1. Schaliegas als opvolger van aardgas II
Dr. Henk Duyverman, technisch directeur Cuadrilla Resources Nederland
TNO/Flevum, Delft
Cuadrilla Resources Ltd
20 maart 2013 House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Cuadrilla
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
1

2. Profiel Cuadrilla
Belangen in Engeland, Nederland en Polen
Specialist in boren naar schaliegas
• 200 jaar ervaring
• State of the art apparatuur
Start met boren in 2010 in Engeland
• Weeton, Singleton, Banks*
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
2

3. Organogram
A.J. Lucas
Cuadrilla Resources Limited
Riverstone
Management
Brabant Resources B.V.
Hardenberg Resources B.V.
Concessie Noord-Brabant
Concessie Noordoostpolder
EBN
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
3

4. Onze locaties in Nederland
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
4

5. Onze locaties in Nederland
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
5

6. Ondergrond Brabant
•
•
Ongestoorde schalielagen op de juiste diepte
Goede mogelijkheden om op het gasnet aan te sluiten*
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
6

7. Wat is schaliegas?
Schaliegas
=
aardgas
Schaliegas
=
winning aardgas uit schalielagen
Schaliegas in Brabant
=
3.000 tot 4.000 meter onder de grond
Schaliegas in Noordoostpolder
=
>4.000 meter onder de grond*
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
7

8. Doel Cuadrilla in Nederland
Waarde creëren door het aantonen van aanwezigheid van grote hoeveelheid schaliegas
in Nederlandse bodem
Hoe
Door uitvoeren van proefboring in:
• Boxtel
• Haaren
• Noordoostpolder
Nodig
Vergunning voor proefboring
• Omgevingsvergunning*
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
8

9. Betekenis schaliegas voor Nederland
Technisch winbaar volgens Energy Information Administration (VS)
• 481 miljard m3
• Waarde € 312 miljard (consumentenprijs aardgas € 0,65 per m3)
• Zonder aardgasbaten: overheidstekort 6,5%
Nederlandse on- & offshore gas reserves
• 1.230 miljard m3 (1-1-2012)
• 39% toename van reserve bij winning schaliegas
Jaarlijkse Nederlandse gasconsumptie
• 46 miljard m3
• schaliegas: > 10 jaar langer gasconsumptie van eigen bodem
Aardgasopbrengst voor Nederlandse schatkist in 2011
• € 12.1 miljard*
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
9

10. Weerstand: Bevolkingsdichtheid
Inwoners x miljoen
km2
Nederland
16,8
41,528
=
405
Verenigd Koninkrijk
62,7
242,900
=
257
Australië
21,7
7,741,220
=
<3
313,2
9,629,091
=
< 32
Land
Verenigde Staten
Inwoners op 1 km2
Nederland
Provincie Noord-Brabant (Boxtel/Haaren)
• 497 op 1 km²
Provincie Flevoland (Noordoostpolder)
• 274 op 1 km²
Consequentie van hoge bevolkingsdichtheid
• NIMBY
• Consensus cultuur (polderen)*
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
10

11. Weerstand: Rem op transitie naar duurzaam
Milieugroeperingen: winning schaliegas leidt af van focus op duurzame energie
Mogelijke schadelijke effecten op mens en milieu worden uitvergroot
Omwonenden/lokale omgeving gevoelig voor schrikbeelden
Lokale politiek kiest voor belangen bewoners = electoraat*
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
11

12. Gasland: Het beeld
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
12

13. Gasland: De feiten
Brandend kraanwater
• Geen verbinding drinkwater en boorput
• Drinkwaterput ging door 4 verschillende kolenlagen heen boven watervoerende laag
• Gas was biogeen en niet thermogeen
• Filmpje over kraanwater is opgenomen in Colorado en niet in Pennsylvania,
waar de rest van de film is opgenomen
Vissterfte in rivier
Lozing verontreinigd water uit kolenmijn
Verhoogd benzeengehalte bij omwonenden
•
•
Alleen geconstateerd bij rokers
Bij andere omwonenden normale waarden*
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
13

14. Zeldzaam: Gas in grondwater
Herstelbaar
Door permanente monitoring snel te ontdekken en verhelpen
Te voorkomen
Gebruik van best practices voor ontwerp en bouw boorput
Oorzaak incidenten Verenigde Staten: slecht ontwerp boorput
Gevolg
Gas vanuit schalie via boorput naar grondwater
In elk geval NIET: schaliegas in grondwater vanuit ondergrond*
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
14

15. Goede put
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
15

16. Goede put
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
16

17. Goede put vs. Slechte put
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
17

18. Zo gaan we te werk
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
18

19. Onze put in Brabant
•
Boren met verbuizing tot 4.200 meter
•
Fracken op 3.500 meter
•
Zes lagen ondoordringbaar gesteente tussen grondwater
en schalielaag*
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
19

20. Onze put in Brabant
•
Grondwater tot maximaal 300 meter diepte
•
Vier verbuizingen, met cement geïsoleerd
•
Eerste verbuizing tot 600 meter,
laatste verbuizing tot bodem boorgat*
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
20

21. Fracken
Gebeurt al sinds tientallen jaren in Nederland
• 100 keer op land, 100 keer op zee
Beproefde en veilige technologie
Heeft in Nederland niet geleid tot bodembeweging
In Brabant op minimaal 3.500 meter diepte (3 km onder grondwaterniveau)*
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
21

22. Fracken
•
99,85% water/zand
•
0,15% glutaaraldehyde en polyacrylamide
•
Gebruik 12 miljoen liter water
•
10% - 30% water hergebruikt
•
Afvalwater gezuiverd*
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
22

23. Onze manier van werken is verantwoord
•
We gebruiken nieuwe, moderne boorinstallatie
•
De boor- en fracktechniek die we toepassen, is conventioneel en gangbaar in Nederland
•
We bouwen een veilige boorput
•
We zijn gehouden aan de strenge Nederlandse wet- en regelgeving
•
We worden nauwlettend gecontroleerd door Staatstoezicht op de Mijnen
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
23

24. Bescherming grondwater
Afgedichte en professionele boorlocatie
Boorput, 4 stalen verbuizingen en cementlagen
Monitoren waterkwaliteit*
Egaliseren
Goot aanbrengen rond terrein
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
Vloeistofdichte laag aanbrengen
24

25. Open systeem Verenigde Staten
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
25

26. Tijdelijke boorlocatie: grootte voetbalveld
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
26

27. Wat achter blijft na proefboring
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
27

28. Het tijdspad naar winning schaliegas
2014
Evaluatie
gegevens
proefboring
2 jaar
Productieklaar
maken van
boorlocaties
2 tot 4 jaar
Bepalen
economisch
winbaar gas
Aanvragen
winningsvergunning
Start MER
procedure incl.
inspraak
Besluit
vergunning
20 jaar
Creëren
banen (direct
en indirect)
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
Gaswinning &
distributie
28

29. Dank voor uw aandacht.
Cuadrilla Resources Ltd
Cuadrilla House | Stowe Court | Stowe Street | Lichfield | Staffordshire | WS13 6AQ | United Kingdom
Tel: +44 (0) 1543 266 444 | Fax: +44 (0) 1543 266 440 | cuadrillaresources.com
29