Download to read offline
Unit 4 -13- Dispersion .pdf
- 1. स्थूऱ अथथशास्राचे सिद्ाांत डॉ.रक्षित बागडे वशामक प्राध्माऩक/वलबाग प्रभुख स्ल.भन्वायाभजी ऩडोऱे आर्टव ् कॉरेज गणेळऩूय बंडाया Email ID- rakshitbagde@gmail.com युनिट 4 - 13. अपकिरण
- 2. Prepared By @Dr. Rakshit M. Bagde अपकिरण "अऩककयण शे ऩदांच्मा वलचायणाचे भाऩ आशे." - फाऊरे अऩककयणाचे उद्देळ - १. भध्माऩावून लेगलेगळ्मा ऩदभुल्माचे अंतय भाहशत कयणे २. भध्माची वलश्लवनीमता तऩावणे ३. वलचयणाचे ननमंत्रण कयण्माचे वाधन ४. दोन ल अधधक वलऴमाची तुरना ५. ऩदभुल्माचा वलस्ताय भाहशत कयणे अऩककयणाचे स्लरूऩ - १. ननयऩेष अऩककयण २. वाऩेष अऩककयण चांगल्मा अऩककयण भाऩाचे गुणधभट - १. वभजण्माव वोऩे २. ननश्श्चत व्माख्मा ३. गणनाव वोऩे ४. अनत र्ोकाच्मा ऩदाचा न्मूनतभ प्रबाल ५. वलट ऩदाचा वलचाय ६. फीजगणणतीम गणना ७. न्मादळाटतीर उच्चलचनाचा प्रबाल नवाला अऩककयण भाऩाच्मा ऩद्धती - १) वीभा ऩद्धती - अ) वलस्ताय फ) अंतय चतुथटक वलस्ताय क) ळतभक वलस्ताय २) वलचरन भाध्म ऩद्धती - अ) चतुथटक वलचरन फ) भाध्म वलचरन क) प्रभाऩ वलचरन वूचना - अभ्मावक्रभात पक्त प्रभाऩ वलचरन अवल्माने त्माचे वललेचन करू.
- 3. Prepared By @Dr. Rakshit M. Bagde "प्रभाऩ वलचरन शे ऩदभारेतीर वलभबन्न ऩदभुल्माचे त्मांच्मा रूऩांतय भाध्माऩावून काढरेल्मा वलचरनाच्मा लगाटच्मा भाध्माचे लगटभूऱ शोम." प्रमाप विचऱि - Standard Deviation प्रभाऩ वलचरनाचे गुण - १. वंऩूणट ऩदभुल्मालय आधारयत २. वांश्ख्मकीम वूत्राचा लाऩय ३. आकश्स्भत फदराचा अल्ऩ प्रबाल ४. अऩककयणाचे ननश्श्चत ल वलोत्तभ भाऩ ५. गणणतीम ननमभाचे ऩारन ६. तुरनात्भक अभ्माव ७. इतय भाऩाकरयता आलश्मक प्रभाऩ वलचरनाचे दोऴ - १. श्क्रष्र् गणना कक्रमा २. र्ोकाच्मा ऩदाचा अधधक प्रबाल प्रभाऩ वलचरनाचे गणन - वंख्माळास्त्रात प्रभाऩ वलचरनारा σ (Sigma ) मा धचन्शाने दळटवलतात. १) लैमश्क्तक / वाधी ऩदभारा - वध्मा ऩदभारेत दोन प्रकाये गणना क े री जाते अ) प्रत्मष ऩद्धत - I) भाध्म काढणे ii) प्रत्मेक भूल्माचे वलचरन काढणे iii) वलचरनाचा लगट काढून त्माची फेयीज कयणे iv) खारीर वूत्राचा लाऩय कयणे
- 4. Prepared By @Dr. Rakshit M. Bagde फ) रघु ऩद्धती - मात खारीर वूत्राचा उऩमोग क े रा जातो. प्रभाऩ वलचरन गुणक – Coefficient of S.D. प्रभाऩ वलचरन शे अऩककयणाचे ननयऩेष भाऩ आशे. प्रभाऩ वलचरनारा तुरनामोग्म स्लरूऩ देण्मावाठी त्माचा गुणक काढून त्मारा वाऩेष स्लरूऩ देता मेते. त्माकरयता खारीर वूत्राचा उऩमोग क े रा जातो. प्रभाऩ वलचरन गुणक आणण वलचयण गुणक मांची तुरना - १) प्रभाऩ वलचरन गुणक (Co. of S.D.)- ज्मा ऩदाभरेंचा प्रभाऩ वलचरन गुणक तुरनात्भक दृष््मा जास्त मेत अवेर तय नतच्माभध्मे अऩककयण जास्त आशे अवे वभजरे जाते. माउरर् कभी. २) वलचयण गुणक (C.V. %) - ज्मा ऩदाभरेंचा वलचयण गुणक प्रनतळत तुरनात्भक दृष््मा जास्त मेत अवेर तय नतच्माभध्मे अधधक वलचयण आशे अवे वभजरे जाते. माउरर् श्स्थय ककं ला एकवूत्र वजरे जाते.
- 5. Prepared By @Dr. Rakshit M. Bagde
- 6. Prepared By @Dr. Rakshit M. Bagde
- 7. Prepared By @Dr. Rakshit M. Bagde
- 8. Prepared By @Dr. Rakshit M. Bagde
- 9. Prepared By @Dr. Rakshit M. Bagde
- 10. Prepared By @Dr. Rakshit M. Bagde
- 11. Prepared By @Dr. Rakshit M. Bagde
- 12. Prepared By @Dr. Rakshit M. Bagde The End वंदबट - प्रा. फी. एर. श्जबकार्े