bizi direnen balio naturalak babesteko34
  35. 35. 5. helburu estrategikoajatorri fosileko energiekikomendekotasuna minimizatzea, berotegiefektuko gas isuriak murrizteaeta KlimA AldAKEtAren eraginakminimizatzea5.1. jarduera-ildoaEnergia eraginkortasunaren hobekuntza etaenergia kontsumoaren murrizketa bultzatzea5.2. jarduera-ildoa 8. helburu estrategikoaEnergia berriztagarriak sortzea eta erabiltzea sustatzea berritzailea, eraginkorra, abegitsua5.3. jarduera-ildoa eta herritarrentzat gardena denKlima Aldaketa arintzea eta egokitzeko ekintzak AdmiNistRAZiO PUbliKO bat ezartzeagaratzea6. helburu estrategikoa 8.1. jarduera-ildoalurralde barruan egituratzeko eta Kudeaketa publikoa modernizatzea, eta horretarako,kanpoaldearekin lotura lehiakorra herritarrekin erlazionatzeko mekanismoak berritzeaizateko aukera emango duenmUgiKORtAsUN integratuko eredu 8.2. jarduera-ildoajasangarriago bat garatzea Administrazio publikoaren eraginkortasuna indartzea, eta horretarako, horren antolamendua eta eskumenen banaketa berrikustea, erakunde barruko eta erakunde arteko lankidetza sustatzea6.1. jarduera-ildoa eta koordinazio mekanismoak indartzeaGarraiobide jasangarriagoak sustatzea 8.3. jarduera-ildoa6.2. jarduera-ildoa herritarrek parte hartzeko formuletan eta lankidetzaGarraiobideak mugikortasun baldintza egoki publiko-pribatuan aurrera egiteaeta seguruetan erabiltzea lortzea, azpiegituraeta zerbitzu integratuetan oinarrituta7. helburu estrategikoa 9. helburu estrategikoaKalitatezko hEZKUNtZA EtA bAliO Euskadik milURtEKOKO hElbURUAKsistEmA sortzea, eskola arrakasta lortzera betetzen, eta, oro har, herrialde txiroenekbideratutakoa, malgua eta, hezkuntza garapen jasangarria lor dezaten laguntzeazein trebakuntza edukien aldetik, lanmerkatuak eta gizarteak bizitza osoan zehareskatzen dituzten gaitasunetara egokitua,jasangarritasuna arlo guztietan barne hartuta7.1. jarduera-ildoabizitza osoan ibilbide profesionalerako etasozialerako behar diren eskumenak emango dituen 9.1. jarduera-ildoaprestakuntza sistema garatzea lankidetza proiektuen bidez, herrialde pobretuen garapen jasangarrian modu aktiboan laguntzea7.2. jarduera-ildoabalioetan heztea sustatzea, berezikijasangarritasunarekin zerikusia duten balioetan 9.2. jarduera-ildoa Garapen bidean dauden herrialdeekiko7.3. jarduera-ildoa merkataritza arduratsua bultzatzeaEuskal kultura eta horren nortasuna definitzenduten elementuak nazioartean hedatzea bultzatzea 35
  36. 36. 1. helburu estrategikoa Euskadi EKONOmiA berritzaile, lehiakor, ekoeraginkor eta ireki bihurtzea 1.1. jarduera-ildoa berritzailea, ekintzailea eta teknologikoki aurreratua den eta ezagutzan, sormenean, lankidetzan eta eskumenetan oinarritzen den ekonomia bat bultzatzea Gaur egungo ekoizpen sistema aldatzeko, batetik, egungo prozesuak berritu eta gure enpresak lehiakorragoak bihurtu behar ditugu, eta bestetik, material eta baliabide eskas eta ez-berrizta- garriekiko mendetasun txikiagoa duten sektore berriak garatzearen aldeko apustua egin behar da. Estrategikotzat jotako etorkizuneko sektoreak osasun zerbitzuak, Informazio eta komunika- zioaren teknologiak (IKTak), elektronika, gizarte zerbitzuak, energia eta biozientziak dira. Baina materialik gabeko eta karbono urriko ekonomia bateranzko urratsak egiteko, ezagutzaren gaur egungo mugez haraindi joan behar da, ezagutza zientifikoari eta haren aplikazioei bultzada handia emanez, esaterako: material berriei. Horrez guztiak sormen eta enpresa ekimen handia eskatzen du. Hori lortzeko, ezagutza oinarrizko eta aplikatu bikaina sortu behar da, eta horretarako, ezinbestekoa da ezagutzaren euskal sarea finkatzen jarraitzea, unibertsitateak, enpresak, tekno- logia zentroak eta Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren Euskal Sarea (ZTBES) osatzen duten I+G+b-ko bitartekariak gehiago hurbilduz. Baina ez dira ezagutza teknologikoko maila handiagoak bakarrik lortu behar. Horrez gain, erakundeak barrurantz aldatu behar dira, enpresak eta erakundeak kudeatzeko eredu aurreratuagoak ezarriz, berrikuntzaren alderdi guztietara irekiago egon daitezen. Munduko herrialde garatu guztietan lantzen diren prozesuak dira. Gaur egun, inoiz baino ge- hiago, ezinbestekoa da ezagutzaren nazioarteko truke horietan parte hartzea. Gure profesionalak nazioartera hedatzeaz gain, komeni da herrialdeak aurreratu, berritzaile eta erakargarri itxura lortzea eta zabaltzea, izan ere, horrek, erreferentziazko ezagutza zentroak ezartzen lagunduko du, baita kanpoko talentua eta jarduerak erakartzen ere. Garapen zientifikoa askotan teknologia garbiekin eta industria garapenik sofistikatuenekin lotzen badute ere, bilakaera demografikoarekin lotutako gizarte eskaera berrien ondorioz, adi- nekoak eta mendeko pertsonak artatzeko zerbitzu enpresak garatzeko aukera handiak daude, eta pertsonen autonomia funtzionala zein bizi-kalitatea errazten duten teknologia moldagarrien aukera zabala. Jarduera multzo horren barruan, hauek garrantzi berezia dute: 1. Indartzen ari diren sektore jasangarriei, horien artean, energia berriztagarrien industriari babesa ematea. 2. Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren Euskal Sarearen finkatzea. 3. Ekoizpen egituraren lehiakortasuna hobetzea berrikuntzaren bitartez.36 JARDUERA IlDOAK
  37. 37. 1. helburu estrategikoaEuskadi EKONOmiA berritzaile, lehiakor, ekoeraginkoreta ireki bihurtzea1.2. jarduera-ildoalanpostu berdeen sorrera bultzatzea, lehengaien edo gai naturalen kontsumoaeta horiekiko ekoizpen mendekotasuna murriztuz, eta hala, jasangarritasunaabantaila lehiakor bihurtzea Ezagutzaren mugak gainditu behar izan gabe, jasangarritasuna hobetzeko aukera handia dago,kontsumoa eta ekoizpen mendetasuna murriztuz, diseinu prozesuan ingurumen ikuspegia kontuanhartuz, produktuaren bizi-ziklo osoa kontuan hartuz (diseinatzen denetik desagertzen den arte), etamaterialen eta energiaren kontsumoan ahalik eta eraginkortasunik handiena bilatuz. Hala,jasangarritasuna lehiarako abantaila bihurtzen da. Halaber, produktuak berrerabiltzearen eta hondakinak balioztatzearen ondorioz, beste negozioaukera batzuk eta lanpostu berdeak sortzen dira. Horretarako, kanpoko kostuak eta epe luzerakokostuak barneratuko dituen esparru arautzaile baten babesa behar da; izan ere, askotan, merkatuakez dira gai beren kabuz produkzio sektorerako seinale bihurtzeko. Faktore ekonomikoak tokiko merkatuak sortzeko egokiak ere izan daitezke, bai kalitatezkonekazaritza produktuak lantzeari dagokionez, bai mikrosorkuntza energetikoari dagokionez.Horietan, oro har, hurbiltasun ekonomiak direla-eta, lehiakorra den bertako ekoizpen baten balioahanditzen da, eta kostu logistikoak zein garraioarenak murrizten dira. Horren guztiaren ondorioz,aberastasuna sortu eta bertako ekonomiak sustatzen dira, barruan enpresak sortzea bultzatuta,enpresa lankidetzaren eta eskualde mailan ingurune berritzaileak eratzearen bidez. Prozesu horietan guztietan, eta eskaeraren aldetik, herritarren kontzientziak merkatua moduinteraktiboan sortzeko palanka efektua du, erantzukizun sozial korporatiboko politikak etaekoizpen sektorearen klausula sozialak aplikatuta. Horregatik, ekintzarako informazioa etasentsibilizazioa elementu garrantzitsuak dira, ingurunea errespetatzen duten produktuen ekarpenhandiagoa eta natur baliabideen eskasia baloratzen dituzten kontsumitzaile arduratsuak sortzeko. Jarduera multzo horren barruan, hauek garrantzi berezia dute: 4. Produktuaren bizi-zikloaren ikuspegitik eraginkortasun materialarekin lotutako berrikuntza eta ekodiseinua bultzatzea. 5. Hondakinak balioztatzea eta materialak berrerabiltzea. 6. Hurbiltasun zirkuitu laburretan oinarritutako lehiakortasun abantailei etekina ateratzen dieten bertako ekonomiak bultzatzea. EUSKADIko GARAPEN JASANGARRIRAKO ESTRATEGIA 2020 37

×