Curso Prático & Objetivo
                                     Direitos Autorais Reservados




               ! !"#$%&'(            !        ')$'* ' +! % !*, -. /'*%&' ! +! ( %* +%# * (!
 0+ ( * (! #! ) '12 (! # 1 *, *2 !$!*3

    •                                ! 3        #! ) '12 0 !%+' 4 $#!' ( '           &-' &      ) '
        / &' &')*' ( ' *)' '4 ! +'12 #                                  !* '4' ! +     * &'*&'$- *
        4! '( *              % +! %            (        # 1     '#5* 6. % * 4 $#!* *2        !+% '( *
        # *+! %        ! +! '+ '60* (! ) ' ! ' ! +' &-' '(' (! &'1' /'

    •                                    ! 3
        #! ) '12                 0            !'$%7'('
        '+ '60*        (             6% ! +             (!
            +'12       (!        ) '            / &',
        &     #% % (                 '              &-'
        &')*' (                                     *!)
        !* ! %$-' ! +                          !+% '('
        ( *     &'*&'$- *            4! '( *                0
        !'$%7'(' '+ '60* ( /                        /!%
        (!      $)%(         (!          #! ) '12
        '+ '60*            ( *       +)/ *              (!
        #! ) '12           8)! !+              ' #!$
        !*#'1       ! +!                 ' )$'          ('
        & $) ' (! #! ) '12                          !
        # 1        #! ) '(                    !9'       )
        !*8)! ' ' %4) ' :                                          "     #$              !

            0+ ( #! &)**%6                %     # % !%          0+ ( )+%$%7'( #' ' ' #! ) '12 (!
# 1 *   ' % (;*+ %' (            #!+ 5$!                #' +% (!    <   , 8)' (   (' #! ) '12     (
Curso Prático & Objetivo
                                      Direitos Autorais Reservados

# % !%       # 1 #!$        0+ (           +'+%6 , !*+!   0+ ( #'** ) 4 '('+%6' ! +! ' *!
  #'( 2        ' % (;*+ %', *! ( )+%$%7'(            '* #! ) '1=!* '+)'%*



              0+ (        +'+%6       &    *%*+!




      !
                                                                     "              !
                                                                          #


                                                                                $
                                                                                                    %
         &                           "
              $
     !
     !

             %4) '   :>      *+ ' ) ' %$)*+ '12           (! )    # 1    *! (       #! ) '(         #!$'
                                 &
! ' ! +' %                               (' ! # !*' ?'$$%/) +            @(%*#          A6!$        *%+!3
-++#3BBCCC -'$$%/) +         &        B#)/$%&B**B&    +! +*B '+'D -!!+*BC!/B?                  E #( F




                                     %4) ' :>3 $)*+ '12 (! )   # 1 *! ( #! ) '(
Curso Prático & Objetivo
                                           Direitos Autorais Reservados

'             (               (        )
                #! '12 (! #! ) '12 (! # 1 * 0 !'$%7'(' #                                *      ('* (! #! ) '12 ,
    8)! # **)!                #       !*+ )+) '* 8)! !                &     9) +      !'$%7'     ' '+%6%('(! (!
    #! ) '12          (! # 1 *             !*) %(' ! +! ' *                (' (! #! ) '12             (!6! # **)%
    !8)%#' ! + * ) !*+ )+) '* &'#'7!* (!3

          •            '7! '        * +)/ * (! #! ) '12 ' *! !                     )+%$%7'( *G

          •       $!6' ! # *%&%            ' !*+!* +)/ * (! #! ) '12 G

          •           +'&%     ' ' & $) ' (! #! ) '12 @ !*'                        +'+%6' ) + # ( %6!FG

          •       ! ' ! ! 4%' #' ' ' $ &'12 , !+&

                %4) '         :H      *+ ' ) ' %$)*+ '12                   (! ) ' *          (' (! #! ) '12 ,
    % !$%7 ! +! * +!                 * !*+2 !          % 4$I* (!6%( J                 +! (' %4) ' @?'$$%/) +        ,
    >   KF         ) ' + '()12              .#%(' +!      *3

          & (                           &                                  & (                   &
              ! %&L                          '*+                          )( #) #*           M    /'* (! $' '
        '6!$% 4 /$ &L                       '+' % '                        )( #%+*             ' 8)!* (! $' '
          C /$ &L                  M$ & (! &         ' ! +                  4% !*                      + !*
          +' N +'/$!                     !*'     +'+%6'                     %$$ /%+         M &' (! #! ) '12


              * !*+ )+) '* (' *             (' 8)! #!          %+!         (!*! 6 $6% ! + (' #! ) '12
    ( * # 1 * # (!                *! (%6%(%('* !       *%*+! '* ! (! + ! !$!* +!                 *3

                  '          %*+! ' (! )*+! +'12 (! ' 4'*
                  /          %*+! ' (!         6% ! +'12 (! ' 4'*
                  &          %*+! ' (!        +'12
                  (          %*+! ' (! % &)$'12 (! $)%( *
                  !          %*+! ' (!         %+ ' ! +
                             %*+! ' (! !4) ' 1' (! )#! A&%!
                  4          %*+! ' (!       ! '12 (!              ! 4%'




                                                               '
Curso Prático & Objetivo
                         Direitos Autorais Reservados




                      %4) ' :H3 $)*+ '12 (! ) ' *   (' (! #! ) '12

 '          (            )               "
        & $) ' (! #! ) '12       0 &     # *+' #!$' 9) 12       (! 6. % * +)/ * (!
#! ) '12 , +! (   !    *)' !"+ ! %('(! ' / &'           *+!* +)/ * (! #! ) '12
'# !*! +'   #!* !$!6'( @ '%* (!             L4F, ! &       ' & $) ' 0 &   # *+' #
(!7! '* ) &! +! '* (!*+!* +)/ *,       #!* ' *! *)# +'( 8)' ( (' (!*&%('
 ) !+% '(' (! ) ' & $) ' (! #! ) '12 0 !               !      ) 12 ( *%*+! ' (!
*)*+! +'12 (! &' 4'* 0 *)# +' ! + ' * ! % + ('* '* &' 4'* ' *! !            %1'('*
() ' +! ' #! ) '12


                                        (
Curso Prático & Objetivo
                                         Direitos Autorais Reservados

             *%*+! ' (! *)*+! +'12 (! &' 4'* 0 &                                   # *+       !*) %(' ! +! #!$ *
*!4)% +!* !8)%#' ! + *3
       ' *                3       )*+! +'             #!*            ('*
             & $) '*              (!     #! ) '12              !      (!
                 !6!*+% ! + ,                 !&! (        +' /0
             ) '          '$+) '         *) %&%! +!        #' '
                  ' )*!%            ( *        +)/ *           %1'( *
                 ) ' +! '*               '    / '*>, ' & $) '
                 !+% '(',          8)!         *! .        (!*&%('
             # *+! %              ! +!         # 1 , 0 '# %'('
                        '*+       (' *        (', !        )        $ &'$
             &-' '(                (!          ?,      &
                 ) &%     .%           8)!     + '/'$-'             !*+!
             $ &'$ 0 &-' '(                        (! +        %*+', 0
             &      )         &-' '                ? (!        !*' (
             +     %*+'                '*+     (' *        (' # (!
             *!         /*! 6'(           ' %4) ' ' $'(                             %4) ' : 3        '*+     ('      ('



       / +                             3 O !*#       *.6!$ #           '# %'            '*+     ! !&!/! '* *)'*
             &' 4'*                *)/!*+ )+) ' (!6! #!                     %+%    )      !*#'1' ! +               ! +! '
             *)#! A&%! ! '                   !*'    +'+%6', #' ' 8)! # **' *! % *+'$'(                             *%*+! '
             (! *!4) ' 1' (! *)#! A&%!                               ' %4) '        :     # (!        * 6! #' +! ('
             *)/!*+ )+) ' @!*+ )+) '                       (! !*+. '# %'(                 + '%$! '7)$F O ' . !'
             *)#! %           (' *)/!*+ )+) '                  (! *2 &            !&+'( * * +)/ *, ' & '('*
             '* & $) '*, ! + ! )+ '* '+%6%('(!*, ! % ,                                    (! *2        !'$%7'( * / '
             #' +! ( * + '/'$- *                    * ) &%          . % * 8)! (!*! #! -'                    !*+'* +' ! '*
             *2 &-' '( * (! #$'+'                           %*+'*
       &     ,                3    *#'1 (' $ &'12                   !*! 6'( #' ' '              '7! '             * +)/ * '
             *! !         )+%$%7'( * ) *)/*+%+)A( * () ' +! ' #! ) '12 ( # 1                                               *
             +)/ * !*+'$!% '( * %&'                       * / ! 6%4'* #' ' #!                  %+%         *!) %1' ! +
             #' ' ' . !' (                   '*+



>
   #! '12        !'$%7'(' 8)' ( ' & $) ' (! #! ) '12                        0 !+% '(' (        # 1         ! 0 (!*&%(' !
*!4)%(', &            &'* (! *)/*+%+)%12 (! / &'*


                                                                )
Curso Prático & Objetivo
                                      Direitos Autorais Reservados

        ''              (               !( )                          "
        ) ' +!        # &!**            (! #! ) '12            0    !&!**. %         8)!, J         !(%(' 8)! '
/ &' '#          ) ('       '         '12 ,        * +)/ * 8)!                ' ' & $) ' (! #! ) '12
+' /0       +! -'                           (! *!             6% ! +' ,       !*+! &'*          #' ' /'%"
*%+)'1=!* (! !+% '(' (' & $) ' (! #! ) '12 , #' ' !+% '(' (' / &' #
!"! #$ , 0 !&!**. % 8)! -'9' )                          *%*+! ' &'#'7 (!              6% ! +' !*+' & $) '
#' ' &% '           *%*+! ' (!              6% ! +'12           (! &' 4'* # **)% !"'+' ! +! !*+'
) 12 , ) *!9', *! &'#'7 (!                          6% ! +' '* &' 4'* @+)/ * (! #! ) '12 !
(! '%* '&!**5 % * 8)!                   !         !&!**. % *F, ! 0 &                 # *+       #!$ * *!4)% +!*
&   #   ! +!*3

        '                   .                3     '/     (! '1       + ' 1'(        # !*       '   4)% &-       !
             ) ' !"+ ! %('(! ! # !*                      ' )       &' !+!$ &         +! (       &'/        6     !
                 )+ ' O         &'/     (! #! ) '12             8)! *! . !            $'(        ) (!*!         $'(
             #' ' #!        %+% '        6% ! +'12 ( * !8)%#' ! + *                         56!%*
        / /             0        4)% &- 0 !*#              *.6!$ #        !     $'        ) (!*!      $'       &'/
             (! #! ) '12                 4)% &-         '# !*! +' +' /0               )     *%*+! ' (!          !% *
             8)! #!             %+! &    + $'        ' 6!$ &%('(! &                       8)! *!       '7 !*+!
             @(!*F!         $' ! +               %4) ' :           *+ '   &'/ (! #! ) '12 !                     $'(
                  4)% &-            *+! ) &%        .%        8)! '#' !&!        ' %4) ' 0 &-' '( (!
             *    ('( , ! !*#               *.6!$ #        &    + $'      * #' P !+ * (! #! ) '12 ,
                  6% ! +' ' &'+' % ', &                    (! '       * + '/'$- * ( * #$'+'                    %*+'*,
                   %+ '         * (%6! * * *%*+! '* ! 6' %.6!%*, ! + ! )+ '* '+%6%('(!*




                                %4) ' : 3        )% &- , &'/ (! #! ) '12 ! *              ('(



                                                          -
Curso Prático & Objetivo
                                Direitos Autorais Reservados

&   2                                      3      /$ &       (! &       ' ! +        %&' %"        ' #' +!
    *)#! %           (         '*+     !0          '( #         )   &     9) + (! # $%'* #               (!
    #'**'                &'/     (! #! ) '12                    %4) '     :Q          *+ '        /$ &   (!
    &    ' ! +
(                3        !*#        *.6!$ #      *)*+! +' (% !+' ! +! * +)/ * ' *! !
    (!*&%( *               # 1 ! #!             %+% '     6% ! +'12 #' ' &% ' ! #' ' /'%"
           '*+             &'+' % ' +' /0               0&      # *+' #        )     *%*+! ' (! # $%'*,
    # 0              2    0 %"' !          $)4' '$4) , *! (              *)*+! +'(' #!$            &'/   (!
    #! ) '12              8)! #'**' ! + ! *)'* # $%'*                              %4) '     :K     *+ ' '
    &'+' % '
! /              3       '7 ' $%4'12           ('* &' 4'* ' *! !            *)*#! *'* J &'+' % ',
    +! (         '       ) 12         (! '/* 6!           !6! +)'%* &- 8)!* 8)! # **'
    '&     +!&!           O &         )        ' &'+' % ' !             4' &-                '!     )    *5
    &    9) + , ! '**%                    * + '+' !       * ('8)% #            (%' +! &-' ' ( : *
    '#! '* (! &'+' % '
    +3       3             *%*+! ' (!                   6% ! +'12        (! &' 4'*                *C%6!$ 0
    !*#      *.6!$ #                 '7! ' $%4'12            ! + ! ' &'+' % ' ! R * +)/ * (!
    #! ) '12 S 8)! *2 (!*&%( *                            # 1        %4) ' :E              *+ '    *C%6!$




                                       %4) ' :Q3 M$ & (!            ' ! +




                                                    1
Curso Prático & Objetivo
                                    Direitos Autorais Reservados




                              %4) ' :K3 '+' % '
                                                                                           %4) ' :E3 C%6!$

           +!       8)! '* %4) '*            2    !*+2         '      !* ' !*&'$', '**% , ' &'+' % '
(!6! # **)% &! &' (! >,                 !+ * (! '$+) ' !               *C%6!$ &! &' (! ,<             !+ *
          *+'*       %4) '*       '         !+% '('* (' '# !*! +'12                     (      ! 4! -!%        ('
 !+ / '*          ! '+       ' *'       !       #'$!*+ ' #           ! %' J            !       $ %' 5# $%* !
     (!       '4 *+          (!     >       ,     (%*#        A6!$       '     % +! !+               ! (! !1 3
-++#3BBCCC #!+ $! ) *& / B#'$!*+ '*B>                         D ED        #( ,             '&!**'(             !
  B HB>       K


         '*              (
              +'12        ' / &' 0              !&%(' '+ '60* ( *%*+! ' (!                   +'12      *%*+! '
)*)'$ (! + ' * %+%            +'12      J / &',          '* *         ('* (! +! '            '%* /' '+'* @&
 !       !* +'"'* (%. %'*F 0 '+ '60* ('                        !*'       +'+%6'        "#$%&' !      * ! +2
*%*+! ' (!          +'12 '+ '60* ('              !*'         +'+%6' ! !       *!4)%(' 6! !           * 8)'%* '*
 )+ '*            '* (! + ' * %+%           +'12 J / &'                **% , !*+! *%*+! ' 0 &                # *+
#!$ * *!4)% +!* !8)%#' ! + *
         ' *          5           3O        !8)%#' ! +             !*#       *.6!$ #       4! '        6% ! +
                  +'+%6 , + ' * %+% ( :           RJ & $) ' (! #! ) '12 S                     $0    (! 4! ' '
                  +'12 , '     !*'      +'+%6' (!6! #!                %+% ' *)' $%6 !          6% ! +'12 ('



                                                         4
Curso Prático & Objetivo
                                      Direitos Autorais Reservados

            R& $) ' (! #! ) '12 S #' ' (!*&%('                                  ) !+% '(' (! +)/ *              !*'
              +'+%6' # (! *! 6%*)'$%7'(' ' %4) ' :<
       / 7 83             ! 6! % %&'                * ' %4) '             :< 6! !      * 8)! R' & $) ' (!
            #! ) '12 S #'**' #                           (! +       ('     !*'       +'+%6', !&!/! (            *!)
                  6% ! +             (!        +'12 ,          8)!    *! .       + ' * %+%(       '+0    '    / &'
              +)%+%6' ! +! *'/!                         * 8)! *! %'         '%* .&%$ 4% ' )          +)/      *! *)'
            *!12          **! 8)'( '(', ' % 60* (! &% &)$'                             +)/ T!$$N # **)% !*+!
                   '+ , + '+':*! (! )                    +)/ &           *!12 8)'( '(' ) -!"'4                '$ 8)!
             !&!/! '             +'12          ('        !*'        +'+%6' ! + ' * %+! #' '             * +)/ * (!
            #! ) '12                 ' %4) ' :<,               8)! 6!        * #'**' ( #!$'             !*'    +'+%6'
             ' 6! ('(! 0                        +)/          T!$$N, !       2       ' & $) ' (! #! ) '12
            # # %' ! +! (%+', #                     %** '* '*#'*                &    !1 (' !"#$%&'12




                                               %4) ' :<3        !*'      +'+%6' ! +)/ T!$$N

       &    +3       3          *C%6!$ !*+. $%4'(                   (% !+' ! +! '          L!$$N !       *)' #' +!
            % !%         !, &             6%    *            *%*+! ' (! *)*+! +'12 (! &' 4'*, +' /0
            !*+. $%4'(           J &'+' % ' !                   *)' #' +! *)#! %                  *C%6!$ 0 ! +2
             !*#     *.6!$ +' /0                    #        '7! ' $%4'12 ! + ! * !$! ! + * 4% ' +!*
            @+)/ T!$$NF ! * !$! ! + * 2 4% ' +!* @&'+' % 'F


           )+ '          ' (! + ' * ! %                  +'12 J & $) ' (! #! ) '12 0 ' )+%$%7'12
(! )       !8)%#' ! +            &-' '(                 (!      #     %6! @ %4) '      :      F          #     %6! 0
/'*%&' ! +! )               +        &'#'7 (! 4! ' '                     +'12 , %&' ( # *%&%            '( '/'%"
( *C%6!$ &        6! &%         '$        ' ' *)# +'                + 8)! !'&%        '$ ('       +'12 (' & $) '


                                                                6
Curso Prático & Objetivo
                                                   Direitos Autorais Reservados

(! #! ) '12 ,                            #         %6! (!*$%7' * / ! ( %* + %$- * %"'( * '                           '*+    ('
*       (', &                ! # (! *!                  /*! 6'(            ' %4) ' :
                            '           +'12           4! '('
#!$                 +               0        + ' * ! %('
(% !+' ! +! ' #' +! *)#! %                                   ('
& $) ' (! #! ) '12 , # (!                                        *
)+%$%7'          '/'%"                   (                  +
(% !+' ! +!                     *         +)/ *              (!
#! ) '12                    **% ,                  #        %6!
(%*#! *' ' )+%$%7'12                           ('           !*'
    +'+%6' ! ( T!$$N, '$0                          (! )+
!8)%#' ! +                      2            ! &%           '(
' +! %          ! +! &-' '( (! /)&-'
( T!$$N
                 ' 4 ' (! 6' +'4!                            (
        #       %6!         0       8)!,           '        *!
    !&!**. %            '(%&%        '         '%* +)/ *
    '       & $) '              (!         #! ) '12 ,
# (!         * '(%&%            ' + I* +)/ * (!
                                                                            %4) ' :     : %*+! '    #    %6! '# %'(        #!$'
) ' *5 6!7, (% ! ! +! ! +! ('                                              &'+' % ' ! *C%6!$ & 6! &% '%*
#! ) '12                &                !*'            +'+%6'
8)' +           # (!            * '(%&%            '        '#! '* )                +)/   (! &'(' 6!7         *+     +     ' '
#! ) '12                 '%* .#%('
                )+ ' 6' +'4!                   (            #        %6! 0 ' # **%/%$%('(! (! !+% '                  (!*&! '
& $) ' (! #! ) '12                             +'&%         ' ( ' & $) ' ) &% &)$' (                  $)%( (! #! ) '12
() ' +!             '       / '* #              !"! #$                *+        2     ! ' # **A6!$ )+%$%7' (         '     !*'
    +'+%6', ! 0 ) (' ! +'$ #' ' &'* * (! # 1 * '$+' ! +! % &$% '( *                                                          )
- %7         +'%*
                         # (!             * /*! 6' , ' )+%$%7'12 (                          #      %6! + '7 4' - * #' ' '
#! ) '12 , ! &                                 &       *!8UI &%', *                 ('* !8)%#'('* &                  #     %6!
'# !*! +'                +'"'* (%. %'*                      '%* !$!6'('*                  8)' +     8)! ) ' *            (' (!
#! ) '12 +! !*+ ! )+%$%7' (                                      !*'        +'+%6' # (! &)*+' !          +         (!
        VB(%', ) ' *                (' &                #        %6! &)*+' !         +      (! H             VB(%'




                                                                           9:
Curso Prático & Objetivo
                                              Direitos Autorais Reservados

            )+ ' /*! 6'12 8)!                        ! !&! *! !%+' 0 8)!, '#!*' (!                         #         %6! +!
(!*! #! -               *)#! %            J      !*'       +'+%6', *          ('* !8)%#'('* &                    #      %6!
'# !*! +'           +' /0             '        !*'      +'+%6' &               *%*+! ' (! /'&L)#                '*     -'9'
'$4) '        !&!**%('(! (!                      +'&%      '   ' & $) ', !                 #       %6!     2         !*+!9'
(%*#      A6!$, )+%$%7':*! '               !*'       +'+%6'


               0+ (                 +'+%6      (! #! ) '12 , &                     ! '# !*! +'(                  &     !1
(!*+! %+! , &               *+' !           '#$%&'         +'12        J / &', #' ' 8)! !*+'              '4 ! +! '
  &-'        * ( %*            0+ ( * '# !*! +'( * '+0 '4 ',                         !*'       +'+%6' ! + # ( %6!, '
  +'12      ! ' '#$%&'(' J & $) ' (! #! ) '12                                   ! !*+' + ' * %+%' '             +'12      J
/ &'
            "%*+!           *%+)'1=!* !          8)! *! (!*!9' 8)! '#! '* ' / &' 4% !, %&' ( '
& $) ' (! #! ) '12 *)/ !+%(' '#! '* '                                          6% ! + (! *)/%(' ! (!*&%(' ! '
) '         +'12              A % '           !&!**. %' J #! ) '12 , (% % )% (                        /'*+' +! *!)
(!*4'*+!          *+! /9!+%6 0 &                  *!4)%( '+ '60* (' )+%$%7'12 (! )                    !8)%#' ! +
&-' '(              +       (! ) (
& $ &'(             '&% '                ('
/ &',                           *! (
/'*%&' ! +! )                         +
-%( .)$%&         8)!                !&!
  +'12        '         #' +%            ('
#'**'4!           (          $)%(        (!
#! ) '12                #!$          *!)
% +! %
                  %4) '              :
     *+ '           +       (! ) (
'& #$'(       ' / &' !
*%*+! ' (! !$'*+W ! *
8)! 4! ' '                    6% ! +
  +'+%6                 '            *!
                                                     %4) ' :      3     +     (! ) ( ! *%*+! ' (! !$'*+W ! *
'+ '6!**'(              #!$         $)%(
(!          #! ) '12                                 *+'              %4) '       !*+.         (%*#      A6!$          ! 3
-++#3BBCCC )#!4 )                     / B( C $ '(*B(!8 HK B#'$!*+ 'D( D$)&%'                          D# % !% 'D#'
+! #(


                                                                  99
Curso Prático & Objetivo
                                        Direitos Autorais Reservados

         '#                (                +                    +
                   0+ (         +'+%6 , ' !            12       ( * &'*&'$- * 4! '( *                     % +! %     (
# 1 (!6%( J #! ) '12 !                          '4 ! +'12 ('                &-' 0 !%+' 9) +' ! +! &
!+        (         $)%(       (! #! ) '12 , &                    ) ! +! &-' '(               (! $' ', 8)! 0
/     /!'( #!$ % +! %               (' & $) ' (! #! ) '12
          * $)%( * (! #! ) '12                        *2     '       '7! '( *          * +' 8)!* (! $' ' !
/     /!'( * '+ '60* ('* /                  /'* (! $' '               '% ( (' /          /' (! #! ) '12 *!
(!*$ &'        #     +)/)$'1=!* '+0 ! + '                  ' & $) ' (! #! ) '12 '+ '60* ( *C%6!$,
!     *)' #' +! *)#! %              8)! 2 4% '                          *C%6!$ !*+. &           !&+'( ' T!$$N,
!*+! $)%( (! #! ) '12 ! + ' ' & $) ' (! #! ) '12 ! #'**' ' *! (!*$ &'
#!$ *!) % +! % , *'% ( #!$' / &' ! !+                                ' ( #!$ !*#'1 !"%*+! +! ! + !
# 1 #! ) '( ! ' & $) ' (! #! ) '12 , !+                                 ' ( J *)#! A&%!
          *&         #       ! +!* ( *%*+! ' (! &% &)$'12 (! $)%( * *2 ! +2 3
              ;      !               <          0     !*#        *.6!%* #          '     '7! '             $)%(      (!
              #! ) '12 8)! *! . % 9!+'(                         ' & $) ' (! #! ) '12
         / 2                        ' '3        !*#     *.6!%* #        /      /!'        $)%( (! #! ) '12
              ;          2          3                 *C%6!$ !*+. $ &'$%7'(                     '*+        (' *      ('
              !      ) ' '$+) ' !$!6'(', 0                   !&!**. %         8)! ' +)/)$'12          8)! *'% ('
              /      /' (! $' ' $!6!                  $)%( (! #! ) '12 '+0 !*+' '$+) '                             +)/
              /! 4'$' 0 )                 +)/       (%*# *+           ' 6! +%&'$ 8)! $!6'                  $)%(      (!
              #! ) '12 '+0 ' '$+) ' (                       '*+      (' *     ('
              +3         3           6%     *,        *C%6!$ 0 +' /0               !*#    *.6!$ #         #!       %+% '
              % 9!12         (' $' '       ' & $) ' (! #! ) '12                    '+ '60* (! ) ' ! + '('
              (%*#       A6!$ !      *)' $'+! '$ %"', &-' '( (! 4                      *! !&L
                   )/*%*+! ' (! + '+' ! + 3                       #5* !+       '!        #!$     !*#'1         ' )$'
              & $) ' (! #! ) '12                      # 1 '/! + , ' $' ' (! #! ) '12 (!6! *!
              + '+'(' #' ' # (! *!                     6' ! +! !% 9!+'('                  #5$         *)/*%*+! '
              (! + '+' ! +              0 !*#         *.6!$ #         + '+'     * $)%( * 8)! !+                '     (
              # 1            %*+) '( * &              * &'*&'$- * #! ) '( *                   *+! *)/*%*+! ' 0
              &      # *+       #        #! !% ' 6%/ '+5 %', !8)%#' ! + * (!                          !      12      (!
              *!(% ! + *, ! &! + A )4'*
           *%*+! ' (! &% &)$'12 (! $)%( * # (! *! '&                                     #' -'(           ' %4) ' :
    >, +' /0         /+%(' '+ '60* (' #'$!*+ ' ( ! 4! -!%                              ! '+      ' *'        , &%+'('
' +! %     ! +!


                                                            9
%4) ' : >3 %*+! ' (! % &)$'12 (! $)%( *


                9'
Curso Prático & Objetivo
                              Direitos Autorais Reservados

       ',          (           )          ( )
          *%*+! ' (!           %+ ' ! +         0          '(       /'*%&' ! +! #!$
              *+! #'% !$ '# !*! +' %                 '1=!* ' !*#!%+            ( * #' P !+ * (!
#! ) '12 &         3 #!* * / ! ' / &',                  ('          !*'     +'+%6', + 8)!*, # !**2
(! /   /!% , 6'72 ('* /            /'*, !+&          %4) ' : H             *+ ' ) ' #' +! ( #'% !$
( *    ('(




                               %4) ' : H3 '% !$ ( *             ('(


       '-          (           "      )
            *%*+! ' (! *!4) ' 1' (! # 1                    +!       ' % '$%('(! (! # +!4! '
*)#! A&%! (! !6! +)'%* ! )#1=!* 8)! # **'                       &     ! () ' +! ' #! ) '12 (
# 1      *%*+! ' (! *!4) ' 1' (! # 1                   0 &          # *+     /'*%&' ! +! #      ( %*
&   9) + *, *2 !$!*3
                          .    0           6! !       *!        %+! * # *+! % !*, ' #! ) '12
            (! )   # 1 (! #!+ 5$! 0 !'$%7'(' !                        (%6! *'* '*!*, 8)' ( *2
            (!*&%('* '* & $) '* (! !6!*+% ! +                        #' +! *)#! %     ( # 1 ,$ 4
            '&% ' (' *)#! A&%!, 0 &                   # *+' #              (%6! * * !8)%#' ! + *
             !*#   *.6!%*     #!$'     ' & '4!             !        6!('12      ('*   & $) '*    (!
             !6!*+% ! +       (!     *)#! A&%!,       *2        '*        &-' '('*    &'/!1'*    (!




                                                9(
Curso Prático & Objetivo
                                     Direitos Autorais Reservados

                    !6!*+% ! +      ! &'/!1' (! # ()12                                *+!* %+! * *! 2          !$-
                   '# !*! +'( * 8)' ( !*+)('                           * ' #' +! (! &         #$!+'12 (! # 1 *
                   2 . %2 3          .               &0            M      0 )         !8)%#' ! +        ) (' ! +'$
                   #' '      *%*+! ' (! *!4) ' 1' (! *)#! A&%!                          )' % '$%('(! 0 #!           %+%
                      !&-' ! + ( # 1 !                    *%+)'1=!* (! ! ! 4I &%' &                         L%&L* )
                   /$ C )+*


             '.            (       %                          ) "
                   ! ! 4%'      !&!**. %' #' '                     ) &%    ' ! +           (! / ' #' +! (!*+!*
    !8)%#' ! + * 0               !&%(' '+ '60* (               *%*+! ' (! 4! '12                (! ! ! 4%'          *+'
    ! ! 4%', 4! '$ ! +!, 0             !&%(' '+ '60* (!                    + !* ' (%!*!$           (! &      !,!
    &'*     (! *      ('* +! !*+ !*, (' ! ! 4%' *!                          !&%(' '+ '60* (' !(! !$0+ %&'
    $ &'$


*           + )
                   & $) ' (! #! ) '12          0               '(' #!$          &      9) +    / &' ! +)/ * (!
    #! ) '12               *)' !"+ ! %('(! *)#! %                       $%4':*! '       +)/     T!$$N       &'*     ('
    )+%$%7'12 ('          !*'    +'+%6', ) '              +        ( *%*+! '           #      %6! &'* !*+! !*+!9'
    *! ( )+%$%7'(
                   & $) ' (! #! ) '12 , '$0                    (! *!         !*#        *.6!$ (% !+' ! +! #!$'
    #! ) '12 ( # 1 , '+ '60* (' / &',                                  !&! +' /0              !% #' ' 8)!         $)%(
    (! #! ) '12 *!9' % 9!+'(
                      !$'12     J* *)'* &' '&+! A*+%&'* ' & $) ' (! #! ) '12                                (!6! +!
    !*%*+I &%' *) %&%! +! #' ' *)# +' !$!6'('* * $%&%+'1=!*, '# !*! +' &! +
    #!*      #' ' 8)! # **' *! '#$%&'(                        * / ! ' / &' (!                    ' ' ')"%$%'
    # &!** (! #! ) '12 !, '$0                  (%*+ , # !&%*' # **)% &! +' $!"%/%$%('(! #' '
    &'* ('* #! ) '1=!* (% !&%            '%*
                  ' ' (!*! #! -' !*+'* ) 1=!* ! # **)% !*+'* &' '&+! A*+%&'*,                                            *
    +)/ * (! #! ) '12            ) '* / &'* 2 *2 + ( * %4)'%*, &                                   ! 6! !     *          *
    %+! * *!4)% +!*


             *       & /
             M'*%&' ! +! +!          * + I* +%# * (! +)/ * (! #! ) '12 , 8)'%* *!9' 3 @'F
            ' ( *G @/F ?!'6N X!%4-+            %$$        %#!* ! @&F            %$$    %#!*     '+%&' ! +! !*+!*


                                                              9)
Curso Prático & Objetivo
                                    Direitos Autorais Reservados

+ I* +%# * (! +)/ * *2 )+%$%7'( * !                      ) '        !* ' & $) ' (! #! ) '12 , # %*
&       6! !     * &'(' )       (!$!* +!        ) ' ) 12 !*#!&A %&'
         *+!* +)/ * )+%$%7'( *                 ' #! ) '12              ( * # 1 * (!6!             #!    %+%       '
!"%*+I &%' (! )          &' '$ (! $)"            !       *!) % +! %        #' '       (!*$ &' ! +         ( *
$)%( * (! #! ) '12              )'* &          !"=!* (!6!            *!    .&!%* (! *! !          !'$%7'('*,
# 0      (!6!     '# !*! +' !*%*+I &%' *! !$-' +! ' & # ( +)/ #' ' 2 *!
&   *+%+)A !     #     + *    '& *       ' & $) '              **% , *!9' 8)'$              +%#       (! +)/
)+%$%7'( , + ( * (!6!         +! !*+'* &' '&+! A*+%&'*


          *&      ' ( * @( %$$ & $$' *F *2                * # % !% * +)/ * '&% ' (' / &'                      2
+)/ * /'*+' +! #!*'( * ! *)' # % &%#'$ ) 12 0 9)*+' ! +!                                       !&! #!* '
& $) ' (! #! ) '12             #' ' 8)! # **' *! '#$%&'(                          #!*      * / ! ' / &'
!8)! %(              0+ (
          * &        ' ( * *2 +)/ * (!               '%        (%P !+      8)! * (! '%*, '/ %&'( *
!       '+! %'$ +' /0               '%* !*%*+! +!              !) & #        0 $%*     !   2      '# !*! +'
*'$%I &%'*      '* &        !"=!*          +! (I &%' '+)'$ 0 ' )+%$%7'12                   (! &        ' ( *
!*#% '$'( * 8)! '&%$%+'                  $)"    (! $)%( *                !*#'1    ' )$' &         ' ( :# 1
'/! +    !     % % %7'        %*&    (! # %*2         (! & $) ' #           (% ! ! &%'$ (! # !**2
%4) ' :           *+ ' ) ' %$)*+ '12 (!*+!* +)/ *


         &% ' ( * &          ' ( * *2 )+%$%7'( * * +)/ * #!*'( *, ) -!'6N C!%4-+
( %$$ #%#!*     *+!* +)/ * '# !*! +'                 )        (%P !+      % !%     ' * &       ' ( *,         '*
&   !"=!* *! !$-' +!*,              ) *!9', ) ' !"+ ! %('(! #%                    , ! '     )+ ' &'%"'
(!+'$-! ( * +)/ * ?X 0               !     1 /'*+' +! &              )    # !*! +!         !% ( +)/
              ) 12     ( * +)/ * #!*'( * @+)/ * ?XF 0                             ' ) ' + ' *%12              (!
%4%(!7       ' & $) ' (! #! ) '12 ! + ! * &                          ' ( * ! * ( %$$ #%#!* 8)! *2
&   !&+'( * $ 4 '&% ' (!$!*
             %4) ' :          *+ ' ' %$)*+ '12 (!*+!* +)/ *


          * ( %$$ #%#!* *2           !*#       *.6!%* #         &      #$!+' ' & $) ' (! #! ) '12
(!*(! * +)/ * #!*'( * @-!'6N C!%4-+F '+0 ' '$+) ' ('                                 !*'   +'+%6'       * ( %$$
#%#!* *2       +)/ * &          !          %4%(!7 8)!           * (! '%* ! '# !*! +'              &    !"=!*
*! !$-' +!* ' * (! '%* +)/ * @#%                     ! &'%"'F




                                                         9-
Curso Prático & Objetivo
                                      Direitos Autorais Reservados

             %4) ' :              *+ ' ) '             + (!*+!* +)/ *, ! ' +'/!$' :                *+ ' )
!"! #$ (! ) ' & $) ' (! #! ) '12                              /*! 6! 8)! !*+' +'/!$' 2 !*+2
(!*& %+ * * ( %$$ #%#!*, # %* *! *)/! +! (! 8)! !*+!* !*+2 &                            !&+'( * '&% '
( * -!'6N C!%4-+ ! 62 '+0 ' *)#! A&%!




                %4) ' :   3       ' ( *, )/ * !*'( * !              %$$ %#!*, !*#!&+%6' ! +!


 '/!$' : 3 "! #$ (! ) ' &                 # *%12 (! & $) ' (! #! ) '12

                                                                                  (1
        0 1 ( )                                    1                                       4
                                                                                 2(3
?       YX       ?            ?       YX       ?                                   ,E
Z                             Z                                                 E,EE
                                                                                 >E            H
    M                             M                                              ,EH
                                                                                  , K          Q
        M   [                         M    [                    M                ,QE
                                                                                K,H>
M                             M                                                ,H




                                                         91
Curso Prático & Objetivo
                                 Direitos Autorais Reservados

           *' 5
                      ! !"#$%&'(       ' +! %       ! +!, ' & $) ' (! #! ) '12                '# !*! +'
!     *)' !"+ ! %('(! ' / &'                / &' &')*' ' '4 ! +'12 ('                        &-' (!6%(
'         6% ! +        +'+%6 8)! $-! 0 + ' * ! %(
                        $)%( (! #! ) '12 (!6! *! /                    /!'( #!$ % +! %         (' & $) '
(! #! ) '12 , !*+! $)%( (!6! #'**' #!$' / &' #' ' *!4)%                                    *!) &' % -
#' '        !*#'1 ' )$'          **% , '* / &'*, '$0                 (! # **)A !      !     *!) & # '
!*+ )+) ' & +' +!, '# !*! +'              +' /0         9'+ *, !      4! '$ !       ; !      (! + I*, #
     (!        $)%(   (! #! ) '12        *'% .              '$4) * +%# * (! / &', '            % 60* (!
+!        * 9'+ *, +!     * 8)! ' / &' 0 6'7'(' ! '# !*! +' &' % - * # ! ! ! &%'%*
!     *!) & # #' '          !*& ' ! + (             $)%( (! #! ) '12
                ' ('* &$'**% %&'1=!* ('* / &'* )+%$%7'                   & %+0 %    ('       /%$%('(! (!
*)'* #' +!*, '**% , +!             * / &'* *!               #' +!*     56!%* ! / &'* &            #' +!*
    56!%*
           •    5           (1           (6!
               * / &'* *!     #' +!*       56!%* ! 4$ /'             '* / &'* % +!4 '%* (! $P % '
(! '1 , # '+%&' ! +! 2                 '%* )+%$%7'('* ' #! ) '12 (! # 1 * (! #!+ 5$! ,
'* / &'* (! (%' ' +!* '+) '%* ! / &'* (! (%' ' +!* ' +% %&%'%*, &-' '('*
(! / &'*
               * / &'* (! (%' ' +!*             '+) '%*        '      % + ()7%('*         ' % (;*+ %' (!
#!+ 5$! #' ' #! ) '                '1=!*        '%* () '*, *! ( '% (' )+%$%7'('* !                / &'*
!*#!&%'%* #' ' +!*+! ) -'4!
               * / &'*             '     % + ()7%('*           ' % (;*+ %' &          ) ' '$+! '+%6'
#' ' ' #! ) '12             (!     &-'*          '%*         $!*, '+% 4% (         !$!6'('* +'"'* (!
#! !+ '12 ! !"&!$! +! 6%(' ;+%$
                %4) ' :        *+ '      + * (!*+!* +%# * (!            &-'     !*+' %4) ' # (!           *
    /*! 6'       * &' '%* (! $)"        ' / &' (! (%' ' +! '+) '$ !                   /%& (! )       ( *
9'+ * (' / &'


           •    5           (1           (6!
               * / &'* &         #' +!*         56!%* *2               '('* 4! '$ ! +! #            ) '
!*+ )+) ' (! + I* &         !* 8)! 4% '         !   +         (! )     !%" # 5# % , *! ( #          %**
&     ) ! +! &-' '('* (! / &'* + %&W %&'*                       *+'* / &'* *2 ! +2                  '('*
#     *)' !*+ )+) ' & +' +! ! #           *!)*          $' ! + *


                                                       94
Curso Prático & Objetivo
                                      Direitos Autorais Reservados




                     %4) ' :        3 M &' (! (%' ' +! '+) '$ ! / &'      , !*#!&+%6' ! +!


                   !$'12 . !*+ )+) ' & +' +!, !*+'* / &'* # (!                  # **)% (! +!* (!
'1 , ) *!9', *'$%I &%'* 8)! (!*! #! -'                         & +!     $('( *      # 5# % &       !,
 ) # (!          # **)% % *! + * (! &' /) !+ (! +) 4*+I % % *+'$'( * !*+!* &                   !*
             **%     &         '* / &'* (! (%' ' +!*, ' !*+ )+) ' & +' +! (!+!               % ' '
'#$%&'12 (' / &', *!9' #' '                         '1=!*    '%* () '*, ) *!9' #' '          '1=!*
 '%*         $!*
              %4) ' : Q             *+ ' )     (!+'$-! (!*+'* / &'* (! (! +!* (! '1 ! (!
% *! + (! +) 4*+I % , !*#!&+%6' ! +!
             *+'*        + *    '       /+%('* '+ '60* ( * *%+!* ( * '/ %&' +!* (! / &'*
   %+-       !       -%*+! *!                (! ,    &)9 *    ! (! !1 *      '    % +! !+      *2 3
CCC * %+-/%+* &                ! CCC      (! &       /


         •       5             1
             $4) '* / &'* *2 (!*! -'('* #' ' % '$%('(!* !*#!&%'%*, &                           #
!"! #$ , / &'* #' ' +!*+! ) - ! / &'* '$' 4'( '* (! # 1 @ %4) ' : KF
   &'* (' # % !% ' / &' *)' % '$%('(! 0 & +' '                         &-' (!     ( '&       *!4)%




                                                      96
Curso Prático & Objetivo
                          Direitos Autorais Reservados

!+% ' ) ' '    *+ ' #' ' ' *)#! A&%! Z. * '$' 4'( !* *2 )+%$%7'( * 8)' (
*! (!*!9' ') ! +'     (%P !+    (! ) ' '*! 9. #! ) '('




     %4) ' : Q3 M &'* (! (! +!* (! '1 ! (! % *! + (! +) 4*+I % , !*#!&+%6' ! +!




         %4) ' : K3 M &'* (! +!*+! ) - ! / &' '$' 4'( ', !*#!&+%6' ! +!




                                         :
Curso Prático & Objetivo
                                           Direitos Autorais Reservados

                       (!         * 6! % %&' 8)! ' !*& $-' (' / &' &                    !+' #' ' *! #! ) '
    )        # 1 (!#! (! (' % '$%('(! 8)! *! (!*!9' '8)!$! + !&- #! ) '( , /!
    &           +%# (!             '12 8)! *! (!*!9' #! ) '
                       /*! 6! 8)! () ' +! ' #! ) '12 (! )                       # 1 , 6. % * +%# * (! / &'
    *2 )+%$%7'( *, +' + #!$' 6' %'12 ('*                           '1=!* #! ) '('* &                  (%P !+
    (' '*! ( # 1 @6! !                     *        '%* '(%' +! 8)! )       # 1 0 #! ) '( !                6. % *
    (%P !+ *F


#        +
         #        ) 7                +
               Z. 6%      * 8)!          0+ (         +'+%6 &    *+' (' #! ) '12 ('*              &-'* '+ '60*
    ('        +'12      (! ) ' / &' * / ! '* *)'* *)#! A&%!*, !* ! %$-' ( :'* !
        '4 ! +' ( :'*, *! (                !*+!* &'*&'$- * 4! '( * $!6'( * J *)#! A&%! 9) +
    &           !+          (! )         $)%(       (! #! ) '12     /      /!'(     '+ '60* (' & $) ' (!
    #! ) '12
                  #' +%     (!*+' !"#$%&'12              *) . %' (          0+ (         +'+%6    9. # (!       *
    6! % %&' ) ' ('* ) 1=!* ( * $)%( * (! #! ) '12 , 8)'$ *!9'3 R
                                                                            =                         S
                 '$%*' (          '% (' !*+! # &!**                +'+%6    (! #! ) '12 , 6!               * 8)!
    () ' +!          !* ! %$-' ! + ('                  &-' #' +! (' ! ! 4%' (%**%#'(' #!$' / &' 0
    &    6! +%(' !          &'$          '* *!9' )+%$%7'(' '         !*'        +'+%6' )         + # ( %6! #' '
    $!6' ' + ' * %+%               +'12 J / &', !*+' (%**%#'12 (! ! ! 4%' &                        ! '% (' !
    + (' ' !"+! *2            (' & $) ' (! #! ) '12                 (!6%(       ' *!) '+ %+      ! ' '*+!     '*
    #' !(!* (           # 1         ''          % % %7' !*+! ! !%+ ,


                ! / ' ( 8)! * $)%( * # !*! +!*                       *#         * ('*    &-'* '+ '6!**'('*
    !*+2 * / ! '$+' # !**2 , &-' '(' (! # !**2 (! #                                *, ! 8)! ' #! ) '            *
        # 1 & %'          * )       &' % - ! + ! !*+'*              &-'* ! ' *)#! A&%!, +!                * 8)! '
    +! (I &%' (!*+!* $)%( * # !*! +!* '*                         &-'* 0 (! *! (!*$ &' !            #' ' (! +
    ( # 1 !            %4 ' !       #' ' ' *)#! A&%!             *+' *%+)'12 *5 2 % . &              ! &'* '
    # !**2 (! +             ( # 1 *!9' *)#! %              ' # !**2 (! #           *, ! !*+' 0 )+ ' ) 12
    ( * $)%( * (! #! ) '12                      "                                           >
                                                 #                  ?




                                                             9
Curso Prático & Objetivo
                                         Direitos Autorais Reservados

                                                     #


                 % # +' +! &                  &!%+       % '# !*! +'(                #' .4 '      ' +! %
                         @ @                                                                      A
                                                                                                       3
    #!*'    (!       2       *! !        (!*!9'( *, '           &     I &%' (! L%&L* 0      !$'+%6' ! +!
    !8U! +!      ' #! ) '12               (! # 1 *, # % &%#'$ ! +! !                # 1 * !"#$ '+5 % *
      + ' %' ! +!, ' *%+)'12 !"+ ! ' ( /$ C )+ 2 0 +2                                 !8U! +! ! # (! +!
&     *!8UI &%'* &'+'*+5 %&'*


     #'                  8                    +
            ' ' 8)! * $)%( * (! #! ) '12 , &                           ) ! +! &-' '( * ' % (;*+ %'
( #!+ 5$! (! $' '* (! #! ) '12 , (!*! 6 $6'                                '* ) 1=!* &%+'('* '&% ' !
    )+ '* ) 1=!* (!*!9'('* *2                     !&!**. %'* (!+!         % '('* &' '&+! A*+%&'*, '**%
     $)%( (! #! ) '12 (!6!, ! + ! )+ '* & %*'*3
                  ! /          /!.6!$G
            >        **)% &'#'&%('(! (!                  ' +!       * &'*&'$- * !     *)*#! *2         !*
                 8)' (             /     /!' ! +           *)*#! * G
            H     *+'/%$%7' '* #' !(!* ( # 1 G
                  2          &')*'       !'1=!*      '*             '1=!* '+ '6!**'('*,        ) ('    * J*
                     &-'* # ()+ '*G
                  # !*! +'               '**' !*#!&A %&' *) %&%! +! @#!* F #' ' !6%+'                  $)" *
                 #' ' (! +             ( # 1 G
            Q     2 &')*' &                   *2 ' * !8)%#' ! + *G
            K     !          %+% ' *!#' '12 ! ' % +! # !+'12 ( * &'&'$- * !+                          '( * J
                 *)#! A&%!
             /    /!'/%$%('(! 0 !8)%*%+ /.*%& #' '                          $)%( (! #! ) '12 , 6%*+
8)! 0        *!) $)"           &       +A )    '+ '60* (' & $) ' (! #! ) '12              ! !+          #!$
' )$' & $) ' (! #! ) '12 " # 1 8)! '7 &                                  8)! #' +! ('* ) 1=!* &%+'('*
     %+!    ' +! %       *!9'       # **A6!%*


             *!4) (' &' '&+! A*+%&' '# !*! +'(' 0 (! ) (' ! +'$ % # +P &%'
#' '        # **!4)% ! +                 (' #! ) '12        ( * # 1 * !             &'*   (! #' '('* (!
/     /!%         '4% !            8)!        !*+'* *%+)'1=!*, &'*           $)%(    (! #! ) '12            2
Curso Prático & Objetivo
                                Direitos Autorais Reservados

+%6!**! &'#'&%('(! (!            ' +!           * &'*&'$- * *)*#! * *, -'6! %' ) ' .#%('
(!# *%12        (!*+!* &'*&'$- * * / ! ' / &', ! !                               / ' #' +! (' & $) ' (!
#! ) '12           *+    &! +' ! +! &')*' %' *0 % * # /$! '* #' ' ' !+% '(' (!*+'
& $) ', # (! ( &')*' '+0                   !*        ' #! (' ( # 1


                   !$'12 J !*+'/%$%7'12 ('* #' !(!* ( # 1 , !*+! 0 )+                                       !8)%*%+
#' ' # **!4)% ' #! ) '12 , 6%*+                            8)!, &'*       -'9'         (!*            ' ! +       ('*
#' !(!* (          # 1    * / ! ' & $) ' (! #! ) '12                          ! / &', # (! .                &     ! '
*%+)'12 (!*& %+'            #' .4 '         ' +! % , ) *!9', ' % # **%/%$%('(! (! !+% ' '
& $) ' (! #! ) '12 ( # 1 ! &                         *!8)! +! ! +! ' #! (' (!*+!


             % (' () ' +! ' #! ) '12 ( # 1 , 6. % * +%# * (!                                   &-'* @           '1=!*F
*2     '+ '6!**'('*           $)%(     (! #! ) '12 , '                    ! +' !           &    +'+     &        !*+'*
       '1=!* (!6! !'4%               A %        # **A6!$ &              !*+'*      &-'*         "! #$% %&' ( , 0
&      )     ' # !*! 1' (! ' 4%$'* 8)!, &'*                           $)%( (! #! ) '12                2 *!9' /!
(% ! *%        '( , # (!      % &-' !            *)' # !*! 1'                 *+! ! W !               &-' '(       (!
% &-' ! +          (! ' 4%$' 0 )       !"! #$              (! !'+%6%('(!           2       (!*!9'(' () ' +! '
#! ) '12 ( * # 1 *, ! #' ' 8)! 2                                 &    ' '(%&%    ' :*! '           $)%( '(%+%6 *
% %/%( !*        (!      % &-' ! +              $0          ('        !'+%6%('(!       &         '*             '1=!*
'+ '6!**'('*, 0 (!*!9'( 8)!                     $)%(        2 &        +' % ! '*               '1=!* # ()+ '*,
    ) *!9', '*           '1=!* # +'( '* (! -%( &' /                           !+ *, ' %          (!     2       &')*'
('         ' # 1


                   !$'12 ' #!* (                $)%( @ '**' !*#!&A %&'F 0 !&!**. % 8)! *!)
6'$        *!9' *) %&%! +! #' ', ' '+ '6!**' '*                          '1=!*, &')*! )           (% ! ! &%'$ (!
# !**2 # *%+%6              *! +%( # 1                          '12      "! #$% %&' ( # (!                  * '( +'
     *!4)% +! !"! #$ 3 @'F &'* !*+!9'                      * #! ) ' ( )            # 1 '>                   !+ * (!
#     ) (%('(! ! &)9' # !**2 (! #                      * ('            '12      !*+' #         ) (%('(! *!9' (!
>          #*%, # (!     * &'$&)$' '        '**' !*#!&A %&'                  A % '(        $)%( (! #! ) '12
#' ' 8)! ' # !**2 (! +                ( # 1 *!9' *)#! %                       ' # !**2 (! #                 *, '**%
+!     *3
                                                             =         ×ρ×
                                                       ≤         ×ρ      ×
                                            ρ        ≥


                                                            '
Curso Prático & Objetivo
                                                 Direitos Autorais Reservados

                 4%&' ! +!, &                           2      0 (!*!9'(          8)! -'9' '       &     I &%' (! L%&L*,
# &) ':*! #! ) ' &                               ) '         ' 4!       (! *!4) ' 1', &           *%(! ' ( '**%          #' '
    #!*              A %         (     $)%( ) ' # !**2 *)#! %                      ' # !**2 (! #           * !*#! '(' ('
         '12


        #*            1                             +
                 ' ' 8)! * $)%( * (!*! 6 $6'                                '* ) 1=!* !8)! %('*, '# !*! +' (
'* &' '&+! A*+%&'* (!*!9'('*, 0 ) (' ! +'$ 8)! *)'* # # %!('(!* A*%&'* !
8)A %&'* *!9' '9)*+'('* ?. 6. %'* # # %!('(!* ( * $)%( * (! #! ) '12
% # +' +!* #' ' ' #! ) '12                                     (! # 1 *,                 **      !*+)(    (!*+'&' !            *3
    '**' !*#!&A %&', ! $ 4%' !                               1' 4!$, ! #' P !+ * (! %$+ '12



             •                         1     8

                                 ! 6%        *    * &.$&)$ * (              %+!    ' +! % , '          '**' !*#!&A %&' 0
% # +' +! #' ' % #!(% ' &                                   I &%' (! $)" % (!*!9'( (! $)%( * #' ' (! +
( # 1                       '**' !*#!&A %&' (                   $)%( (! #! ) '12 0 (! % %(' &                       *! ( '
    '**' (             $)%( #              ) %('(! (! 6 $) !, 4! '$ ! +! !"# !**' !                          $/B4'$ @##4F
        *!) 6'$                 (!6! !*+' (! +                   (! &! +          % +! 6'$ , *! (               !        6'$
(!+!         % '( #!$' # !**2 (! #                              * !*#! '(', % #!(% ( '**%                 ' &       I &%' (!
L%&L*, &                   6%        * ' +! %           ! +!

                       '%        6'$       #' ' '        '**' !*#!&A %&' (              $)%( (! #! ) '12 +' /0                 0
(! % %(          !          ) 12           ('* # # %!('(!* ('*                         '1=!* ' *! !        '+ '6!**'('*
    !*+! &'* ' # !**2 8)! 6'% $% %+'                                    6'$       ('     '**' !*#!&A %&' 0 ' # !**2
(! '+) ' ('                            '12        # !**2 (! '+) ' 0 (! % %(' &                           *! ( ' # !**2
8)! &')*'                            #% ! + ('              &-', '+) ' ( :'

                 !*+'                  ', '      &'$&)$'            *       #!*     (     $)%(     8)! % !      * )+%$%7' ,
&       *%(! '              * 8)! *!) 6'$                    (!6! . *! '$+                *) %&%! +! #' ' % #!(% '
    &    I &%' (! L%&L* @ !$'&%                         ' ( : &             ' # !**2 (! #          *F, # 0      (!6! %&'
'/'%"            (         6'$        8)! &')*' '               '+) ' ('               '12    @ !$'&%     ' ( :      &         '
# !**2 (! '+) 'F

             ])' ( *! (!*!9' ') ! +'                                #!* (! )            $)%( (! #! ) '12 )+%$%7':*!
/' %+% ', ) ' ' 4%$' (! !$!6'('                                '**' !*#!&A %&' @(! *%('(! (! ,> F ])' (


                                                                        (
Curso Prático & Objetivo
                                         Direitos Autorais Reservados

*! (!*!9' (% % )%                    #!* , (%$)%:*!           $)%( (! #! ) '12 '(%&%               ' (           '%* '
'*! $A8)%('



           •         + "                     % +

                   ! $ 4%' (! )              $)%(     !*+. !$'&%        '(' &            *!) &         # +' ! +
8)' ( !              !# )* !                6% ! +'12              !"! #$ , $)%( * (%+ * !C+                 %'        *,
&         ' .4)', '# !*! +'                  '      !* ' !*%*+I &%' '             $)" % (!#! (! +! (! !*+'
!         !# )*        ) !              6% ! + , ! '% (' % (!#! (! +! ! +! (' 6!$ &%('(!
(!*+!              6% ! +            **% , (%7!          * 8)!          *     $)%( *      !C+     %'    * ' *)'
6%*& *%('(! 0 &               *+' +!, !*+' ( ' 6%*& *%('(! '** &%'(' ' !*%*+I &%' (! )
$)%( '               6% ! +           !*+'           ', # (!      * (%7! 8)! ' .4)' '# !*! +'                    !
!*%*+I &%' '                  6% ! + ( 8)! )              4!$ (! &'/!$ , #             !"! #$

                   $)%( (! &          #$!+'12 (!6! '# !*! +' )                     &     # +' ! + /'*+' +!
#!&)$%'            ])' (              $)%(       !*+%6! !             6% ! + , 0 % +! !**' +! 8)! !$!
'# !*! +! '               !          !*%*+I &%' '        $)"      # **A6!$, #' ' 8)! # **'                  * !"%4%
    !     * ('*        **'* /           /'*, *! !$-' +! . .4)' (                        **     !"! #$             0 ,
8)' (               $)%(      !*+%6! #' '( , 0 % +! !**' +! 8)! !$! '# !*! +! '                                   '%
!*%*+I &%' '                  $)"     # **A6!$ #' ' 8)!                 * &'*&'$- * 8)! !$! &' !4'
#!        ' !1'       !       *)*#! *2 ! 2 *! (!# *%+!                       * / ! ' / &' ! '               !(       ('
& $) ' (! #! ) '12 , *! !$-' +! ' 4!$ (                                 ** !"! #$

               **% , (! '& ( &                       !"! #$% %&'(           #' .4 '          ' +! % ,       $)%( (!
#! ) '12             2 # (! '# !*! +' &                      # +' ! + *! !$-' +! ' * $)%( * (%+ *
    !C+    %'       *, 8)! '# !*! +'                     !*       &     # +' ! +          !      !# )*        ) !
     6% ! +           !*+'             ',        * #' P !+ * ! $54%& * (                 $)%(     (! #! ) '12
(!6!        #!       %+% 8)! !$! *! &                # +! &             !*#! '(              **% , * $)%( * (!
#! ) '12 *2 (%+ * +%" + 5#%& *, ) *!9', *! $%8)! '7!                                   8)' ( !              6% ! +
! !+           '    ' !*+'( 8)'*! A4%( 8)' ( !                              !# )* , *! ( !*+! #' P !+
!$'&%          '( &           '      1' 4!$

               ' ' ') ! +'             ) (% % )% ' 6%*& *%('(! (! )                      $)%(     (! #! ) '12
)+%$%7':*! )           '(%+%6         &-' '(          /! +     %+' @)       +%#    (! ' 4%$'F          '*    (!*!9!
(% % )%            *!) 6'$          )+%$%7':*! '(%+%6 * 8)! '/* 6!                 '* #' +A&)$'* (! /! +             %+'
!8)%$%/ ' (               $)%(


                                                              )
Curso Prático & Objetivo
                                    Direitos Autorais Reservados




          •         9(               +

              !6%(    '    (% ! ! &%'$ # *%+%6          (! # !**2         )+%$%7'(     ' #! ) '12
*! +%(        # 1               '12 , ! +' /0           (!6%(      J (% ! ! 1' (! &          &! + '12       (!
(!+!      % '( * *'%*, -. &          *+' +! # &!** (! %$+ '12 (! $)%( #' '                          % +! %
('*           '1=!*

              * *5$%( * !        *)*#! *2 # !*! +!*                   $)%( (! #! ) '12 , (! '& (
&        *!)* (%P !+ *, +!                   % '    #         2   &     *!4)%      ! +'      '        '12 ,
        ' ( ) ' % ' &' '(' (! *5$%(                       ' #' !(! ( # 1 , &-' '(' (! !/ &
           '12       (     !/ &      (% % )% ' 6!$ &%('(! (!*+' %$+ '12 , &                        + %/)% (
+' /0         #' ' ' !*+'/%$%('(! ('* #' !(!* ( # 1

                     !$'12 J #' &!$' $A8)%(' (                $)%( (! #! ) '12 8)! #! !+ ' '
        '12 , &-' '(' (! %$+ '( , !*+' # (! &')*' ('                          *J       '12 , (% % )% (
' *)' #!           !'/%$%('(!, /*+ )% (             * *!)* #          * ! '$+! ' ( ' *)' &'#'&%('(!
(! # ()12                 '*    '        '12       *!9' *! *A6!$ . !*+! %$+ '( , # (! -'6!
! W !              (! % &-' ! +          ( *       $-!$- * -%( '+.6!%*, &')*' (                  !()12      (
(%P !+            ( # 1 @&'$%#! F ! # (! ( &')*' '+0                       !*        # %*2 (' & $) ' (!
#! ) '12 ,           8)! 4! ' #! (' (! +! # ! !                   &'* !"+ !          ' #! (' ( # 1

              !*+'         ',    * #' P !+ * (! %$+ '12                (!6!     *! &        + $'( *, ! -.
+!*+!* !*#!&A %& * #' ' (!+!                   % ' *!)* 6'$ !* !            &      # +' ! + (             $)%(
8)' + J %$+ '12



        ## +                             +
              *     $)%( * (! #! ) '12               *2       &    # *+ * #           ) '     '*! $A8)%('
@(%*#! *' +!F ! ) ' '*! *5$%(' @(%*#! * F                              &$'**% %&'12     (! )       $)%(     (!
#! ) '12 0 !%+' (! '& ( &                            +%# (! '*! $A8)%(', '**% , (! ) '                           '
4! '$ +!          * $)%( * /'*! .4)' ) $)%( * /'*! 5$!

              * $)%( * /'*! 5$! , (!6%( ' &)*+ % %&%'$ !                           %*& (! # $)%12 , *2
    !    * )+%$%7'( *           ' % (;*+ %', '#!*'            (' & !*&! +! )+%$%7'12             (! $)%( *
*% +0+%& *




                                                          -
Curso Prático & Objetivo
                                         Direitos Autorais Reservados

                    '' '      /+! 12      ('* &' '&+! A*+%&'* (!*!9'('* #' '                      * $)%( * (!
    #! ) '12 '(%&%                ' :*! ' !*+' '*! (%*#! *' +! * '(%+%6 * *5$%( * ) $A8)%( *
        *+!* '(%+%6 * *5$%( * &          *+%+)!    ' '*! (%*#! *'



,           !        ( )
                    ) ' +! ' #! ) '12 (! # 1 * '+ '6!**'                     * 6. %'*            '1=!*, ! &
    6%      *        %+!    ' +! % ,     $)%( (! #! ) '12 (!6! *! (% ! *%                        '( (! '& (
    &        '* &' '&+! A*+%&'* ('*                '1=!* 8)! !$! ! + ' !             &     +'+      **% , # (!
        &    ! 8)! )          $)%( (% ! *%         '( #' ' '*              '1=!* #! ) '('* 2 '+! ('
        * !8)%*%+ * (! ) '              6' 7      ' ' *! #! ) '(', ! 2 # **' *!                           (% %&'(
    !       ) 12 ('* 7            '* 9. '+ '6!**'('*           +2 ,       8)! '7!       !*+'* *%+)'1=!*^

                       *%+)'1=!* &             !*+', 0       !&!**. %        # +!4!        '*         '1=!* 9.
    '+ '6!**'('* #' ' 8)!                   $)%(    # **' *!              (% %&'(    ! '          '%* ! + ! !
    &       +'+ &          !$'*     ' ' '+% 4%      * !*+! /9!+%6           '7!     *     8)! *! &-' ' (!
    !6!*+%           # 1

                    * +)/ * (! !6!*+% ! +             *2       +)/ * (! '1          !*#!&%'$, (! (%P !+
    6' %' ( &              ) ! +! ! + ! H S !         _S, &           &    # % ! + (! &! &' (! < '
         !+ * ! !*#!**) ' (' #' !(! 6' %' ( ! + ! `S ! S                             *+!* +)/ * # (!          *!
    &       !&+'( * ) * ' * )+ * '+ '60* (!                    *&'*, * $('* ) ! &'%"!, *! ( !*+'*
    ()'* ;$+% '* &            !"=!*      '%* &     ) *!        +)/ * (!      '%     (%P !+         O'&       !"2
    (!*+!* +)/ * 8)!                   ' . ' & $) ' (! !6!*+% ! +                 !&!**. %' #' ' !6!*+%
    # 1         #! ) '( , *! (          ' 8)' +%('(! (! +)/ * )+%$%7'( * 6' %' (                     (! '& (
    &           &     #% ! +        % '$ (' & $) ' (! !6!*+% ! + ' *! (!*&%('

                    #5* ' (!*&%(' (' & $) ' (!                   !6!*+% ! + , ) '                 6' !+'#' 0
        !&!**. %' #' ' 8)! *!9' 4' ' +%(                       %* $' ! +       ('*           '1=!* ' *! !
    # +!4%('*              *+' !+'#' 0 ' &% ! +'12 , ! &              *+' (! # !! &-!            !*#'1 ' )$'
    & $) ' (! !6!*+% ! +                    # 1      '/! +      &         #'*+' (! &% ! + , 8)! '#5*
    ! () !&%(                 ' . ) ' /' !% ', 9) +' ! +! &                       !6!*+% ! + , # +!4! (
         + !&- #! ) '(

                    !# %* (! !6!*+%(           ! &% ! +'(        ' #' +! (          # 1    &)9'*           '1=!*
    (!6!            *! # +!4%('*, # (!             * 6 $+' ' #! ) ' )+%$%7' (                         6      $)%(
    (% ! *%          '( , #       !"! #$         '* +! -'        * 8)!       6' ! +! # +!4! '*                6'*


                                                           1
Curso Prático & Objetivo
                                           Direitos Autorais Reservados

        '1=!* !"# *+'*, !6!*+%                        * ! &% ! +'                  * ' #' +! 8)! #! ) '                      *
'**%         # **!4)%          * '+0 '+% 4% ' #                  ) (%('(! (! % +! !**!

                         *! # ! (!*&!                    * ) ' / &'                          % +! %     (     !6!*+% ! +
' +! %         ! +! (!*&%( *, +!                   * 8)! )             # 1 0 #! ) '( !                  6. % * (%P !+ *,
! 6. % * !6!*+% ! + * *2 (!*&%( *                                      !*+!* 6. % * (%P !+ * 8)! #! ) '                              *
&-' '              * (! '*! !              !6!*+% ! + ('* '*!* #! ) '('* # (! +! '% (' '*
*!4)% +!* ) 1=!*3

         •    .                                                               3

         •    ,                                              #           #                      $       #      3

         •    .                                B                                    B                              3

         •    +                        !
                                                                   3

                     !$'12         J       *)'*          &' '&+! A*+%&'*,                *       !6!*+% ! + *            (!6!
# % %+' %' ! +! *)# +'                         * !*          1 * '+)' +!*, *!                 !*%*+! +! ' &             *2   ! J
'/ '*2 ! +! (% ! *=!* &                            #'+A6!%* &            & %+0 % * +0& %& * ! !&              W %& *

              +!     8)! '         % '$ (' #! ) '12                       (       # 1 , !*+! *! . &                # *+          #
(%6! *'* & $) '* (! !6!*+% ! + , ! %*+ *! .                                       # 1          ) *!9', * !6!*+% ! + *
(!6!         *! /!           (% ! *%           '( *, # %* !$!* &                  *+%+)% 2           '&!** (' *)#! A&%!
'       !*! 6'+5 % , *! (              %" * ! (! % %+%6 * !                   + (' ' 6%(' ( # 1                    %4) ' : E
    *+ ' )            !*8)! ' (! )                       # 1           #! ) '( ,               *+ ' (         (%P !+                 !
#       ) (%('(! (           # 1       '/! +         !           (%P !+           ! #    ) (%('(! (           !6!*+% ! +
(!*&%(              !*+! &'* , +!              * ) ' $P % ' (a.4)' (!                               >    !+ *,          * ('( *
 /+%( * (!*+' %4) ' *2 3

                                           /                                                     !      ( )
                                                   9(
                     )         2(3                                                  )           2(3           9(
                                                    5
                         :                               :                              Q                      H S
    >               > < ,                             K _S                             > EQ                    H HBES
    H               H>>H,                             > `S                         H    <,                    < BES
                    HE E,                             E _S                         HE    ,                         KS




                                                                    4
Curso Prático & Objetivo
                           Direitos Autorais Reservados

         *%(! ' (    '    (!     (! (!*&%(' (' & $) ' (! !6!*+% ! + , ! ' *)'
) 12 , # (!       * &$'**% %&'    * !6!*+% ! + * !     8)'+     +%# *3 &    ()+ , (!
*)#! A&%!, % +!   !(%. % ! (! # ()12




                  %4) ' : E3 *8)! ' (! !6!*+% ! + * (! )   # 1 (! #!+ 5$!

        !6!*+% ! + &      ()+    0   # % !%    !6!*+% ! + (!*&%(            # 1 , *)'
) 12 0 &     +!     * *!(% ! + * (! *)#! A&%!      !*+'       ', *)' R#     ) (%('(!
(! '**! +' ! + S 0 &! &' (! > '           !+ *, ! *!) (%P !+      6' %' ! + ! H bb !


                                          6
Curso Prático & Objetivo
                                          Direitos Autorais Reservados

        H HBEbb          +! ', !*+!         !6!*+% ! + &                   ()+        0 4! '$ ! +! & '6'(            * $ ,
    !           ' 0 '**! +'( #              9'+!' ! +

                  !6!*+% ! +         (! *)#! A&%!, *!4)% +! '                           !6!*+% ! +        &    ()+ , +!
    &      # % ! + 6' %' ( ! + !                        ! K                !+ *, 0           !6!*+% ! + *!4)% +! '
    &     ()+      ! +!        ' ) 12           (! &       +! '*                  '1=!* % &        * $%('('*, # +!4!
    '8UA ! *, ! *! 6% &                     *)*+! +'12 #' ' * (! '%* !6!*+% ! + * (!*&%( *
          # 1 ,&               ! 6! !           * ' #' +! (! &                   #$!+'12         *+! !6!*+% ! + (!6!
    *! &% ! +'( '+0 ' *)#! A&%! ! *!)* (%P !+ * 6' %'                                          ! + ! > bb ! < BEbb

                  !6!*+% ! + (! # ()12 0 '8)!$! 8)! '7 ' $%4'12 (' *)#! A&%! '+0
    '*            '1=!* # +'( '* (! -%( &' /                           !+ *, #!          %+% ( 8)!        # 1 # ()7'
    (!            ' *!4) ' '#5* !8)%#'(                     ' '*! (! # ()12                       )' #        ) (%('(! (!
    '**! +' ! + 6' %' (! '& ( &                              '#        ) (%('(! (' 7               ' # ()+ ', ! *!)*
    (%P !+ * +A#%& * !*+2 ! + ! < BEbb !                           _bb

                  !6!*+% ! + % +!               !(%. % 0 (!*&%( *! # ! 8)! 0 !&!**. % # +!4!
    '$4) ' 7         ' % +!      !(%. %', *!9' #             &     (%1=!* (! # !**2 , # !*! 1' (! $)%( *
    '4 !**%6 *, !&!**%('(! (!                         (% %&'12 (                 $)%( (! #! ) '12 , ! + ! )+ '*
    &     (%1=!*         *+! !6!*+% ! +               0 (!*&%( , # +' + , ! + !                        !6!*+% ! +      (!
    *)#! A&%! !            !6!*+% ! + (! # ()12 , # (! (                                 !       !*    !"%*+% &'* +'%*
    &     (%1=!* (!*& %+'* 2                &     '         !)* (%P !+ * 6' %'                   ! + ! H BEbb ! Kbb

                   &'*     (    !*8)! ' (' %4) '                       : E +!           *       *!4)% +! !*8)! ' (!
    !6!*+% ! + 3

                                                  0    (               !         ( )
                                                             )
                                     &1                                                 9(
                                                            2(3
                                      ()+                     Q                          H S
                                 )#! A&%!                   > EQ                        H HBES
                                +!    !(%. %            H    <,                         < BES
                                     ()12              HE ,                              KS
                                                   ) (%('(! ('               3     >     !+ *



-          ( )
                  &% ! +'12      (        !6!*+% ! +             (!*&%(           0     !&!**. %' #' ' 8)! -'9'
    %* $' ! +        ! +!         !*#'1           ' )$' # 1                '/! +             !6!*+% ! +       (!      ' '




                                                                  ':
Curso Prático & Objetivo
                                 Direitos Autorais Reservados

4' ' +% ' # +!12 (!*!9'(' #' ' '*                     '1=!* ! % #!(%              (!*$ &' ! + (!
$)%( * #        !*+! !*#'1

          &% ! +'12 &         *+' ( /       /!% (! ) ' #'*+' (! &% ! + #!$' # 5# %'
& $) ' (! !6!*+% ! + , *! (               !*+' (!*$ &'(' #' '               !*#'1        ' )$' '+0 '
'$+) ' (!*!9'('          !# %* (' #!4' ( &% ! + @! () !&% ! + F 9. *! # (! % %&%'
' #! ) '12 (! ) '             6' '*!, &'* *!9' !&!**. %'

           &% ! +     )+%$%7'(      ' % (;*+ %' (           &% ! +     0         &% ! +          +$' (,
*! !$-' +! '          )+%$%7'(      ' &     *+ )12      &%6%$, # 0           &       &' '&+! A*+%&'*
!*#!&%'%* #' ' ' % '$%('(! (!*!9'(', ' /%! +! !                             8)! *! . )+%$%7'(          !
* $%&%+'1=!* J 8)! *! . *)/ !+%(                 !*+! &% ! + , () ' +! ' '/ %&'12                   ('
#'*+' 8)! *! . /              /!'(' #' '         # 1 , *2           '(%&%    '( * '(%+%6 * &
% '$%('(!* !*#!&A %&'*, &                  '&!$! '( !*          )     !+' ('( !* (! #!4',
'(! *' +!*, (%*#! *' +!* ) &              + $'( !* (! %$+ '(

              !$'12 ' * '*#!&+ * #! '&%              '%*, '#!*' ( &% ! + *! /                   /!'(
(% !+' ! +! '+ '60* (' & $) ' (! !6!*+% ! + , (!6! *! +                                   '(    '$4) *
&)%('( *         *! +%( (! !6%+' ' &        +' % '12 (' #'*+' (! &% ! + #                      $)%( (!
#! ) '12 , # !*! +!              # 1    '#5* ' (!*&%(' (' & $) ' (! !6!*+% ! + , !
4' ' +%          # !! &-% ! +       # % %+' %' ! +! (           !*#'1            ' )$'    & $) ' (!
!6!*+% ! +          # 1 '/! + , (!%"' (               A %       !&!**. % (! &% ! + (! +
(' & $) ' (! !6!*+% ! +                ' ' 8)! !*+!* /9!+%6 * *!9'               '+% 4%( *, )+%$%7' :
*! '$4) * '&!**5 % * ' & $) ' (! !6!*+% ! + #' ' ')"%$%' ' &% ! +'12

         !*+'            ',   ' '$%*' !     *   # % !% ' ! +!           !*+!*        '&!**5 % *        !
# *+! %       ! +! 6! !       *&        *! # &!**' ' &% ! +'12 (! )                 # 1



     ,               6             ( )
         ''      ** !*+)( , * # % &%#'%* '&!**5 % * )+%$%7'( * ' &% ! +'12 *2 3
*'#'+', & $' ! +' #=!*             !!      * / !6! ! +! ' ) 12 (! &'(' )                        (!*+!*
'&!**5 % *, $ &'$%7' ( : * ' & $) ' (! !6!*+% ! + , ! !                          *!4)%(' &%+' !        *
 )+ * '&!**5 % * )+%$%7'( *

          *'#'+' 0 & $ &'('              ' !"+ ! %('(! (' & $) ' (!                      !6!*+% ! + ,
*! !$-' +! ' # *%12 (' / &' ' & $) ' (! #! ) '12                                 )' ) 12 0 *! 6%
(! 4)%' #' '              !6!*+% ! +      8)! *! . (!*&%( , '/* 6! (                      * &- 8)!*


                                                '9
Curso Prático & Objetivo
                                      Direitos Autorais Reservados

# 6! %! +!* (!*+' (!*&%('                       *'#'+' 0 !%+' 4! '$ ! +! (!                   '+! %'$     !     *
!*%*+! +!, # %* *! . & +'(' () ' +! ' #! ) '12                                   (' '*! *!4)% +!              *+'
*'#'+' # (! # **)% ) ' 6.$6)$' (! !+! 12 &)9' ) 12 0 % #!(%                                             $)" (!
$)%( *      *! +%( '*&! (! +!

         & $' 0 # *%&%         '( &! &' (! ( %* +)/ * '&% ' (' *'#'+' ! +!                           ' ) 12
(! !+!      * +' #=!* 8)! *! 2                      (!*$ &'( * () ' +!            /     /!%    (' #'*+' (!
&% ! +      **%       &       ' *'+'#', # (! # **)% ) ' 6.$6)$' 8)! % #!(!                                $)"
   *! +%( '*&! (! +!, *! ( &-' '( (! & $' $)+)' +!

         * +' #=!* *2             &%$% ( * (! /               '&-' &       (%P !+       %4)'$ J & $) ' (!
!6!*+% ! +        (!*&%('          ) ' +! ' &% ! +'12                 )+%$%7' :*! ( %* +' #=!*3 @'F
+' #2     (! ) ( , 6'7'(                  !    *!) % +! % ,           '* !&-'(         ' #' +! *)#! %           !
% ! % , ! @/F        +' #2 (! + # , A4%( !                     + (' ' *)' !"+! *2

         * (! '%* '&!**5 % * *2 &! + '$%7'( !* (! !6!*+% ! + , ' ' -'( !*
#' ' !      6!            !/ &        !       /+) '( !* !"+!            * (! !6!*+% ! + , )+%$%7'( *
8)' ( *! (!*!9' '7! ) ' &% ! +'12 !                                 6. % * !*+.4% *



     ,'         0:;)              1            ) +            ( )
          *!8UI &%'           #! '&%           '$    (!       ) '     &% ! +'12         # % . %'     &    *%*+!
/'*%&' ! +! (             /   /!%         (! $)%( * @& $&-=!* ! #'*+' (! &% ! + F ! (!
+' #=!*        !9'        * !*) %(' ! +! ! *% #$% %&'(' ! +! &                           *! # &!**'3

                 M        /!%':*! % %&%'$ ! +! )                6 $) ! (! $)%( &                    /9!+%6 (!
                 $% #'                !6!*+% ! +              ! ')"%$%'      '     !     12     (        !/ &
                     !$- ' (           ' '(! I &%' (                &% ! +        *+! 6 $) ! (! $)%(
                 &-' ':*! & $&-2 (! $'6'4!

           >         #5*      /       /!%      (     & $&-2      (! $'6'4!        $' 1':*!       +' #2        (!
                  ) (

           H M            /!%':*! !            *!4)%(' ' #'*+' (! &% ! + , &                            6 $) !
                 &'$&)$'(         #' ' !6!*+%                  !*#'1      ' )$'       !6!*+% ! +          # 1
                 '/! + '+0 ' '$+) ' (!*!9'('

                     ' 1':*! !         *!4)%('         +' #2 (! + #




                                                          '
Curso Prático & Objetivo
                                       Direitos Autorais Reservados

                        !*$ &':*! !*+! +' #2 , ! &                 *!8)! +! ! +! ' #'*+' (!
                     &% ! + ,          +' #2 (! + # !           & $&-2 (! $'6'4! , &        $)%(
                     (! (!*$ &' ! + , 8)! # (! *! $)%( (! #! ) '12

            '$%*' (        ' (%*# *%12           (!*+!*
$)%( *       ' & $) ', +! !             * ' *%+)'12
'# !*! +'('                 '          %4) '           : <
@?'$$%/) +        , >     KF       (! +! !         *, (!
/'%"       #' ' &% '3 *'#'+' 4)%' @4)%(!
*- !F,       &! + '$%7'( !*             @&! + '$%7! F,
& $' $)+)' +! @ $ '+ & $$' F, +' #2 (!
) ( @/ ++               #$)4F, #'*+' (! &% ! +
@&! ! + *$) NF, +' #2                   (! + #        @+ #
#$)4F,           $)%(       (!         (!*$ &' ! +
@(%*#$'&! ! + $)%(F

           **%       ' #'*+' (! &% ! +                     0
(!*$ &'(' ! + !                * +' #=!* '+0 '
+' #2        (! ) (             + #'           & $'
'& 0*&%           (! # !**2               #! ' #' +!
*)#! %           !      % !%       (!*+!        +' #2
#!     %+% (      ' #'**'4!             (' #'*+' (!
&% ! + , 8)! #'**' ' *! (!*$ &' #' '
    ' )$' '+0 ' &-!4'(' ( +' #2 (!
+ #      ])' ( !*+! + #' ( +' #2 (!
) ( , -.             '& 0*&%       (' # !**2            '
/      /', % (%&' (              % '$ (' #! '12
    !*+!          ! + , ' #'*+' /          /!'(' *!
(!*$ & ) #' '              ' )$' !        % +! %       (
!6!*+% ! +              !*+. # '+%&' ! +! &-!%
(! $)%( (! #! ) '12

       M'*+' '4 ' '#! '* '4)' ('
! () !&% ! +               (       &% ! +             #' '
# **!4)% '* #! '1=!*                                              %4) ' : <3 *8)! ' (' % ! +'12




                                                           ''
Curso Prático & Objetivo
                               Direitos Autorais Reservados



                        PRODUÇÃO ONSHORE E OFFSHORE

                                         PERFURAÇÃO
                                      ( BREVE RESUMO )



A perfuração de um poço de petróleo é realizada através de uma sonda, uma grande estrutura que
contém diversos equipamentos responsáveis pela elevação do petróleo.

Na perfuração rotativa, as rochas são perfuradas pela ação da rotação e peso aplicados a uma
broca existente na extremidade de uma coluna de perfuração.

Os fragmentos da rocha são removidos continuamente através de um fluido de perfuração ou
lama.

O fluido é injetado por bombas para o interior da coluna de perfuração através da cabeça de
injeção, ou swivel, e retorna à superfície através do espaço anular formado pelas paredes do poço
e a coluna.

Ao atingir determinada profundidade, a coluna de perfuração é retirada do poço.

O anular entre os tubos do revestimento e as paredes do poço é cimentado com a finalidade de
isolar as rochas atravessadas pela broca, permitindo então o avanço da perfuração com
segurança.

Após a operação de cimentação, a coluna de perfuração é novamente descida no poço, tendo na
sua extremidade uma nova broca de diâmetro menor do que a do revestimento para o
prosseguimento da perfuração.

Do exposto, percebe-se que o poço é perfurado em diversas fases, caracterizadas pelos diferentes
diâmetros das brocas.


                                         PERFURAÇÃO
                                      ( BREVE RESUMO )


Após a operação de cimentação, a coluna de perfuração é novamente descida no poço, tendo na
sua extremidade uma nova broca de diâmetro menor do que a do revestimento para o
prosseguimento da perfuração.

Do exposto, percebe-se que o poço é perfurado em diversas fases, caracterizadas pelos diferentes
diâmetros das brocas.


                                  SISTEMAS DE PRODUÇÃO


Produção em Terra (ONSHORE): primeiro sistema a ser desenvolvido, com custos menores e
engenharia menos complexa em relação à exploração submarina.

Produção no Mar (OFFSHORE): custos elevados, com tecnologia sendo um limitante para águas
ultra-profundas.




                                                                                               34
Curso Prático & Objetivo
                               Direitos Autorais Reservados




                             SONDA DE PERFURAÇÃO MARÍTIMA
                            ( POSICIONAMENTO DINÂMICO – DP )

Para a perfuração de poços, são utilizadas as plataformas fixas, as semi-submersíveis (ancoradas
ou com posicionamento dinâmico) e os navios sonda.

A principal característica de uma sonda de posicionamento dinâmico (DP) é o fato de ela operar
sem a necessidade de sistemas de ancoragem.

O seu posicionamento é mantido através de um sistema de controle dinâmico via satélite que
determina a cada instante as coordenadas da embarcação (GPS).

Caso a sonda se desloque de sua posição original, o sistema de controle aciona propulsores
(thrusters) de tal forma que a sonda é reposicionada em seu set-point.

Os sistemas de posicionamento dinâmico são utilizados principalmente em semisubmersíveis e
navios de perfuração, geralmente em águas profundas e/ou locais onde o fundo do mar já está
congestionado por linhas submarinas. O Perigo encontra-se em lançar novas linhas de ancoragem.

Taxa diária de aluguel : 150.000,00 até 1500 mts e + 200.000,00 para profundidades maiores.


                                  FLUIDO DE PERFURAÇÃO
                                 ( LAMA DE PERFURAÇÃO )

O fluído de perfuração pode ser à base de água, à base de óleo, à base sintética ou pneumática,
pode ser “engrossado” com diversos materiais, como casca de coco, serragem ou pode ser uma
mistura de fluídos.


                                                                                              35
Curso Prático & Objetivo
                               Direitos Autorais Reservados




A principais funções do fluido de perfuração são: sustentar a parede do poço, resfriar a broca de
perfuração, carrear os cascalhos criados pela broca, fazer a fluidização dos sólidos durante a
ausência de bombeio, lubrificar a coluna de perfuração e prevenir hidratação de formações reativas
e danos à formação produtora.

                                          BLOW-OUT

Blow-out é o fluxo descontrolado de fluidos da formação para a superfície, devido ao
desbalanceamento entre a pressão hidrostática da lama de perfuração ou fluido de completação e
a pressão da formação.

Para se evitar um blow-out, é necessário realizar um rigoroso controle de pressão hidrostática do
poço, para assegurar que ela sempre seja um pouco mais alta do que a pressão no interior da
formação. Com isto, os fluidos da formação não podem sair descontroladamente.

Por outro lado, a pressão no poço não pode ser muito mais alta do que no interior da formação
para evitar que o fluido de perfuração entre na formação, danificando a mesma.

O controle da pressão no poço é feito através do ajuste da densidade do fluido de perfuração que é
injetado no mesmo.

Torna-se também necessária a verificação do volume de fluido de perfuração que retorna para os
tanques.

Caso o volume que retorna seja maior do que o volume de fluido injetado, verifica-se que a
formação está expulsando fluido do poço.

Este fenômeno é chamado de kick e é um aviso da possibilidade de ocorrer um blow-out. Outra
medida preventiva é assegurar que o Blow-out Preventer (BOP) é mantido em bom estado e em
perfeitas condições de operação, para ser utilizado em caso de descontrole do poço.

Em caso de blow-out é necessário realizar intervenções para retomar o controle do poço.

Normalmente isso é feito através do uso de técnicas que permitam a injeção de fluidos no poço, de
forma que a pressão fique novamente maior do que a pressão da formação, impedindo a saída de
seus fluidos.

Em poços terrestres, pela maior facilidade de acesso à cabeça do poço, a intervenção direta no
poço é a técnica mais indicada para o combate aos blow-outs, pois possibilita maior rapidez no
controle e, conseqüentemente, menor custo.

Já em cenários de poços submarinos em água profunda, a utilização de poços de alívio (kick
wells) é a técnica mais confiável para combate de blow-outs.

Poços direcionais são perfurados para atingir o poço com blow-out em pontos pré-determinados e
permitir a injeção dos fluidos para controlá-lo.




                                                                                                36
Curso Prático & Objetivo
Direitos Autorais Reservados




         BLOW-OUTS
     ( EXEMPLOS REAIS )




                               37
Curso Prático & Objetivo
                Direitos Autorais Reservados




( Alaska - 1988 )                        ( Southeast Ásia - 1989 )



                                                                     38
Curso Prático & Objetivo
                          Direitos Autorais Reservados




                                   ( Kawai – 1991 )




                                 ( Piper Alpha - 1988 )

Observação: Algumas fotos, como a Piper Alpha, referem-se a acidentes que ocorreram na
       indústria de petróleo, não sendo casos de BLOW-OUTS necessariamente.




       ;)

?      M                  +   ( < ++      )           )


                                                                                         39

Perfuracoes

  • 1.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados ! !"#$%&'( ! ')$'* ' +! % !*, -. /'*%&' ! +! ( %* +%# * (! 0+ ( * (! #! ) '12 (! # 1 *, *2 !$!*3 • ! 3 #! ) '12 0 !%+' 4 $#!' ( ' &-' & ) ' / &' &')*' ( ' *)' '4 ! +'12 # !* '4' ! + * &'*&'$- * 4! '( * % +! % ( # 1 '#5* 6. % * 4 $#!* *2 !+% '( * # *+! % ! +! '+ '60* (! ) ' ! ' ! +' &-' '(' (! &'1' /' • ! 3 #! ) '12 0 !'$%7'(' '+ '60* ( 6% ! + (! +'12 (! ) ' / &', & #% % ( ' &-' &')*' ( *!) !* ! %$-' ! + !+% '(' ( * &'*&'$- * 4! '( * 0 !'$%7'(' '+ '60* ( / /!% (! $)%( (! #! ) '12 '+ '60* ( * +)/ * (! #! ) '12 8)! !+ ' #!$ !*#'1 ! +! ' )$' (' & $) ' (! #! ) '12 ! # 1 #! ) '( !9' ) !*8)! ' ' %4) ' : " #$ ! 0+ ( #! &)**%6 % # % !% 0+ ( )+%$%7'( #' ' ' #! ) '12 (! # 1 * ' % (;*+ %' ( #!+ 5$! #' +% (! < , 8)' ( (' #! ) '12 (
  • 2.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados # % !% # 1 #!$ 0+ ( +'+%6 , !*+! 0+ ( #'** ) 4 '('+%6' ! +! ' *! #'( 2 ' % (;*+ %', *! ( )+%$%7'( '* #! ) '1=!* '+)'%* 0+ ( +'+%6 & *%*+! ! " ! # $ % & " $ ! ! %4) ' :> *+ ' ) ' %$)*+ '12 (! ) # 1 *! ( #! ) '( #!$' & ! ' ! +' % (' ! # !*' ?'$$%/) + @(%*# A6!$ *%+!3 -++#3BBCCC -'$$%/) + & B#)/$%&B**B& +! +*B '+'D -!!+*BC!/B? E #( F %4) ' :>3 $)*+ '12 (! ) # 1 *! ( #! ) '(
  • 3.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados ' ( ( ) #! '12 (! #! ) '12 (! # 1 * 0 !'$%7'(' # * ('* (! #! ) '12 , 8)! # **)! # !*+ )+) '* 8)! ! & 9) + !'$%7' ' '+%6%('(! (! #! ) '12 (! # 1 * !*) %(' ! +! ' * (' (! #! ) '12 (!6! # **)% !8)%#' ! + * ) !*+ )+) '* &'#'7!* (!3 • '7! ' * +)/ * (! #! ) '12 ' *! ! )+%$%7'( *G • $!6' ! # *%&% ' !*+!* +)/ * (! #! ) '12 G • +'&% ' ' & $) ' (! #! ) '12 @ !*' +'+%6' ) + # ( %6!FG • ! ' ! ! 4%' #' ' ' $ &'12 , !+& %4) ' :H *+ ' ) ' %$)*+ '12 (! ) ' * (' (! #! ) '12 , % !$%7 ! +! * +! * !*+2 ! % 4$I* (!6%( J +! (' %4) ' @?'$$%/) + , > KF ) ' + '()12 .#%(' +! *3 & ( & & ( & ! %&L '*+ )( #) #* M /'* (! $' ' '6!$% 4 /$ &L '+' % ' )( #%+* ' 8)!* (! $' ' C /$ &L M$ & (! & ' ! + 4% !* + !* +' N +'/$! !*' +'+%6' %$$ /%+ M &' (! #! ) '12 * !*+ )+) '* (' * (' 8)! #! %+! (!*! 6 $6% ! + (' #! ) '12 ( * # 1 * # (! *! (%6%(%('* ! *%*+! '* ! (! + ! !$!* +! *3 ' %*+! ' (! )*+! +'12 (! ' 4'* / %*+! ' (! 6% ! +'12 (! ' 4'* & %*+! ' (! +'12 ( %*+! ' (! % &)$'12 (! $)%( * ! %*+! ' (! %+ ' ! + %*+! ' (! !4) ' 1' (! )#! A&%! 4 %*+! ' (! ! '12 (! ! 4%' '
  • 4.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados %4) ' :H3 $)*+ '12 (! ) ' * (' (! #! ) '12 ' ( ) " & $) ' (! #! ) '12 0 & # *+' #!$' 9) 12 (! 6. % * +)/ * (! #! ) '12 , +! ( ! *)' !"+ ! %('(! ' / &' *+!* +)/ * (! #! ) '12 '# !*! +' #!* !$!6'( @ '%* (! L4F, ! & ' & $) ' 0 & # *+' # (!7! '* ) &! +! '* (!*+!* +)/ *, #!* ' *! *)# +'( 8)' ( (' (!*&%(' ) !+% '(' (! ) ' & $) ' (! #! ) '12 0 ! ! ) 12 ( *%*+! ' (! *)*+! +'12 (! &' 4'* 0 *)# +' ! + ' * ! % + ('* '* &' 4'* ' *! ! %1'('* () ' +! ' #! ) '12 (
  • 5.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados *%*+! ' (! *)*+! +'12 (! &' 4'* 0 & # *+ !*) %(' ! +! #!$ * *!4)% +!* !8)%#' ! + *3 ' * 3 )*+! +' #!* ('* & $) '* (! #! ) '12 ! (! !6!*+% ! + , !&! ( +' /0 ) ' '$+) ' *) %&%! +! #' ' ' )*!% ( * +)/ * %1'( * ) ' +! '* ' / '*>, ' & $) ' !+% '(', 8)! *! . (!*&%(' # *+! % ! +! # 1 , 0 '# %'(' '*+ (' * (', ! ) $ &'$ &-' '( (! ?, & ) &% .% 8)! + '/'$-' !*+! $ &'$ 0 &-' '( (! + %*+', 0 & ) &-' ' ? (! !*' ( + %*+' '*+ (' * (' # (! *! /*! 6'( ' %4) ' ' $'( %4) ' : 3 '*+ (' (' / + 3 O !*# *.6!$ # '# %' '*+ ! !&!/! '* *)'* &' 4'* *)/!*+ )+) ' (!6! #! %+% ) !*#'1' ! + ! +! ' *)#! A&%! ! ' !*' +'+%6', #' ' 8)! # **' *! % *+'$'( *%*+! ' (! *!4) ' 1' (! *)#! A&%! ' %4) ' : # (! * 6! #' +! (' *)/!*+ )+) ' @!*+ )+) ' (! !*+. '# %'( + '%$! '7)$F O ' . !' *)#! % (' *)/!*+ )+) ' (! *2 & !&+'( * * +)/ *, ' & '('* '* & $) '*, ! + ! )+ '* '+%6%('(!*, ! % , (! *2 !'$%7'( * / ' #' +! ( * + '/'$- * * ) &% . % * 8)! (!*! #! -' !*+'* +' ! '* *2 &-' '( * (! #$'+' %*+'* & , 3 *#'1 (' $ &'12 !*! 6'( #' ' ' '7! ' * +)/ * ' *! ! )+%$%7'( * ) *)/*+%+)A( * () ' +! ' #! ) '12 ( # 1 * +)/ * !*+'$!% '( * %&' * / ! 6%4'* #' ' #! %+% *!) %1' ! + #' ' ' . !' ( '*+ > #! '12 !'$%7'(' 8)' ( ' & $) ' (! #! ) '12 0 !+% '(' ( # 1 ! 0 (!*&%(' ! *!4)%(', & &'* (! *)/*+%+)%12 (! / &'* )
  • 6.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados '' ( !( ) " ) ' +! # &!** (! #! ) '12 0 !&!**. % 8)!, J !(%(' 8)! ' / &' '# ) (' ' '12 , * +)/ * 8)! ' ' & $) ' (! #! ) '12 +' /0 +! -' (! *! 6% ! +' , !*+! &'* #' ' /'%" *%+)'1=!* (! !+% '(' (' & $) ' (! #! ) '12 , #' ' !+% '(' (' / &' # !"! #$ , 0 !&!**. % 8)! -'9' ) *%*+! ' &'#'7 (! 6% ! +' !*+' & $) ' #' ' &% ' *%*+! ' (! 6% ! +'12 (! &' 4'* # **)% !"'+' ! +! !*+' ) 12 , ) *!9', *! &'#'7 (! 6% ! +' '* &' 4'* @+)/ * (! #! ) '12 ! (! '%* '&!**5 % * 8)! ! !&!**. % *F, ! 0 & # *+ #!$ * *!4)% +!* & # ! +!*3 ' . 3 '/ (! '1 + ' 1'( # !* ' 4)% &- ! ) ' !"+ ! %('(! ! # !* ' ) &' !+!$ & +! ( &'/ 6 ! )+ ' O &'/ (! #! ) '12 8)! *! . ! $'( ) (!*! $'( #' ' #! %+% ' 6% ! +'12 ( * !8)%#' ! + * 56!%* / / 0 4)% &- 0 !*# *.6!$ # ! $' ) (!*! $' &'/ (! #! ) '12 4)% &- '# !*! +' +' /0 ) *%*+! ' (! !% * 8)! #! %+! & + $' ' 6!$ &%('(! & 8)! *! '7 !*+! @(!*F! $' ! + %4) ' : *+ ' &'/ (! #! ) '12 ! $'( 4)% &- *+! ) &% .% 8)! '#' !&! ' %4) ' 0 &-' '( (! * ('( , ! !*# *.6!$ # & + $' * #' P !+ * (! #! ) '12 , 6% ! +' ' &'+' % ', & (! ' * + '/'$- * ( * #$'+' %*+'*, %+ ' * (%6! * * *%*+! '* ! 6' %.6!%*, ! + ! )+ '* '+%6%('(!* %4) ' : 3 )% &- , &'/ (! #! ) '12 ! * ('( -
  • 7.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados & 2 3 /$ & (! & ' ! + %&' %" ' #' +! *)#! % ( '*+ !0 '( # ) & 9) + (! # $%'* # (! #'**' &'/ (! #! ) '12 %4) ' :Q *+ ' /$ & (! & ' ! + ( 3 !*# *.6!$ # *)*+! +' (% !+' ! +! * +)/ * ' *! ! (!*&%( * # 1 ! #! %+% ' 6% ! +'12 #' ' &% ' ! #' ' /'%" '*+ &'+' % ' +' /0 0& # *+' # ) *%*+! ' (! # $%'*, # 0 2 0 %"' ! $)4' '$4) , *! ( *)*+! +'(' #!$ &'/ (! #! ) '12 8)! #'**' ! + ! *)'* # $%'* %4) ' :K *+ ' ' &'+' % ' ! / 3 '7 ' $%4'12 ('* &' 4'* ' *! ! *)*#! *'* J &'+' % ', +! ( ' ) 12 (! '/* 6! !6! +)'%* &- 8)!* 8)! # **' '& +!&! O & ) ' &'+' % ' ! 4' &- '! ) *5 & 9) + , ! '**% * + '+' ! * ('8)% # (%' +! &-' ' ( : * '#! '* (! &'+' % ' +3 3 *%*+! ' (! 6% ! +'12 (! &' 4'* *C%6!$ 0 !*# *.6!$ # '7! ' $%4'12 ! + ! ' &'+' % ' ! R * +)/ * (! #! ) '12 S 8)! *2 (!*&%( * # 1 %4) ' :E *+ ' *C%6!$ %4) ' :Q3 M$ & (! ' ! + 1
  • 8.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados %4) ' :K3 '+' % ' %4) ' :E3 C%6!$ +! 8)! '* %4) '* 2 !*+2 ' !* ' !*&'$', '**% , ' &'+' % ' (!6! # **)% &! &' (! >, !+ * (! '$+) ' ! *C%6!$ &! &' (! ,< !+ * *+'* %4) '* ' !+% '('* (' '# !*! +'12 ( ! 4! -!% (' !+ / '* ! '+ ' *' ! #'$!*+ ' # ! %' J ! $ %' 5# $%* ! (! '4 *+ (! > , (%*# A6!$ ' % +! !+ ! (! !1 3 -++#3BBCCC #!+ $! ) *& / B#'$!*+ '*B> D ED #( , '&!**'( ! B HB> K '* ( +'12 ' / &' 0 !&%(' '+ '60* ( *%*+! ' (! +'12 *%*+! ' )*)'$ (! + ' * %+% +'12 J / &', '* * ('* (! +! ' '%* /' '+'* @& ! !* +'"'* (%. %'*F 0 '+ '60* (' !*' +'+%6' "#$%&' ! * ! +2 *%*+! ' (! +'12 '+ '60* (' !*' +'+%6' ! ! *!4)%(' 6! ! * 8)'%* '* )+ '* '* (! + ' * %+% +'12 J / &' **% , !*+! *%*+! ' 0 & # *+ #!$ * *!4)% +!* !8)%#' ! + * ' * 5 3O !8)%#' ! + !*# *.6!$ # 4! ' 6% ! + +'+%6 , + ' * %+% ( : RJ & $) ' (! #! ) '12 S $0 (! 4! ' ' +'12 , ' !*' +'+%6' (!6! #! %+% ' *)' $%6 ! 6% ! +'12 (' 4
  • 9.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados R& $) ' (! #! ) '12 S #' ' (!*&%(' ) !+% '(' (! +)/ * !*' +'+%6' # (! *! 6%*)'$%7'(' ' %4) ' :< / 7 83 ! 6! % %&' * ' %4) ' :< 6! ! * 8)! R' & $) ' (! #! ) '12 S #'**' # (! + (' !*' +'+%6', !&!/! ( *!) 6% ! + (! +'12 , 8)! *! . + ' * %+%( '+0 ' / &' +)%+%6' ! +! *'/! * 8)! *! %' '%* .&%$ 4% ' ) +)/ *! *)' *!12 **! 8)'( '(', ' % 60* (! &% &)$' +)/ T!$$N # **)% !*+! '+ , + '+':*! (! ) +)/ & *!12 8)'( '(' ) -!"'4 '$ 8)! !&!/! ' +'12 (' !*' +'+%6' ! + ' * %+! #' ' * +)/ * (! #! ) '12 ' %4) ' :<, 8)! 6! * #'**' ( #!$' !*' +'+%6' ' 6! ('(! 0 +)/ T!$$N, ! 2 ' & $) ' (! #! ) '12 # # %' ! +! (%+', # %** '* '*#'* & !1 (' !"#$%&'12 %4) ' :<3 !*' +'+%6' ! +)/ T!$$N & +3 3 *C%6!$ !*+. $%4'( (% !+' ! +! ' L!$$N ! *)' #' +! % !% !, & 6% * *%*+! ' (! *)*+! +'12 (! &' 4'*, +' /0 !*+. $%4'( J &'+' % ' ! *)' #' +! *)#! % *C%6!$ 0 ! +2 !*# *.6!$ +' /0 # '7! ' $%4'12 ! + ! * !$! ! + * 4% ' +!* @+)/ T!$$NF ! * !$! ! + * 2 4% ' +!* @&'+' % 'F )+ ' ' (! + ' * ! % +'12 J & $) ' (! #! ) '12 0 ' )+%$%7'12 (! ) !8)%#' ! + &-' '( (! # %6! @ %4) ' : F # %6! 0 /'*%&' ! +! ) + &'#'7 (! 4! ' ' +'12 , %&' ( # *%&% '( '/'%" ( *C%6!$ & 6! &% '$ ' ' *)# +' + 8)! !'&% '$ (' +'12 (' & $) ' 6
  • 10.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados (! #! ) '12 , # %6! (!*$%7' * / ! ( %* + %$- * %"'( * ' '*+ (' * (', & ! # (! *! /*! 6'( ' %4) ' : ' +'12 4! '(' #!$ + 0 + ' * ! %(' (% !+' ! +! ' #' +! *)#! % (' & $) ' (! #! ) '12 , # (! * )+%$%7' '/'%" ( + (% !+' ! +! * +)/ * (! #! ) '12 **% , # %6! (%*#! *' ' )+%$%7'12 (' !*' +'+%6' ! ( T!$$N, '$0 (! )+ !8)%#' ! + 2 ! &% '( ' +! % ! +! &-' '( (! /)&-' ( T!$$N ' 4 ' (! 6' +'4! ( # %6! 0 8)!, ' *! !&!**. % '(%&% ' '%* +)/ * ' & $) ' (! #! ) '12 , # (! * '(%&% ' + I* +)/ * (! %4) ' : : %*+! ' # %6! '# %'( #!$' ) ' *5 6!7, (% ! ! +! ! +! (' &'+' % ' ! *C%6!$ & 6! &% '%* #! ) '12 & !*' +'+%6' 8)' + # (! * '(%&% ' '#! '* ) +)/ (! &'(' 6!7 *+ + ' ' #! ) '12 '%* .#%(' )+ ' 6' +'4! ( # %6! 0 ' # **%/%$%('(! (! !+% ' (!*&! ' & $) ' (! #! ) '12 +'&% ' ( ' & $) ' ) &% &)$' ( $)%( (! #! ) '12 () ' +! ' / '* # !"! #$ *+ 2 ! ' # **A6!$ )+%$%7' ( ' !*' +'+%6', ! 0 ) (' ! +'$ #' ' &'* * (! # 1 * '$+' ! +! % &$% '( * ) - %7 +'%* # (! * /*! 6' , ' )+%$%7'12 ( # %6! + '7 4' - * #' ' ' #! ) '12 , ! & & *!8UI &%', * ('* !8)%#'('* & # %6! '# !*! +' +'"'* (%. %'* '%* !$!6'('* 8)' + 8)! ) ' * (' (! #! ) '12 +! !*+ ! )+%$%7' ( !*' +'+%6' # (! &)*+' ! + (! VB(%', ) ' * (' & # %6! &)*+' ! + (! H VB(%' 9:
  • 11.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados )+ ' /*! 6'12 8)! ! !&! *! !%+' 0 8)!, '#!*' (! # %6! +! (!*! #! - *)#! % J !*' +'+%6', * ('* !8)%#'('* & # %6! '# !*! +' +' /0 ' !*' +'+%6' & *%*+! ' (! /'&L)# '* -'9' '$4) ' !&!**%('(! (! +'&% ' ' & $) ', ! # %6! 2 !*+!9' (%*# A6!$, )+%$%7':*! ' !*' +'+%6' 0+ ( +'+%6 (! #! ) '12 , & ! '# !*! +'( & !1 (!*+! %+! , & *+' ! '#$%&' +'12 J / &', #' ' 8)! !*+' '4 ! +! ' &-' * ( %* 0+ ( * '# !*! +'( * '+0 '4 ', !*' +'+%6' ! + # ( %6!, ' +'12 ! ' '#$%&'(' J & $) ' (! #! ) '12 ! !*+' + ' * %+%' ' +'12 J / &' "%*+! *%+)'1=!* ! 8)! *! (!*!9' 8)! '#! '* ' / &' 4% !, %&' ( ' & $) ' (! #! ) '12 *)/ !+%(' '#! '* ' 6% ! + (! *)/%(' ! (!*&%(' ! ' ) ' +'12 A % ' !&!**. %' J #! ) '12 , (% % )% ( /'*+' +! *!) (!*4'*+! *+! /9!+%6 0 & *!4)%( '+ '60* (' )+%$%7'12 (! ) !8)%#' ! + &-' '( + (! ) ( & $ &'( '&% ' (' / &', *! ( /'*%&' ! +! ) + -%( .)$%& 8)! !&! +'12 ' #' +% (' #'**'4! ( $)%( (! #! ) '12 #!$ *!) % +! % %4) ' : *+ ' + (! ) ( '& #$'( ' / &' ! *%*+! ' (! !$'*+W ! * 8)! 4! ' ' 6% ! + +'+%6 ' *! %4) ' : 3 + (! ) ( ! *%*+! ' (! !$'*+W ! * '+ '6!**'( #!$ $)%( (! #! ) '12 *+' %4) ' !*+. (%*# A6!$ ! 3 -++#3BBCCC )#!4 ) / B( C $ '(*B(!8 HK B#'$!*+ 'D( D$)&%' D# % !% 'D#' +! #( 99
  • 12.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados '# ( + + 0+ ( +'+%6 , ' ! 12 ( * &'*&'$- * 4! '( * % +! % ( # 1 (!6%( J #! ) '12 ! '4 ! +'12 (' &-' 0 !%+' 9) +' ! +! & !+ ( $)%( (! #! ) '12 , & ) ! +! &-' '( (! $' ', 8)! 0 / /!'( #!$ % +! % (' & $) ' (! #! ) '12 * $)%( * (! #! ) '12 *2 ' '7! '( * * +' 8)!* (! $' ' ! / /!'( * '+ '60* ('* / /'* (! $' ' '% ( (' / /' (! #! ) '12 *! (!*$ &' # +)/)$'1=!* '+0 ! + ' ' & $) ' (! #! ) '12 '+ '60* ( *C%6!$, ! *)' #' +! *)#! % 8)! 2 4% ' *C%6!$ !*+. & !&+'( ' T!$$N, !*+! $)%( (! #! ) '12 ! + ' ' & $) ' (! #! ) '12 ! #'**' ' *! (!*$ &' #!$ *!) % +! % , *'% ( #!$' / &' ! !+ ' ( #!$ !*#'1 !"%*+! +! ! + ! # 1 #! ) '( ! ' & $) ' (! #! ) '12 , !+ ' ( J *)#! A&%! *& # ! +!* ( *%*+! ' (! &% &)$'12 (! $)%( * *2 ! +2 3 ; ! < 0 !*# *.6!%* # ' '7! ' $)%( (! #! ) '12 8)! *! . % 9!+'( ' & $) ' (! #! ) '12 / 2 ' '3 !*# *.6!%* # / /!' $)%( (! #! ) '12 ; 2 3 *C%6!$ !*+. $ &'$%7'( '*+ (' * (' ! ) ' '$+) ' !$!6'(', 0 !&!**. % 8)! ' +)/)$'12 8)! *'% (' / /' (! $' ' $!6! $)%( (! #! ) '12 '+0 !*+' '$+) ' +)/ /! 4'$' 0 ) +)/ (%*# *+ ' 6! +%&'$ 8)! $!6' $)%( (! #! ) '12 '+0 ' '$+) ' ( '*+ (' * (' +3 3 6% *, *C%6!$ 0 +' /0 !*# *.6!$ # #! %+% ' % 9!12 (' $' ' ' & $) ' (! #! ) '12 '+ '60* (! ) ' ! + '(' (%*# A6!$ ! *)' $'+! '$ %"', &-' '( (! 4 *! !&L )/*%*+! ' (! + '+' ! + 3 #5* !+ '! #!$ !*#'1 ' )$' & $) ' (! #! ) '12 # 1 '/! + , ' $' ' (! #! ) '12 (!6! *! + '+'(' #' ' # (! *! 6' ! +! !% 9!+'(' #5$ *)/*%*+! ' (! + '+' ! + 0 !*# *.6!$ # + '+' * $)%( * 8)! !+ ' ( # 1 %*+) '( * & * &'*&'$- * #! ) '( * *+! *)/*%*+! ' 0 & # *+ # #! !% ' 6%/ '+5 %', !8)%#' ! + * (! ! 12 (! *!(% ! + *, ! &! + A )4'* *%*+! ' (! &% &)$'12 (! $)%( * # (! *! '& #' -'( ' %4) ' : >, +' /0 /+%(' '+ '60* (' #'$!*+ ' ( ! 4! -!% ! '+ ' *' , &%+'(' ' +! % ! +! 9
  • 13.
    %4) ' :>3 %*+! ' (! % &)$'12 (! $)%( * 9'
  • 14.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados ', ( ) ( ) *%*+! ' (! %+ ' ! + 0 '( /'*%&' ! +! #!$ *+! #'% !$ '# !*! +' % '1=!* ' !*#!%+ ( * #' P !+ * (! #! ) '12 & 3 #!* * / ! ' / &', (' !*' +'+%6', + 8)!*, # !**2 (! / /!% , 6'72 ('* / /'*, !+& %4) ' : H *+ ' ) ' #' +! ( #'% !$ ( * ('( %4) ' : H3 '% !$ ( * ('( '- ( " ) *%*+! ' (! *!4) ' 1' (! # 1 +! ' % '$%('(! (! # +!4! ' *)#! A&%! (! !6! +)'%* ! )#1=!* 8)! # **' & ! () ' +! ' #! ) '12 ( # 1 *%*+! ' (! *!4) ' 1' (! # 1 0 & # *+ /'*%&' ! +! # ( %* & 9) + *, *2 !$!*3 . 0 6! ! *! %+! * # *+! % !*, ' #! ) '12 (! ) # 1 (! #!+ 5$! 0 !'$%7'(' ! (%6! *'* '*!*, 8)' ( *2 (!*&%('* '* & $) '* (! !6!*+% ! + #' +! *)#! % ( # 1 ,$ 4 '&% ' (' *)#! A&%!, 0 & # *+' # (%6! * * !8)%#' ! + * !*# *.6!%* #!$' ' & '4! ! 6!('12 ('* & $) '* (! !6!*+% ! + (! *)#! A&%!, *2 '* &-' '('* &'/!1'* (! 9(
  • 15.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados !6!*+% ! + ! &'/!1' (! # ()12 *+!* %+! * *! 2 !$- '# !*! +'( * 8)' ( !*+)(' * ' #' +! (! & #$!+'12 (! # 1 * 2 . %2 3 . &0 M 0 ) !8)%#' ! + ) (' ! +'$ #' ' *%*+! ' (! *!4) ' 1' (! *)#! A&%! )' % '$%('(! 0 #! %+% !&-' ! + ( # 1 ! *%+)'1=!* (! ! ! 4I &%' & L%&L* ) /$ C )+* '. ( % ) " ! ! 4%' !&!**. %' #' ' ) &% ' ! + (! / ' #' +! (!*+!* !8)%#' ! + * 0 !&%(' '+ '60* ( *%*+! ' (! 4! '12 (! ! ! 4%' *+' ! ! 4%', 4! '$ ! +!, 0 !&%(' '+ '60* (! + !* ' (%!*!$ (! & !,! &'* (! * ('* +! !*+ !*, (' ! ! 4%' *! !&%(' '+ '60* (' !(! !$0+ %&' $ &'$ * + ) & $) ' (! #! ) '12 0 '(' #!$ & 9) + / &' ! +)/ * (! #! ) '12 *)' !"+ ! %('(! *)#! % $%4':*! ' +)/ T!$$N &'* (' )+%$%7'12 (' !*' +'+%6', ) ' + ( *%*+! ' # %6! &'* !*+! !*+!9' *! ( )+%$%7'( & $) ' (! #! ) '12 , '$0 (! *! !*# *.6!$ (% !+' ! +! #!$' #! ) '12 ( # 1 , '+ '60* (' / &', !&! +' /0 !% #' ' 8)! $)%( (! #! ) '12 *!9' % 9!+'( !$'12 J* *)'* &' '&+! A*+%&'* ' & $) ' (! #! ) '12 (!6! +! !*%*+I &%' *) %&%! +! #' ' *)# +' !$!6'('* * $%&%+'1=!*, '# !*! +' &! + #!* #' ' 8)! # **' *! '#$%&'( * / ! ' / &' (! ' ' ')"%$%' # &!** (! #! ) '12 !, '$0 (%*+ , # !&%*' # **)% &! +' $!"%/%$%('(! #' ' &'* ('* #! ) '1=!* (% !&% '%* ' ' (!*! #! -' !*+'* ) 1=!* ! # **)% !*+'* &' '&+! A*+%&'*, * +)/ * (! #! ) '12 ) '* / &'* 2 *2 + ( * %4)'%*, & ! 6! ! * * %+! * *!4)% +!* * & / M'*%&' ! +! +! * + I* +%# * (! +)/ * (! #! ) '12 , 8)'%* *!9' 3 @'F ' ( *G @/F ?!'6N X!%4-+ %$$ %#!* ! @&F %$$ %#!* '+%&' ! +! !*+!* 9)
  • 16.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados + I* +%# * (! +)/ * *2 )+%$%7'( * ! ) ' !* ' & $) ' (! #! ) '12 , # %* & 6! ! * &'(' ) (!$!* +! ) ' ) 12 !*#!&A %&' *+!* +)/ * )+%$%7'( * ' #! ) '12 ( * # 1 * (!6! #! %+% ' !"%*+I &%' (! ) &' '$ (! $)" ! *!) % +! % #' ' (!*$ &' ! + ( * $)%( * (! #! ) '12 )'* & !"=!* (!6! *! .&!%* (! *! ! !'$%7'('*, # 0 (!6! '# !*! +' !*%*+I &%' *! !$-' +! ' & # ( +)/ #' ' 2 *! & *+%+)A ! # + * '& * ' & $) ' **% , *!9' 8)'$ +%# (! +)/ )+%$%7'( , + ( * (!6! +! !*+'* &' '&+! A*+%&'* *& ' ( * @( %$$ & $$' *F *2 * # % !% * +)/ * '&% ' (' / &' 2 +)/ * /'*+' +! #!*'( * ! *)' # % &%#'$ ) 12 0 9)*+' ! +! !&! #!* ' & $) ' (! #! ) '12 #' ' 8)! # **' *! '#$%&'( #!* * / ! ' / &' !8)! %( 0+ ( * & ' ( * *2 +)/ * (! '% (%P !+ 8)! * (! '%*, '/ %&'( * ! '+! %'$ +' /0 '%* !*%*+! +! !) & # 0 $%* ! 2 '# !*! +' *'$%I &%'* '* & !"=!* +! (I &%' '+)'$ 0 ' )+%$%7'12 (! & ' ( * !*#% '$'( * 8)! '&%$%+' $)" (! $)%( * !*#'1 ' )$' & ' ( :# 1 '/! + ! % % %7' %*& (! # %*2 (! & $) ' # (% ! ! &%'$ (! # !**2 %4) ' : *+ ' ) ' %$)*+ '12 (!*+!* +)/ * &% ' ( * & ' ( * *2 )+%$%7'( * * +)/ * #!*'( *, ) -!'6N C!%4-+ ( %$$ #%#!* *+!* +)/ * '# !*! +' ) (%P !+ % !% ' * & ' ( *, '* & !"=!* *! !$-' +!*, ) *!9', ) ' !"+ ! %('(! #% , ! ' )+ ' &'%"' (!+'$-! ( * +)/ * ?X 0 ! 1 /'*+' +! & ) # !*! +! !% ( +)/ ) 12 ( * +)/ * #!*'( * @+)/ * ?XF 0 ' ) ' + ' *%12 (! %4%(!7 ' & $) ' (! #! ) '12 ! + ! * & ' ( * ! * ( %$$ #%#!* 8)! *2 & !&+'( * $ 4 '&% ' (!$!* %4) ' : *+ ' ' %$)*+ '12 (!*+!* +)/ * * ( %$$ #%#!* *2 !*# *.6!%* # & #$!+' ' & $) ' (! #! ) '12 (!*(! * +)/ * #!*'( * @-!'6N C!%4-+F '+0 ' '$+) ' (' !*' +'+%6' * ( %$$ #%#!* *2 +)/ * & ! %4%(!7 8)! * (! '%* ! '# !*! +' & !"=!* *! !$-' +!* ' * (! '%* +)/ * @#% ! &'%"'F 9-
  • 17.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados %4) ' : *+ ' ) ' + (!*+!* +)/ *, ! ' +'/!$' : *+ ' ) !"! #$ (! ) ' & $) ' (! #! ) '12 /*! 6! 8)! !*+' +'/!$' 2 !*+2 (!*& %+ * * ( %$$ #%#!*, # %* *! *)/! +! (! 8)! !*+!* !*+2 & !&+'( * '&% ' ( * -!'6N C!%4-+ ! 62 '+0 ' *)#! A&%! %4) ' : 3 ' ( *, )/ * !*'( * ! %$$ %#!*, !*#!&+%6' ! +! '/!$' : 3 "! #$ (! ) ' & # *%12 (! & $) ' (! #! ) '12 (1 0 1 ( ) 1 4 2(3 ? YX ? ? YX ? ,E Z Z E,EE >E H M M ,EH , K Q M [ M [ M ,QE K,H> M M ,H 91
  • 18.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados *' 5 ! !"#$%&'( ' +! % ! +!, ' & $) ' (! #! ) '12 '# !*! +' ! *)' !"+ ! %('(! ' / &' / &' &')*' ' '4 ! +'12 (' &-' (!6%( ' 6% ! + +'+%6 8)! $-! 0 + ' * ! %( $)%( (! #! ) '12 (!6! *! / /!'( #!$ % +! % (' & $) ' (! #! ) '12 , !*+! $)%( (!6! #'**' #!$' / &' #' ' *!4)% *!) &' % - #' ' !*#'1 ' )$' **% , '* / &'*, '$0 (! # **)A ! ! *!) & # ' !*+ )+) ' & +' +!, '# !*! +' +' /0 9'+ *, ! 4! '$ ! ; ! (! + I*, # (! $)%( (! #! ) '12 *'% . '$4) * +%# * (! / &', ' % 60* (! +! * 9'+ *, +! * 8)! ' / &' 0 6'7'(' ! '# !*! +' &' % - * # ! ! ! &%'%* ! *!) & # #' ' !*& ' ! + ( $)%( (! #! ) '12 ' ('* &$'**% %&'1=!* ('* / &'* )+%$%7' & %+0 % (' /%$%('(! (! *)'* #' +!*, '**% , +! * / &'* *! #' +!* 56!%* ! / &'* & #' +!* 56!%* • 5 (1 (6! * / &'* *! #' +!* 56!%* ! 4$ /' '* / &'* % +!4 '%* (! $P % ' (! '1 , # '+%&' ! +! 2 '%* )+%$%7'('* ' #! ) '12 (! # 1 * (! #!+ 5$! , '* / &'* (! (%' ' +!* '+) '%* ! / &'* (! (%' ' +!* ' +% %&%'%*, &-' '('* (! / &'* * / &'* (! (%' ' +!* '+) '%* ' % + ()7%('* ' % (;*+ %' (! #!+ 5$! #' ' #! ) ' '1=!* '%* () '*, *! ( '% (' )+%$%7'('* ! / &'* !*#!&%'%* #' ' +!*+! ) -'4! * / &'* ' % + ()7%('* ' % (;*+ %' & ) ' '$+! '+%6' #' ' ' #! ) '12 (! &-'* '%* $!*, '+% 4% ( !$!6'('* +'"'* (! #! !+ '12 ! !"&!$! +! 6%(' ;+%$ %4) ' : *+ ' + * (!*+!* +%# * (! &-' !*+' %4) ' # (! * /*! 6' * &' '%* (! $)" ' / &' (! (%' ' +! '+) '$ ! /%& (! ) ( * 9'+ * (' / &' • 5 (1 (6! * / &'* & #' +!* 56!%* *2 '('* 4! '$ ! +! # ) ' !*+ )+) ' (! + I* & !* 8)! 4% ' ! + (! ) !%" # 5# % , *! ( # %** & ) ! +! &-' '('* (! / &'* + %&W %&'* *+'* / &'* *2 ! +2 '('* # *)' !*+ )+) ' & +' +! ! # *!)* $' ! + * 94
  • 19.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados %4) ' : 3 M &' (! (%' ' +! '+) '$ ! / &' , !*#!&+%6' ! +! !$'12 . !*+ )+) ' & +' +!, !*+'* / &'* # (! # **)% (! +!* (! '1 , ) *!9', *'$%I &%'* 8)! (!*! #! -' & +! $('( * # 5# % & !, ) # (! # **)% % *! + * (! &' /) !+ (! +) 4*+I % % *+'$'( * !*+!* & !* **% & '* / &'* (! (%' ' +!*, ' !*+ )+) ' & +' +! (!+! % ' ' '#$%&'12 (' / &', *!9' #' ' '1=!* '%* () '*, ) *!9' #' ' '1=!* '%* $!* %4) ' : Q *+ ' ) (!+'$-! (!*+'* / &'* (! (! +!* (! '1 ! (! % *! + (! +) 4*+I % , !*#!&+%6' ! +! *+'* + * ' /+%('* '+ '60* ( * *%+!* ( * '/ %&' +!* (! / &'* %+- ! -%*+! *! (! , &)9 * ! (! !1 * ' % +! !+ *2 3 CCC * %+-/%+* & ! CCC (! & / • 5 1 $4) '* / &'* *2 (!*! -'('* #' ' % '$%('(!* !*#!&%'%*, & # !"! #$ , / &'* #' ' +!*+! ) - ! / &'* '$' 4'( '* (! # 1 @ %4) ' : KF &'* (' # % !% ' / &' *)' % '$%('(! 0 & +' ' &-' (! ( '& *!4)% 96
  • 20.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados !+% ' ) ' ' *+ ' #' ' ' *)#! A&%! Z. * '$' 4'( !* *2 )+%$%7'( * 8)' ( *! (!*!9' ') ! +' (%P !+ (! ) ' '*! 9. #! ) '(' %4) ' : Q3 M &'* (! (! +!* (! '1 ! (! % *! + (! +) 4*+I % , !*#!&+%6' ! +! %4) ' : K3 M &'* (! +!*+! ) - ! / &' '$' 4'( ', !*#!&+%6' ! +! :
  • 21.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados (! * 6! % %&' 8)! ' !*& $-' (' / &' & !+' #' ' *! #! ) ' ) # 1 (!#! (! (' % '$%('(! 8)! *! (!*!9' '8)!$! + !&- #! ) '( , /! & +%# (! '12 8)! *! (!*!9' #! ) ' /*! 6! 8)! () ' +! ' #! ) '12 (! ) # 1 , 6. % * +%# * (! / &' *2 )+%$%7'( *, +' + #!$' 6' %'12 ('* '1=!* #! ) '('* & (%P !+ (' '*! ( # 1 @6! ! * '%* '(%' +! 8)! ) # 1 0 #! ) '( ! 6. % * (%P !+ *F # + # ) 7 + Z. 6% * 8)! 0+ ( +'+%6 & *+' (' #! ) '12 ('* &-'* '+ '60* (' +'12 (! ) ' / &' * / ! '* *)'* *)#! A&%!*, !* ! %$-' ( :'* ! '4 ! +' ( :'*, *! ( !*+!* &'*&'$- * 4! '( * $!6'( * J *)#! A&%! 9) + & !+ (! ) $)%( (! #! ) '12 / /!'( '+ '60* (' & $) ' (! #! ) '12 #' +% (!*+' !"#$%&'12 *) . %' ( 0+ ( +'+%6 9. # (! * 6! % %&' ) ' ('* ) 1=!* ( * $)%( * (! #! ) '12 , 8)'$ *!9'3 R = S '$%*' ( '% (' !*+! # &!** +'+%6 (! #! ) '12 , 6! * 8)! () ' +! !* ! %$-' ! + (' &-' #' +! (' ! ! 4%' (%**%#'(' #!$' / &' 0 & 6! +%(' ! &'$ '* *!9' )+%$%7'(' ' !*' +'+%6' ) + # ( %6! #' ' $!6' ' + ' * %+% +'12 J / &', !*+' (%**%#'12 (! ! ! 4%' & ! '% (' ! + (' ' !"+! *2 (' & $) ' (! #! ) '12 (!6%( ' *!) '+ %+ ! ' '*+! '* #' !(!* ( # 1 '' % % %7' !*+! ! !%+ , ! / ' ( 8)! * $)%( * # !*! +!* *# * ('* &-'* '+ '6!**'('* !*+2 * / ! '$+' # !**2 , &-' '(' (! # !**2 (! # *, ! 8)! ' #! ) ' * # 1 & %' * ) &' % - ! + ! !*+'* &-'* ! ' *)#! A&%!, +! * 8)! ' +! (I &%' (!*+!* $)%( * # !*! +!* '* &-'* 0 (! *! (!*$ &' ! #' ' (! + ( # 1 ! %4 ' ! #' ' ' *)#! A&%! *+' *%+)'12 *5 2 % . & ! &'* ' # !**2 (! + ( # 1 *!9' *)#! % ' # !**2 (! # *, ! !*+' 0 )+ ' ) 12 ( * $)%( * (! #! ) '12 " > # ? 9
  • 22.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados # % # +' +! & &!%+ % '# !*! +'( #' .4 ' ' +! % @ @ A 3 #!*' (! 2 *! ! (!*!9'( *, ' & I &%' (! L%&L* 0 !$'+%6' ! +! !8U! +! ' #! ) '12 (! # 1 *, # % &%#'$ ! +! ! # 1 * !"#$ '+5 % * + ' %' ! +!, ' *%+)'12 !"+ ! ' ( /$ C )+ 2 0 +2 !8U! +! ! # (! +! & *!8UI &%'* &'+'*+5 %&'* #' 8 + ' ' 8)! * $)%( * (! #! ) '12 , & ) ! +! &-' '( * ' % (;*+ %' ( #!+ 5$! (! $' '* (! #! ) '12 , (!*! 6 $6' '* ) 1=!* &%+'('* '&% ' ! )+ '* ) 1=!* (!*!9'('* *2 !&!**. %'* (!+! % '('* &' '&+! A*+%&'*, '**% $)%( (! #! ) '12 (!6!, ! + ! )+ '* & %*'*3 ! / /!.6!$G > **)% &'#'&%('(! (! ' +! * &'*&'$- * ! *)*#! *2 !* 8)' ( / /!' ! + *)*#! * G H *+'/%$%7' '* #' !(!* ( # 1 G 2 &')*' !'1=!* '* '1=!* '+ '6!**'('*, ) (' * J* &-'* # ()+ '*G # !*! +' '**' !*#!&A %&' *) %&%! +! @#!* F #' ' !6%+' $)" * #' ' (! + ( # 1 G Q 2 &')*' & *2 ' * !8)%#' ! + *G K ! %+% ' *!#' '12 ! ' % +! # !+'12 ( * &'&'$- * !+ '( * J *)#! A&%! / /!'/%$%('(! 0 !8)%*%+ /.*%& #' ' $)%( (! #! ) '12 , 6%*+ 8)! 0 *!) $)" & +A ) '+ '60* (' & $) ' (! #! ) '12 ! !+ #!$ ' )$' & $) ' (! #! ) '12 " # 1 8)! '7 & 8)! #' +! ('* ) 1=!* &%+'('* %+! ' +! % *!9' # **A6!%* *!4) (' &' '&+! A*+%&' '# !*! +'(' 0 (! ) (' ! +'$ % # +P &%' #' ' # **!4)% ! + (' #! ) '12 ( * # 1 * ! &'* (! #' '('* (! / /!% '4% ! 8)! !*+'* *%+)'1=!*, &'* $)%( (! #! ) '12 2
  • 23.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados +%6!**! &'#'&%('(! (! ' +! * &'*&'$- * *)*#! * *, -'6! %' ) ' .#%(' (!# *%12 (!*+!* &'*&'$- * * / ! ' / &', ! ! / ' #' +! (' & $) ' (! #! ) '12 *+ &! +' ! +! &')*' %' *0 % * # /$! '* #' ' ' !+% '(' (!*+' & $) ', # (! ( &')*' '+0 !* ' #! (' ( # 1 !$'12 J !*+'/%$%7'12 ('* #' !(!* ( # 1 , !*+! 0 )+ !8)%*%+ #' ' # **!4)% ' #! ) '12 , 6%*+ 8)!, &'* -'9' (!* ' ! + ('* #' !(!* ( # 1 * / ! ' & $) ' (! #! ) '12 ! / &', # (! . & ! ' *%+)'12 (!*& %+' #' .4 ' ' +! % , ) *!9', ' % # **%/%$%('(! (! !+% ' ' & $) ' (! #! ) '12 ( # 1 ! & *!8)! +! ! +! ' #! (' (!*+! % (' () ' +! ' #! ) '12 ( # 1 , 6. % * +%# * (! &-'* @ '1=!*F *2 '+ '6!**'('* $)%( (! #! ) '12 , ' ! +' ! & +'+ & !*+'* '1=!* (!6! !'4% A % # **A6!$ & !*+'* &-'* "! #$% %&' ( , 0 & ) ' # !*! 1' (! ' 4%$'* 8)!, &'* $)%( (! #! ) '12 2 *!9' /! (% ! *% '( , # (! % &-' ! *)' # !*! 1' *+! ! W ! &-' '( (! % &-' ! + (! ' 4%$' 0 ) !"! #$ (! !'+%6%('(! 2 (!*!9'(' () ' +! ' #! ) '12 ( * # 1 *, ! #' ' 8)! 2 & ' '(%&% ' :*! ' $)%( '(%+%6 * % %/%( !* (! % &-' ! + $0 (' !'+%6%('(! & '* '1=!* '+ '6!**'('*, 0 (!*!9'( 8)! $)%( 2 & +' % ! '* '1=!* # ()+ '*, ) *!9', '* '1=!* # +'( '* (! -%( &' / !+ *, ' % (! 2 &')*' (' ' # 1 !$'12 ' #!* ( $)%( @ '**' !*#!&A %&'F 0 !&!**. % 8)! *!) 6'$ *!9' *) %&%! +! #' ', ' '+ '6!**' '* '1=!*, &')*! ) (% ! ! &%'$ (! # !**2 # *%+%6 *! +%( # 1 '12 "! #$% %&' ( # (! * '( +' *!4)% +! !"! #$ 3 @'F &'* !*+!9' * #! ) ' ( ) # 1 '> !+ * (! # ) (%('(! ! &)9' # !**2 (! # * (' '12 !*+' # ) (%('(! *!9' (! > #*%, # (! * &'$&)$' ' '**' !*#!&A %&' A % '( $)%( (! #! ) '12 #' ' 8)! ' # !**2 (! + ( # 1 *!9' *)#! % ' # !**2 (! # *, '**% +! *3 = ×ρ× ≤ ×ρ × ρ ≥ '
  • 24.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados 4%&' ! +!, & 2 0 (!*!9'( 8)! -'9' ' & I &%' (! L%&L*, # &) ':*! #! ) ' & ) ' ' 4! (! *!4) ' 1', & *%(! ' ( '**% #' ' #!* A % ( $)%( ) ' # !**2 *)#! % ' # !**2 (! # * !*#! '(' (' '12 #* 1 + ' ' 8)! * $)%( * (!*! 6 $6' '* ) 1=!* !8)! %('*, '# !*! +' ( '* &' '&+! A*+%&'* (!*!9'('*, 0 ) (' ! +'$ 8)! *)'* # # %!('(!* A*%&'* ! 8)A %&'* *!9' '9)*+'('* ?. 6. %'* # # %!('(!* ( * $)%( * (! #! ) '12 % # +' +!* #' ' ' #! ) '12 (! # 1 *, ** !*+)( (!*+'&' ! *3 '**' !*#!&A %&', ! $ 4%' ! 1' 4!$, ! #' P !+ * (! %$+ '12 • 1 8 ! 6% * * &.$&)$ * ( %+! ' +! % , ' '**' !*#!&A %&' 0 % # +' +! #' ' % #!(% ' & I &%' (! $)" % (!*!9'( (! $)%( * #' ' (! + ( # 1 '**' !*#!&A %&' ( $)%( (! #! ) '12 0 (! % %(' & *! ( ' '**' ( $)%( # ) %('(! (! 6 $) !, 4! '$ ! +! !"# !**' ! $/B4'$ @##4F *!) 6'$ (!6! !*+' (! + (! &! + % +! 6'$ , *! ( ! 6'$ (!+! % '( #!$' # !**2 (! # * !*#! '(', % #!(% ( '**% ' & I &%' (! L%&L*, & 6% * ' +! % ! +! '% 6'$ #' ' ' '**' !*#!&A %&' ( $)%( (! #! ) '12 +' /0 0 (! % %( ! ) 12 ('* # # %!('(!* ('* '1=!* ' *! ! '+ '6!**'('* !*+! &'* ' # !**2 8)! 6'% $% %+' 6'$ (' '**' !*#!&A %&' 0 ' # !**2 (! '+) ' (' '12 # !**2 (! '+) ' 0 (! % %(' & *! ( ' # !**2 8)! &')*' #% ! + (' &-', '+) ' ( :' !*+' ', ' &'$&)$' * #!* ( $)%( 8)! % ! * )+%$%7' , & *%(! ' * 8)! *!) 6'$ (!6! . *! '$+ *) %&%! +! #' ' % #!(% ' & I &%' (! L%&L* @ !$'&% ' ( : & ' # !**2 (! # *F, # 0 (!6! %&' '/'%" ( 6'$ 8)! &')*' ' '+) ' (' '12 @ !$'&% ' ( : & ' # !**2 (! '+) 'F ])' ( *! (!*!9' ') ! +' #!* (! ) $)%( (! #! ) '12 )+%$%7':*! /' %+% ', ) ' ' 4%$' (! !$!6'(' '**' !*#!&A %&' @(! *%('(! (! ,> F ])' ( (
  • 25.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados *! (!*!9' (% % )% #!* , (%$)%:*! $)%( (! #! ) '12 '(%&% ' ( '%* ' '*! $A8)%(' • + " % + ! $ 4%' (! ) $)%( !*+. !$'&% '(' & *!) & # +' ! + 8)' ( ! !# )* ! 6% ! +'12 !"! #$ , $)%( * (%+ * !C+ %' *, & ' .4)', '# !*! +' ' !* ' !*%*+I &%' ' $)" % (!#! (! +! (! !*+' ! !# )* ) ! 6% ! + , ! '% (' % (!#! (! +! ! +! (' 6!$ &%('(! (!*+! 6% ! + **% , (%7! * 8)! * $)%( * !C+ %' * ' *)' 6%*& *%('(! 0 & *+' +!, !*+' ( ' 6%*& *%('(! '** &%'(' ' !*%*+I &%' (! ) $)%( ' 6% ! + !*+' ', # (! * (%7! 8)! ' .4)' '# !*! +' ! !*%*+I &%' ' 6% ! + ( 8)! ) 4!$ (! &'/!$ , # !"! #$ $)%( (! & #$!+'12 (!6! '# !*! +' ) & # +' ! + /'*+' +! #!&)$%' ])' ( $)%( !*+%6! ! 6% ! + , 0 % +! !**' +! 8)! !$! '# !*! +! ' ! !*%*+I &%' ' $)" # **A6!$, #' ' 8)! # **' * !"%4% ! * ('* **'* / /'*, *! !$-' +! . .4)' ( ** !"! #$ 0 , 8)' ( $)%( !*+%6! #' '( , 0 % +! !**' +! 8)! !$! '# !*! +! ' '% !*%*+I &%' ' $)" # **A6!$ #' ' 8)! * &'*&'$- * 8)! !$! &' !4' #! ' !1' ! *)*#! *2 ! 2 *! (!# *%+! * / ! ' / &' ! ' !( (' & $) ' (! #! ) '12 , *! !$-' +! ' 4!$ ( ** !"! #$ **% , (! '& ( & !"! #$% %&'( #' .4 ' ' +! % , $)%( (! #! ) '12 2 # (! '# !*! +' & # +' ! + *! !$-' +! ' * $)%( * (%+ * !C+ %' *, 8)! '# !*! +' !* & # +' ! + ! !# )* ) ! 6% ! + !*+' ', * #' P !+ * ! $54%& * ( $)%( (! #! ) '12 (!6! #! %+% 8)! !$! *! & # +! & !*#! '( **% , * $)%( * (! #! ) '12 *2 (%+ * +%" + 5#%& *, ) *!9', *! $%8)! '7! 8)' ( ! 6% ! + ! !+ ' ' !*+'( 8)'*! A4%( 8)' ( ! !# )* , *! ( !*+! #' P !+ !$'&% '( & ' 1' 4!$ ' ' ') ! +' ) (% % )% ' 6%*& *%('(! (! ) $)%( (! #! ) '12 )+%$%7':*! ) '(%+%6 &-' '( /! + %+' @) +%# (! ' 4%$'F '* (!*!9! (% % )% *!) 6'$ )+%$%7':*! '(%+%6 * 8)! '/* 6! '* #' +A&)$'* (! /! + %+' !8)%$%/ ' ( $)%( )
  • 26.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados • 9( + !6%( ' (% ! ! &%'$ # *%+%6 (! # !**2 )+%$%7'( ' #! ) '12 *! +%( # 1 '12 , ! +' /0 (!6%( J (% ! ! 1' (! & &! + '12 (! (!+! % '( * *'%*, -. & *+' +! # &!** (! %$+ '12 (! $)%( #' ' % +! % ('* '1=!* * *5$%( * ! *)*#! *2 # !*! +!* $)%( (! #! ) '12 , (! '& ( & *!)* (%P !+ *, +! % ' # 2 & *!4)% ! +' ' '12 , ' ( ) ' % ' &' '(' (! *5$%( ' #' !(! ( # 1 , &-' '(' (! !/ & '12 ( !/ & (% % )% ' 6!$ &%('(! (!*+' %$+ '12 , & + %/)% ( +' /0 #' ' ' !*+'/%$%('(! ('* #' !(!* ( # 1 !$'12 J #' &!$' $A8)%(' ( $)%( (! #! ) '12 8)! #! !+ ' ' '12 , &-' '(' (! %$+ '( , !*+' # (! &')*' (' *J '12 , (% % )% ( ' *)' #! !'/%$%('(!, /*+ )% ( * *!)* # * ! '$+! ' ( ' *)' &'#'&%('(! (! # ()12 '* ' '12 *!9' *! *A6!$ . !*+! %$+ '( , # (! -'6! ! W ! (! % &-' ! + ( * $-!$- * -%( '+.6!%*, &')*' ( !()12 ( (%P !+ ( # 1 @&'$%#! F ! # (! ( &')*' '+0 !* # %*2 (' & $) ' (! #! ) '12 , 8)! 4! ' #! (' (! +! # ! ! &'* !"+ ! ' #! (' ( # 1 !*+' ', * #' P !+ * (! %$+ '12 (!6! *! & + $'( *, ! -. +!*+!* !*#!&A %& * #' ' (!+! % ' *!)* 6'$ !* ! & # +' ! + ( $)%( 8)' + J %$+ '12 ## + + * $)%( * (! #! ) '12 *2 & # *+ * # ) ' '*! $A8)%(' @(%*#! *' +!F ! ) ' '*! *5$%(' @(%*#! * F &$'**% %&'12 (! ) $)%( (! #! ) '12 0 !%+' (! '& ( & +%# (! '*! $A8)%(', '**% , (! ) ' ' 4! '$ +! * $)%( * /'*! .4)' ) $)%( * /'*! 5$! * $)%( * /'*! 5$! , (!6%( ' &)*+ % %&%'$ ! %*& (! # $)%12 , *2 ! * )+%$%7'( * ' % (;*+ %', '#!*' (' & !*&! +! )+%$%7'12 (! $)%( * *% +0+%& * -
  • 27.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados '' ' /+! 12 ('* &' '&+! A*+%&'* (!*!9'('* #' ' * $)%( * (! #! ) '12 '(%&% ' :*! ' !*+' '*! (%*#! *' +! * '(%+%6 * *5$%( * ) $A8)%( * *+!* '(%+%6 * *5$%( * & *+%+)! ' '*! (%*#! *' , ! ( ) ) ' +! ' #! ) '12 (! # 1 * '+ '6!**' * 6. %'* '1=!*, ! & 6% * %+! ' +! % , $)%( (! #! ) '12 (!6! *! (% ! *% '( (! '& ( & '* &' '&+! A*+%&'* ('* '1=!* 8)! !$! ! + ' ! & +'+ **% , # (! & ! 8)! ) $)%( (% ! *% '( #' ' '* '1=!* #! ) '('* 2 '+! (' * !8)%*%+ * (! ) ' 6' 7 ' ' *! #! ) '(', ! 2 # **' *! (% %&'( ! ) 12 ('* 7 '* 9. '+ '6!**'('* +2 , 8)! '7! !*+'* *%+)'1=!*^ *%+)'1=!* & !*+', 0 !&!**. % # +!4! '* '1=!* 9. '+ '6!**'('* #' ' 8)! $)%( # **' *! (% %&'( ! ' '%* ! + ! ! & +'+ & !$'* ' ' '+% 4% * !*+! /9!+%6 '7! * 8)! *! &-' ' (! !6!*+% # 1 * +)/ * (! !6!*+% ! + *2 +)/ * (! '1 !*#!&%'$, (! (%P !+ 6' %' ( & ) ! +! ! + ! H S ! _S, & & # % ! + (! &! &' (! < ' !+ * ! !*#!**) ' (' #' !(! 6' %' ( ! + ! `S ! S *+!* +)/ * # (! *! & !&+'( * ) * ' * )+ * '+ '60* (! *&'*, * $('* ) ! &'%"!, *! ( !*+'* ()'* ;$+% '* & !"=!* '%* & ) *! +)/ * (! '% (%P !+ O'& !"2 (!*+!* +)/ * 8)! ' . ' & $) ' (! !6!*+% ! + !&!**. %' #' ' !6!*+% # 1 #! ) '( , *! ( ' 8)' +%('(! (! +)/ * )+%$%7'( * 6' %' ( (! '& ( & & #% ! + % '$ (' & $) ' (! !6!*+% ! + ' *! (!*&%(' #5* ' (!*&%(' (' & $) ' (! !6!*+% ! + , ) ' 6' !+'#' 0 !&!**. %' #' ' 8)! *!9' 4' ' +%( %* $' ! + ('* '1=!* ' *! ! # +!4%('* *+' !+'#' 0 ' &% ! +'12 , ! & *+' (! # !! &-! !*#'1 ' )$' & $) ' (! !6!*+% ! + # 1 '/! + & #'*+' (! &% ! + , 8)! '#5* ! () !&%( ' . ) ' /' !% ', 9) +' ! +! & !6!*+% ! + , # +!4! ( + !&- #! ) '( !# %* (! !6!*+%( ! &% ! +'( ' #' +! ( # 1 &)9'* '1=!* (!6! *! # +!4%('*, # (! * 6 $+' ' #! ) ' )+%$%7' ( 6 $)%( (% ! *% '( , # !"! #$ '* +! -' * 8)! 6' ! +! # +!4! '* 6'* 1
  • 28.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados '1=!* !"# *+'*, !6!*+% * ! &% ! +' * ' #' +! 8)! #! ) ' * '**% # **!4)% * '+0 '+% 4% ' # ) (%('(! (! % +! !**! *! # ! (!*&! * ) ' / &' % +! % ( !6!*+% ! + ' +! % ! +! (!*&%( *, +! * 8)! ) # 1 0 #! ) '( ! 6. % * (%P !+ *, ! 6. % * !6!*+% ! + * *2 (!*&%( * !*+!* 6. % * (%P !+ * 8)! #! ) ' * &-' ' * (! '*! ! !6!*+% ! + ('* '*!* #! ) '('* # (! +! '% (' '* *!4)% +!* ) 1=!*3 • . 3 • , # # $ # 3 • . B B 3 • + ! 3 !$'12 J *)'* &' '&+! A*+%&'*, * !6!*+% ! + * (!6! # % %+' %' ! +! *)# +' * !* 1 * '+)' +!*, *! !*%*+! +! ' & *2 ! J '/ '*2 ! +! (% ! *=!* & #'+A6!%* & & %+0 % * +0& %& * ! !& W %& * +! 8)! ' % '$ (' #! ) '12 ( # 1 , !*+! *! . & # *+ # (%6! *'* & $) '* (! !6!*+% ! + , ! %*+ *! . # 1 ) *!9', * !6!*+% ! + * (!6! *! /! (% ! *% '( *, # %* !$!* & *+%+)% 2 '&!** (' *)#! A&%! ' !*! 6'+5 % , *! ( %" * ! (! % %+%6 * ! + (' ' 6%(' ( # 1 %4) ' : E *+ ' ) !*8)! ' (! ) # 1 #! ) '( , *+ ' ( (%P !+ ! # ) (%('(! ( # 1 '/! + ! (%P !+ ! # ) (%('(! ( !6!*+% ! + (!*&%( !*+! &'* , +! * ) ' $P % ' (a.4)' (! > !+ *, * ('( * /+%( * (!*+' %4) ' *2 3 / ! ( ) 9( ) 2(3 ) 2(3 9( 5 : : Q H S > > < , K _S > EQ H HBES H H>>H, > `S H <, < BES HE E, E _S HE , KS 4
  • 29.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados *%(! ' ( ' (! (! (!*&%(' (' & $) ' (! !6!*+% ! + , ! ' *)' ) 12 , # (! * &$'**% %&' * !6!*+% ! + * ! 8)'+ +%# *3 & ()+ , (! *)#! A&%!, % +! !(%. % ! (! # ()12 %4) ' : E3 *8)! ' (! !6!*+% ! + * (! ) # 1 (! #!+ 5$! !6!*+% ! + & ()+ 0 # % !% !6!*+% ! + (!*&%( # 1 , *)' ) 12 0 & +! * *!(% ! + * (! *)#! A&%! !*+' ', *)' R# ) (%('(! (! '**! +' ! + S 0 &! &' (! > ' !+ *, ! *!) (%P !+ 6' %' ! + ! H bb ! 6
  • 30.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados H HBEbb +! ', !*+! !6!*+% ! + & ()+ 0 4! '$ ! +! & '6'( * $ , ! ' 0 '**! +'( # 9'+!' ! + !6!*+% ! + (! *)#! A&%!, *!4)% +! ' !6!*+% ! + & ()+ , +! & # % ! + 6' %' ( ! + ! ! K !+ *, 0 !6!*+% ! + *!4)% +! ' & ()+ ! +! ' ) 12 (! & +! '* '1=!* % & * $%('('*, # +!4! '8UA ! *, ! *! 6% & *)*+! +'12 #' ' * (! '%* !6!*+% ! + * (!*&%( * # 1 ,& ! 6! ! * ' #' +! (! & #$!+'12 *+! !6!*+% ! + (!6! *! &% ! +'( '+0 ' *)#! A&%! ! *!)* (%P !+ * 6' %' ! + ! > bb ! < BEbb !6!*+% ! + (! # ()12 0 '8)!$! 8)! '7 ' $%4'12 (' *)#! A&%! '+0 '* '1=!* # +'( '* (! -%( &' / !+ *, #! %+% ( 8)! # 1 # ()7' (! ' *!4) ' '#5* !8)%#'( ' '*! (! # ()12 )' # ) (%('(! (! '**! +' ! + 6' %' (! '& ( & '# ) (%('(! (' 7 ' # ()+ ', ! *!)* (%P !+ * +A#%& * !*+2 ! + ! < BEbb ! _bb !6!*+% ! + % +! !(%. % 0 (!*&%( *! # ! 8)! 0 !&!**. % # +!4! '$4) ' 7 ' % +! !(%. %', *!9' # & (%1=!* (! # !**2 , # !*! 1' (! $)%( * '4 !**%6 *, !&!**%('(! (! (% %&'12 ( $)%( (! #! ) '12 , ! + ! )+ '* & (%1=!* *+! !6!*+% ! + 0 (!*&%( , # +' + , ! + ! !6!*+% ! + (! *)#! A&%! ! !6!*+% ! + (! # ()12 , # (! ( ! !* !"%*+% &'* +'%* & (%1=!* (!*& %+'* 2 & ' !)* (%P !+ * 6' %' ! + ! H BEbb ! Kbb &'* ( !*8)! ' (' %4) ' : E +! * *!4)% +! !*8)! ' (! !6!*+% ! + 3 0 ( ! ( ) ) &1 9( 2(3 ()+ Q H S )#! A&%! > EQ H HBES +! !(%. % H <, < BES ()12 HE , KS ) (%('(! (' 3 > !+ * - ( ) &% ! +'12 ( !6!*+% ! + (!*&%( 0 !&!**. %' #' ' 8)! -'9' %* $' ! + ! +! !*#'1 ' )$' # 1 '/! + !6!*+% ! + (! ' ' ':
  • 31.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados 4' ' +% ' # +!12 (!*!9'(' #' ' '* '1=!* ! % #!(% (!*$ &' ! + (! $)%( * # !*+! !*#'1 &% ! +'12 & *+' ( / /!% (! ) ' #'*+' (! &% ! + #!$' # 5# %' & $) ' (! !6!*+% ! + , *! ( !*+' (!*$ &'(' #' ' !*#'1 ' )$' '+0 ' '$+) ' (!*!9'(' !# %* (' #!4' ( &% ! + @! () !&% ! + F 9. *! # (! % %&%' ' #! ) '12 (! ) ' 6' '*!, &'* *!9' !&!**. %' &% ! + )+%$%7'( ' % (;*+ %' ( &% ! + 0 &% ! + +$' (, *! !$-' +! ' )+%$%7'( ' & *+ )12 &%6%$, # 0 & &' '&+! A*+%&'* !*#!&%'%* #' ' ' % '$%('(! (!*!9'(', ' /%! +! ! 8)! *! . )+%$%7'( ! * $%&%+'1=!* J 8)! *! . *)/ !+%( !*+! &% ! + , () ' +! ' '/ %&'12 (' #'*+' 8)! *! . / /!'(' #' ' # 1 , *2 '(%&% '( * '(%+%6 * & % '$%('(!* !*#!&A %&'*, & '&!$! '( !* ) !+' ('( !* (! #!4', '(! *' +!*, (%*#! *' +!* ) & + $'( !* (! %$+ '( !$'12 ' * '*#!&+ * #! '&% '%*, '#!*' ( &% ! + *! / /!'( (% !+' ! +! '+ '60* (' & $) ' (! !6!*+% ! + , (!6! *! + '( '$4) * &)%('( * *! +%( (! !6%+' ' & +' % '12 (' #'*+' (! &% ! + # $)%( (! #! ) '12 , # !*! +! # 1 '#5* ' (!*&%(' (' & $) ' (! !6!*+% ! + , ! 4' ' +% # !! &-% ! + # % %+' %' ! +! ( !*#'1 ' )$' & $) ' (! !6!*+% ! + # 1 '/! + , (!%"' ( A % !&!**. % (! &% ! + (! + (' & $) ' (! !6!*+% ! + ' ' 8)! !*+!* /9!+%6 * *!9' '+% 4%( *, )+%$%7' : *! '$4) * '&!**5 % * ' & $) ' (! !6!*+% ! + #' ' ')"%$%' ' &% ! +'12 !*+' ', ' '$%*' ! * # % !% ' ! +! !*+!* '&!**5 % * ! # *+! % ! +! 6! ! *& *! # &!**' ' &% ! +'12 (! ) # 1 , 6 ( ) '' ** !*+)( , * # % &%#'%* '&!**5 % * )+%$%7'( * ' &% ! +'12 *2 3 *'#'+', & $' ! +' #=!* !! * / !6! ! +! ' ) 12 (! &'(' ) (!*+!* '&!**5 % *, $ &'$%7' ( : * ' & $) ' (! !6!*+% ! + , ! ! *!4)%(' &%+' ! * )+ * '&!**5 % * )+%$%7'( * *'#'+' 0 & $ &'(' ' !"+ ! %('(! (' & $) ' (! !6!*+% ! + , *! !$-' +! ' # *%12 (' / &' ' & $) ' (! #! ) '12 )' ) 12 0 *! 6% (! 4)%' #' ' !6!*+% ! + 8)! *! . (!*&%( , '/* 6! ( * &- 8)!* '9
  • 32.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados # 6! %! +!* (!*+' (!*&%(' *'#'+' 0 !%+' 4! '$ ! +! (! '+! %'$ ! * !*%*+! +!, # %* *! . & +'(' () ' +! ' #! ) '12 (' '*! *!4)% +! *+' *'#'+' # (! # **)% ) ' 6.$6)$' (! !+! 12 &)9' ) 12 0 % #!(% $)" (! $)%( * *! +%( '*&! (! +! & $' 0 # *%&% '( &! &' (! ( %* +)/ * '&% ' (' *'#'+' ! +! ' ) 12 (! !+! * +' #=!* 8)! *! 2 (!*$ &'( * () ' +! / /!% (' #'*+' (! &% ! + **% & ' *'+'#', # (! # **)% ) ' 6.$6)$' 8)! % #!(! $)" *! +%( '*&! (! +!, *! ( &-' '( (! & $' $)+)' +! * +' #=!* *2 &%$% ( * (! / '&-' & (%P !+ %4)'$ J & $) ' (! !6!*+% ! + (!*&%(' ) ' +! ' &% ! +'12 )+%$%7' :*! ( %* +' #=!*3 @'F +' #2 (! ) ( , 6'7'( ! *!) % +! % , '* !&-'( ' #' +! *)#! % ! % ! % , ! @/F +' #2 (! + # , A4%( ! + (' ' *)' !"+! *2 * (! '%* '&!**5 % * *2 &! + '$%7'( !* (! !6!*+% ! + , ' ' -'( !* #' ' ! 6! !/ & ! /+) '( !* !"+! * (! !6!*+% ! + , )+%$%7'( * 8)' ( *! (!*!9' '7! ) ' &% ! +'12 ! 6. % * !*+.4% * ,' 0:;) 1 ) + ( ) *!8UI &%' #! '&% '$ (! ) ' &% ! +'12 # % . %' & *%*+! /'*%&' ! +! ( / /!% (! $)%( * @& $&-=!* ! #'*+' (! &% ! + F ! (! +' #=!* !9' * !*) %(' ! +! ! *% #$% %&'(' ! +! & *! # &!**'3 M /!%':*! % %&%'$ ! +! ) 6 $) ! (! $)%( & /9!+%6 (! $% #' !6!*+% ! + ! ')"%$%' ' ! 12 ( !/ & !$- ' ( ' '(! I &%' ( &% ! + *+! 6 $) ! (! $)%( &-' ':*! & $&-2 (! $'6'4! > #5* / /!% ( & $&-2 (! $'6'4! $' 1':*! +' #2 (! ) ( H M /!%':*! ! *!4)%(' ' #'*+' (! &% ! + , & 6 $) ! &'$&)$'( #' ' !6!*+% !*#'1 ' )$' !6!*+% ! + # 1 '/! + '+0 ' '$+) ' (!*!9'(' ' 1':*! ! *!4)%(' +' #2 (! + # '
  • 33.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados !*$ &':*! !*+! +' #2 , ! & *!8)! +! ! +! ' #'*+' (! &% ! + , +' #2 (! + # ! & $&-2 (! $'6'4! , & $)%( (! (!*$ &' ! + , 8)! # (! *! $)%( (! #! ) '12 '$%*' ( ' (%*# *%12 (!*+!* $)%( * ' & $) ', +! ! * ' *%+)'12 '# !*! +'(' ' %4) ' : < @?'$$%/) + , > KF (! +! ! *, (! /'%" #' ' &% '3 *'#'+' 4)%' @4)%(! *- !F, &! + '$%7'( !* @&! + '$%7! F, & $' $)+)' +! @ $ '+ & $$' F, +' #2 (! ) ( @/ ++ #$)4F, #'*+' (! &% ! + @&! ! + *$) NF, +' #2 (! + # @+ # #$)4F, $)%( (! (!*$ &' ! + @(%*#$'&! ! + $)%(F **% ' #'*+' (! &% ! + 0 (!*$ &'(' ! + ! * +' #=!* '+0 ' +' #2 (! ) ( + #' & $' '& 0*&% (! # !**2 #! ' #' +! *)#! % ! % !% (!*+! +' #2 #! %+% ( ' #'**'4! (' #'*+' (! &% ! + , 8)! #'**' ' *! (!*$ &' #' ' ' )$' '+0 ' &-!4'(' ( +' #2 (! + # ])' ( !*+! + #' ( +' #2 (! ) ( , -. '& 0*&% (' # !**2 ' / /', % (%&' ( % '$ (' #! '12 !*+! ! + , ' #'*+' / /!'(' *! (!*$ & ) #' ' ' )$' ! % +! % ( !6!*+% ! + !*+. # '+%&' ! +! &-!% (! $)%( (! #! ) '12 M'*+' '4 ' '#! '* '4)' (' ! () !&% ! + ( &% ! + #' ' # **!4)% '* #! '1=!* %4) ' : <3 *8)! ' (' % ! +'12 ''
  • 34.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados PRODUÇÃO ONSHORE E OFFSHORE PERFURAÇÃO ( BREVE RESUMO ) A perfuração de um poço de petróleo é realizada através de uma sonda, uma grande estrutura que contém diversos equipamentos responsáveis pela elevação do petróleo. Na perfuração rotativa, as rochas são perfuradas pela ação da rotação e peso aplicados a uma broca existente na extremidade de uma coluna de perfuração. Os fragmentos da rocha são removidos continuamente através de um fluido de perfuração ou lama. O fluido é injetado por bombas para o interior da coluna de perfuração através da cabeça de injeção, ou swivel, e retorna à superfície através do espaço anular formado pelas paredes do poço e a coluna. Ao atingir determinada profundidade, a coluna de perfuração é retirada do poço. O anular entre os tubos do revestimento e as paredes do poço é cimentado com a finalidade de isolar as rochas atravessadas pela broca, permitindo então o avanço da perfuração com segurança. Após a operação de cimentação, a coluna de perfuração é novamente descida no poço, tendo na sua extremidade uma nova broca de diâmetro menor do que a do revestimento para o prosseguimento da perfuração. Do exposto, percebe-se que o poço é perfurado em diversas fases, caracterizadas pelos diferentes diâmetros das brocas. PERFURAÇÃO ( BREVE RESUMO ) Após a operação de cimentação, a coluna de perfuração é novamente descida no poço, tendo na sua extremidade uma nova broca de diâmetro menor do que a do revestimento para o prosseguimento da perfuração. Do exposto, percebe-se que o poço é perfurado em diversas fases, caracterizadas pelos diferentes diâmetros das brocas. SISTEMAS DE PRODUÇÃO Produção em Terra (ONSHORE): primeiro sistema a ser desenvolvido, com custos menores e engenharia menos complexa em relação à exploração submarina. Produção no Mar (OFFSHORE): custos elevados, com tecnologia sendo um limitante para águas ultra-profundas. 34
  • 35.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados SONDA DE PERFURAÇÃO MARÍTIMA ( POSICIONAMENTO DINÂMICO – DP ) Para a perfuração de poços, são utilizadas as plataformas fixas, as semi-submersíveis (ancoradas ou com posicionamento dinâmico) e os navios sonda. A principal característica de uma sonda de posicionamento dinâmico (DP) é o fato de ela operar sem a necessidade de sistemas de ancoragem. O seu posicionamento é mantido através de um sistema de controle dinâmico via satélite que determina a cada instante as coordenadas da embarcação (GPS). Caso a sonda se desloque de sua posição original, o sistema de controle aciona propulsores (thrusters) de tal forma que a sonda é reposicionada em seu set-point. Os sistemas de posicionamento dinâmico são utilizados principalmente em semisubmersíveis e navios de perfuração, geralmente em águas profundas e/ou locais onde o fundo do mar já está congestionado por linhas submarinas. O Perigo encontra-se em lançar novas linhas de ancoragem. Taxa diária de aluguel : 150.000,00 até 1500 mts e + 200.000,00 para profundidades maiores. FLUIDO DE PERFURAÇÃO ( LAMA DE PERFURAÇÃO ) O fluído de perfuração pode ser à base de água, à base de óleo, à base sintética ou pneumática, pode ser “engrossado” com diversos materiais, como casca de coco, serragem ou pode ser uma mistura de fluídos. 35
  • 36.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados A principais funções do fluido de perfuração são: sustentar a parede do poço, resfriar a broca de perfuração, carrear os cascalhos criados pela broca, fazer a fluidização dos sólidos durante a ausência de bombeio, lubrificar a coluna de perfuração e prevenir hidratação de formações reativas e danos à formação produtora. BLOW-OUT Blow-out é o fluxo descontrolado de fluidos da formação para a superfície, devido ao desbalanceamento entre a pressão hidrostática da lama de perfuração ou fluido de completação e a pressão da formação. Para se evitar um blow-out, é necessário realizar um rigoroso controle de pressão hidrostática do poço, para assegurar que ela sempre seja um pouco mais alta do que a pressão no interior da formação. Com isto, os fluidos da formação não podem sair descontroladamente. Por outro lado, a pressão no poço não pode ser muito mais alta do que no interior da formação para evitar que o fluido de perfuração entre na formação, danificando a mesma. O controle da pressão no poço é feito através do ajuste da densidade do fluido de perfuração que é injetado no mesmo. Torna-se também necessária a verificação do volume de fluido de perfuração que retorna para os tanques. Caso o volume que retorna seja maior do que o volume de fluido injetado, verifica-se que a formação está expulsando fluido do poço. Este fenômeno é chamado de kick e é um aviso da possibilidade de ocorrer um blow-out. Outra medida preventiva é assegurar que o Blow-out Preventer (BOP) é mantido em bom estado e em perfeitas condições de operação, para ser utilizado em caso de descontrole do poço. Em caso de blow-out é necessário realizar intervenções para retomar o controle do poço. Normalmente isso é feito através do uso de técnicas que permitam a injeção de fluidos no poço, de forma que a pressão fique novamente maior do que a pressão da formação, impedindo a saída de seus fluidos. Em poços terrestres, pela maior facilidade de acesso à cabeça do poço, a intervenção direta no poço é a técnica mais indicada para o combate aos blow-outs, pois possibilita maior rapidez no controle e, conseqüentemente, menor custo. Já em cenários de poços submarinos em água profunda, a utilização de poços de alívio (kick wells) é a técnica mais confiável para combate de blow-outs. Poços direcionais são perfurados para atingir o poço com blow-out em pontos pré-determinados e permitir a injeção dos fluidos para controlá-lo. 36
  • 37.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados BLOW-OUTS ( EXEMPLOS REAIS ) 37
  • 38.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados ( Alaska - 1988 ) ( Southeast Ásia - 1989 ) 38
  • 39.
    Curso Prático &Objetivo Direitos Autorais Reservados ( Kawai – 1991 ) ( Piper Alpha - 1988 ) Observação: Algumas fotos, como a Piper Alpha, referem-se a acidentes que ocorreram na indústria de petróleo, não sendo casos de BLOW-OUTS necessariamente. ;) ? M + ( < ++ ) ) 39