Nowotworywargi,jamyustnej i gardła(C00-C06, D00.0C00-C06, D00.0)
DANENA ROK 2010
Zachorowalność M:4%; K:1%
Liczba zachorowań: S: 3670; M:2710; K: 960
Tendencjazmian Wzrost odlat 80, po czymtrendmalejący
Wiekzachorowania Po 50 rż (M:89%, K:87%)
Czynniki ryzyka Ryzykowzrastawraz z wiekiem
 Alkohol
 Nikotynizm
 WiekI płeć
 WirusHPV (ryzykowne zachowaniaseksualne)
http://www.oralitest.pl/grupy-ryzyka.html
Umieralność S:2300; M: 1700; K: 500
POLSKA 60% nowotworów wykrywanychjestw ostatnimstadium
w 2012 Polskaznalazłasięw czołówce krajów podwzględemwskaźników
śmiertelności
Szanse wyleczenia
przy odpowiednio
wczesnym
rozpoznaniu
80-90% szansna wyleczenie
Szanse wyleczenia
przy rozpoznaniuw
ostatnimstadium
20%
Po 5 latach od rozpoznaniachorobyumieraco2 osoba
Przebieg Początkowobezobjawowy
Pojawienie sięobjawawów oznaczazaawansowane stadium
Objawy POCZĄTKOWEOBJAWY:
- zgrubieniew obrębie warg,policzków lubnawyrostkuzębodołowym,
- guzek na wewnętrznej powierzchni policzka, który można łatwo wyczuć
językiem,
- bolesne, krwawiące rany w obrębie warg, dziąseł, języka lub na
wewnętrznej stroniepoliczków,utrzymujące siędłużej niż2tygodnie,
utratę czucia w obrębie jamy ustnej (np. wrażenie drętwienia, pieczenia,
silnegogorącalubzimna),
- białe lub czerwone plamki na dziąsłach, języku lub błonie śluzowej (jeżeli
trwająponad 3 tygodnie,równieżmogąbyćobjawami zezłośliwienia),
- bóle języka, dziwne bóle ucha, a także obrzęk żuchwy lub szczęki (na tyle
duży,iżuniemożliwiazakładaniedopasowanej wcześniej protezy),
- problemy z połykaniem lub przeżuwaniem pokarmów, szczękościsk, uczucie
dławienia,chrypkęutrzymującąsięponad6 tygodni,
- zaburzeniamowy,zmianębarwyi natężeniagłosu,
- nieprzyjemny zapachzust,
- niebolesne,częstomocnopowiększonewęzłychłonne szyi.
PÓŹNIEJ
rozchwianie i ból zębów,powiększone węzłychłonne,guzki powewnętrznej
stronie policzka,krwawiące zmianywarglubdziąseł, trudności i ból przy
połykaniu,utratamasy ciała
EUROPA
USA Co godzinęumierazpowodu nowotworujamyustnej umiera1 Amerykanin
ŚWIAT 400 000 przypadków rocznie
METODY BADAŃ
PRZESIEWOWYCH
oralitest
http://www.zusmiechem.org.pl/113,urzadzenia-wykorzystywane-do-badan-
przesiewowych-w-polsce
INNE  Każda zmianaw j!amie ustnej nie poddajacasięleczeniuprzez2
tygodnie powinnazostaćuznanaza potencjalnie mogącązezłośliwieć!
 8 co do częstości nowotwórnaświecie
PROFILAKTYKA  regularne wizyty udentysty(co6mcy)
 badanie zewnątrzorazwewnatrzustnepodczaswizytyudentystywrazz
oceanstanu błonyśluzowej
FUNDACJE http://www.zusmiechem.org.pl
NOWOTWORYZŁOŚLIWE GARDŁA (C10-C13)
DANENA ROK 2010
Zachorowalność M:0,9%; K:0,2%
TYPOWY CHORY Mężczyzna w średnimwieku,palącypapierosyi pijącyalcohol
Coraz częściej kobiety –ze względuna zwiekszenie częstości palenia
Liczba zachorowań: S: 820; M:662; K:158
Tendencjazmian U M tendencjastale rosnąca,kobietynastałympoziomie
Wiekzachorowania 6-7 dekadazycia
Czynniki ryzyka  nikotynizm(uosóbnigdyniepalącychbardzorzadko)
 pył drzewny/węglowy
 alkohol
palenie papierosów+częste I długie nadużywaniealkoholu –zwiększenie
prawdopodobieństwawystąpieniarakao330%
 nadużywanie głosu
 praca w warunkach zagrażających drogom oddechowym (np. gdzie
występuje azbest,związki metali itp.)
 Narażenie na długotrwałe działanie pewnych chemikaliów, oparów lub
zanieczyszczeń,copodrażniakrtań.
 Wirus brodawczaka ludzkiego (badanie wskazują jednak, że jest dużo
częściej odpowiedzialny jest za raka jamy ustnej, a w pojedynczych
przypadkachmoże miećwpływ naraka krtani).
 Nieodpowiedniadieta(w której brakujewitamin,orazinnych
wartościowychskładników wzmacniającychsystemodpornościowy)
Umieralność S:443; M: 378 (0,7%);K: 65 (0,2%)
POLSKA
Szanse wyleczenia
przy odpowiednio
wczesnym
rozpoznaniu
I/IIstadium90% szans na 5-cioletnie przeżycie
2 letni okrespodwyższonegoryzykanawrotu
Szanse wyleczenia
przy rozpoznaniuw
ostatnimstadium
Gdy zacznie dawaćprzezutyjesttrudnydoopanowania
Przebieg
Objawy Może pojawićsięw 3 lokalizacjach,w zależności odtegodającczęść
wspólnych(CHRYPKA,jeśliutrzymujesię14-21 dni należyskonsultowaćsięz
lekarzem) i pulęspecyficznych objawów
RAKNADGŁOŚNI
RAKGŁOŚNI
RAKPODGŁOŚNI
http://nowotwory.ch/rak-krtani/
EUROPA
USA
ŚWIAT
METODY BADAŃ
PRZESIEWOWYCH
 Zdiagnozowanie nawetwe wczesnymetapie nie powinnostanowić
większegoproblem
 Badanie laryngologiczne +oceanruchomości strungłosowych
 http://nowotwory.ch/rak-krtani/
INNE 40% nowotworów głowyi szyi (najczęstszyraktegotypu)
2 po rakupłuc nowotwórukładuoddechowego
PROFILAKTYKA  Rzucenie palenia,ajeśli nie tabletkidossaniaInatychmiastowe leczenie
stanówzapalnychgardła
 Ograniczenie spożyciaalkoholu
 Oszczędzanie głosu
 Unikanie toksycznychoparów
FUNDACJE
NOWOTWORYKRTANI(C32)
DANENA ROK 2010
TYPOWY CHORY Mężczyzna w średnimwieku,palącypapierosyi pijącyalcohol
Coraz częściej kobiety –ze względu na zwiekszenie częstości palenia
ZACHOROWALNOŚĆ M:2,7%; K:0,4%
Liczba zachorowań: S: 2200; M:1900; K: 300
Tendencjazmian U M tendencjarosnącadopołowylat90, kobietynastałympoziomie
Wiekzachorowania Większośćzachorowańpo 50 rż (M:93%; K:92%)
Czynniki ryzyka  Płećmęska – 8x częściej
 nikotynizm
 alkohol
palenie papierosów+częste I długie nadużywaniealkoholu –zwiększenie
prawdopodobieństwawystąpieniarakao330%
 nadużywanie głosu
 praca w warunkach zagrażających drogom oddechowym (np. gdzie
występuje azbest,związki metali itp.)
 Narażenie na długotrwałe działanie pewnych chemikaliów, oparów lub
zanieczyszczeń,copodrażniakrtań.
 Wirus brodawczaka ludzkiego (badanie wskazują jednak, że jest dużo
częściej odpowiedzialny jest za raka jamy ustnej, a w pojedynczych
przypadkachmoże miećwpływ naraka krtani).
 Nieodpowiedniadieta(w której brakujewitamin,orazinnych
wartościowychskładników wzmacniającychsystemodpornościowy)
Umieralność S:1500; M: 1350 (2,6%);K: 160 (0,4%)
POLSKA
Szanse wyleczenia
przy odpowiednio
wczesnym
rozpoznaniu
I/IIstadium90% szans na 5-cioletnie przeżycie
2 letni okrespodwyższonegoryzykanawrotu
Szanse wyleczenia
przy rozpoznaniuw
ostatnimstadium
Gdy zacznie dawaćprzezutyjesttrudnydoopanowania
Przebieg
Objawy Może pojawićsięw 3 lokalizacjach,w zależności odtegodającczęść
wspólnych(CHRYPKA,jeśliutrzymujesię14-21 dni należyskonsultowaćsięz
lekarzem) i pulęspecyficznychobjawów
RAKNADGŁOŚNI
RAKGŁOŚNI
RAKPODGŁOŚNI
http://nowotwory.ch/rak-krtani/
EUROPA
USA
ŚWIAT
METODY BADAŃ
PRZESIEWOWYCH
 Zdiagnozowanie nawetwe wczesnymetapie nie powinnostanowić
większegoproblem
 Badanie laryngologiczne +oceanruchomości strungłosowych
 http://nowotwory.ch/rak-krtani/
INNE 40% nowotworów głowy i szyi (najczęstszyraktegotypu)
2 po rakupłuc nowotwórukładuoddechowego
PROFILAKTYKA  Rzucenie palenia,ajeśli nie tabletkidossaniaInatychmiastowe leczenie
stanówzapalnychgardła
 Ograniczenie spożyciaalkoholu
 Oszczędzanie głosu
 Unikanie toksycznychoparów
FUNDACJE
NOWOTWORYZŁOŚLIWE ŻOŁĄDKA
DANENA ROK 2010
Zachorowalność M:0,9%; K:0,2%
TYPOWY CHORY Mężczyzna w średnimwieku,palącypapierosyi pijącyalcohol
Coraz częściej kobiety –ze względuna zwiekszenie częstości palenia
Liczba zachorowań: S: 820; M:662; K:158
Tendencjazmian U M tendencjastale rosnąca,kobietynastałympoziomie
Wiekzachorowania 6-7 dekadazycia
Czynniki ryzyka  nikotynizm(uosóbnigdyniepalącychbardzorzadko)
 pył drzewny/węglowy
 alkohol
palenie papierosów+częste I długie nadużywaniealkoholu –zwiększenie
prawdopodobieństwawystąpieniarakao330%
 nadużywanie głosu
 praca w warunkach zagrażających drogom oddechowym (np. gdzie
występuje azbest,związki metali itp.)
 Narażenie na długotrwałe działanie pewnych chemikaliów, oparów lub
zanieczyszczeń,copodrażniakrtań.
 Wirus brodawczaka ludzkiego (badanie wskazują jednak, że jest dużo
częściej odpowiedzialny jest za raka jamy ustnej, a w pojedynczych
przypadkachmoże miećwpływ naraka krtani).
 Nieodpowiedniadieta(w której brakujewitamin,orazinnych
wartościowychskładników wzmacniającychsystemodpornościowy)
Umieralność S:443; M: 378 (0,7%);K: 65 (0,2%)
POLSKA Lata 70-te najczęstszynowotwórmężczyzn
Tendencjamalejąca-
Szanse wyleczenia
przy odpowiednio
wczesnym
rozpoznaniu
I/IIstadium90% szans na 5-cioletnie przeżycie
2 letni okrespodwyższonegoryzykanawrotu
Szanse wyleczenia
przy rozpoznaniuw
ostatnimstadium
Gdy zacznie dawaćprzezutyjesttrudnydoopanowania
Przebieg
Objawy Może pojawićsięw 3 lokalizacjach,w zależności odtegodającczęść
wspólnych(CHRYPKA,jeśliutrzymujesię14-21 dni należyskonsultowaćsięz
lekarzem) i pulęspecyficznychobjawów
RAKNADGŁOŚNI
RAKGŁOŚNI
RAKPODGŁOŚNI
http://nowotwory.ch/rak-krtani/
EUROPA
USA
ŚWIAT Mimo tendencji spadkowychnadal pozostaje 4najczęstszymnowotworemI
drugą przyczynązgonów nowotworowych
Najwyższazachorowalność:Azjawsch,Europawsch,AmerykaśrI płd
METODY BADAŃ
PRZESIEWOWYCH
 Zdiagnozowanie nawetwe wczesnymetapie nie powinnostanowić
większegoproblem
 Badanie laryngologiczne +oceanruchomości strungłosowych
 http://nowotwory.ch/rak-krtani/
INNE 40% nowotworów głowyi szyi (najczęstszyraktegotypu)
2 po rakupłuc nowotwórukładuoddechowego
PROFILAKTYKA  Rzucenie palenia,ajeśli nie tabletkidossaniaInatychmiastowe leczenie
stanówzapalnychgardła
 Ograniczenie spożyciaalkoholu
 Oszczędzanie głosu
 Unikanie toksycznychoparów
FUNDACJE

Nowotwory epidemiologia

  • 1.
    Nowotworywargi,jamyustnej i gardła(C00-C06,D00.0C00-C06, D00.0) DANENA ROK 2010 Zachorowalność M:4%; K:1% Liczba zachorowań: S: 3670; M:2710; K: 960 Tendencjazmian Wzrost odlat 80, po czymtrendmalejący Wiekzachorowania Po 50 rż (M:89%, K:87%) Czynniki ryzyka Ryzykowzrastawraz z wiekiem  Alkohol  Nikotynizm  WiekI płeć  WirusHPV (ryzykowne zachowaniaseksualne) http://www.oralitest.pl/grupy-ryzyka.html Umieralność S:2300; M: 1700; K: 500 POLSKA 60% nowotworów wykrywanychjestw ostatnimstadium w 2012 Polskaznalazłasięw czołówce krajów podwzględemwskaźników śmiertelności Szanse wyleczenia przy odpowiednio wczesnym rozpoznaniu 80-90% szansna wyleczenie Szanse wyleczenia przy rozpoznaniuw ostatnimstadium 20% Po 5 latach od rozpoznaniachorobyumieraco2 osoba Przebieg Początkowobezobjawowy Pojawienie sięobjawawów oznaczazaawansowane stadium Objawy POCZĄTKOWEOBJAWY: - zgrubieniew obrębie warg,policzków lubnawyrostkuzębodołowym, - guzek na wewnętrznej powierzchni policzka, który można łatwo wyczuć językiem, - bolesne, krwawiące rany w obrębie warg, dziąseł, języka lub na wewnętrznej stroniepoliczków,utrzymujące siędłużej niż2tygodnie, utratę czucia w obrębie jamy ustnej (np. wrażenie drętwienia, pieczenia, silnegogorącalubzimna), - białe lub czerwone plamki na dziąsłach, języku lub błonie śluzowej (jeżeli trwająponad 3 tygodnie,równieżmogąbyćobjawami zezłośliwienia), - bóle języka, dziwne bóle ucha, a także obrzęk żuchwy lub szczęki (na tyle duży,iżuniemożliwiazakładaniedopasowanej wcześniej protezy), - problemy z połykaniem lub przeżuwaniem pokarmów, szczękościsk, uczucie dławienia,chrypkęutrzymującąsięponad6 tygodni, - zaburzeniamowy,zmianębarwyi natężeniagłosu, - nieprzyjemny zapachzust, - niebolesne,częstomocnopowiększonewęzłychłonne szyi. PÓŹNIEJ rozchwianie i ból zębów,powiększone węzłychłonne,guzki powewnętrznej stronie policzka,krwawiące zmianywarglubdziąseł, trudności i ból przy połykaniu,utratamasy ciała EUROPA USA Co godzinęumierazpowodu nowotworujamyustnej umiera1 Amerykanin ŚWIAT 400 000 przypadków rocznie
  • 2.
    METODY BADAŃ PRZESIEWOWYCH oralitest http://www.zusmiechem.org.pl/113,urzadzenia-wykorzystywane-do-badan- przesiewowych-w-polsce INNE Każda zmianaw j!amie ustnej nie poddajacasięleczeniuprzez2 tygodnie powinnazostaćuznanaza potencjalnie mogącązezłośliwieć!  8 co do częstości nowotwórnaświecie PROFILAKTYKA  regularne wizyty udentysty(co6mcy)  badanie zewnątrzorazwewnatrzustnepodczaswizytyudentystywrazz oceanstanu błonyśluzowej FUNDACJE http://www.zusmiechem.org.pl
  • 3.
    NOWOTWORYZŁOŚLIWE GARDŁA (C10-C13) DANENAROK 2010 Zachorowalność M:0,9%; K:0,2% TYPOWY CHORY Mężczyzna w średnimwieku,palącypapierosyi pijącyalcohol Coraz częściej kobiety –ze względuna zwiekszenie częstości palenia Liczba zachorowań: S: 820; M:662; K:158 Tendencjazmian U M tendencjastale rosnąca,kobietynastałympoziomie Wiekzachorowania 6-7 dekadazycia Czynniki ryzyka  nikotynizm(uosóbnigdyniepalącychbardzorzadko)  pył drzewny/węglowy  alkohol palenie papierosów+częste I długie nadużywaniealkoholu –zwiększenie prawdopodobieństwawystąpieniarakao330%  nadużywanie głosu  praca w warunkach zagrażających drogom oddechowym (np. gdzie występuje azbest,związki metali itp.)  Narażenie na długotrwałe działanie pewnych chemikaliów, oparów lub zanieczyszczeń,copodrażniakrtań.  Wirus brodawczaka ludzkiego (badanie wskazują jednak, że jest dużo częściej odpowiedzialny jest za raka jamy ustnej, a w pojedynczych przypadkachmoże miećwpływ naraka krtani).  Nieodpowiedniadieta(w której brakujewitamin,orazinnych wartościowychskładników wzmacniającychsystemodpornościowy) Umieralność S:443; M: 378 (0,7%);K: 65 (0,2%) POLSKA Szanse wyleczenia przy odpowiednio wczesnym rozpoznaniu I/IIstadium90% szans na 5-cioletnie przeżycie 2 letni okrespodwyższonegoryzykanawrotu Szanse wyleczenia przy rozpoznaniuw ostatnimstadium Gdy zacznie dawaćprzezutyjesttrudnydoopanowania Przebieg Objawy Może pojawićsięw 3 lokalizacjach,w zależności odtegodającczęść wspólnych(CHRYPKA,jeśliutrzymujesię14-21 dni należyskonsultowaćsięz lekarzem) i pulęspecyficznych objawów RAKNADGŁOŚNI RAKGŁOŚNI RAKPODGŁOŚNI http://nowotwory.ch/rak-krtani/ EUROPA USA ŚWIAT METODY BADAŃ PRZESIEWOWYCH  Zdiagnozowanie nawetwe wczesnymetapie nie powinnostanowić większegoproblem  Badanie laryngologiczne +oceanruchomości strungłosowych  http://nowotwory.ch/rak-krtani/ INNE 40% nowotworów głowyi szyi (najczęstszyraktegotypu) 2 po rakupłuc nowotwórukładuoddechowego
  • 4.
    PROFILAKTYKA  Rzuceniepalenia,ajeśli nie tabletkidossaniaInatychmiastowe leczenie stanówzapalnychgardła  Ograniczenie spożyciaalkoholu  Oszczędzanie głosu  Unikanie toksycznychoparów FUNDACJE
  • 5.
    NOWOTWORYKRTANI(C32) DANENA ROK 2010 TYPOWYCHORY Mężczyzna w średnimwieku,palącypapierosyi pijącyalcohol Coraz częściej kobiety –ze względu na zwiekszenie częstości palenia ZACHOROWALNOŚĆ M:2,7%; K:0,4% Liczba zachorowań: S: 2200; M:1900; K: 300 Tendencjazmian U M tendencjarosnącadopołowylat90, kobietynastałympoziomie Wiekzachorowania Większośćzachorowańpo 50 rż (M:93%; K:92%) Czynniki ryzyka  Płećmęska – 8x częściej  nikotynizm  alkohol palenie papierosów+częste I długie nadużywaniealkoholu –zwiększenie prawdopodobieństwawystąpieniarakao330%  nadużywanie głosu  praca w warunkach zagrażających drogom oddechowym (np. gdzie występuje azbest,związki metali itp.)  Narażenie na długotrwałe działanie pewnych chemikaliów, oparów lub zanieczyszczeń,copodrażniakrtań.  Wirus brodawczaka ludzkiego (badanie wskazują jednak, że jest dużo częściej odpowiedzialny jest za raka jamy ustnej, a w pojedynczych przypadkachmoże miećwpływ naraka krtani).  Nieodpowiedniadieta(w której brakujewitamin,orazinnych wartościowychskładników wzmacniającychsystemodpornościowy) Umieralność S:1500; M: 1350 (2,6%);K: 160 (0,4%) POLSKA Szanse wyleczenia przy odpowiednio wczesnym rozpoznaniu I/IIstadium90% szans na 5-cioletnie przeżycie 2 letni okrespodwyższonegoryzykanawrotu Szanse wyleczenia przy rozpoznaniuw ostatnimstadium Gdy zacznie dawaćprzezutyjesttrudnydoopanowania Przebieg Objawy Może pojawićsięw 3 lokalizacjach,w zależności odtegodającczęść wspólnych(CHRYPKA,jeśliutrzymujesię14-21 dni należyskonsultowaćsięz lekarzem) i pulęspecyficznychobjawów RAKNADGŁOŚNI RAKGŁOŚNI RAKPODGŁOŚNI http://nowotwory.ch/rak-krtani/ EUROPA USA ŚWIAT METODY BADAŃ PRZESIEWOWYCH  Zdiagnozowanie nawetwe wczesnymetapie nie powinnostanowić większegoproblem  Badanie laryngologiczne +oceanruchomości strungłosowych  http://nowotwory.ch/rak-krtani/ INNE 40% nowotworów głowy i szyi (najczęstszyraktegotypu) 2 po rakupłuc nowotwórukładuoddechowego
  • 6.
    PROFILAKTYKA  Rzuceniepalenia,ajeśli nie tabletkidossaniaInatychmiastowe leczenie stanówzapalnychgardła  Ograniczenie spożyciaalkoholu  Oszczędzanie głosu  Unikanie toksycznychoparów FUNDACJE
  • 7.
    NOWOTWORYZŁOŚLIWE ŻOŁĄDKA DANENA ROK2010 Zachorowalność M:0,9%; K:0,2% TYPOWY CHORY Mężczyzna w średnimwieku,palącypapierosyi pijącyalcohol Coraz częściej kobiety –ze względuna zwiekszenie częstości palenia Liczba zachorowań: S: 820; M:662; K:158 Tendencjazmian U M tendencjastale rosnąca,kobietynastałympoziomie Wiekzachorowania 6-7 dekadazycia Czynniki ryzyka  nikotynizm(uosóbnigdyniepalącychbardzorzadko)  pył drzewny/węglowy  alkohol palenie papierosów+częste I długie nadużywaniealkoholu –zwiększenie prawdopodobieństwawystąpieniarakao330%  nadużywanie głosu  praca w warunkach zagrażających drogom oddechowym (np. gdzie występuje azbest,związki metali itp.)  Narażenie na długotrwałe działanie pewnych chemikaliów, oparów lub zanieczyszczeń,copodrażniakrtań.  Wirus brodawczaka ludzkiego (badanie wskazują jednak, że jest dużo częściej odpowiedzialny jest za raka jamy ustnej, a w pojedynczych przypadkachmoże miećwpływ naraka krtani).  Nieodpowiedniadieta(w której brakujewitamin,orazinnych wartościowychskładników wzmacniającychsystemodpornościowy) Umieralność S:443; M: 378 (0,7%);K: 65 (0,2%) POLSKA Lata 70-te najczęstszynowotwórmężczyzn Tendencjamalejąca- Szanse wyleczenia przy odpowiednio wczesnym rozpoznaniu I/IIstadium90% szans na 5-cioletnie przeżycie 2 letni okrespodwyższonegoryzykanawrotu Szanse wyleczenia przy rozpoznaniuw ostatnimstadium Gdy zacznie dawaćprzezutyjesttrudnydoopanowania Przebieg Objawy Może pojawićsięw 3 lokalizacjach,w zależności odtegodającczęść wspólnych(CHRYPKA,jeśliutrzymujesię14-21 dni należyskonsultowaćsięz lekarzem) i pulęspecyficznychobjawów RAKNADGŁOŚNI RAKGŁOŚNI RAKPODGŁOŚNI http://nowotwory.ch/rak-krtani/ EUROPA USA ŚWIAT Mimo tendencji spadkowychnadal pozostaje 4najczęstszymnowotworemI drugą przyczynązgonów nowotworowych Najwyższazachorowalność:Azjawsch,Europawsch,AmerykaśrI płd METODY BADAŃ PRZESIEWOWYCH  Zdiagnozowanie nawetwe wczesnymetapie nie powinnostanowić większegoproblem  Badanie laryngologiczne +oceanruchomości strungłosowych
  • 8.
     http://nowotwory.ch/rak-krtani/ INNE 40%nowotworów głowyi szyi (najczęstszyraktegotypu) 2 po rakupłuc nowotwórukładuoddechowego PROFILAKTYKA  Rzucenie palenia,ajeśli nie tabletkidossaniaInatychmiastowe leczenie stanówzapalnychgardła  Ograniczenie spożyciaalkoholu  Oszczędzanie głosu  Unikanie toksycznychoparów FUNDACJE