Efektet e përdorimit të eksperimenteve në procesin e mësimdhënies dhe të të nxënit

1. UNIVERSITETI I PRISHTINËS “HASAN PRISHTINA”
FAKULTETI I EDUKIMIT
PROGRAMI: MASTER I MËSIMDHËNIES LËNDORE ME SPECIALIZIM
NË TEKNOLOGJI DHE TIK
LËNDA:
Mësimdhënia dhe të nxënit elektronik
TEMA:
Efektet e përdorimit të eksperimenteve në procesin e mësimdhënies dhe të të nxënit
Mentori: Studentët:
Dr.Kyvete Shatri 1. Fatlum Bunjaku
2. Samir Hoxha
3. Ramadan Sanli
Prishtinë, 2020

2. HYRJA
■ Qëllimi kryesor i arsimimit është të krijojë njerëz, që janë të aftë të bëjnë gjëra të reja, jo thjesht
të përsërisin ato që kanë bërë brezat e kaluar.
■ Për të realizuar plotësisht potencialin e nxënësve ne duhet të jemi bashkëpunues, të kemi
besim në vetvete, të marrim përsipër rreziqe, të përballemi me vështirësi dhe sfida.
■ Duhet të jemi të ndërgjegjshëm se rruga për në vendarritje nuk është e lehtë. Gjatë kësaj rruge
ne duhet të organizojmë, të analizojmë udhëtimin tonë.
■ Të mësuarit na ndihmon të zgjidhim probleme dhe të marrim vendime kur ballafaqohemi me to
gjatë jetës. Kjo duhet të jetë synimi kryesor i çdo mësimdhënësi për nxënësit e tij.
■ Qëllimi i këtij punimi është paraqitja e rëndësisë së eksperimenteve në fushën e mësimdhënies
dhe mësimnxënies. Në këtë punim janë të paraqitura disa eksperimente në klasë të ndryshme
dhe secila paraqet mënyrën e realizimit të tij dhe rëndësinë e tij.
■ Ky punim u realizua me mbledhjen e të dhënave nga literatura të ndryshme dhe me realizimin e
eksperimenteve. Punimi është paraqitur në disa kapituj që përfshijnë: Historinë e përdorimit të
eksperimenteve, kushtet për realizmin e eksperimenteve, përdorimin e eksperimenteve në
mësimdhënie, llojet e eksperimenteve në mësimdhënie, rëndësia e përdorimit të
eksperimenteve në mësimdhënie, përparësitë e përdorimit të eksperimenteve në mësimdhënie,
konkluzionin për eksperimentin.

3. ZANAFILLA E PËRDORIMIT TË
EKSPERIMENTEVE
■ Eksperimenti i mësimdhënies konstruktiviste u shfaq në Shtetet e Bashkuara rreth vitit
1975. Përdorimi i eksperimentit të mësimdhënies konstruktiviste në Shtetet e Bashkuara u
mbështet nga versionet e metodologjisë së eksperimentimit të mësimdhënies të cilat
tashmë ishin përdorur nga studiuesit në Akademinë e Shkencave Pedagogjike në
Bashkimin e atëhershëm të Republikës Socialiste Sovjetike.
■ Karakteristikat e përgjithshme të "eksperimentit të mësimdhënies" të stilit sovjetik janë
shndërruar mirë në vende të tjera (Kantowski, Menchiskaya, 1969, Kantowski, Steffe, Lee
dhe Hatfield, 1978).
■ Shkurtimisht ato janë:
■ Një orientim drejt zbulimit të proceseve përmes të cilave nxënësit mësojnë
lëndët mësimore
■ Natyrën gjatësore të hetimit;
■ Ndërveprimi i vazhdueshëm ndërmjet vëzhgimeve të mbledhura deri në
momentin aktual të hetimit dhe planifikimit të aktiviteteve të ardhshme në
hetim.

4. METODAT LABORATORIKE–
EKSPERIMENTALE DHE E PUNIMEVE
PRAKTIKE
■ Metoda laboratorike–eksperimentale është në funksion direkt të realizimit të konkretizimit
dhe të demonstrimit në mësim.
■ Meqë puna laboratorike – eksperimentale ka të bëjë me forma të ndryshme vrojtimesh,
matjesh, provash dhe zgjidhjesh të detyrave eksperimentale, mund të themi se me këtë
metodë mësimore vihet kontakti i drejtpërdrejtë me materialin, përkatësisht me dukurinë e
zhvilluar.
■ Për realizimi e kësaj metode nevojiten kushtet paraprake të krijuara, të cilat përfshijnë:
■ kushtet materialo-teknike, që përfshijnë pajisjet e ndryshme me mjete dhe materiale të
duhura;
■ kushtet organizative, përkatësisht didaktiko-metodike të formësimit të punimeve dhe
■ kushtet hapësinore të zhvillimit të punimeve në lokalet e specializuara (kabinete dhe
laboratore).
■ Si çdo veprimtari tjetër, ashtu edhe puna laboratorike-eksperimentale duhet të zhvillohet
në disa etapa, siç janë:

5. ■ etapa përgatitore, në të cilën mësimdhënësi bën përgatitjen e punimeve
laboratorike-eksperimentale;
■ përgatitja e nxënësve, që përfshin informimin e tyre për punën që do të zhvillohet
në laborator;
■ ndarja e detyrave dhe dhënia e udhëzimeve;
■ me rastin e organizimit të punës laboratorike, mësimdhënësi, pos demonstrimit të
provave dhe udhëzimeve për punë të mëtejme të nxënësve, gjatë tërë kohës bën
mbikëqyrjen e zhvillimit të veprimeve laboratorike-eksperimentale të punimeve;
■ nxjerrja e përfundimeve, konkluzioneve dhe përgjithësimeve bëhet në mënyrë të
organizuar dhe me pjesëmarrjen aktive të të gjithë nxënësve.

6. PËRDORIMI I EKSPERIMENTEVE
■ Në mënyrë që të bëjmë mësimin sa më atraktiv dhe të nxisim sa më shumë nxënësit
të marrin pjesë në këtë për të nxënë, mësimdhënësi në procesin e mësimdhënies
duhet të përdorë:shumë metoda, teknika, dhe ndër to edhe eksperimentet.
■ Eksperimenti demonstrues është formë e mësimdhënies që realizohet në fizikë dhe në
shkencat tjera të natyrës. Por, çdo realizim i eksperimentit demonstrues nuk është
mësimdhënie e vërtetë aktive. Për shembull, nëse mësimdhënësi e bën eksperimentin
demonstrues dhe e komenton atë, pa pjesëmarrjen aktive të nxënësve, ajo do të jetë
mësimdhënie tradicionale.
■ Eksperimentet e realizuara në klasë apo në laborator janë aktivitete ku nxënësit
punojnë në grupe apo individualisht, duke u munduar të japin përgjigje për një
pyetjeje të caktuar ose të gjejnë zgjidhje për një problem të caktuar duke u udhëzuara
me kujdese nga një material udhëzues dhe nga vetë mësimdhënësi.

7. PËRDORIMI I EKSPERIMENTEVE
■ Sipas Blumenfeld gjatë zbatimit të kësaj metode nxënësit kërkojnë zgjidhje të problemeve të nivelit jo
të zakonshëm:
■
■ Duke pyetur dhe riformuluar çështjet për eksperiment,
■ Duke debatuar rreth ideve të ndryshme,
■ Duke bërë parashikime
■ Duke përvijuar plane për eksperimentin
■ Duke skicuar përfundime
■ Duke ua kombinuar idetë dhe gjetjet e pjesëtareve tjerë
■ Duke shtuar çështje të reja për hulumtim
■ Duke krijuar një prodhim të ri të vetin

8. LLOJET E EKSPERIMENTEVE
■ Dallojmë eksperimentin demonstrues pasiv i cili bëhet nga mësimdhënësi pa pjesëmarrjen e
nxënësve.
■ Eksperimenti demonstrues është formë e mësimdhënies që realizohet në fizikë dhe në shkencat
tjera të natyrës. Por, çdo realizim i eksperimentit demonstrues nuk është mësimdhënie e vërtetë
aktive, kjo ndodh sepse nxënësit nuk janë pjesëmarrës në këtë eksperiment.
■ Eksperimenti aktiv ku nxënësit marrin pjesë në realizimin e eksperimentit me anë të përvojave
tua.
■ Llojet e eksperimenteve të kryera në kurset laboratorike mund të ndahen në dy si eksperimente
të hapura dhe të mbyllura në aspektin e rezultateve të tyre. Në eksperimentet e hapura, nxënësit
e dinë vetëm qëllimin e eksperimentit dhe mjetet që do të përdoren. Nxënësi ndjek metodën e
provës dhe gabimit dhe e gjen veten se çfarë do të ndodhë në fund të mënyrës së zgjedhur. Në
këtë lloj përdoret qasja e induksionit. Sa i përket eksperimenteve të mbyllura, nxënësi e di
qëllimin, emrat e mjeteve që do të përdoren dhe renditjen e veprimeve. Nxënësit u kërkohet të
mbledhin të dhëna duke përfituar prej tyre dhe të arrijnë një rezultat që i përshtatet qëllimit të
përshkruar. Në eksperimentet e mbyllura, pritjet e studentëve janë të kënaqur; përgjigjet e asaj,
ku dhe si janë shpjeguar qartë pyetjet.

9. Teknika e eksperimentit virtual është një teknikë me bazë simulimi e kryer me
vegla eksperimentale virtuale në mjedisin kompjuterik (Liu, Lin, & Kinshuk,
2010). Kjo teknikë kryhet nga nxënësit në mjedisin kompjuterik me mjete
virtuale, njerëz virtuale, materiale virtuale dhe lëngje virtuale (Lefkos, Psillos, &
Hatzikraniotis, 2005). Figura 1 tregon një shembull simulimi duke përfshirë një
qark elektrik të përgatitur me materiale virtuale të siguruara nga projekti PhET
(Physics Education Technology) i cili është interaktiv, animuar dhe mjedis i
ngjashëm me lojë.

11. Faliminderit!
1.Fatlum Bunjaku
2.SamirHoxha
3.Ramadan Sanli