SlideShare a Scribd company logo
भारतीय अर्थव्यवस्र्ा
डॉ. रक्षित बागडे
सहायक प्राध्यापक/विभाग प्रमुख
स्व.मन्सारामजी पडोळे आर्टस् कॉलेज गणेशपूर भंडारा
Email ID- rakshitbagde@gmail.com
युक्षिट १ - 4. मािव क्षवकास क्षिर्देशाांक
Prepared By @ Dr. Rakshit M. Bagde
मािव क्षवकास क्षिर्देशाांक
मोररस डी मोररस या अथटशास्त्रज्ांनी 1979 मध्ये सरासरी आयुमाटन बालमृत्यू आवण मूलभूत साक्षरता
हे तीन घर्क विचारात घेऊन भौवतक जीिनमानाचा वनदेशांक तयार क
े ला
वनदेशांक -
१. सरासरी आयुमाटन
२. बाल मृत्युदर
३. मूलभूत साक्षरता
भौवतक जीिनमानाचा वनदेशांक
मानि विकास वनदेशांक
संयुक्त राष्ट्र विकास कायटक्रमाद्वारे जीिनमानाचा दुसरा वनदेशांक तयार करण्यात आला यालाच
मानि विकास वनदेशांक असे म्हणतात. हा वनदेशांक पावकस्तानचे अथटशास्त्रज् महबुब उल हक
यांच्या मागटदशटनाखाली तयार करण्यात आला. यूएनडीपी 1990 पासून दरिर्षी एक मानि विकास
अहिाल प्रकावशत करते आवण मानिी विकासाच्या विविध घर्कांची चचाट करून वनरवनराळ्या
देशांना वनदेशांकाच्या पातळीनुसार क्रमबद्ध करते.
Prepared By @ Dr. Rakshit M. Bagde
मानि विकास वनदेशांकाचे घर्क –
१. दीघट ि स्वास्थ्यपूणट जीिन जगणे
२. ज्ान प्राप्ती करणे
३. उच्च जीिनमान जगणे
The End संदभट - प्रा. वजभकार्े आवण शास्त्री

More Related Content

More from Rakshit Bagde

अर्थसंकल्प २०२२-२३.pptx
अर्थसंकल्प २०२२-२३.pptxअर्थसंकल्प २०२२-२३.pptx
अर्थसंकल्प २०२२-२३.pptx
Rakshit Bagde
 
Unit 4-30- Social Security programme .pdf
Unit 4-30- Social Security programme  .pdfUnit 4-30- Social Security programme  .pdf
Unit 4-30- Social Security programme .pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-29 - Food Security Programme .pdf
Unit 4-29 - Food Security Programme .pdfUnit 4-29 - Food Security Programme .pdf
Unit 4-29 - Food Security Programme .pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-28 - Poverty Alleviation Programmes .pdf
Unit 4-28 - Poverty Alleviation Programmes .pdfUnit 4-28 - Poverty Alleviation Programmes .pdf
Unit 4-28 - Poverty Alleviation Programmes .pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-26- Multinational Corporation.pdf
Unit 4-26- Multinational Corporation.pdfUnit 4-26- Multinational Corporation.pdf
Unit 4-26- Multinational Corporation.pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-25- Foreign Direct Investment.pdf
Unit 4-25- Foreign Direct Investment.pdfUnit 4-25- Foreign Direct Investment.pdf
Unit 4-25- Foreign Direct Investment.pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-24- Balance of Payment.pdf
Unit 4-24- Balance of Payment.pdfUnit 4-24- Balance of Payment.pdf
Unit 4-24- Balance of Payment.pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-23- World Trade Organization.pdf
Unit 4-23- World Trade Organization.pdfUnit 4-23- World Trade Organization.pdf
Unit 4-23- World Trade Organization.pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-22- BRICS Bank.pdf
Unit 4-22- BRICS Bank.pdfUnit 4-22- BRICS Bank.pdf
Unit 4-22- BRICS Bank.pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-21- Multilateral & Bilateral Trade of India.pdf
Unit 4-21- Multilateral & Bilateral Trade of India.pdfUnit 4-21- Multilateral & Bilateral Trade of India.pdf
Unit 4-21- Multilateral & Bilateral Trade of India.pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-20- India's Foreign Trade.pdf
Unit 4-20- India's Foreign Trade.pdfUnit 4-20- India's Foreign Trade.pdf
Unit 4-20- India's Foreign Trade.pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-12-2- Statistical Averages .pdf
Unit 4-12-2- Statistical Averages .pdfUnit 4-12-2- Statistical Averages .pdf
Unit 4-12-2- Statistical Averages .pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-12-1- Nature & Scope of statistics .pdf
Unit 4-12-1- Nature & Scope of statistics .pdfUnit 4-12-1- Nature & Scope of statistics .pdf
Unit 4-12-1- Nature & Scope of statistics .pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-11-5 Theory of Profit .pdf
Unit 4-11-5 Theory of Profit .pdfUnit 4-11-5 Theory of Profit .pdf
Unit 4-11-5 Theory of Profit .pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-11-4- Theories of Interest .pdf
Unit 4-11-4- Theories of Interest .pdfUnit 4-11-4- Theories of Interest .pdf
Unit 4-11-4- Theories of Interest .pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-11-3- Theory of Wages .pdf
Unit 4-11-3- Theory of Wages .pdfUnit 4-11-3- Theory of Wages .pdf
Unit 4-11-3- Theory of Wages .pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-11-2- Theory of Rent .pdf
Unit 4-11-2- Theory of Rent .pdfUnit 4-11-2- Theory of Rent .pdf
Unit 4-11-2- Theory of Rent .pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-11-1- Theory Of Distribution .pdf
Unit 4-11-1- Theory Of Distribution .pdfUnit 4-11-1- Theory Of Distribution .pdf
Unit 4-11-1- Theory Of Distribution .pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4-10- Oligopoly .pdf
Unit 4-10- Oligopoly .pdfUnit 4-10- Oligopoly .pdf
Unit 4-10- Oligopoly .pdf
Rakshit Bagde
 
Unit 4- 27- Vicious Circle of Poverty .pdf
Unit 4- 27- Vicious Circle of Poverty .pdfUnit 4- 27- Vicious Circle of Poverty .pdf
Unit 4- 27- Vicious Circle of Poverty .pdf
Rakshit Bagde
 

More from Rakshit Bagde (20)

अर्थसंकल्प २०२२-२३.pptx
अर्थसंकल्प २०२२-२३.pptxअर्थसंकल्प २०२२-२३.pptx
अर्थसंकल्प २०२२-२३.pptx
 
Unit 4-30- Social Security programme .pdf
Unit 4-30- Social Security programme  .pdfUnit 4-30- Social Security programme  .pdf
Unit 4-30- Social Security programme .pdf
 
Unit 4-29 - Food Security Programme .pdf
Unit 4-29 - Food Security Programme .pdfUnit 4-29 - Food Security Programme .pdf
Unit 4-29 - Food Security Programme .pdf
 
Unit 4-28 - Poverty Alleviation Programmes .pdf
Unit 4-28 - Poverty Alleviation Programmes .pdfUnit 4-28 - Poverty Alleviation Programmes .pdf
Unit 4-28 - Poverty Alleviation Programmes .pdf
 
Unit 4-26- Multinational Corporation.pdf
Unit 4-26- Multinational Corporation.pdfUnit 4-26- Multinational Corporation.pdf
Unit 4-26- Multinational Corporation.pdf
 
Unit 4-25- Foreign Direct Investment.pdf
Unit 4-25- Foreign Direct Investment.pdfUnit 4-25- Foreign Direct Investment.pdf
Unit 4-25- Foreign Direct Investment.pdf
 
Unit 4-24- Balance of Payment.pdf
Unit 4-24- Balance of Payment.pdfUnit 4-24- Balance of Payment.pdf
Unit 4-24- Balance of Payment.pdf
 
Unit 4-23- World Trade Organization.pdf
Unit 4-23- World Trade Organization.pdfUnit 4-23- World Trade Organization.pdf
Unit 4-23- World Trade Organization.pdf
 
Unit 4-22- BRICS Bank.pdf
Unit 4-22- BRICS Bank.pdfUnit 4-22- BRICS Bank.pdf
Unit 4-22- BRICS Bank.pdf
 
Unit 4-21- Multilateral & Bilateral Trade of India.pdf
Unit 4-21- Multilateral & Bilateral Trade of India.pdfUnit 4-21- Multilateral & Bilateral Trade of India.pdf
Unit 4-21- Multilateral & Bilateral Trade of India.pdf
 
Unit 4-20- India's Foreign Trade.pdf
Unit 4-20- India's Foreign Trade.pdfUnit 4-20- India's Foreign Trade.pdf
Unit 4-20- India's Foreign Trade.pdf
 
Unit 4-12-2- Statistical Averages .pdf
Unit 4-12-2- Statistical Averages .pdfUnit 4-12-2- Statistical Averages .pdf
Unit 4-12-2- Statistical Averages .pdf
 
Unit 4-12-1- Nature & Scope of statistics .pdf
Unit 4-12-1- Nature & Scope of statistics .pdfUnit 4-12-1- Nature & Scope of statistics .pdf
Unit 4-12-1- Nature & Scope of statistics .pdf
 
Unit 4-11-5 Theory of Profit .pdf
Unit 4-11-5 Theory of Profit .pdfUnit 4-11-5 Theory of Profit .pdf
Unit 4-11-5 Theory of Profit .pdf
 
Unit 4-11-4- Theories of Interest .pdf
Unit 4-11-4- Theories of Interest .pdfUnit 4-11-4- Theories of Interest .pdf
Unit 4-11-4- Theories of Interest .pdf
 
Unit 4-11-3- Theory of Wages .pdf
Unit 4-11-3- Theory of Wages .pdfUnit 4-11-3- Theory of Wages .pdf
Unit 4-11-3- Theory of Wages .pdf
 
Unit 4-11-2- Theory of Rent .pdf
Unit 4-11-2- Theory of Rent .pdfUnit 4-11-2- Theory of Rent .pdf
Unit 4-11-2- Theory of Rent .pdf
 
Unit 4-11-1- Theory Of Distribution .pdf
Unit 4-11-1- Theory Of Distribution .pdfUnit 4-11-1- Theory Of Distribution .pdf
Unit 4-11-1- Theory Of Distribution .pdf
 
Unit 4-10- Oligopoly .pdf
Unit 4-10- Oligopoly .pdfUnit 4-10- Oligopoly .pdf
Unit 4-10- Oligopoly .pdf
 
Unit 4- 27- Vicious Circle of Poverty .pdf
Unit 4- 27- Vicious Circle of Poverty .pdfUnit 4- 27- Vicious Circle of Poverty .pdf
Unit 4- 27- Vicious Circle of Poverty .pdf
 

Unit 1-4- Human Development Index.pdf

  • 1. भारतीय अर्थव्यवस्र्ा डॉ. रक्षित बागडे सहायक प्राध्यापक/विभाग प्रमुख स्व.मन्सारामजी पडोळे आर्टस् कॉलेज गणेशपूर भंडारा Email ID- rakshitbagde@gmail.com युक्षिट १ - 4. मािव क्षवकास क्षिर्देशाांक
  • 2. Prepared By @ Dr. Rakshit M. Bagde मािव क्षवकास क्षिर्देशाांक मोररस डी मोररस या अथटशास्त्रज्ांनी 1979 मध्ये सरासरी आयुमाटन बालमृत्यू आवण मूलभूत साक्षरता हे तीन घर्क विचारात घेऊन भौवतक जीिनमानाचा वनदेशांक तयार क े ला वनदेशांक - १. सरासरी आयुमाटन २. बाल मृत्युदर ३. मूलभूत साक्षरता भौवतक जीिनमानाचा वनदेशांक मानि विकास वनदेशांक संयुक्त राष्ट्र विकास कायटक्रमाद्वारे जीिनमानाचा दुसरा वनदेशांक तयार करण्यात आला यालाच मानि विकास वनदेशांक असे म्हणतात. हा वनदेशांक पावकस्तानचे अथटशास्त्रज् महबुब उल हक यांच्या मागटदशटनाखाली तयार करण्यात आला. यूएनडीपी 1990 पासून दरिर्षी एक मानि विकास अहिाल प्रकावशत करते आवण मानिी विकासाच्या विविध घर्कांची चचाट करून वनरवनराळ्या देशांना वनदेशांकाच्या पातळीनुसार क्रमबद्ध करते.
  • 3. Prepared By @ Dr. Rakshit M. Bagde मानि विकास वनदेशांकाचे घर्क – १. दीघट ि स्वास्थ्यपूणट जीिन जगणे २. ज्ान प्राप्ती करणे ३. उच्च जीिनमान जगणे The End संदभट - प्रा. वजभकार्े आवण शास्त्री