Orman Suçları Takibi arama El Koyma Orman Memurlarının Yetkileri

1. Orman Suçlarının Takibi,
Arama ve El Koyma
İşlemleri, Orman
Memurlarının Görev ve
Sorumluluklarının Yasal
Düzenlemeler Karşısında
Değerlendirilmesi
Av. Önder ERGÜN / KÖYCEĞİZ
1

2. Üzerinde Durulacak Konular:
•
•
•
•
•
Adli Kolluk,
Arama,
Yakalama,
El Koyma,
Suçüstü kavramı,
2

3. İncelenecek Yasal Mevzuat
•
•
•
•
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası,
6831 s Orman Yasası ve ilgili mevzuat,
01.06.2005 günlü Adli Kolluk Yönetmeliği,
01.06.2005 günlü Adli ve Önleme
Aramaları Yönetmeliği,
• 01.06.2005 günlü Yakalama Göz Altına
Alma ve İfade Alma Yönetmeliği
• 5271 S C.M.Y.,
3

4. Anayasa Hükümleri;
• Anayasamızın 169 ve 170nci
maddelerinde ilgili düzenlemelere
rastlıyoruz. 169ncu madde Ormanların
korunması ile ilgili olup, özetle 3ncü
fıkrada “ormanlara zarar verebilecek hiçbir
faaliyet ve eyleme müsaade edilemez”
demekte ve herkese (ayrım yapmaksızın
tüm vatandaşlara) sorumluluk
yüklemektedir.
4

5. 6831 s O. Y. Suçların Takibi Açısından
Genel Olarak Yetki;
•
Ormanlarda yasaklanan eylem ve davranışlar 14 vd maddelerinde,
aykırılık halinde müeyyideleri ise 91 vd maddelerinde belirtilmiştir.
•
79ncu madde de Orman Suçlarının takibi açısından Orman
Memurlarının sorumluluğu belirtilmiş, düzenlenecek tutanakla suç
delillerinin tespiti, orman malları ile nakil vasıtasına ve sair eşyaya
C.M.K hükümlerine göre el konulacağı, C. Savcısına ulaşılamayan
hallerde, işletme şefinin yazılı emri ile el koyma işleminin yapılacağı
ve icabında suç işleyenlerin yakalanması görevi verilmiş, talep
halinde polis, jandarma, muhtar ve bekçilerin yardım zorunluluğuna
değinilmiştir.
•
82nci maddesinde suç tutanağının hazırlanma şekli, kimliğin tesbit
edilmesi zorunluluğu, suç zabıtlarının en hızlı şekilde amirleri
aracılığı ile Cumhuriyet Savcılığına gönderilmesi zorunluluğu, Suç
zabıtlarının aksi sabit olana kadar geçerli olduğu, belirtilmiştir.
5

6. Genel Olarak
Arama ve El Koyma
• ADLİ ARAMA:
• C.M.K 116ncı md: Yakalanabileceği veya
suç delillerinin elde edilebileceği
hususunda makul şüphe varsa; şüphelinin
veya sanığın üstü, eşyası, konutu, işyeri
veya ona ait diğer yerler aranabilir.
6

7. • Adli ve Önleme Arama Yönetmeliği 5nci maddesi: Adlî
arama ve kapsamı;
• Madde 5 - Adlî arama, bir suç işlemek veya buna iştirak
veyahut yataklık etmek makul şüphesi altında bulunan
kimsenin, saklananın, şüphelinin, sanığın veya
hükümlünün yakalanması ve suçun iz, eser, emare veya
delillerinin elde edilmesi için bir kimsenin özel hayatının
ve aile hayatının gizliliğinin sınırlandırılarak konutunda,
işyerinde, kendisine ait diğer yerlerde, üzerinde, özel
kâğıtlarında, eşyasında, aracında 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanunu ile diğer kanunlara göre yapılan
araştırma işlemidir
7

8. • Buradaki önemli husus «makul şüphe»
ibaresidir. Adli ve Önleme Arama
Yönetmeliği 6ncı maddesinde «makul
şüphe», tanımı yapılmıştır. Diğer
tanımlarla birlikte, bu tanıma da birazdan
değineceğiz.
8

9. 88nci madde de, orman suçlarından
dolayı yapılacak aramalarda CMK 116 vd.
md. Belirtilen usulde arama yapılabilir.
Kural Hâkim kararı, gecikmesinde sakınca
buluna hallerde C. Savcısının yazılı emri,
C. Savcısına ulaşılamayan hallerde kolluk
amirinin yazılı emri ile arama
yapılabileceği 119ncu md. de belirtilmiştir.
9

10. CMY 119
MADDE 119.- (Değişik 1. fıkra: 5353 - 25.5.2005 / m.15) (1) Hakim
kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde
Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde
ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler.
Ancak, konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda
arama, hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde
Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir. Kolluk amirinin yazılı
emri ile yapılan arama sonuçları Cumhuriyet Başsavcılığına derhal
bildirilir.
(2) Arama karar veya emrinde;
a) Aramanın nedenini oluşturan fiil,
b) Aranılacak kişi, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresi ya
da eşya,
c) Karar veya emrin geçerli olacağı zaman süresi,
Açıkça gösterilir.
10

11. (3) Arama tutanağına işlemi yapanların açık kimlikleri yazılır.
(4) Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı
yerlerde arama yapabilmek için o yer ihtiyar heyetinden veya
komşulardan iki kişi bulundurulur.
(5) Askeri mahallerde yapılacak arama, (...) (*) Cumhuriyet savcısının
istem ve katılımıyla askeri makamlar tarafından yerine getirilir.
11

12. Aramada hazır bulunabilecekler
• Madde 120.- (1) Aranacak yerlerin sahibi veya eşyanın
zilyedi aramada hazır bulunabilir; kendisi bulunmazsa
temsilcisi veya ayırt etme gücüne sahip hısımlarından
biri veya kendisiyle birlikte oturmakta olan bir kişi veya
komşusu hazır bulundurulur.
(2) 117 nci maddenin birinci fıkrasında gösterilen hallerde
(Şüphelinin veya sanığın yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde
edilebilmesi amacıyla, diğer bir kişinin de üstü, eşyası, konutu, işyeri veya
ona ait diğer yerler aranabilir)
zilyet ve bulunmazsa yerine çağrılacak kişiye, aramaya
başlamadan önce aramanın amacı hakkında bilgi verilir.
(3) Kişinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel
olunamaz.
12

13. Arama sonunda verilecek belge
•
Madde 121.- (1) Aramanın sonunda hakkında arama işlemi
uygulanan kimseye istemi üzerine aramanın 116 ve 117 nci
maddelere göre yapıldığını ve 116 ncı maddede gösterilen durumda
soruşturma veya kovuşturma konusu fiilin niteliğini belirten bir belge
ve istemi üzerine elkonulan veya koruma altına alınan eşyanın
listesini içeren bir defter ve eğer şüpheyi haklı kılan bir şey elde
edilmemiş ise bunu belirten bir belge verilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen belgelerde, hakkında arama işlemi
uygulanan kimsenin, elkonulan eşyanın mülkiyetine ilişkin görüş ve
iddialarına da yer verilir.
(3) Koruma altına alınan veya elkonulan eşyanın tam bir defteri yapılır
ve bu eşya resmi mühürle mühürlenir veya bir işaret konulur.
13

14. Belge veya kağıtları inceleme yetkisi
Madde 122.- (1) Hakkında arama işlemi uygulanan
kimsenin belge veya kağıtlarını inceleme yetkisi,
Cumhuriyet savcısı ve hakime aittir.
(2) Belge ve kağıtların zilyedi veya temsilcisi kendi
mührünü de koyabilir veya imzasını atabilir. İleride
mührün kaldırılmasına ve kağıtların incelenmesine karar
verildiğinde bu işlemin yapılmasında hazır bulunmak
üzere, zilyedi veya temsilcisi ya da müdafii veya vekili
çağrılır; çağrıya uyulmadığında gerekli işlem yapılır.
(3) İnceleme sonucu soruşturma veya kovuşturma konusu
suça ilişkin olmadığı anlaşılan belge veya kağıtlar
ilgilisine geri verili
14

15. Diğer Kişilerle ilgili Arama
Madde 117- (1) Şüphelinin veya sanığın
yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde
edilebilmesi amacıyla, diğer bir kişinin de üstü,
eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler
aranabilir.
(2) Bu hallerde aramanın yapılması, aranılan
kişinin veya suçun delillerinin belirtilen yerlerde
bulunduğunun kabul edilebilmesine olanak
sağlayan olayların varlığına bağlıdır.
(3) Bu sınırlama, şüphelinin veya sanığın
bulunduğu yerler ile, izlendiği sırada girdiği
yerler hakkında geçerli değildir.
15

16. Gece yapılacak arama
Madde 118.- (1) Konutta, işyerinde veya diğer
kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz.
(2) Suçüstü veya gecikmesinde sakınca bulunan
haller ile yakalanmış veya gözaltına alınmış olup
da firar eden kişi veya tutuklu veya hükümlünün
tekrar yakalanması amacıyla yapılan
aramalarda, birinci fıkra hükmü uygulanmaz
(Aslolan, aramanın gece vakti yapılmaması
gerektiği unutulmamalıdır, 2nci fıkra istisna olup
istisna şeklinde kalmasına dikkat edilmelidir)
16

17. -Önemli bazı kavramlar;
Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliğinin 4.md göre
•
Gece vakti: Güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve
doğmasından bir saat evvele kadar devam eden süreyi,
• Gecikmesinde sakınca bulunan hal:
a) Adli aramalar bakımından; derhal işlem yapılmadığı takdirde suçun
iz, eser, emare ve delillerinin kaybolması veya şüphelinin kaçması
veya kimliğinin tespit edilememesi ihtimalinin ortaya çıkması ve
gerektiğinde hakimden karar almak için vakit bulunmaması halini,
b) Önleme aramaları bakımından; derhal işlem yapılmadığı takdirde,
milli güvenlik ve kamu düzeninin, genel sağlık ve genel ahlakın veya
başkalarının hak ve hürriyetlerinin korunmasının tehlikeye girmesi
veya zarar görmesi, suç işlenmesinin önlenememesi, taşınması
veya bulundurulması yasak olan her türlü silah, patlayıcı madde
veya eşyanın tespit edilememesi ihtimalinin ortaya çıkması ve
gerektiğinde hakimden karar almak için vakit bulunmaması halini,
• Hakim: Yetkili sulh ceza hakimini veya hakimi,
• Kolluk: Jandarma, polis, sahil güvenlik ve gümrük muhafaza
görevlilerini,
• Kolluk amiri: Konuyla ilgili yetkili ve görevli olan kolluk biriminin
amirini,
17

18. • Suçüstü:
a) İşlenmekte olan suçu,
b) Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden hemen sonra kolluk,
suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek
yakalanan kişinin işlediği suçu,
c) Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya veya delille yakalanan
kimsenin işlediği suçu,ifade eder.
• Adli Arama
• Adli arama ve kapsamı
• Madde 5- Adli arama, bir suç işlemek veya buna iştirak veyahut
yataklık etmek makul şüphesi altında bulunan kimsenin, saklananın,
şüphelinin, sanığın veya hükümlünün yakalanması ve suçun iz,
eser, emare veya delillerinin elde edilmesi için bir kimsenin özel
hayatının ve aile hayatının gizliliğinin sınırlandırılarak konutunda,
işyerinde, kendisine ait diğer yerlerde, üzerinde, özel kağıtlarında,
eşyasında, aracında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile diğer
kanunlara göre yapılan araştırma işlemidir.
18

19. Makul şüphe
Adli ve Önleme Aramaları Yntm. Md 6
Madde 6- Makul şüphe, hayatın akışına göre somut olaylar karşısında
genellikle duyulan şüphedir.
•
Makul şüphe, aramanın yapılacağı zaman, yer ve ilgili kişinin veya
onunla birlikte olanların davranış tutum ve biçimleri, kolluk
memurunun taşındığından şüphe ettiği eşyanın niteliği gibi sebepler
göz önünde tutularak belirlenir.
•
Makul şüphede, ihbar veya şikayeti destekleyen emarelerin var
olması gerekir.
•
Belirtilen konularda şüphenin somut olgulara dayanması şarttır.
•
Arama sonunda belirli bir şeyin bulunacağını veya belirli bir kişinin
yakalanacağını öngörmeyi gerektiren somut olgular mevcut
bulunmalıdır.
19

20. Adli aramalarda karar ve emir verme yetkisi
Madde 7- Adli aramaya karar vermek yetkisi hakimindir. Kolluk, arama kararı alınmasını
talep ettiği durumlarda, makul şüphe sebeplerini belirten ayrıntılı ve gerekçeli bir rapor
hazırlar ve Cumhuriyet savcısına başvurur.
Hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının,
Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emriyle arama
yapılabilir.
Cumhuriyet savcısına ulaşılamayan hallerde kolluk amirinin yazılı emriyle gerçekleştirilen
arama ve elkoyma işlemi üzerine; ilgili kolluk görevlilerince neden Cumhuriyet savcısına
ulaşılamadığı, Cumhuriyet savcısının hangi vasıtalarla arandığını belirten ayrıntılı
tutanak düzenlenerek ilgili soruşturma evrakına eklenir.
Kolluk amirlerince konutta, iş yerinde ve kamuya açık olmayan kapalı
alanlarda arama kararı verilemez. Sayılan bu yerlerde arama ancak hakim
kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet
savcısının yazılı emriyle yapılabilir. Ancak 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele
Kanununda öngörülen suçlar bakımından, özel konut ve eklentilerinde hakim kararı
olmadıkça arama yapılamaz.
Kolluk amirinin yazılı emriyle yapılan arama ve sonuçları Cumhuriyet başsavcılığına derhal
bildirilir.
Cumhuriyet savcısına ulaşılamayan hallerde ise kolluk amirinin yazılı
emriyle konut, iş yeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlar dışında
arama yapılabilir.
20

21. Arama Usulleri
Durdurma ve Kontrol
• Adli ve Önleme aramaları Yönetmeliği madde 27:
Durdurma ve kontrol işlemleri;
• Bir kişiyi geçici olarak durdurmak, yakalama sayılmaz;
yakalama sayılması için kişinin fiilen denetim altına
alınması gerekir. Denetim için araçların durdurulması da
mümkündür.
• Durdurma yetkisinin kullanılabilmesi için, "umma"
derecesinde makul şüphe bulunmalıdır. Kolluk görevlisi,
tecrübesine dayanarak, izlediği davranışlarından, o
kişinin bir suç işleyeceği veya işlediği hususunda kanaat
elde eder veya kişinin silâhlı olduğu ve hâlen tehlike
yarattığı kanaatine varırsa kişi durdurulabilir.
21

22. •
•
•
•
•
•
Somut emarelerle desteklenen şüphe bulunmadan, süreklilik
arzedecek, fiilî durum ve keyfilik oluşturacak şekilde durdurma ve
kontrol işlemi yapılamaz.
Sebebin oluşmasına veya şüpheye yol açan davranışları hakkında,
durdurulan kişiye sorular yöneltilebilir. Kişi bu sorulara cevap
vermekle yükümlü değildir. Durdurma yetkisinin kullanılmasına
neden olan şüphe, yapılan açıklama ile ortadan kalkarsa, kişinin
gitmesine engel olunmaz.
Durdurma üzerine aşağıdaki işlemler yapılır:
a)
Durdurulan kişi üzerinde giysilerinden herhangi birisi
çıkarılmaksızın, yoklama biçiminde bir kontrol yapılır. Bu işlem
sonucunda, kişide silâh bulunduğu sonucunu çıkarmaya yeterli
şüphe meydana gelirse, memur kendiliğinden silâh ve diğer suç
eşyası araması yapabilir.
b)
Yoklama suretiyle kontrol, kişinin cinsiyetinde bulunan görevli
tarafından yapılır.
c)
Yapılan kontrolün konusu ve sebepleri ilgiliye açıklanır.
22

23. •
•
•
•
•
•
•
•
d)
Bir kişinin veya aracın durdurulma süresinin, şartlara göre
makul olması ve kontrol için ayrılan süreyi aşmaması gerekir.
e)
Yoklama suretiyle kontrol, kişiye en az sıkıntı verici şekilde
yapılır.
f)
Yapılan kontrolün neticesinde suça ilişkin iz, eser, emare ve
delil elde edilirse, kişi yakalanır.
g)
Uyuşturucu gibi belirli bir şeyin, kişinin herhangi bir yerinde
gizlendiği düşünülüyorsa, daha geniş çaplı kontrol yapılabilir.
h)
Yoklama suretiyle kontrol, kişinin veya aracın ilk durdurulduğu
yerde veya o yerin yakınında, mümkün olduğu kadar başkalarının
göremeyeceği tarzda yapılır. Başka yere götürülerek kontrol
yapılamaz.
i)
Makul sebebi oluştuğu takdirde, daha geniş kapsamlı kontrol
yapılması için, kolluk aracından veya yakındaki kapalı bir yerden
yararlanılabilir.
j)
Kontrolden sonra talep üzerine olay yerinde derhâl bir
tutanak düzenlenir.
Bu maddede yazılı işlemler gece de yapılabilir.
23

24. Karar veya yazılı emir üzerine üst ve eşya
aramasının icrası
•
•
•
•
•
•
•
Madde 28 - Aramanın gerçekleştirileceği yerde, öncelikle kişilerin kaçmasını
ve saldırmasını engelleyecek şekilde gerekli güvenlik tedbirleri alınır.
Kolluk görevlileri, kolluk görevlisi olduğunu ispatlayan kimliğini gösterir.
Üst araması, kişinin cinsiyetinde bulunan görevli tarafından yapılır.
Üst ve eşya araması sırasında, yapılan aramanın konusu olan eşyanın ne
olduğu veya aramanın yapılmasına temel teşkil eden sebepler ilgiliye
açıklanır.
Üst araması sırasında, kişinin beraberinde olan eşya da, mümkünse
elektromanyetik cihazlarla, değilse beş duyu organı aracılığıyla aranır.
Sahipsiz eşya hakkında da aynı hüküm uygulanır.
Kişi direndiği takdirde üst ve eşya araması orantılı güç kullanılarak
gerçekleştirilir.
Üst ve eşya araması, kişinin veya aracın ilk durdurulduğu yerde veya o yerin
yakınında, mümkün olduğu kadar başkalarının göremeyeceği tarzda yapılır.
Başka yere götürülerek arama yapılamaz. Gerektiğinde kolluk aracından
veya yakındaki kapalı bir yerden yararlanılabilir.
24

25. •
•
•
•
Üst araması sırasında, kişinin üstünde veya eşyasında rastlanan
özel kâğıt ve zarflar, içinde müsadereye tâbi bir eşya bulunması
ihtimali dışında açılmaz; açıksa dahi yazılı bilgiler okunamaz.
Kişinin kanunlara göre izin verilmeyecek bir şeyi taşıdığına ilişkin
makul şüphenin bulunması ve aramanın amacına başka türlü
ulaşılamaması hâlinde, üst araması aşağıda belirtilen şekilde
giysiler çıkartılmak suretiyle yapılabilir:
a)
Arama yapılmadan önce, bu aramayı yapmanın neden gerekli
görüldüğü ve nasıl yapılacağı, o birimde görevli en üst kolluk âmiri
tarafından ilgiliye bildirilir.
b)
Arama, aynı cinsiyetten görevliler tarafından yapılır; arama
işlemi kimsenin görmemesini sağlayacak tedbirler alınarak
gerçekleştirilir.
25

26. • c)
Arama, kişinin utanma duygusunu en az ihlâl
edecek bir şekilde yapılır; önce bedenin üst kısmındaki
giysiler çıkarttırılır; bedenin alt kısmındaki giysiler, üst
kısmındaki giysiler giyildikten sonra çıkarttırılır. Bu
giysiler mutlaka aranır.
• d)
Arama sırasında bedene dokunulmaması için
gerekli özen gösterilir.
• e)
Arama, mümkün olduğunca kısa bir süre içinde
bitirilir.
• Yapılan aramanın neticesinde bir suça ilişkin iz, eser,
emare ve delil elde edilirse, kişi yakalanır.
• Bu maddede yazılı işlemler gece de yapılabilir.
26

27. Araçlarda Arama
• Madde 29 - Araçlarda aramanın gerçekleştirileceği
yerde, öncelikle kişilerin kaçmasını ve saldırmasını
engelleyecek şekilde gerekli güvenlik tedbirleri alınır.
• Araç araması sırasında, yapılan aramanın konusu olan
eşyanın ne olduğu veya aramanın yapılmasına temel
teşkil eden sebepler ilgiliye açıklanır.
• Araç araması, kişiye en az sıkıntı verici şekilde ve makul
olan en kısa sürede yapılır.
• Araç araması, aracın ilk durdurulduğu yerde veya o yerin
yakınında, mümkün olduğu kadar başkalarının
göremeyeceği tarzda yapılır. Detaylı inceleme yapılması
gereken hâllerde, başka yere götürülerek arama
yapılabilir.
27

28. • Deniz şartları sebebiyle aramanın denizde mümkün
olmaması veya deniz aracının ayrıntılı aranmasının
gerektiği hâllerde şüpheli deniz aracı en yakın ve uygun
limana çekilerek arama limanda yapılabilir.
• Araç araması sırasında rastlanan özel kâğıt ve zarflar,
içinde müsadereye tâbi bir eşya bulunması ihtimali
dışında açılmaz; açılsa dahi yazılı bilgiler okunamaz.
• Yapılan aramanın neticesinde bir suça ilişkin iz, eser,
emare ve delil elde edilirse, kişi yakalanır.
• Boş araçların aranmasında, arama yapıldığını belirten bir
not bırakılır. Bu notta, arama tutanağının bir kopyasının
alınabileceği yer belirtilir.
• Bu maddede yazılı işlemler gece de yapılabilir.
28

29. Konut, işyeri ve eklentilerinde
aramanın yapılması
•
•
•
•
•
•
•
Madde 30 - Haklarında gıyabî tutuklama veya tutuklama kararı ile yakalama emri
veya zorla getirme kararı bulunan kişilerin yakalanması için yapılacak aramalarda,
ayrıca arama kararı verilmesi gerekli değildir. Bu gibi hâllerde sadece yakalanacak
kişiyle ilişkili işlemler yapılabilir. O yerde bulunan diğer kişiler hakkında, ayrıca karar
verilmemişse, arama yapılamaz.
Kolluk, arama yapılacak kapalı yerlerde ve eklentilerinde gerekli güvenlik önlemlerini
alarak kapıyı çalar.
Hâkim kararı veya kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emriyle yapılan aramalarda
veya karar alınmasını gerektirmeyen işlemlerde, mümkünse o yere girme izni verme
yetkisine sahip kişilerle iletişim kurulmasına çalışılır, kolaylık gösterilmesi istenir.
Aşağıdaki hâllerde iletişim kurmadan arama amacıyla kapalı yerlere ve eklentilerine
girilir:
a)
Arama yapılacak olan yerin konut veya yerleşim yeri olarak kullanılmadığının
bilinmesi,
b)
Arama esnasında bu yerlerde kimsenin olmadığının anlaşılması,
c)
Bu yerlerde oturan veya izin vermeye yetkili kişinin arama öncesinde
bilgilendirilmesinin, delil karartmasına yol açarak aramanın amacını tehlikeye sokacak
veya kolluk memurlarını veya diğer bireyleri tehlikeye düşürebilecek olması.
29

30. •
•
•
•
•
•
•
Diğer hâllerde, kolluk memurları arama kararını gösterirler.
Gecikmesinde sakınca veya tehlike bulunması hâlinde, bilgilendirme içeri girildikten
sonra da yapılabilir.
Aramayla görevlendirilenler, aramaya karşı çıkılması hâlinde, durumun haklı kıldığı
ölçüde güç kullanarak direnci ortadan kaldırabilirler. Bilgilendirme yapıldıktan sonra,
kapı açılmadığı takdirde güç kullanılacağı ihtar edilir ve buna rağmen kapı açılmazsa
zorla eve girilir ve arama gerçekleştirilir. Güç, kademeli bir şekilde artarak
kullanılabilir.
Bulundurulması suç teşkil eden eşyanın arandığı evde bulunan kişilerin üstü, güvenlik
veya suç eşyasının elde edilmesi amacıyla aranır.
Arama, bulunması istenen şeyin boyutu ve niteliği göz önüne alınarak, amaca
ulaşmak için gerekli olan ölçüde gerçekleştirilir.
Aranacak yerde bulunan kişilerin özel hayatlarına ve mallarına gereken azamî özen
gösterilir.
Kasa gibi, açılması özellik isteyen eşya, kolluk tarafından veya masrafları kollukça
karşılanmak üzere bu konudaki meslek erbabına açtırılır. Bu işlemin o yerde
yapılmasının masraflı, külfetli veya oraya zarar verebilecek nitelikte olması
durumunda, eşya kolluk tarafından muhafaza edilen başka bir yere götürülerek de
açılabilir.
30

31. •
•
•
•
•
•
Arama sırasında rastlanan özel kâğıt ve zarflar, içinde müsadereye tâbi bir
eşya bulunması ihtimali dışında açılmaz; açılsa dahi yazılı bilgiler
okunamaz.
Aramada hazır bulundurulacaklarla ilgili olarak aşağıdaki hükümler
uygulanır:
a)
Aranacak yerlerin sahibi veya eşyanın zilyedi aramada hazır
bulunabilir; kendisi bulunmazsa temsilcisi veya ayırt etme gücüne sahip
hısımlarından biri veya kendisiyle birlikte oturmakta olan bir kişi veya
komşusu hazır bulundurulur.
b)
Şüphelinin veya sanığın yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde
edilebilmesi amacıyla, diğer bir kişinin konutu, işyeri veya ona ait diğer
yerlerde yapılacak aramalarda, zilyet ve bulunmazsa yerine çağrılacak
kişiye, aramaya başlamadan önce aramanın amacı hakkında bilgi verilir.
c)
Kişinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel olunamaz.
d)
Geceleyin herkesin girip çıkabileceği lokanta, bar, pavyon, gazino,
meyhane gibi yerler ile kıraathane ve oyun oynatılan benzeri yerlerin
aranmasında tanık bulundurulması gerekmez.
31

32. Aramanın zamanı
•
•
Madde 31 - Arama, kararda veya yazılı emirde belirtilen süre içerisinde
yapılır. Her arama kararı, aksine bir hüküm içermiyorsa sadece bir kez
arama yapma yetkisi verir.
Aramanın amacını tehlikeye sokan acil bir durum yoksa, adlî arama gündüz
yapılır.
•
Konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde adlî arama gece
yapılamaz. Ayrıca bu yerlerde kolluk âmirinin yazılı emriyle de
arama yapılamaz. Ancak;
•
•
•
a)
Suçüstü hâlinde,
b)
Gecikmesinde sakınca bulunan hâlde,
c)
Firar eden kişi veya tutuklu veya hükümlünün tekrar yakalanması
hâlinde,
d)
Geceleyin herkesin girip çıkabileceği 2559 sayılı Polis Vazife ve
Salâhiyet Kanununun 7 nci maddesinde sayılan umuma açık istirahat ve
eğlence yerlerinde,
gece adlî arama yapılabilir.
Önleme aramaları, denetimler ve kontroller her zaman yapılabilir.
•
•
•
32

33. Aramalara ilişkin kayıt defteri
• Madde 33 - Her kolluk biriminde, bu yönetmelik
uyarınca yapılan aramalara ilişkin karar, yazılı
emir ve diğer bilgilerin kaydedileceği bir defter
tutulur.
• Bu defterde kayıtlı bilgiler; adlî ve idarî
soruşturmalar, ilgilinin taleplerinin karşılanması
ve istatistikî çalışmalar dışında kullanılamaz.
• Bu defter, silinme ve muhtemel bilgi kaybı
riskine karşı gerekli önlemler alınmak ve bilgiler
yedeklenmek suretiyle bilgisayar ortamında da
tutulabilir.
33

34. Adli arama tutanağı
Madde 11- Adli arama işlemi bir tutanağa bağlanır.
Tutanakta;
a) Arama kararının tarih ve sayısı, hakim kararı yoksa verilmiş olan yazılı emrin tarih ve
sayısı ile emri veren merci,
b) Aramanın yapıldığı yer, tarih ve saat,
c) Aramanın konusu,
d) Aranan kişinin kimlik bilgileri, adını söylemediği takdirde eşkal bilgileri,
e) Araçta, konutta, işyeri ve eklentilerinde arama yapılmışsa, aracın plaka numarası,
markası, konutun, işyerinin ve eklentilerinin açık adresi, su üstü aracının aranmasında
su üstü aracının cinsi, ismi, sahibi ve kullananı, deniz aracının aranması halinde ise
deniz aracının cinsi, ismi, donatanı, bağlama limanı, tonajı, acentesi, kaptanı ve arama
mevkii,
f) Aramanın sonuçları, el konulan suç eşyasına ilişkin belirleyici bilgiler,
g) Aramada yakalanan kişiler varsa kimlik bilgileri, kimliği belirlenemiyorsa eşkal bilgileri,
h) Arama sonucunda yaralanma veya maddi bir zarar meydana gelip gelmediği,
i) Arama işlemini yapanların adı, soyadı, sicili ve unvanı,
hususları yer alır.
Tutanak arama işlemine katılmış olanlar ve hazır bulunanlarca imzalanır. Tutanağın bir
sureti ilgiliye verilir.
Kaçakçılık suçlarıyla ilgili tutanaklar, 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 21 inci
maddesine göre tanzim edilir.
34

35. Arama sonunda talep halinde verilecek belge
Madde 12- 7 nci maddeye göre yapılacak arama sonunda, hakkında arama işlemi
uygulanan kişiye talebi halinde;
a) Aramanın,
1) Şüpheli veya sanık olması ve yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği
hususunda makul şüphe bulunması sebebiyle mi,
2) Şüphelinin veya sanığın yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde edilebilmesi
amacıyla mı,
yapıldığını,
b) Yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe
bulunan şüphelinin veya sanığın üstünün, eşyasının, konutunun, işyerinin veya ona
ait diğer yerlerin aranması halinde, soruşturma veya kovuşturma konusu fiilin
niteliğini,
c) Aramada el konulan veya koruma altına alınan eşyanın listesini,
d) Aramada şüpheyi haklı kılan bir şey elde edilmemiş ise bunu,
e) Hakkında arama işlemi uygulanan kimsenin, el konulan eşyanın mülkiyetine ilişkin
görüş ve iddialarını,
içeren belge veya belgeler verilir.
Koruma altına alınan veya el konulan eşyanın tam bir listesi yapılarak resmi mühürle
mühürlenir. Bu eşyanın resmi mühürle mühürlendiğine dair tutanak tanzim edilerek,
bir sureti ilgilisine verilir.
35

36. Adli Kolluk Yönetmeliği Tanımlar
Madde 3- Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;
Adli kolluk görevlileri: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 4/6/1937 tarihli ve 3201
sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 8, 9 ve 12 nci maddeleri, 10/3/1983 tarihli ve
2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 7 nci maddesi,
2/7/1993 tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesi, 9/7/1982 tarihli ve 2692 sayılı Sahil
Güvenlik Komutanlığı Kanununun 4 üncü maddesi ve 3/11/1983 tarihli ve 83/7362
sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Jandarma Teşkilatı Görev ve
Yetkileri Yönetmeliğinde belirtilen soruşturma işlemlerini yapmak üzere, tabi oldukları
atama usulüne göre görevlendirilen komutan, amir, memur ve diğer görevlileri,
• Adli kolluk sorumlusu: İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma Genel Komutanlığı,
Emniyet Genel Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Gümrük Müsteşarlığı
tarafından atamalarındaki usule göre görevli adli kolluğun komutanını/amirini,
• Cumhuriyet savcısı: Yetkili Cumhuriyet başsavcıları ile Cumhuriyet savcılarını,
• Kovuşturma: İddianamenin kabulü ile başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar geçen
evreyi,
• Soruşturma: Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden,
iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi,
• Gecikmesinde sakınca bulunan hal: Derhal işlem yapılmadığı takdirde suçun
delillerinin kaybolması veya şüphelinin kaçması veya kimliğinin saptanamaması
ihtimalini,
ifade eder
36

37. Adli kollukla ilgili esaslar
Madde 5- Adli kollukla ilgili düzenleme ve uygulamalarda aşağıdaki genel
esaslara uyulur:
a) Cumhuriyet savcıları, adli görevlere ilişkin emir ve talimatlarını öncelikle adli
kolluk sorumlularına veya adli kolluk görevi ifa eden diğer birim amirlerine
verir.
Adli kolluk, bağlı bulunduğu kolluk teşkilatının bir parçası olup, öncelikli görevi,
karşılaştığı suçun işlenmesini önlemektir.
Cumhuriyet savcılarınca, adli görevler ile ilgili emir ve talimatlar zorunluluk
bulunmadıkça, kolluk birimlerinin aralarındaki işbölümü ile kolluk
teşkilatlarının görev ve yetki alanları gözetilerek verilir.
Adli kolluk, adli görevlerin haricindeki hizmetlerde üstlerinin emrindedir.
Adli kolluk görevlilerine, adli görevi bulunmayan üstleri tarafından, yürütülen
soruşturma ile ilgili emir ve talimat verilemez. Yönetmeliğin 7 nci maddesi
hükümleri saklıdır.
Adli kolluk görevlileri, kadrolarında yer aldıkları birimlere mevzuatla verilmiş ve
adli görev kapsamı dışında kalan diğer görev ve hizmetleri de yerine
getirirler.
b) Adli kolluk görevlilerinin özlük hakları, bağlı oldukları teşkilat tarafından
yürütülür.
37

38. Diğer kolluk birimlerinin adli kolluk görevi
Madde 7- Gerektiğinde veya Cumhuriyet savcısının talebi
halinde, diğer kolluk birimleri de adli kolluk görevini
yerine getirmekle yükümlüdür. Bu durumda, kolluk
görevlileri hakkında, adli görevleri dolayısıyla Ceza
Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.
6831 s. OK 77nci maddesinde yapılan değişiklikle,
orman suçlarının takibi ile ilgili olarak, Orman muhafaza
Memurlarının kolluk görevlisi olduğu, ayrıca; Jandarma
teşkilatı Görev ve Yetkileri Yönetmeliği 3ncü maddesinde
değinilen «özel kolluk» sayılacağı yasal zorunluluktur.
38

39. ELKOYMA (ZAPT)
• Orman Memurlarının el koyma yetki ve
görevi bilindiği gibi 6831 sayılı O.Y.
108/4ncü maddesi ile 84ncü maddesinde,
ayrıca “suçların takibi” başlıklı 79ncu
maddesinde ve 6831 s O.Y’nın 84ncü
Maddesinin Uygulanması Hakkında
Yönetmelik içeriğinde belirtilmiş ve
ayrıntıları düzenlenmiştir.
39

40. 6831 s O.K. 108/4., 79. ve 84. MADDE
• 108/4 Bu Kanunda yazılı suça konu olan her türlü orman
emvali, nakil vasıtaları ve suç aletleri Türk Ceza Kanunu
hükümlerine göre müsadere edilir..
• 79/1 madde de suçun takibinde durum ve delillerin
tesbiti, el koyma işleminin C.M.K hükümlerine göre
yapılacağı ve şüphelilerin yakalanması konusunda genel
yetki orman memurları açısından düzenlenmiştir.
• Özetle 84ncü madde de ise el koyma işlemine konu olan
ağaç, tomruk, kereste , yakacak ve sair mahsuller ile
suçta kullanılan aletlerin, muhafazası, satılması sürecine
değinilmekte, satılması durumunda satış bedelinin
O.G.M hesabına irat kaydedileceğinden bahsetmektedir.
40

41. 5271 s C.M.K. Hükümlerine Göre El
Koyma
• 5271 s C.M.K 127 vd maddelerinde el koyma işleminin
usulü anlatılmıştır. Orman Memurları açısından önemli
olan 127 ve 138nci maddelere değinilecektir. Ayrıca Adli
ve Önleme Aramaları Yönetmeliğinin 15nci maddesinde
konuyla ilgili düzenlemeye gidilmiştir.
• C.M.K. MADDE 127 - (1) Hâkim kararı üzerine veya
gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet
savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde
ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri,
elkoyma işlemini gerçekleştirebilir.
• (2) Kolluk görevlisinin açık kimliği, elkoyma işlemine
ilişkin tutanağa geçirilir
41

42. •
•
•
•
(3) Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi, yirmidört saat
içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını elkoymadan
itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi hâlde elkoyma
kendiliğinden kalkar.
(4) Zilyedliğinde bulunan eşya veya diğer malvarlığı değerlerine
elkonulan kimse, hâkimden her zaman bu konuda bir karar
verilmesini isteyebilir.
(5) Elkoyma işlemi, suçtan zarar gören mağdura gecikmeksizin
bildirilir.
(6) Askeri mahâllerde yapılacak elkoyma işlemi, Cumhuriyet
savcısının istem ve katılımıyla askeri makamlar tarafından yerine
getirilir
42

43. C.M.K Md 138
• Tesadüfen elde edilen deliller
• MADDE 138 - (1) Arama veya elkoyma koruma
tedbirlerinin uygulanması sırasında, yapılmakta olan
soruşturma veya kovuşturmayla ilgisi olmayan ancak,
diğer bir suçun işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir
delil elde edilirse; bu delil muhafaza altına alınır ve
durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir.
• (2) Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin
denetlenmesi sırasında, yapılmakta olan soruşturma
veya kovuşturmayla ilgisi olmayan ve ancak, 135 inci
maddenin altıncı fıkrasında sayılan suçlardan birinin
işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse;
bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet
Savcılığına derhâl bildirilir.
43

44. Adli ve Önleme aramaları Yönetmeliği Md. 15
•
•
•
•
•
•
Elkoyma, koruma altına alma
Madde 15 - Arama sonucunda bazı eşyaya elkoyma söz konusu olduğunda,
hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet
savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hâllerde ise kolluk âmirinin
yazılı emri ile elkoyma işlemi gerçekleştirilebilir.
İspat aracı olarak yararlı görülen ya da eşya veya kazanç müsaderesinin
konusunu oluşturan malvarlığı değerleri, koruma altına alınır.
Yanında bulunduran kişinin rızasıyla teslim etmediği bu tür eşyaya
elkonulabilir.
Yukarıda yazılı eşya veya diğer malvarlığı değerlerini yanında bulunduran
kişi, talep üzerine bu şeyi göstermek ve teslim etmekle yükümlüdür.
Evsafı belirlenen eşyanın kollukça bulunamaması ve zilyedinin de teslimden
kaçınması hâlinde, şüpheli veya sanık ya da tanıklıktan çekinebilecekler
dışındaki zilyet hakkında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 60 ıncı
maddesinde yer alan disiplin hapsine ilişkin hükümlerin uygulanması
amacıyla durum Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir.
44

45. C.M.K. Md. 90 YAKALAMA ve GÖZALTI
•
Madde 90.- (1) Aşağıda belirtilen hallerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir:
a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.
b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen
kimliğini belirleme olanağının bulunmaması.
(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve
gecikmesinde sakınca bulunan hallerde; Cumhuriyet savcısına veya amirlerine derhal
başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.
(3) Soruşturma ve kovuşturması şikayete bağlı olmakla birlikte, çocuklara, beden veya
akıl hastalığı, malullük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz
bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde kişinin yakalanması şikayete bağlı
değildir.
(4) (Değişik 4. fıkra: 5353 - 25.5.2005 / m.7) (4) Kolluk, yakalandığı sırada kaçmasını,
kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra,
yakalanan kişiye kanuni haklarını derhal bildirir.
(5) (Değişik 5. fıkra: 5353 - 25.5.2005 / m.7) (5) Birinci fıkraya göre yakalanıp kolluğa
teslim edilen veya ikinci fıkra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi ve olay hakkında
Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.
(6) Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin
çıkarılma amacının ortadan kalkması durumunda mahkeme, hakim veya Cumhuriyet
savcısı tarafından yakalama emrinin derhal iadesi istenir.
45

46. YAKALAMA GÖZALTINA ALMA VE İFADE ALMA YÖNETMELİĞİ
Yakalama, gözaltına alma ve muhafaza altına alma yetkisi
Madde 5 - Kolluk görevlileri;
•
a) Gecikmesinde sakınca bulunan ve Cumhuriyet savcısına veya
derhâl âmirlerine müracaat imkânı olmayan hâllerde; hakkında
yakalama emri düzenlenmesi veya tutuklama kararı verilmesi
gereken kişileri ya da suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca
bulunan diğer hâllerde suç işlendiğine veya suça teşebbüs
edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare ve delil bulunan
şüphelileri,
•
b) Kolluk kuvvetinin kanun ve usul dairesinde verdiği emre
itaatsizlik edenleri ve aldığı tedbirlere uymayanları,
•
c) Görev yaparken mukavemette bulunan veya görevinden
alıkoymak maksadıyla kolluk kuvvetine zorla karşı koyan ve
yakalanmadıkları taktirde hareketlerine devam etmeleri ihtimali
bulunan kişileri,
•
d) Haklarında yetkili mercilerce verilen yakalama emri, yakalama
ve tutuklama kararı bulunanları veya kanunla istenilen bir
mükellefiyeti yerine getirmedikleri için yakalanması gerekenleri,
46

47. •
•
•
•
•
•
•
e) Uyuşturucu ve uyarıcı maddeleri alan, satan, bulunduran veya
kullananları,
f) Halkın rahatını bozacak veya rezalet çıkaracak derecede sarhoş
olanları veya sarhoşluk hâlinde başkalarına saldıranları,
g) Halkın huzur ve sükûnunu bozanlardan, yapılan uyarılara rağmen
bu hareketlerine devam edenlerle, başkalarına saldırıya yeltenenleri
ve kavga edenleri,
h) Bir kurumda tedavi, eğitim ve ıslahı için kanunlarla belirtilen
esaslara uygun olarak, alınan tedbirlerin yerine getirilmesi amacıyla
toplum için tehlike teşkil eden akıl hastası, uyuşturucu ve uyarıcı
madde veya alkol tutkunu, serseri veya hastalık bulaştırabilecek
kişileri,
ı) Haklarında mahkemece çocuk bakım ve yetiştirme yurtlarına veya
benzeri resmî veya özel kurumlara yerleştirilmesine veya yetkili
merci önüne çıkarılmasına karar verilen çocukları,
i) Usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren veya
hakkında sınır dışı etme veya geri verme kararı alınan kişileri,
yakalayabilir.
47

48. •
•
•
•
•
•
Kimliğini bir belgeyle veya kolluk kuvvetince tanınmış veya güvenilir
kişilerin tanıklığı ile ispat edemeyenlerle, gösterdikleri belgelerin
doğruluğundan şüphe edilen kişileri, aranan kişilerden olup
olmadıkları anlaşılıncaya veya gerçek kimliği ortaya çıkıncaya kadar
yirmidört saati geçmemek üzere, yakalama ve muhafaza altına
almaya yetkilidir. Bu kişilere kimliklerini ispatlamaları hususunda
gerekli kolaylık gösterilir.
Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama
yapılabilir:
a) Kişiye suçu işlerken rastlanması,
b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması ihtimalinin
bulunması veya hemen kimliğini belirleme imkânının bulunmaması.
Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmakla birlikte, beden
veya akıl hastalığı, malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini
idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hâllerinde kişinin
yakalanması şikâyete bağlı değildir.
Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olan suç hakkında 5271
sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 90 ıncı maddesinin üçüncü
fıkrasına göre şikâyetten önce şüpheli yakalanmış olursa şikâyete
yetkili olan kimseye ve bunlar birden fazla ise hiç olmazsa birine
yakalama bildirilir.
48

49. YAKALAMA İŞLEMİ YAKALAMA GÖZALTINA ALMA VE
İFADE YÖNETMELİĞİ MADDE 6
•
•
•
•
•
•
•
Yakalama 5 inci maddede belirtilen yetkiler çerçevesinde, hâkim kararı veya
Cumhuriyet savcısının emriyle veya doğrudan kolluk kuvveti veya suçüstü hâlinde
herkes tarafından yapılabilir.
Yakalanan kişinin kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önlemek
amacıyla kaba üst araması yapılarak, silâh ve bunun gibi unsurlardan arındırılması
sağlanır.
Yakalama sırasında suçun iz, emare, eser ve delillerinin yok edilmesini veya
bozulmasını önleyecek tedbirler alınır.
Yakalanan kişiye, suç ayrımı gözetilmeksizin yakalama sebebi ve hakkındaki iddialar
ile susma ve müdafiden yararlanma, yakalanmaya itiraz etme hakları ile diğer kanunî
hakları ve itiraz hakkını nasıl kullanacağı, herhâlde yazılı, bunun hemen mümkün
olmaması hâlinde sözlü olarak derhâl bildirilir.
Kolluk kuvveti tarafından yapılan yakalama hâlinde işlem, yakalanan kişi ve
uygulanan tedbirler derhâl Cumhuriyet savcısına bildirilir.
Yakalamadan ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin emirden, yakalananın bir
yakınına veya belirlediği bir kişiye Cumhuriyet savcısının emriyle gecikmeksizin haber
verilir.
Yakalama işlemi bir tutanağa bağlanır. Bu tutanağa yakalananın, hangi suç
nedeniyle, hangi koşullarda, hangi yer ve zamanda yakalandığı, yakalamayı kimlerin
yaptığı, hangi kolluk mensubunca tespit edildiği, haklarının tam olarak anlatıldığı
açıkça yazılır, bu tutanağın bir sureti yakalanan kişiye verilir. Bu kişiye ayrıca
haklarının yazılı olarak bildirildiğini ve kendisi tarafından da bu hususun anlaşıldığını
belirten bu Yönetmeliğe ekli "Yakalama ve Gözaltına Alma Tutanağı Şüpheli ve Sanık
Hakları Formu" (EK-A) tanzim edilerek imzalı bir örneği verilir.
49

50. •
•
•
Suç işlerken rastlanması veya suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin
kaçması ihtimalinin bulunması veya hemen kimliğini belirleme imkânının
bulunmaması nedeniyle başkaları tarafından yakalanıp kolluk görevlilerine
teslim edilen veya bu hâllerde kolluk görevlilerince yakalanan ya da
haklarında tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren
ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya
âmirlerine derhâl başvurma imkânı bulunmaması sebebiyle kolluk
görevlilerince yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen
bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır. Cumhuriyet savcısı
tarafından verilen sözlü emir, en kısa zamanda yazılı hâle dönüştürülerek
mümkün olması hâlinde en seri iletişim vasıtasıyla ilgili kolluğa bildirilir; aksi
hâlde ilgili kolluk görevlilerince alınmasına hazır edilir. Ancak, kolluk
görevlisi emrin yazılı hâle getirilmesini beklemeden sözlü emrin gereğini
yerine getirir.
Yakalanan kişi, Cumhuriyet savcısının emri ile serbest bırakılmazsa,
soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınır.
Muhafaza altına alınmak amacıyla yakalanan kişiler hakkında da bu
maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulandıktan sonra, yakalama sebebi,
yakalamaya itiraz etme hakkı ve bu hakkı nasıl kullanacağı derhâl bildirilir.
Bu kişilerden ıslah veya tedavi kurumuna götürülmesi gerekenlerin ilgili
kurumlarca teslim alınmaları sağlanır. Teslim alınmaması hâlinde, durum bir
tutanakla tespit edilir ve tutanağın bir sureti mülkî amire gönderilir
50

51. • Bu aşamaya kadar değindiğimiz tüm konular
şüphesiz bir tutanağa bağlanacak, öncelikle suç
işlendiğinin tespiti halinde bir suç tutanağı
doldurulacak. 293 s tebliğde belirtilen şekilde
tutanağın doldurulmasına özen gösterilecektir.
Ancak unutulmaması gerekir ki bu işlem aynı
zamanda adli bir işlem olup ifade alınmaktadır.
Yakalama Gözaltına alma ve İfade Yönetmeliği
ve CMK 147 vd maddelerine göz önünde
tutulmalıdır.

52. C.M.K. 147 İfade ve Sorgunun Tarzı
•
•
MADDE 147 - (1) Şüphelinin veya sanığın ifadesinin alınmasında veya
sorguya çekilmesinde aşağıdaki hususlara uyulur:
a) Şüpheli veya sanığın kimliği saptanır. Şüpheli veya sanık, kimliğine ilişkin
soruları doğru olarak cevaplandırmakla yükümlüdür.
– Aksi durumda yapılacaklar; 5326 s K.K MADDE 40 - (1) Görevle bağlantılı
olarak sorulması halinde kamu görevlisine kimliği veya adresiyle ilgili bilgi
vermekten kaçınan veya gerçeğe aykırı beyanda bulunan kişiye, bu görevli
tarafından elli Türk Lirası idari para cezası verilir.
– (2) Açıklamada bulunmaktan kaçınması veya gerçeğe aykırı beyanda
bulunması dolayısıyla kimliği belirlenemeyen kişi tutularak durumdan
derhal Cumhuriyet savcısı haberdar edilir. Bu kişi, kimliği açık bir şekilde
anlaşılıncaya kadar gözaltına alınır ve gerekirse tutuklanır. Gözaltına ve
tutuklamaya karar verme yetkisi ve usulü bakımından Ceza Muhakemesi
Kanunu hükümleri uygulanır.
– (3) Kişinin kimliğinin belirlenmesi durumunda, bu nedenle gözaltına alınma
veya tutuklanma haline derhal son verilir.
– 6831 s O.K 82/2 maddesi de bu konuda özel hüküm içermektedir.

53. • b) Kendisine yüklenen suç anlatılır.
• c) Müdafi seçme hakkının bulunduğu ve onun hukuki
yardımından yararlanabileceği, müdafiin ifade veya
sorgusunda hazır bulunabileceği, kendisine bildirilir.
Müdafi seçecek durumda olmadığı ve bir müdafi
yardımından faydalanmak istediği takdirde, kendisine
baro tarafından bir müdafi görevlendirilir.
• d) 95 inci madde hükmü saklı kalmak üzere, yakalanan
kişinin yakınlarından istediğine yakalandığı derhâl
bildirilir.
• e) Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının
kanuni hakkı olduğu söylenir.

54. •
•
•
•
•
•
•
•
•
f) Şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği
hatırlatılır ve kendisi aleyhine var olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırmak
ve lehine olan hususları ileri sürmek olanağı tanınır.
g) İfade verenin veya sorguya çekilenin kişisel ve ekonomik durumu
hakkında bilgi alınır.
h) İfade ve sorgu işlemlerinin kaydında, teknik imkânlardan yararlanılır.
i) İfade veya sorgu bir tutanağa bağlanır. Bu tutanakta aşağıda belirtilen
hususlar yer alır:
1. İfade alma veya sorguya çekme işleminin yapıldığı yer ve tarih.
2. İfade alma veya sorguya çekme sırasında hazır bulunan kişilerin isim ve
sıfatları ile ifade veren veya sorguya çekilen kişinin açık kimliği.
3. İfade almanın veya sorgunun yapılmasında yukarıdaki işlemlerin yerine
getirilip getirilmediği, bu işlemler yerine getirilmemiş ise nedenleri.
4. Tutanak içeriğinin ifade veren veya sorguya çekilen ile hazır olan müdafi
tarafından okunduğu ve imzalarının alındığı.
5. İmzadan çekinme hâlinde bunun nedenleri.

55. SONUÇ VE TAVSİYELER
• Sonuç olarak; Genel olarak Orman Memurlarının
diğer kolluk görevlisi olarak orman suçlarının
takibiyle sınırlı olmak üzere Diğer kolluk
Görevlilerinden Adli Kolluk Görevlisi olduğu,
yasalardan kaynaklanan yetkilerini şüphe
duymaksızın kullanmasının gerektiği,
• Orman Memurlarınca, (gerek Muhafaza Memuru
gerekse Kolluk Amiri sayılan İşletme Şefince)
soruşturmaya esas yapılacak her iş ve işlemden
önce Nöbetçi Cumhuriyet Savcısı’na ulaşarak,
talimatı doğrultusunda hareket edilmesi
gerektiği,
55

56. Genel Olarak Tavsiyelerimiz;
• İhtiyaç hissedilmesi halinde, Nöbetçi
Cumhuriyet Savcısı’nın bilgisi ve
yönlendirmesi dahilinde, yetki yerine göre
polis ya da jandarma adli kolluk
görevlilerinin de yapılacak işleme dahil
edilmesinin sağlanması ve birlikte hareket
edilmesi,
56

57. • Suçüstü ve gecikmesinde sakınca
bulunabilecek acil durumlarda önceden
olduğu gibi yetkinin memur arkadaşlarca
kullanılması gerekli tedbirler alındıktan
sonra derhal ve gecikmeksizin Cumhuriyet
Savcılığına bilgi verilmesi,
• Yasalarda düzenlenen ve istisna olduğu
belirtilen ya da anlaşılan durumların istisna
olarak kalması konusunda özen
gösterilmesi,
57

58. • Adli görev nedeniyle yapılan tüm iş ve işlemler
Cumhuriyet Savcılığı adına yapılmakta olduğundan,
Savcılık Makamından talimat alınmadan hareket
edilmemesi gerektiği,
• Yapılan iş ve işlemler sonucu hazırlanan adli soruşturma
dosyasının, bir kovuşturma dosyasına (yargılama
aşamasına) dönüşeceği, dosya ne kadar sağlıklı ve
eksiksiz hazırlanırsa, yargılamanın da o kadar hızlı
sonuçlanacağı ve kamusal menfaatin tesis edileceği,
• Yapılan tüm işlemlerin adli kolluk işlemi ve dolayısı ile
ceza soruşturma işlemi olması nedeniyle, kişilerin temel
hak ve özgürlükleri ile yakından ilgili olduğu ve yapılacak
ufak bir hatanın bile telafisi imkansız zararlara sebep
olabileceği, dolayısı ile şahsi sorumluluğa
dönüşebileceği unutulmamalıdır.
58

59. • Orman memurlarınca yapılan iş ve işlemlere diğer
kolluk (polis ya da jandarma) görevlilerinin dahil
olması durumunda mükerrer Savcılık dosyasına
sebep olunmaması açısından hazırlanan evrakın
mümkünse tek elden, orman suçu olması nedeni ile
orman memurlarınca, mümkün olmadığı takdirde
diğer kolluk birimi ile irtibata geçilerek evrakın eş
zamanlı Savcılık Makamına tesliminin sağlanması,
bu da mümkün olmadığı takdirde evrakın idaremizce
Savcılık Makamına en kısa sürede gönderilmesi ve
Cumhuriyet Savcısı’na konu ile ilgili bilgi verilmesi,
• Yakalama işlemi Orman Memurlarınca
gerçekleştirildiği durumlarda yakalamanın usul
hükümlerinde belirtilen şekilde gerçekleştirilmesine
dikkat edilmelidir. Düzenlenecek tüm tutanaklarda
soruşturmaya tabi olması muhtemel kişi ya da kişiler
için “sanık” değil, mutlaka “ŞÜPHELİ” ibaresi
kullanılmalıdır.
59

60. • Bu bağlamda, 293 s Tebliğ 19 ve 20nci maddeleri
dikkate alınarak, orman kanununa muhalif bir hareket
tespit edilmesi durumunda, kolluk amiri ve Cumhuriyet
Savcısına derhal bilgi verilerek, suç tutanağı
düzenlenecektir. Öncelikle şüpheli ya da şüphelilerin
kimlikleri belirlenecek, tutanak anlaşılır, basit ve
yorumsuz olarak hazırlanacak, suçun işlendiğine dair
tüm iz, eser ve emareler tutanağa geçirilecektir. Suçun
özelliği ve işlendiği yer açık bir şekilde belirtilecektir.
Suçun işlenmesinde kullanılan araç, alet, edavat nitelik
ve niceliği gösterilerek tutanağa geçirilecektir. Orman
emvali ya da işlenmek suretiyle elde edilen bir ürün söz
konusu ise bu da ayrıntılı olarak açıklanacaktır. Açma ve
yerleşme suçlarında suça konu yer üzerindeki tesislerle
birlikte ayrıntılı olarak açıklanacaktır.
60

61. •
Suç tutanakları olay yerinde hazırlanacak ve şüphelinin imzasına
açılacaktır. Şüpheli imzalamak istemezse şerh düşülerek imzadan
imtina ettiği gerekçesiyle belirtilecektir. Şüphelinin yokluğunda
tutanak düzenlenmesi durumunda şüphelinin imzasına açılmayacak,
tutanakta, tutanağın şüphelinin yokluğunda tutulduğu belirtilecektir.
Tutanağın hazırlanması sırasında şüphelinin olaya ilişkin beyanları,
lehine toplanması ya da araştırılmasını istediği hususlar varsa
bunlarla birlikte tutanağa geçirilecektir. Tutanağın Olay yeri tahdit
haritası, olay yeri basit krokisi, mümkünse olaya ilişkin fotoğraflar ve
diğer hazırlanması gereken evraklar, 112, 113 ve 114ncü
maddelere göre tazminat hesabı yapılması gerekiyorsa bu hesap
tabloları da özenle hazırlanacak ve en kısa sürede Cumhuriyet
Savcılığı’na gönderilecektir.
61

62. • Tüm çalışma arkadaşlarımıza sorunsuz ve
başarılı çalışmalar dilerim,
• Teşekkürler,
• Önder Ergün
Avukat
Köyceğiz Orman İşletme Müdürlüğü
Dava Servisi
62