Auto book for Nissan Almera N15 95-99

1. NISSAN
ALMERA
Tłumaczył z języka francuskiego
mgr inż. Wacław Sobolewski
WYDAWNICTWA KOMUNIKACJI I ŁĄCZNOŚCI WARSZAWA

2. Dane o oryginale:
Etudes & Documentation de la
Revue Technique automobile
Nissan Almera essence 1.4 — 1.6 et Diesel
E.T.A.I.
Opracowanie graficzne TADEUSZ PIETRZYK
Redaktor mgr inż. KRZYSZTOF WIŚNIEWSKI
Redaktor techniczny MARIA ŁAKOMY
Korektor ALINA PODMIOTKO
Zdjęcie na okładce NISSAN POLAND
629.114.005 Budowa i działanie poszczególnych mechanizmów i zespołów samochodów Nissan Almera,
produkowanych od lipca 1995 roku, w wersjach kombilimuzyny trzy- i pięciodrzwiowej,
limuzyny czterodrzwiowej oraz użytkowej (Van), wyposażonych w silniki: benzynowy 1,4 dm 3
o mocy 64 kW (87 KM) typu GA14DE, benzynowy 1,6 dm 3 o mocy 73 kW (100 KM) typu
GA16DE oraz wysokoprężne niedoładowane 2,0 dm 3 o mocy 55 kW (75 KM) typu CD20 (od
lipca 1995 do marca 1996) i typu CD20E (od kwietnia 1996), z mechanicznymi pięciobiego-
wymi i automatycznymi czterobiegowymi skrzynkami przekładniowymi. Szczegółowe dane
techniczne i regulacyjne, zasady obsługi technicznej i niezbędne materiały eksploatacyjne.
Opis demontażu, naprawy i montażu poszczególnych części, mechanizmów i zespołów oraz
schematy instalacji elektrycznej.
Odbiorcy: użytkownicy opisanych samochodów, pracownicy zaplecza technicznego motory-
zacji oraz wszyscy zainteresowani tymi samochodami.
© 1999 — E.T.A.I. — EDITIONS TECHNIOUES POUR LAUTOMOBILE ET LINDUSTRIE
20, Rue de la Saussiere — 92100 Boulogne — France pour I edition francaise originale
© Copyright for the Polish edition by WKŁ sp. z o.o., Warszawa 2000
ISBN 83-206-1330-2
Tłumacz i wydawca informują, że podjęli wszelkie możliwe starania, aby zapewnić prawidło-
wość danych oraz porad zawartych w tej książce, i za ewentualne błędy nie mogą być
pociągnięci do odpowiedzialności.
Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o.
ul. Kazimierzowska 52, 02-546 Warszawa
tel. (0-22) 849-27-51; fax (0-22) 849-23-22
Dział handlowy tel. (0-22) 849-27-51 w. 555
tel./fax (0-22) 849-23-45
Prowadzimy sprzedaż wysyłkową książek
Księgarnia firmowa w siedzibie wydawnictwa
tel. (0-22) 849-20-32, czynna pon,-pt. 10.00-18.00
e-mail: wkl@wkl.com.pl
Pełna oferta w Internecie http://www.wkl.com.pl
Wydanie 1. Warszawa 2000
Druk: Zakład Poligraficzno-Wydawniczy POZKAL, Inowrocław, ul. Cegielna 10/12
Łamanie: Studio Grafiki Komputerowej ARTPRESS s.c, Inowrocław, ul. Poznańska 281,
tel. (0-52) 354-95-10, (0-52) 354-95-15

3. WIADOMOŚCI WSTĘPNE 7
Opis modeli 7
Identyfikacja samochodu 8
Eksploatacja samochodu 10
1. SILNIKI BENZYNOWE 47
1.1. Charakterystyka techniczna 47
1.2. Obsługa i naprawa 60
1.2.1. Sprawdzanie i regulacja silnika 60
1.2.2. Naprawy nie wymagające wymontowania silnika 75
1.2.3. Wymontowanie i zamontowanie zespołu napędowego 85
1.2.4. Naprawa silnika 86
1.2.5. Układ smarowania 93
1.2.6. Układ chłodzenia 94
2. SILNIK WYSOKOPRĘŻNY 99
2.1. Charakterystyka techniczna 99
2.2. Obsługa i naprawa 113
2.2.1. Sprawdzanie i regulacja silnika 113
2.2.2. Naprawy nie wymagające wymontowania silnika 138
2.2.3. Wymontowanie i zamontowanie zespołu napędowego 146
2.2.4. Naprawa silnika 148
2.2.5. Układ smarowania 155
2.2.6. Układ chłodzenia 157
3. SPRZĘGŁO 160
3.1. Charakterystyka techniczna 160
3.2. Obsługa i naprawa 161
4. MECHANICZNA SKRZYNKA PRZEKŁADNIOWA 164
4.1. Charakterystyka techniczna 164
4.2. Obsługa i naprawa 165
5. AUTOMATYCZNA SKRZYNKA PRZEKŁADNIOWA 169
5.1. Charakterystyka techniczna 169
5.2. Obsługa i naprawa 171
6. PÓŁOSIE NAPĘDOWE 176
6.1. Charakterystyka techniczna 176
6.2. Obsługa i naprawa 176
7. UKŁAD KIEROWNICZY 179
7.1. Charakterystyka techniczna 179
7.2. Obsługa i naprawa 180
8. ZAWIESZENIE PRZEDNIE 185
8.1. Charakterystyka techniczna 185
8.2. Obsługa i naprawa 186
8.2.1. Elementy zawieszenia przedniego 186
8.2.2. Ustawienie kół przednich 189
8.2.3. Piasty kół przednich 189
9. ZAWIESZENIE TYLNE 191
9.1. Charakterystyka techniczna 191
9.2. Obsługa i naprawa 191
9.2.1. Elementy zawieszenia tylnego 192
9.2.2. Piasty kół tylnych 194
5

4. Spis treści
10. UKŁAD HAMULCOWY 195
10.1. Charakterystyka techniczna 195
10.2. Obsługa i naprawa 197
10.2.1. Hamulce przednie 197
10.2.2. Hamulce tylne bębnowe 199
10.2.3. Hamulce tylne tarczowe 200
10.2.4. Układ uruchamiania hamulców 202
10.2.5. Układ przeciwblokujący ABS 204
11. WYPOSAŻENIE ELEKTRYCZNE 209
11.1. Charakterystyka techniczna 209
11.2. Obsługa i naprawa 213
11.2.1. Alternator 213
11.2.2. Rozrusznik 215
11.2.3. Zestaw wskaźników, oświetlenie zewnętrzne i wycieraczki szyb... 215
11.2.4. Tablica rozdzielcza, ogrzewanie, przewietrzanie i klimatyzacja . . . 219
11.2.5. Poduszki powietrzne i pasy bezpieczeństwa z napinaczami
pirotechnicznymi 228
11.2.6. Schematy instalacji elektrycznej 232
12. NADWOZIE 239
12.1. Charakterystyka techniczna 239
12.2. Obsługa i naprawa 240
12.2.1. Przednia część nadwozia 240
12.2.2. Drzwi boczne i szyby 242
12.2.3. Tylna część nadwozia 250
13. DANE OGÓLNE 253
SKOROWIDZ RZECZOWY 254

5. WIADOMOŚCI WSTĘPNE
o wielopunktowym wtrysku paliwa): 1,4 dm 3
OPIS MODELI (64 kW) i 1,6 dm 3 (73 kW) oraz niedoładowany
silnik o zapłonie samoczynnym 2,0 dm 3 (55 kW).
Firma Nissan od wielu lat specjalizowała się Stosowano cztery wersje wyposażenia oznaczo-
w samochodach osobowych klasy niższej śred- ne: LX, GX, SLX i GTI.
niej (M1 według klasyfikacji ECE). Po kilku W modelu Almera zastosowano, wykorzystując
generacjach udanego modelu Sunny, we wrze- wcześniejsze doświadczenia modelu Maxima QX,
śniu 1995 roku wprowadzono na rynek europej- nowego typu tylne zawieszenie półniezależne
ski całkowicie nowy model tej klasy o nazwie (tzw. układ Scotta-Russela), wyróżniające się
Alrnera. poprzecznym wahaczem o złożonym ruchu, za-
W pierwszym okresie był on dostępny w dwóch pewniającym dokładnie pionowe przemieszcza-
wersjach nadwozia dwubryłowej kombilimuzyny: nie się tylnych kół podczas pracy zawieszenia,
3-drzwiowej (rys. 0.1) oraz 5-drzwiowej (rys. 0.2), a przez to doskonałe „trzymanie się drogi" przez
której nadano formę pośrednią między klasycz- samochód.
ną kombilimuzyną i kombi. Model Almera GTI, najbardziej dynamiczny spo-
W samochodach tych montowano początkowo śród całej rodziny, wyposażony w 16-zaworowy
dwa silniki o zapłonie iskrowym (16-zaworowe silnik benzynowy o wielopunktowym wtrysku
Rys. 0.1. Nissan Almera o nadwoziu
trzydrzwiowym

6. Wiadomości wstępne
Rys. 0.2. Nissan Almera o nadwoziu
pięciodrzwiowym
paliwa 2,0 dm 3 (105 kW) był produkowany od 1. Numer homologacji europejskiej (wg ECE).
lipca 1996. 2. Numer identyfikacyjny pojazdu (VIN).
W grudniu 1996 Nissan wprowadził trzeci rodzaj 3. Dopuszczalna masa całkowita samochodu.
nadwozia modelu Almera — trójbryłową limuzy- 4. Dopuszczalna masa całkowita samochodu
nę 4-drzwiową (rys. 0.3), dłuższą o 20 cm od z przyczepą (z hamulcem).
wersji 3- i 5-drzwiowych, napędzaną stosowany- 5. Maksymalna masa przypadająca na oś przed-
mi wcześniej silnikami: benzynowymi 1,4 dm 3 nią.
lub 1,6 dm 3 oraz wysokoprężnym 2,0 dm 3 . 6. Maksymalna masa przypadająca na oś tylną.
W maju 1998 w rodzinie samochodów Almera 7. Kod typu pojazdu.
wprowadzono kilka drobnych modyfikacji: zmie- 8. Kod koloru nadwozia.
niono wygląd przodu, wprowadzając inny kształt 9. Kod koloru pokrycia tapicerskiego wnętrza.
ozdobnego wlotu powietrza, przednich reflektorów 10. Model.
i zderzaka o powiększonym wlocie powietrza.
NUMER IDENTYFIKACYJNY POJAZDU
Siedemnastoznakowy numer identyfikacyjny po-
IDENTYFIKACJA SAMOCHODU jazdu VIN (rys. 0.4B) jest wybity na przegrodzie
czołowej obok tabliczki znamionowej. Numer
TABLICZKA ZNAMIONOWA ten występuje także na tabliczce znamionowej.
Tabliczka znamionowa jest przynitowana w środ-
ku górnego pasa przegrody czołowej (rys. 0.4A) IDENTYFIKACJA SILNIKA
w przedziale silnika. Zawiera podstawowe dane Typ i numer seryjny silnika są wybite na lewej
samochodu w następującej kolejności. ścianie kadłuba silnika od strony skrzynki prze-
Rys. 0.3. Nissan Almera o nadwoziu
czterodrzwiowym

7. Opis modeli i identyfikacja samochodu
Rys. 0.4. Miejsca umieszczenia tabliczki znamionowej (A) i numeru identyfikacyjnego
pojazdu (B) w przedziale silnika
kładniowej (silniki benzynowe — rys. 0.5C; silnik —w wersjach ze sprzęgłem sterowanym hy-
wysokoprężny — rys. 05D). draulicznie: na górnej części obudowy sprzęgła
(1, rys. 0.5E);
IDENTYFIKACJA SKRZYNKI — w wersjach ze sprzęgłem sterowanym me-
PRZEKŁADNIOWEJ chanicznie: na dźwigni łożyska wyciskowego (2,
rys. 0.5E).
Skrzynka mechaniczna
Dane identyfikacyjne mechanicznej skrzynki prze- Skrzynka automatyczna
kładniowej podano: Dane identyfikacyjne automatycznej skrzynki
przekładniowej podano w górnej części jej obu-
dowy na korku regulatora (rys. 0.5F).
Rys. 0.5. Rozmieszczenie oznaczeń identyfikacyjnych
C — silnik benzynowy, D — silnik wysokoprężny, E — mechaniczna skrzynka przekładniowa, F — automatyczna skrzynka
przekładniowa
1 — oznaczenie skrzynki mechanicznej w wersji ze sprzęgłem sterowanym hydraulicznie, 2 — oznaczenie skrzynki
mechanicznej w wersji ze sprzęgłem sterowanym mechanicznie

8. Wiadomości wstępne
Identyfikacja modeli samochodu wgłębienia w progu płyty podłogowej przystoso-
wane do kształtu głowicy podnośnika.
Pój. skok. Typ skrzynki
icrtf)/ przekładniowej/
moc (kW) liczba biegów
Za pomocą podnośnika warsztatowego
W podwoziu samochodu przewidziano (rys. 0.6)
S UacSwyae frzydvzwo*ie
sześć punktów podparcia pojazdu za pomocą
1,4L podnośników warsztatowych stałych oraz prze-
1,4 LX woźnych, które umożliwiają zarówno podnosze-
1,4LXVan MNJ000AET043 GA14DE 1392/64 Mech. nie całego samochodu, jak i jego części (przo-
1,4SLX MNJ000AEU044 (RS5F30A)/5
1,4SLXVan
du, tyłu oraz obu boków).
Do podnoszenia przodu samochodu podnośnik
1,6SLX MNJ0OOAEBO61 Mech. należy umieścić w punkcie (A, rys. 0.6) belki
MNJ000AEC062 GA16DE 1597/73 (RS5F31A)/5
podtrzymującej zespół napędowy.
1,6SLXauto MNJ000AED063 Autom. Do podnoszenia tyłu samochodu podnośnik
1,6SLXauto MNJ000AEE064 GA16DE 1597/73 (RL4F03A)/4 należy oprzeć w punkcie (A) w środku belki
Van tylnej osi.
2,0 D W obu wymienionych przypadkach należy do-
2,0DVan MNJ000AEM097 Mech. datkowo podeprzeć samochód podstawkami z o-
2,0 D LX MNJ000AEN098 CD20 1973/55 (RS5F31A)/5 bu boków w punktach (B) w celu zapewnienia
2.0DSLX
2,0DSLXVan właściwej stateczności.
Do podnoszenia całego samochodu, niezależ-
Nadwozie czterodrzw owe nie od rodzaju podnośnika, należy wykorzystać
1,4SLX MNJ000AE5055 Mech.
cztery punkty (B) wykorzystywane do podnosze-
MNJ000AE6056 GA14DE 1392/64 (RS5F30A)/5 nia za pomocą podnośnika z wyposażenia sa-
mochodu. Ramiona tych podnośników muszą
2,0DSLX MNJ000AEO101 CD20 1973/55 Mech. być wyposażone w głowice pasujące do wgłę-
MNJ000AER102 (RS5F31A)/5
bień dostosowanych do podnośnika z wyposa-
Nadwozie pięciodrzwiowe żenia samochodu.
1,4 HOLOWANIE
1,4 LX
1,4LXVan Do holowania samochodu na niewielką odle-
1,4GX MNJ000AEZ049 GA14DE 1392/64 Mech. głość z ograniczoną prędkością służą dwa za-
1,4GXVan MNJ000AE0050 (RS5F30A)/5
1,4SLX czepy: z przodu po lewej stronie (dolna część
1,4SLXVan rys. 0.7) oraz z tyłu po prawej stronie (rys. 0.8).
Transport samochodu na większą odległość i z
1,6GX MNJ000AEN073 GA16DE 1597/73 Mech.
1,6GXVan MNJ000AEP074 (RS5F31A)/5
większą prędkością powinien odbywać się na
1,6SLX odpowiednich platformach. Dwa dodatkowe za-
czepy z przodu i z tyłu pod zderzakami (patrz
1,6SLXauto MNJO00AEP075 Autom.
1,6SLXauto MNJ000AEQ076 GA16DE 1597/73 (RL4F03A)/4
górna część rys. 0.7) służą do zamocowania
Van samochodu na platformie. Zaczepy dodatkowe
mogą być wykorzystywane wyłącznie zgodnie
2,0D
2,0DVan
z ich przeznaczeniem (nie wolno wykorzysty-
2,0 D LX Mech. wać ich do podnoszenia przodu lub tyłu samo-
2,0 DGX MNJ00AEP099 CD20 1973/55 (RS5F31A)/5 chodu).
2,0DGXVan MNJ00AEP100 Samochody z automatyczną skrzynką przekła-
2.0DSLX
DDSLXVanj dniową zaleca się przewozić na platformie Ma
/ na specjalnym wózku, aby przednie kota nie
toczyły się po drodze. W przypadku braku ta-
kich możliwości prędkość holowania samocho-
du nie może przekraczać 50 km/h, a maksymal-
na odległość — 65 km. Nieprzestrzeganie tych
EKSPLOATACJA SAMOCHODU zaleceń grozi poważnym uszkodzeniem auto-
matycznej skrzynki przekładniowej.
PODNOSZENIE SAMOCHODU
ZESTAW WSKAŹNIKÓW
Za pomocą podnośnika 1. Lampka kontrolna ciśnienia oleju
z wyposażenia samochodu Lampka kontrolna ciśnienia oleju zaświeca się
Z każdej strony samochodu przewidziano dwa po włączeniu zapłonu i powinna zgasnąć po
miejsca do oparcia podnośnika stanowiącego uruchomieniu silnika. Zaświecenie się tej lampki
wyposażenie samochodu (B, rys. 0.6). Są to podczas jazdy świadczy o niedostatecznym ci-
10

9. Identyfikacja, podnoszenie i holowanie samochodu
Rys. 0.6. Miejsca do podnoszenia
samochodu
(opis w tekście)
śnieniu oleju. Należy wówczas natychmiast za-
trzymać samochód i wyłączyć silnik oraz spraw-
dzić poziom oleju w silniku i w razie potrzeby
uzupełnić ilość oleju (patrz „Obsługa bieżąca").
Nie należy kontynuować jazdy ze świecącą się
lampką kontrolną ciśnienia oleju, gdyż grozi to
poważnym uszkodzeniem silnika.
Uwaga. Lampka kontrolna ciśnienia oleju nie
wskazuje jego poziomu w misce olejowej silnika.
2. Lampka kontrolna ładowania akumulatora
Lampka kontrolna ładowania akumulatora za-
świeca się po włączeniu zapłonu i powinna
zgasnąć po uruchomieniu silnika. Zaświecenie
się tej lampki podczas jazdy świadczy o przecią-
żeniu instalacji elektrycznej samochodu lub o nie-
dostatecznym ładowaniu akumulatora. Należy
wówczas natychmiast zatrzymać samochód,
sprawdzić stan oraz naciąg paska klinowego
napędu alternatora oraz stan zamocowania prze-
wodów elektrycznych na końcówkach akumula-
tora i przewodów alternatora. Jeśli naciąg paska
napędu alternatora jest prawidłowy i przewody
elektryczne są prawidłowo zamocowane, a lamp-
Rys. 0.7. Przednie zaczepy do mocowania (rys. górny) ka kontrolna po uruchomieniu silnika i zwiększe-
i przedni zaczep do holowania samochodu (rys. dolny) niu jego prędkości obrotowej nadal się świeci,
należy niezwłocznie sprawdzić obwód ładowa-
nia akumulatora w stacji obsługi.
3. Lampka sygnalizacji włączenia hamulca awa-
ryjnego, zbyt niskiego poziomu płynu hamulco-
wego lub niedostatecznego podciśnienia w ob-
wodzie wspomagania układu hamulcowego.
Ta lampka kontrolna sygnalizuje przede wszyst-
kim włączenie hamulca awaryjnego (ręcznego).
Po całkowitym zwolnieniu dźwigni hamulca awa-
ryjnego lampka kontrolna powinna zgasnąć.
Jeśli hamulec awaryjny nie jest włączony, za-
świecenie się tej lampki oznacza zbyt niski
poziom płynu hamulcowego we wszystkich mo-
delach samochodów, a w samochodach wypo-
sażonych w silniki wysokoprężne sygnalizuje
dodatkowo niedostateczne podciśnienie w ob-
Rys. 0.8. Tylny zaczep do holowania samochodu wodzie wspomagania układu hamulcowego.
11

10. Wiadomości wstępne
R/s. 0.9. Zestaw wskaźników
15 A — widok (odmiana z elektronicznymi
licznikami kilometrów), B — symbole lampek
kontrolnych, C — odmiana prędkościomierza z
mechanicznymi licznikami kilometrów, D — trzy
funkcje wyświetlacza elektronicznych liczników
kilometrów (opis w tekście)
Jeśli lampka kontrolna zaświeci się podczas jaz- silnika. Zaświecenie się tej lampki kontrolnej
dy, oznacza to, że poziom płynu hamulcowego podczas jazdy oznacza niesprawność układu
w zbiorniku jest zbyt niski. Należy wówczas za- przeciwblokującego ABS. Układ hamulcowy sa-
trzymać samochód, sprawdzić poziom płynu ha- mochodu pozostaje wówczas nadal sprawny.
mulcowego w zbiorniku i w razie potrzeby uzupe- Można kontynuować jazdę. Należy jednak zda-
łnić jego ilość (patrz rozdział „Obsługa bieżąca"). wać sobie sprawę z faktu, że podczas hamowa-
Konieczność częstego uzupełniania płynu hamul- nia na nawierzchni drogi o zmniejszonej przy-
cowego jest oznaką nieszczelności obwodu hy- czepności koła samochodu mogą zostać zablo-
draulicznego hamulców. Dalsza jazda w takich kowane i może on wpaść w poślizg. Należy
warunkach jest niebezpieczna. Należy pilnie w miarę możliwości jak najszybciej usunąć nie-
sprawdzić układ hamulcowy w stacji obsługi. sprawność w specjalistycznej stacji obsługi.
4. Lampka kontrolna układu przeciwblokującego 5. Lampka sygnalizacji obecności wody w oleju
ABS napędowym (wersje z silnikiem wysokoprężnym)
Lampka ta zaświeca się po włączeniu zapłonu Lampka ta zaświeca się po włączeniu zapłonu
i powinna zgasnąć w chwilę po uruchomieniu i powinna zgasnąć w chwilę po uruchomieniu
12

11. Zestaw wskaźników
silnika. Świecenie się tej lampki podczas pracy do poziomu przyjętego za rezerwowy i należy
silnika oznacza, że w filtrze paliwa silnika wyso- niezwłocznie napełnić zbiornik paliwem.
koprężnego zebrała się woda. Należy wówczas Uwaga. W silnikach wyposażonych w katalizator
niezwłocznie opróżnić odstojnik w filtrze paliwa spalin unieruchomienie silnika z powodu braku
silnika wysokoprężnego (patrz odpowiedni opis paliwa grozi uszkodzeniem katalizatora.
w podrozdziale „Obsługa bieżąca"). Nieusunię-
cie wody może spowodować poważne uszko- 9. Lampka kontrolna układu poduszki powietrz-
dzenie pompy wtryskowej. Należy systematycz- nej (wersje z poduszką powietrzną)
nie sprawdzać stan filtru paliwa i usuwać z niego Lampka ta zaświeca się po włączeniu zapłonu
wodę, nawet jeśli jej ilość nie powoduje jeszcze na 7 sekund, a następnie gaśnie, co świadczy
włączenia się lampki kontrolnej. 0 prawidłowym działaniu układu poduszki lub
poduszek powietrznych.
6. Lampka diagnostyczna systemu sterowania Jeśli lampka ta:
silnika — nie zgaśnie po upływie 7 sekund;
Lampka ta zaświeca się po włączeniu zapłonu — miga lub stale się świeci;
i powinna zgasnąć w chwilę po uruchomieniu — nie zaświeca się po włączeniu zapłonu,
silnika. Jeśli lampka ta zaświeci się podczas należy niezwłocznie zgłosić się do autoryzowa-
pracy silnika, sygnalizuje ona niesprawność sys- nej stacji obsługi celem sprawdzenia sprawno-
temu sterowania silnika. Silnik może wówczas ści tego układu.
nadal pracować w trybie awaryjnym, lecz nie
jest to praca optymalna (zmniejszona moc, zwięk- 10. Lampka sygnalizacji otwarcia drzwi
szone zużycie paliwa) i w przypadku niektórych Lampka ta zaświeca się w razie otwarcia lub
niesprawności możliwa jest dalsza jazda. Zaleca niedomknięcia jednych z drzwi samochodu przy
się niezwłoczne usunięcie niesprawności stero- włączonym zapłonie (kluczyk wyłącznika zapło-
wania silnika w specjalistycznej stacji obsługi, nu w położeniu „ON").
aby nie spowodować powiększenia zakresu 11. Lampka sygnalizacji zbyt niskiego poziomu
uszkodzeń. płynu w zbiorniku spryskiwaczy szyb
Uwaga. W wersjach wyposażonych w immobili- Lampka ta zaświeca się, gdy w zbiorniku spry-
zer NATS miganie lampki diagnostycznej syste- skiwaczy szyb jest zbyt mały poziom płynu.
mu sterowania silnika może oznaczać także Należy wówczas uzupełnić ilość płynu w zbior-
wykrycie usterki w układzie immobilizera. niku spryskiwaczy szyb (patrz „Obsługa co-
dzienna").
7. Lampka kontrolna włączenia świec żarowych
(wersje z silnikiem wysokoprężnym) 12. Lampka kontrolna wyłączenia nadbiegu (wer-
Lampka ta zaświeca się po włączeniu zapłonu sje z automatyczną skrzynką przekładniową)
(stacyjki) w wersjach wyposażonych w silnik Lampka ta świeci się, gdy przełącznik nadbiegu
wysokoprężny. Jeśli przy zimnym silniku lamp- jest wyłączony (przełącznik nadbiegu w położe-
ka się nie zaświeci, oznacza to niesprawność niu „OFF").
układu wstępnego podgrzewania silnika. Nale-
ży niezwłocznie usunąć niesprawność w spe- 13. Lampki kontrolne kierunkowskazów i świateł
cjalistycznej stacji obsługi. Czas włączenia świec awaryjnych
żarowych zależy od stanu cieplnego silnika Jedna z tych lampek miga po włączeniu odpo-
i temperatury otoczenia. Po ich samoczynnym wiednich kierunkowskazów, obie zaś migają po
wyłączeniu gaśnie lampka kontrolna. Natych- włączeniu świateł awaryjnych.
miast po jej zgaśnięciu należy włączyć rozrusz- 14. Lampka kontrolna włączenia świateł drogo-
nik w celu uruchomienia silnika. Gdy silnik jest wych oraz sygnału świetlnego
gorący, wówczas lampka kontrolna się nie za- Lampka ta zaświeca się po włączeniu świateł
świeca i od razu można uruchomić silnik włą- drogowych.
czając rozrusznik. Niezgaśnięcie tej lampki kon-
trolnej może oznaczać uszkodzenie układu ste- 15. Wskaźnik temperatury cieczy chłodzącej
rowania świec żarowych. Wówczas należy Wskaźnik ten wskazuje temperaturę cieczy chło-
niezwłocznie usunąć niesprawność w specjali- dzącej silnik. Jego wskazówka powinna znajdo-
stycznej stacji obsługi. wać się w środkowej części skali. Jeśli wska-
zówka znajdzie się powyżej zakresu temperatury
8. Lampka kontrolna rezerwy paliwa normalnej pracy, należy natychmiast zatrzymać
Zaświecenie się tej lampki oznacza, że w zbior- samochód w najbliższym bezpiecznym miejscu
niku pozostało jeszcze około 6 dm 3 paliwa. Gdy 1 ochłodzić silnik. Następnie należy sprawdzić
wskazówka wskaźnika poziomu paliwa zbliża się poziom cieczy chłodzącej w zbiorniku wyrów-
do kreski poziomej w dolnym zakresie skali, a nawczym układu chłodzenia silnika (patrz roz-
lampka kontrolna miga lub się świeci, oznacza dział „Obsługa bieżąca"). Jeśli poziom cieczy
to, że poziom paliwa w zbiorniku zmniejszył się chłodzącej jest prawidłowy, należy sprawdzić
13

12. Wiadomości wstępne
24
23
20 19
Rys. 0.10. Tablica rozdzielcza
A — starsza wersja, B — nowsza wersja
1 — wyłącznik przednich świateł przeciwmgłowych, 2 — korektor ustawienia świateł reflektorów, 3 — nawietrznik boczny,
4 — przełącznik oświetlenia zewnętrznego, świateł i kierunkowskazów, 5 — poduszka powietrzna kierowcy, 6 — zestaw
wskaźników, 7 — zegar, 8 — przełącznik wycieraczek i spryskiwaczy szyb, 9 — wyłącznik ogrzewania szyby tylnej,
10 — nawietrznik środkowy, 11 — włącznik świateł awaryjnych, 12 — wyłącznik tylnego światła przeciwmgłowego,
13 — wyłącznik spryskiwacza reflektorów, 14 — poduszka powietrzna pasażera, 15 — schowek podręczny,
16 — radioodtwarzacz, 17 — zespół regulacji, ogrzewania, przewietrzania i klimatyzacji, 18 — popielniczka,
19 — wyłącznik ogrzewania siedzenia pasażera, 20 — wyłącznik ogrzewania siedzenia kierowcy, 21 — zapalniczka,
22 — wyłącznik zapłonu (stacyjka) z blokadą kierownicy, 23 — pokrywa skrzynki bezpieczników, 24 — dźwignia
otwierania pokrywy przedziału silnika, 25 — zespół regulacji ustawienia lusterek zewnętrznych
14

13. Zestaw wskaźników, tablica rozdzielcza, przedział silnika
naciąg paska klinowego napędu pompy cieczy
21. Obrotomierz (niektóre wersje wyposażenia)
chłodzącej.
Podczas eksploatacji samochodu wskazówka
Jeśli nie wykryto żadnej niesprawności, a silnik
obrotomierza nie powinna przechodzić na czer-
się przegrzewa, nie należy kontynuować jazdy,
wony zakres skali.
lecz skorzystać z pomocy specjalistycznej stacji
obsługi.
Uwaga. W wysokich temperaturach otoczenia Brzęczyki ostrzegawcze
oraz w warunkach dużego obciążenia silnika W samochodzie zastosowano:
(np. holowanie przyczepy) wskazówka może — brzęczyk ostrzegający o pozostawieniu włą-
wchodzić na czerwony zakres skali wskaźnika. czonych świateł zewnętrznych, który włącza się
Jeśli pozostaje na nim przez krótką chwilę, nie po otwarciu drzwi kierowcy, gdy zapłon jest
jest to niebezpieczne dla silnika i nie oznacza wyłączony;
niesprawności układu chłodzenia. — brzęczyk ostrzegający o pozostawieniu włą-
czonego tylnego światła przeciwmgłowego, któ-
16. Wskaźnik poziomu paliwa ry włącza się po otwarciu drzwi kierowcy, gdy
Wskaźnik ten pokazuje przybliżony poziom pali- zapłon jest wyłączony;
wa w zbiorniku. Wskazania mogą się nieco — brzęczyk ostrzegający o pozostawieniu klu-
zmieniać podczas przyspieszania, hamowania, czyka w wyłączniku zapłonu, który włącza się po
pokonywania zakrętów oraz podczas jazdy w dół otwarciu drzwi kierowcy, gdy kluczyk znajduje
lub pod górę. Po wyłączeniu zapłonu wskazów- się w wyłączniku zapłonu.
ka tego wskaźnika powinna pozostać w poło-
żeniu zajmowanym ostatnio przy pracującym
silniku. TABLICA ROZDZIELCZA
Widok dwóch wersji rozmieszczenia elementów
17. Prędkościomierz na tablicy rozdzielczej samochodu przedstawio-
18. Sumaryczny licznik kilometrów no na rysunku 0.10.
W samochodzie może być zastosowany mecha-
niczny (rys. 0.9C) lub elektroniczny (rys. 0.9D) PRZEDZIAŁ SILNIKA
sumaryczny licznik kilometrów (oznaczenie „ODO"
na wyświetlaczu), który wskazuje liczbę przeje- Otwieranie pokrywy przedziału silnika
chanych kilometrów tylko po włączeniu zapłonu. • Pociągnąć dźwignię znajdującą się po lewej
19. Okresowy licznik kilometrów stronie miejsca kierowcy, pod tablicą rozdzielczą
W zależności od wersji może występować jeden (24, rys. 0.10). Pokrywa przedziału silnika zosta-
mechaniczny (rys. 0.9C) lub dwa elektroniczne je wówczas odblokowana i nieznacznie uchyla
okresowe liczniki kilometrów (rys. 0.9D) zespo- się do góry pod działaniem sprężyny.
lone z sumarycznym licznikiem kilometrów (ozna- • Stanąć przed samochodem. Podnieść do góry
czenia „TRIP A" i „TRIP B" na wyświetlaczu), dźwignię (1, rys. 0.11) zaczepu zabezpieczają-
które wskazują drogę przebytą podczas dowol- cego pokrywę przed otwarciem podczas jazdy.
nie wybranych okresów od chwili ich wyzerowa- • Podnieść pokrywę przedziału silnika.
nia (tylko po włączeniu zapłonu). • Z uchwytu mocowania wyjąć wspornik pokry-
wy przedziału silnika.
20. Przycisk zerowania okresowego licznika kilo- • Wprowadzić koniec wspornika w otwór gniazda
metrów w dolnej powierzchni pokrywy (rys. 0.12) i spraw-
W wersjach z mechanicznym okresowym liczni- dzić, czy pokrywa jest prawidłowo podparta.
kiem kilometrów naciśnięcie przycisku do oporu
powoduje wyzerowanie okresowego licznika ki- Zamykanie pokrywy przedziału silnika
lometrów. Zerowanie powinno być dokonywane • Unieść nieco pokrywę przedziału silnika jed-
podczas postoju samochodu. ną ręką, a drugą wyjąć koniec wspornika z gniaz-
W wersjach z elektronicznymi licznikami kilome- da w dolnej powierzchni pokrywy i umieścić
trów za pomocą szybkiego naciskania przycisku wspornik w uchwycie jego mocowania.
umieszczonego w prędkościomierzu obok wy- • Sprawdzić, czy w przedziale silnika nie pozo-
świetlacza (czas naciskania poniżej 1 sekundy) stawiono narzędzi lub innych przedmiotów.
uzyskuje się przełączanie funkcji wyświetlacza w • Chwycić pokrywę za przednią krawędź w środ-
następującej kolejności: „ODO" (sumaryczny licz- kowej części.
nik kilometrów), „TRIP A" (pierwszy okresowy • Opuścić pokrywę do położenia około 20 cm
licznik kilometrów), „TRIP B" (drugi okresowy ponad osłoną wlotu powietrza i puścić pokrywę,
licznik kilometrów). Zerowanie liczników okreso- która powinna zatrzasnąć się pod własnym cię-
wych polega na przyciśnięciu tego samego żarem.
przycisku dłużej niż 1 sekundę po wyświetleniu • Sprawdzić prawidłowość zamknięcia pokrywy
danego licznika. usiłując ją podnieść. Jeśli pokrywa nie została
15

14. Wiadomości wstępne
Rys. 0.11. Widok dźwigni (1) zaczepu
zabezpieczającego pokrywę przed
otwarciem podczas jazdy
lewo. W celu zablokowania kierownicy należy
wyjąć kluczyk i nieznacznie obrócić kierownicę
(w dowolnym kierunku) aż do usłyszenia charak-
terystycznego trzasku towarzyszącego urucho-
mieniu zapadki blokującej kierownicę.
Uwaga: kluczyk można wyjąć z wyłącznika za-
płonu tylko w tym położeniu.
„ACC" (2) — kierownica jest odblokowana,
zapłon jest wyłączony, zaś jest włączone zasila-
nie niektórych elementów osprzętu. W tym poło-
Rys. 0.12. Koniec
wspornika (1) pokrywy
żeniu mogą pracować urządzenia pomocnicze
przedziału silnika (np. radioodbiornik samochodowy) przy nie pra-
umieszczony w otworze cującym silniku.
(2) gniazda w dolnej „ON" (3) — położenie normalnej pracy. Wszyst-
powierzchni pokrywy
kie obwody elektryczne samochodu są pod
napięciem.
właściwie zamknięta, nie należy dociskać jej siłą, „START" (4) — w tym położeniu zostaje włączo-
lecz ponownie podnieść ją i powtórnie puścić ny rozrusznik w celu uruchomienia silnika. Nie-
z wysokości około 20 cm. zwłocznie po uruchomieniu silnika należy zwol-
nić nacisk na kluczyk, który samoczynnie po-
Przedział silnika wróci do położenia „ON". Jeżeli silnik nie zostanie
Widok przedziału silnika benzynowego przed- uruchomiony przy pierwszej próbie, należy prze-
stawiono na rysunku 0.13, widok zaś przedziału kręcić kluczyk do położenia „ACC", aby możliwe
silnika wysokoprężnego — na rysunku 0.14. było powtórne włączenie rozrusznika przez po-
nowny obrót kluczyka do położenia „START"
URUCHAMIANIE SILNIKA (bez uprzedniego obrócenia kluczyka do poło-
żenia „ON" niemożliwe jest powtórne włączenie
Wyłącznik zapłonu z blokadą kierownicy rozrusznika).
Wyłącznik zapłonu (stacyjka) stanowi wspólny Uwaga. Podczas jazdy nie wolno wyjmować
zespół z blokadą kierownicy i znajduje się po kluczyka z wyłącznika zapłonu, gdyż grozi to
prawej stronie kolumny kierownicy, pod kołem zablokowaniem kierownicy i utratą możliwości
kierownicy. kierowania pojazdem.
Kluczyk w wyłączniku zapłonu może zajmować
następujące położenia (rys. 0.15). Uruchamianie silnika
„LOCK" (0) — kierownica jest zablokowana, Przed uruchomieniem silnika należy włączyć
zapłon oraz zasilanie osprzętu są wyłączone. hamulec awaryjny oraz w samochodach ze
W celu odblokowania kierownicy podczas deli- skrzynką mechaniczną ustawić dźwignię zmia-
katnego obracania kluczyka w wyłączniku w pra- ny biegów w położeniu neutralnym, zaś w wer-
wo należy lekko obracać kierownicę w prawo i w sjach wyposażonych w automatyczną skrzynkę
16

15. Przedział silnika, uruchamianie silnika
Rys. 0.13. Przedział silnika benzynowego
I — wskaźnik poziomu oleju silnika, 2 — korek wlewu oleju silnika, 3 — zbiornik spryskiwaczy szyb, 4 — zbiornik
wyrównawczy układu chłodzenia, 5 — zbiornik płynu hamulcowego, 6 — filtr powietrza, 7 — akumulator, 8 — skrzynka
bezpieczników, 9 — korek wlewu chłodnicy, 10 — zbiornik oleju obwodu wspomagania układu kierowniczego,
II — świeca zapłonowa, 12 — wskaźnik poziomu oleju automatycznej skrzynki przekładniowej
12 11
Rys. 0.14. Przedział silnika wysokoprężnego
1 — wskaźnik poziomu oleju silnika, 2 — korek wlewu oleju silnika, 3 — zbiornik oleju obwodu wspomagania układu
kierowniczego, 4 — zbiornik spryskiwaczy szyb, 5 — zbiornik wyrównawczy układu chłodzenia, 6 — korek wlewu
chłodnicy, 7 — filtr paliwa, 8 — zbiornik płynu hamulcowego, 9 — zbiornik płynu hydraulicznego mechanizmu sterowania
sprzęgła, 10 — filtr powietrza, 11 — akumulator, 12 — skrzynka bezpieczników
17

16. Wiadomości wstępne
Silnik wysokoprężny
• Przekręcić kluczyk do położenia „ON" (3)
i poczekać na zgaśniecie lampki kontrolnej świec
żarowych.
Rys. 0.15. Wyłącznik zapłonu
z blokadą kierownicy • Natychmiast po zgaśnięciu lampki kontrolnej
(opis w tekście) świec żarowych włączyć rozrusznik, obracając
kluczyk do położenia „START" (4) bez naciska-
przekładniową ustawić dźwignię wyboru bie- nia na pedał przyspieszenia. Maksymalny czas
gów w położeniu „N" lub „P" (zalecane położe- pracy rozrusznika nie powinien przekraczać
nie „P"). 10 sekund.
W samochodach wyposażonych w mechanicz- • Niezwłocznie po uruchomieniu silnika zwolnić
ną skrzynkę przekładniową należy ponadto wci- nacisk na kluczyk.
snąć do oporu pedał sprzęgła i przytrzymać • Jeśli silnik nie został uruchomiony, należy
go w tym położeniu podczas uruchamiania odczekać około 10 sekund i powtórzyć próbę
silnika. uruchomienia silnika (pierwsze trzy czynności).
Uwaga. Podczas rozruchu w okresie zimowym
Silnik benzynowy w celu ułatwienia uruchamiania silnika zaleca się
Niezależnie od tego, czy silnik jest zimny czy naciśnięcie na pedał przyspieszenia.
ciepły, podczas uruchamiania silnika nie należy
naciskać pedału przyspieszenia oraz zwolnić Odpowietrzanie obwodu zasilania paliwem
nacisk na kluczyk natychmiast po uruchomieniu Jeżeli silnik zatrzymuje się lub pracuje nierówno,
silnika. to przyczyną tego może być zapowietrzenie
Jeśli silnik nie uruchamia się po jednej lub obwodu zasilania paliwem. Wówczas jest ko-
dwóch sekundach, nie należy przedłużać czasu nieczne jego odpowietrzenie.
pracy rozrusznika, lecz przerwać uruchamianie, Po unieruchomieniu silnika z powodu braku
odczekać 10 sekund i ponowić próbę urucho- paliwa również należy odpowietrzyć obwód zasi-
mienia silnika. lania paliwem (patrz „Odwadnianie filtru paliwa"
Po kilku nieudanych próbach uruchomienia sil- w podrozdziale „Obsługa bieżąca" niniejszego
nika, zwłaszcza w przypadku zbyt długiego włą- rozdziału).
czania rozrusznika, może nastąpić „zalanie" sil-
nika paliwem. W takim przypadku należy wyko- Zalecenia eksploatacyjne dotyczące wersji
nać następujące czynności. z silnikami benzynowymi i wysokoprężnymi
• Przekręcić kluczyk do położenia „START" (4) Bezpośrednio po uruchomieniu zaleca się pozo-
jednocześnie naciskając pedał przyspieszenia stawić silnik pracujący na biegu jałowym przez
do końca jego skoku i utrzymując pedał przy- co najmniej 30 sekund.
spieszenia w tym położeniu przez cały czas Do czasu nagrzania silnika do temperatury nor-
pracy rozrusznika. malnej pracy silnik nie powinien rozwijać dużych
• Utrzymywać włączony rozrusznik przez 10 se- prędkości obrotowych; nie należy też gwałtownie
kund (chyba że silnik wcześniej zostanie uru- przyspieszać, zwłaszcza w okresie zimowym.
chomiony). Po dłuższej jeździe z dużą prędkością (lub
• Wyłączyć rozrusznik. w ciężkich warunkach terenowych albo w ulicz-
• Uruchamiać silnik w „normalny" sposób. nych korkach) przed zatrzymaniem silnika zale-
• Jeśli silnik nie zostanie uruchomiony, powtó- ca się pozostawienie go pracującego chwilę na
rzyć całą opisaną procedurę. biegu jałowym.
Uwaga. Nie wolno włączać rozrusznika na czas Po wyłączeniu gorącego silnika wentylator lub
dłuższy niż 10 sekund. wentylatory chłodnicy (napędzane elektrycznie)
mogą pracować jeszcze kilka minut (zależnie od
Uwagi eksploatacyjne stanu cieplnego silnika). Należy o tym pamiętać
• Nie zaleca się dłuższej jazdy ze świecącą się przy wszelkich czynnościach dokonywanych
lampką kontrolną rezerwy paliwa. Unierucho- w przedziale silnika podczas przerw w dłuższej
mienie silnika z powodu braku paliwa może jeździe lub bezpośrednio po przyjeździe na
nieodwracalnie uszkodzić katalizator spalin. miejsce.
• Należy stosować wyłącznie benzynę bezoło- Uwaga. Nie wolno uruchamiać silnika w po-
wiową. mieszczeniu zamkniętym. Spaliny są bardzo tok-
• Nie należy uruchamiać silnika za pomocą syczne.
pchania lub ciągnięcia samochodu.
• Nie należy parkować samochodu w miejscu Uruchamianie silnika za pomocą
pokrytym suchą trawą, liśćmi itp. materiałami akumulatora pomocniczego
łatwo palnymi. Wysoka temperatura katalizatora Jeśli akumulator samochodu ulegnie rozłado-
może wywołać pożar. waniu, można uruchomić silnik podłączając
18

17. Uruchamianie silnika
Docieranie samochodu
Podczas pierwszych 1600 km przebiegu należy
stopniowo zwiększać obciążenie silnika.
• Nie przekraczać prędkości 90 km/h i utrzymy-
wać prędkość obrotową silnika benzynowego
do 4000 obr/min, zaś wysokoprężnego — do
3000 obr/min.
• Unikać długotrwałej jazdy ze stałą prędkością
obrotową, zarówno dużą, jak i małą.
• Nie naciskać pedału przyspieszenia do końca
jego skoku i nie przyspieszać gwałtownie na
żadnym biegu oraz unikać gwałtownego rusza-
4 1 3 nia z miejsca.
Rys. 0.76. Schemat podłączenia akumulatora • W miarę możliwości unikać gwałtownego ha-
pomocniczego mowania.
1, 2, 3, 4 — kolejność podłączania przewodów
• Podczas pierwszych 800 km przebiegu nie
holować przyczepy.
Ponadto należy stopniowo zwiększać prędkość
inny, naładowany akumulator (np. innego sa- jazdy oraz osiągane przyspieszenia.
mochodu) według następującego sposobu (rys.
0.16). POSŁUGIWANIE SIĘ POSZCZEGÓLNYMI
• Za pomocą odpowiedniego przewodu rozru- PRZYRZĄDAMI SAMOCHODU
chowego (o dużym przekroju) połączyć naj-
pierw biegun dodatni akumulatora samochodu Zmiana biegów
z biegunem dodatnim akumulatora pomocni- Mechaniczna skrzynka przekładniowa
czego. Schemat zmiany biegów podano na gałce dźwi-
• Drugim przewodem rozruchowym połączyć gni (rys. 0.17).
biegun ujemny akumulatora pomocniczego z ma- W celu włączenia biegu wstecznego należy:
są uruchamianego samochodu (np. do nakrętki — przesunąć dźwignię zmiany biegów do poło-
górnego mocowania kolumny zawieszenia przed- żenia neutralnego i odczekać aż samochód się
niego). zatrzyma, a silnik będzie pracował z prędkością
Uwaga. Obie podane czynności należy wyko- biegu jałowego;
nać przy nie pracującym silniku. — odczekać kilka sekund, aby uniknąć zgrzy-
• Jeśli akumulator pomocniczy znajduje się tów i przy wciśniętym do oporu pedale sprzęgła
w innym samochodzie, uruchomić silnik tego przesunąć dźwignię zmiany biegów do skrajne-
samochodu i nieco zwiększyć jego prędkość go prawego położenia, a następnie do tyłu;
obrotową. — jeśli występują trudności z włączeniem biegu
• Uruchomić silnik samochodu o rozładowa- wstecznego, należy cofnąć dźwignię do położe-
nym akumulatorze. nia neutralnego, całkowicie zwolnić i ponownie
• Nie odłączać przewodów rozruchowych od wcisnąć pedał sprzęgła do oporu i przesunąć
akumulatora pomocniczego dopóki uruchomio- dźwignię zmiany biegów do skrajnego prawego
ny silnik pracuje na biegu jałowym ze zwiększo- położenia, a następnie do tyłu.
ną prędkością obrotową. Gdy prędkość obroto- Przy włączonym zapłonie włączenie biegu
wa zmniejszy się do normalnej prędkości biegu wstecznego powoduje równoczesne włączenie
jałowego, wówczas można odłączyć akumulator świateł cofania.
pomocniczy.
Uwaga. Nie wolno uruchamiać silnika w po- 3 5
mieszczeniu zamkniętym. Spaliny są bardzo tok-
syczne.
Paliwo
Należy stosować wyłącznie paliwo zalecane przez
producenta samochodu:
— do silników benzynowych: benzynę bezoło-
wiową o liczbie oktanowej co najmniej 95;
— do silników wysokoprężnych: olej napędowy
o liczbie cetanowej co najmniej 50.
Rys. 0.17. Schemat zmiany biegów skrzynki
Uwaga. Nie należy stosować żadnych dodatków mechanicznej
do benzyn. N — położenie neutralne, R — bieg wsteczny
19

18. Wiadomości wstępne
Uwaga Podczas jazdy nie należy wywierać wego oraz po naciśnięciu pedału hamulca. Jeśli
nacisku na dźwignię zmiany biegów, gdyż grozi nie naciśnie się na pedał hamulca, nastąpi
to uszkodzeniem widełek wewnętrznego mecha- powolne ruszenie samochodu.
nizmu zmiany biegów. Ponadto nie należy jeź-
dzić ze stopą cały czas opartą na pedale sprzę- „P" — postój (parking)
gła, lecz opierać ją na tym pedale tylko podczas Skrzynka przekładniowa i koła napędowe samo-
ruszania i zatrzymywania pojazdu oraz zmiany chodu (przednie) są zablokowane mechanicz-
biegów. nie. Dźwignię wyboru biegów można przesuwać
Zalecane minimalne prędkości zmiany biegów: do tego położenia wyłącznie przy nieruchomym
— z 1 na 2: 25 km/h; samochodzie. Przesunięcie dźwigni do położe-
— z 2 na 3: 40 km/h; nia „P" oraz wyprowadzenie z niego wymaga
— z 3 na 4: 65 km/h; naciśnięcia przycisku odblokowania, znajdują-
— z 4 na 5: 75 km/h. cego się z lewej strony gałki dźwigni.
Uwaga. Niezależnie od unieruchomienia samo-
chodu przez wybór położenia „P" zaleca się
Automatyczna skrzynka przekładniowa
włączenie hamulca awaryjnego.
W wersjach wyposażonych w automatyczną
skrzynkę przekładniową zastosowano skrzynkę „R" — bieg wsteczny
sterowaną elektronicznie z wyłącznikiem nadbie- Do tego położenia można przesuwać dźwignię
gu („Overdrive"). wyboru biegów tylko przy nieruchomym samo-
Dźwignia wyboru biegów skrzynki automatycz- chodzie, silniku pracującym z prędkością obro-
nej (rys. 0.18) może zajmować sześć położeń tową biegu jałowego oraz po naciśnięciu pedału
(trzy biegi do przodu, bieg wsteczny, położenie hamulca. Przesunięcie dźwigni do położenia „R"
neutralne oraz postojowe), oznaczonych u jej lub wyprowadzenie z niego wymaga naciśnięcia
podstawy, a ponadto ma dwa przyciski (wyłącz- przycisku odblokowania, umieszczonego z lewej
nik nadbiegu i przycisk odblokowania). strony gałki dźwigni.
Położenia dźwigni wyboru biegów „ N " — położenie neutralne
Uruchomienie silnika jest możliwe tylko w położe- W tym położeniu nie jest włączony żaden bieg
niach „P" lub „N" dźwigni wyboru biegów. i jest możliwe uruchomienie silnika. W przypad-
Uwaga. Przycisk odblokowania dźwigni wyboru ku nagłego zgaśnięcia silnika podczas jazdy
biegów, umieszczony z boku uchwytu dźwigni, można przesunąć dźwignię do położenia „N"
jest tak skonstruowany, że w celu przesunięcia i uruchomić silnik. Zatrzymując się na pochyło-
dźwigni z położenia „P" do każdego innego poło- ści, trzymając wciśnięty pedał hamulca, zaleca
żenia przy włączonym zapłonie (kluczyk w położe- się przesunąć dźwignię wyboru biegów do poło-
niu „ON") konieczne jest pełne wciśnięcie pedału żenia „N", aby uniknąć przegrzewania się auto-
hamulca. matycznej skrzynki przekładniowej.
Wciśnięcie przycisku odblokowania jest koniecz-
ne także w celu przesunięcia dźwigni wyboru „D" (z wciśniętym przyciskiem „O/D") — jazda
biegów do położenia „P" lub „R" oraz z położe- do przodu z możliwością włączania nadbiegu
nia „2" do „ 1 " . Do tego położenia można przesuwać dźwignię
Położenia „D", „R", „2" lub „ 1 " należy wybierać wyboru biegów tylko przy nieruchomym samo-
tylko podczas postoju samochodu, przy silniku chodzie, silniku pracującym z prędkością obro-
pracującym z prędkością obrotową biegu jało- tową biegu jałowego oraz po naciśnięciu pedału
hamulca.
Położenie to wykorzystuje się podczas normal-
nej jazdy. Zmiana biegów od 1. do 3. i redukcja
tych biegów oraz włączanie i wyłączanie nadbie-
gu następuje samoczynnie, stosownie do obcią-
żenia silnika i prędkości pojazdu oraz wybrane-
go programu jazdy. Automatyczne wykorzysty-
wanie nadbiegu przy odpowiedniej prędkości
jazdy samochodu, czyli czwartego biegu o prze-
łożeniu mniejszym od jedności, wymaga uprzed-
niego wciśnięcia przez kierowcę przycisku wy-
łącznika nadbiegu.
Uwaga. Podczas rozgrzewania się silnika nad-
bieg nie będzie włączany mimo wciśnięcia przy-
Rys. 0.18. Elementy sterowania skrzynki automatycznej cisku wyłącznika nadbiegu.
1 — dźwignia wyboru biegów, 2 — położenia dźwigni
wyboru biegów, 3 — przycisk odblokowania dźwigni
Ponowne naciśnięcie tego przycisku uniemożli-
wyboru biegów, 4 — przycisk wyłącznika nadbiegu „O/D" wia włączenie nadbiegu przez skrzynkę automa-
20

19. Posługiwanie s/ę poszczególnymi przyrządami samochodu
tyczną i jest to sygnalizowane zaświeceniem się zwiększenia przyspieszenia lub bardziej sku-
lampki kontrolnej w zestawie wskaźników. tecznego hamowania silnikiem uzyskuje się na-
ciskając do oporu pedał przyspieszenia.
„D" (z wyciśniętym przyciskiem „O/D") — jazda Uwaga. Przejście na niższy bieg można stoso-
do przodu bez możliwości włączania nadbiegu wać tylko przy takiej prędkości jazdy, przy której
Warunki przesunięcia dźwigni wyboru biegów do na niższym biegu silnik nie przekroczy dopusz-
tego położenia oraz zmiany biegów są identycz- czalnej prędkości obrotowej.
ne z opisanymi poprzednio, z tym, że nadbieg nie
jest włączany (przycisk wyłącznika nadbiegu wy- Uwagi eksploatacyjne
ciśnięty). Taki sposób ustawienia dźwigni wyboru
Przy niskiej temperaturze otoczenia należy chwi-
biegów należy wykorzystywać podczas jazdy w te-
lę poczekać przed przesunięciem dźwigni wybo-
renie pagórkowatym lub na drogach krętych.
ru biegów z położenia „P" lub „N" do położenia
Zapewnia on skuteczne hamowanie silnikiem,
„D" lub „R".
eliminując równocześnie bardzo częste w takich
warunkach samoczynne przełączanie skrzynki Nie wolno ręcznie zmieniać biegu na niższy przy
z biegu 3. do nadbiegu i odwrotnie. dużej prędkości obrotowej silnika i nie należy
naciskać pedału przyspieszenia podczas zmia-
„2" — automatyczna zmiana tylko biegów 1—2 ny położenia dźwigni wyboru biegów.
W tym położeniu nie włącza się 3. bieg ani W nieruchomym samochodzie należy zawsze
nadbieg. Położenie to należy wykorzystywać pod- naciskać na pedał hamulca, jeśli przy pracują-
czas jazdy w terenie górzystym lub na bardzo cym silniku dźwignia wyboru biegów znajduje
krętych drogach. Zapewnia ono zwiększoną sku- się w położeniu innym niż „P" lub „N" (włączony
teczność hamowania silnikiem i chroni przed zbyt jest bieg), gdyż samochód może niespodziewa-
częstą samoczynną zmianą biegów z 2. na 3. nie ruszyć z miejsca.
i odwrotnie. Położenie to zaleca się także pod- Jeśli podczas jazdy przez nieuwagę przesunięto
czas holowania innego samochodu oraz podczas dźwignię wyboru biegów do położenia „N", to
ruszania na drodze oblodzonej lub ośnieżonej. przed przesunięciem jej w położenie „D" należy
Uwaga. Nie należy przesuwać dźwigni wyboru chwilę odczekać, aż prędkość obrotowa silnika
biegów do położenia „2" przy prędkości jazdy zmniejszy się do prędkości biegu jałowego.
większej niż 95 km/h. Po ustawieniu dźwigni Nie wolno wybierać położeń „ 1 " , „2" oraz „D",
wyboru biegów w położeniu „2" nie należy gdy samochód toczy się do tyłu oraz położenia
przekraczać prędkości 95 km/h. „R", gdy toczy się on do przodu.
Podczas postoju na poziomej nawierzchni do
„ 1 " — włączony stale 1. bieg unieruchomienia samochodu wystarcza zablo-
W tym położeniu stale jest włączony 1. bieg kowanie skrzynki przez przesunięcie dźwigni
i samoczynnie nie może ulec zmianie. Położenie wyboru biegów w położenie „P". Natomiast na
to należy stosować wyłącznie w celu uzyskania pochyłości przed wybraniem położenia „P" nale-
bardzo intensywnego hamowania silnikiem przy ży uruchomić hamulec awaryjny.
małych prędkościach jazdy oraz gdy warunki Niemożliwe jest uruchomienie silnika pchaniem
drogowe wymagają bardzo dużej siły napędo- lub ciągnięciem samochodu.
wej na kołach przy małej prędkości jazdy, np. na
bardzo stromych wzniesieniach i przy prędkości Układ kierowniczy ze wspomaganiem
jazdy poniżej 50 km/h. Nie należy długo przytrzymywać kierownicy skrę-
Uwaga. Długotrwała jazda przy ustawieniu dźwi- conej maksymalnie, gdyż grozi to uszkodzeniem
gni wyboru biegów w położeniu „ 1 " lub „2" pompy hydraulicznej układu wspomagania.
i bardzo dużych obciążeniach silnika grozi prze- Przy nie pracującym silniku układ wspomagania
grzaniem i uszkodzeniem automatycznej skrzyn- nie działa.
ki przekładniowej. W miarę możliwości należy
wykorzystywać położenie „D", włączając położe- Układ przeciwblokujący ABS
nia „2" i „ 1 " tylko wówczas, gdy jest to absolut- Układ ABS, przeciwdziałający blokowaniu kół
nie niezbędne i powracając do położenia „D", podczas hamowania, jest włączany samoczyn-
gdy tylko jest to możliwe. nie po każdym uruchomieniu silnika i przekro-
Nie należy przesuwać dźwigni wyboru biegów czeniu pewnej minimalnej prędkości jazdy. Roz-
do położenia „ 1 " przy prędkości jazdy większej poznaje on różnice prędkości obrotowej kół
niż 50 km/h. Po ustawieniu dźwigni wyboru samochodu i uniemożliwia ich zablokowanie
biegów w położeniu „ 1 " nie należy przekraczać podczas gwałtownego hamowania.
prędkości 50 km/h. Należy pamiętać, że układ ten nie zmniejsza
drogi hamowania, która zależy od stanu na-
Kick-down wierzchni drogi oraz warunków jazdy. Głównym
Przy dźwigni wyboru biegów ustawionej w poło- zadaniem tego układu jest zachowanie kierowal-
żeniu „D" wymuszenie redukcji biegu w celu ności samochodu podczas hamowania i umoż-
21

20. Wiadomości wstępne
liwienie ominięcia ewentualnych przeszkód na ciu drzwi kierowcy włącza się brzęczyk. Sygnał
drodze. ten wyłącza się po zamknięciu drzwi, wyłączeniu
Lampka kontrolna układu ABS, umieszczona świateł lub uruchomieniu silnika.
w zestawie wskaźników, po włączeniu zapłonu
powinna zaświecić się na kilka sekund i zga- Światła pozycyjne
snąć. Jeśli nie zaświeca się lub nie gaśnie albo Obrócenie pierścienia na końcu dźwigni lewego
zaświeci się podczas jazdy, oznacza to, że układ przełącznika zespolonego do położenia (1, rys
przeciwblokujący jest niesprawny. Wówczas sa- 0.19) powoduje włączenie świateł pozycyjnych,
moczynnie układ ABS zostaje wyłączony i nie oświetlenia tablicy rejestracyjnej oraz oświetle-
wywiera wpływu na działanie układu hamulco- nia zestawu wskaźników.
wego. Możliwa jest dalsza jazda, należy jednak
zachować szczególną ostrożność na śliskiej na- Światła mijania i drogowe
wierzchni. Pilnie trzeba usunąć niesprawność Obrócenie pierścienia na dźwigni lewego prze-
tego układu w specjalistycznej stacji obsługi. łącznika zespolonego do położenia (2, rys. 0.19)
powoduje włączenie świateł mijania lub drogo-
Uwagi eksploatacyjne wych, w zależności od położenia przełącznika
Układ ABS zaczyna działać podczas intensyw- świateł (3, rys. 0.19) uruchamianego prostopa-
nego hamowania przy prędkości jazdy większej dłym do koła kierownicy przesunięciem dźwigni
niż 10 km/h. lewego przełącznika zespolonego. Przyciągnię-
Prawidłowe działanie układu ABS podczas in- cie tej dźwigni do kierownicy włącza światła
tensywnego hamowania powoduje niewielkie mijania, przesunięcie jej w kierunku przeciwnym
pulsowanie pedału hamulca o dużej częstotliwo- włącza światła drogowe. Włączeniu świateł dro-
ści wyczuwalne przez kierowcę. gowych towarzyszy zaświecenie niebieskiej lamp-
Włączeniu układu ABS towarzyszy charaktery- ki kontrolnej w zestawie wskaźników.
styczny szum (stukanie) w przedziale silnika
(jest to zjawisko normalne). Sygnał świetlny
Przy ustawieniu pierścienia na dźwigni lewego
Oświetlenie i sygnalizacja przełącznika zespolonego w położeniu (0, rys.
0.19) przyciągnięcie dźwigni tego przełącznika
Przełącznik oświetlenia zewnętrznego do kierownicy powoduje włączenie świateł dro-
Dźwignia przełącznika oświetlenia zewnętrzne- gowych (sygnał świetlny); zwolnienie tej dźwigni
go, świateł i kierunkowskazów znajduje się po wyłącza światła drogowe.
lewej stronie pod kierownicą (tzw. lewy przełącz-
nik zespolony). Kierunkowskazy
Pierścień, umieszczony na końcu dźwigni lewe- Kierunkowskazy działają tylko przy włączonym
go przełącznika zespolonego, może zajmować zapłonie (kluczyk w położeniu „ON").
trzy położenia (rys. 0.19): Przesunięcie dźwigni lewego przełącznika ze-
- (0) — wyłączone oświetlenie zewnętrzne (dzia- spolonego równolegle do koła kierownicy włą-
ła sygnał świetlny); cza kierunkowskazy niezależnie od tego, jakie
- (1) — włączone światła pozycyjne (oraz oświe- światła zewnętrzne są włączone. Przesunięcie
tlenie tablicy rejestracyjnej i oświetlenie zestawu dźwigni do góry włącza prawe kierunkowskazy,
wskaźników); zaś przesunięcie jej na dół — lewe kierunkow-
- (2) — włączone światła mijania lub drogowe skazy. Wyłączenie kierunkowskazów następuje
(sposób przełączania świateł — patrz dalszy samoczynnie podczas powrotnego ruchu koła
opis). kierownicy po skręcie samochodu.
Uwaga. W celu zasygnalizowania manewru zmia-
Brzęczyk sygnalizujący pozostawienie ny pasa ruchu, zwłaszcza na autostradzie, nie
włączonych świateł zewnętrznych trzeba przesuwać dźwigni przełącznika kierun-
Jeśli po unieruchomieniu silnika pozostawiono kowskazów do końca skoku, lecz tylko do pierw-
włączone oświetlenie zewnętrzne, to po otwar- szego oporu (bez jego pokonywania). Po zakoń-
czeniu manewru wystarczy zwolnić nacisk na
dźwignię przełącznika kierunkowskazów, która
samoczynnie powróci wówczas do położenia
neutralnego (mały kąt skrętu koła kierownicy nie
uruchamia mechanizmu samoczynnego wyłą-
czenia dźwigni przełącznika kierunkowskazów).
Rys. 0.79. Położenia przełącznika oświetlenia
zewnętrznego Tylne światło przeciwmgłowe
0 — wyłączone oświetlenie zewnętrzne, 1 — włączone
światła pozycyjne, 2 — włączone światła mijania lub Tylne światło przeciwmgłowe świeci się tylko
drogowe wtedy, gdy są włączone światła mijania lub
22

21. Posługiwanie s/ę poszczególnymi przyrządami samochodu
Korektor ustawienia reflektorów
(w niektórych wersjach wyposażenia)
Korektor ustawienia reflektorów, za pomocą si-
łowników umieszczonych przy obu reflektorach,
umożliwia zdalną (z miejsca kierowcy) zmianę
położenia reflektorów w płaszczyźnie pionowej
w celu dostosowania położenia wysokości wiąz-
ki świateł reflektorów do obciążenia samochodu
tak, aby nie oślepiać innych użytkowników dro-
gi, zapewniając równocześnie właściwe oświe-
tlenie drogi przed samochodem.
Do korekcji ustawienia reflektorów w płaszczyź-
nie pionowej służy pokrętło korektora (1, rys.
0.21 A) znajdujące się po lewej stronie tablicy
Rys. 0.20. Wyłącznik tylnego światła przeciwmgłowego
lub tylnego i przednich świateł przeciwmgłowych
nowszej wersji
A — wersja nie wyposażona w przednie światła
przeciwmgłowe, B — wersja wyposażona w przednie
światła przeciwmgłowe
światła drogowe. W starszych wersjach wyłącz-
nik tylnego światła przeciwmgłowego (12, patrz
rys. 0.1 OA) znajdował się w środkowej części
tablicy rozdzielczej i zawierał lampkę sygnaliza-
cji włączenia tylnego światła przeciwmgłowego.
W nowszych wersjach wyłącznik ten znajduje
się w lewym przełączniku zespolonym (rys.
0.20).
Przednie światła przeciwmgłowe
(w niektórych wersjach wyposażenia)
Przednie światła przeciwmgłowe świecą się tyl-
ko wtedy, gdy są włączone światła pozycyjne
lub światła mijania. W starszych wersjach wy-
łącznik przednich świateł przeciwmgłowych (1,
patrz rys. 0.1 OA) znajdował się po lewej stronie
tablicy rozdzielczej. W nowszych wersjach wy-
łącznik ten znajduje się w lewym przełączniku
zespolonym (rys. 0.20B).
Światła awaryjne
Włącznik świateł awaryjnych znajduje się w środ-
kowej części tablicy rozdzielczej pod środkowy-
mi nawietrznikami. Włączenie go powoduje mi-
ganie wszystkich kierunkowskazów. Światła awa-
ryjne powinny być włączane w razie awaryjnego
unieruchomienia samochodu w miejscu, w któ-
rym pojazd zagraża bezpieczeństwu ruchu. Włą-
czenie świateł awaryjnych jest sygnalizowane
miganiem lampki kontrolnej w zestawie wskaźni-
ków. Światła awaryjne działają także przy wyłą-
czonym zapłonie.
Uwaga. Po włączeniu świateł awaryjnych włą- Rys. 0.21. Pokrętło (1) korektora ustawienia świateł
czenie prawych lub lewych kierunkowskazów reflektorów
jest niemożliwe. A — miejsce umieszczenia, B — dwie odmiany pokrętła
23

22. Wiadomości wstępne
rozdzielczej. Występują dwie odmiany pokrętła
(rys. 0.21 B). Obracając pokrętło w położenia
o większych wartościach oznaczeń obniża się
strumień świateł reflektorów; obracając w kie-
runku położenia zerowego — podnosi się stru-
mień świateł reflektorów.
Poszczególne położenia pokrętła odpowiadają
następującym stanom obciążenia samochodu.
„0" — tylko kierowca lub kierowca i pasażer na Rys. 0.23. Lampa do czytania
przednim siedzeniu oraz pusty bagażnik.
„ 1 " — cztery lub pięć osób w samochodzie oraz
pusty bagażnik.
„2" — cztery lub pięć osób w samochodzie oraz Oświetlenie bagażnika
bagażnik obciążony masą do 90 kg; Oświetlenie bagażnika włącza się po otwarciu
„3" — tylko kierowca oraz bagażnik obciążony pokrywy bagażnika. Po zamknięciu pokrywy!
masą ok. 290 kg. światło gaśnie.
Uwaga. Podczas regulacji ustawienia świateł
reflektorów za pomocą specjalnych przyrządów Wymiana żarówek
optycznych (patrz rozdz. 11) pokrętło korektora Wykaz żarówek podano w rozdziale 11.1.
ustawienia reflektorów powinno znajdować się Uwaga. Podczas wymiany szklanej części żaró-i
w położeniu „0".
wek halogenowych (światła mijania i drogowej
Podczas holowania przyczepy pokrętło korekto- oraz przednie światła przeciwmgłowe) nie wolno!
ra ustawienia reflektorów powinno znajdować
się w położeniu „2" lub „3".
Sygnał dźwiękowy
W wersjach nie wyposażonych w poduszkę
powietrzną kierowcy sygnał dźwiękowy włącza
się przyciskiem w środkowej części koła kierow-
nicy, natomiast w wersjach wyposażonych w po-
duszkę powietrzną kierowcy — przyciskami
umieszczonymi w górnych ramionach koła kie-
rownicy.
Lampa oświetlenia wnętrza
Lampa oświetlenia wnętrza (rys. 0.22) zawiera
przesuwny wyłącznik. W położeniu środkowym
tego wyłącznika po otwarciu dowolnych drzwi
lampa się zaświeca. W dwóch innych położe-
niach wyłącznika lampa jest stale włączona (po-
łożenie „ON") albo wyłączona (położenie „OFF").
Lampa do czytania
Naciśnięcie wyłącznika, umieszczonego pod
osłoną żarówki, włącza tę lampę, powtórne naci-
śnięcie tego wyłącznika ją wyłącza (rys. 0.23).
Rys. 0.24. Wymontowanie żarówki świateł mijania
i drogowych
A — widok złącza przewodów elektrycznych żarówki
pokrywy
1 — pokrywa żarówki, 2 — kierunek odkręcania,
3 — kierunek zakręcania
Rys. 0.22. Lampa oświetlenia wnętrza B — widok osłony gumowej żarówki
0 — położenie włączenia po otwarciu drzwi, 1 — osłona gumowa
1 — położenie stałego włączenia światła, 2 — położenie C — widok żarówki i sprężyny mocującej
wyłączenia światła 1 — sprężyna mocująca
24

23. Wymiana żarówek
dotykać palcami oraz czyścić materiałami pozo- • Założyć do reflektora oprawkę wraz z żarów-
stawiającymi „włoski". W razie dotknięcia część ką przedniego światła pozycyjnego i obrócić ją
szklaną należy umyć alkoholem. zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
Po każdej wymianie żarówki świateł mijania
i drogowych należy sprawdzić i w razie potrze- Żarówki kierunkowskazów przednich
by wyregulować ustawienie świateł reflektorów. Lampy kierunkowskazów przednich znajdują się
w przedniej części błotników przednich, obok
Żarówki świateł mijania i drogowych reflektorów.
Żarówki świateł mijania i drogowych są dostęp- • Wykręcić wkręt mocowania lampy kierunkow-
ne z wnętrza przedziału silnika. skazu przedniego (1, rys. 0.26).
• Otworzyć pokrywę przedziału silnika. • Wysunąć lampę kierunkowskazu do przodu.
• Odłączyć przewód masy od akumulatora. • Obrócić oprawkę żarówki w kierunku przeciw-
• Zsunąć złącze przewodów elektrycznych ża- nym do ruchu wskazówek zegara i wyjąć ją z
rówki świateł mijania i drogowych po naciśnięciu lampy wraz z żarówką.
z obu stron na złącze (rys. 0.24A). • Obrócić i wyjąć żarówkę z oprawki.
• Odkręcić pokrywę żarówki (w kierunku ozna- • Wcisnąć nową żarówkę i obrócić ją w opraw-
czonym „OPEN") i zdjąć ją. ce w celu zablokowania.
• Zdjąć osłonę gumową żarówki (rys. 0.24B). • Wykonać pozostałe czynności zamontowania
• Ścisnąć i obrócić sprężynę mocującą (1, rys. w kolejności odwrotnej do podanej podczas jej
24C). wymontowania.
• Wyjąć żarówkę.
• Założyć nową żarówkę i zapiąć sprężynę Żarówki przednich świateł przeciwmgłowych
mocującą. (w niektórych wersjach wyposażenia)
• Założyć osłonę gumową oraz pokrywę żarów- • Płaskim wkrętakiem z ostrzem owiniętym ście-
ki. Nasunąć złącze przewodów elektrycznych na reczką podważyć i zdjąć osłonę wkrętów moco-
końce żarówki. wania reflektora przedniego światła przeciw-
mgłowego (rys. 027A).
Żarówki przednich świateł pozycyjnych
• Wyjąć z reflektora oprawkę wraz z żarówką
światła pozycyjnego, po uprzednim obróceniu
jej oprawki przeciwnie do ruchu wskazówek
zegara (rys. 0.25).
• Wyciągnąć żarówkę z oprawki.
• Założyć do oprawki nową żarówkę przednie-
go światła pozycyjnego.
Rys. 0.26. Wymiana żarówki kierunkowskazu
przedniego
Rys. 0.25. Wymontowanie żarówki przedniego światła A — wykręcanie wkręta mocowania lampy, B — wyjmowanie
pozycyjnego żarówki
1 — złącze przewodów, 2 — żarówka 1 — wkręt mocowania lampy kierunkowskazu przedniego
25

24. Wiadomości wstępne
• Wykręcić dwa wkręty mocujące reflektor prze-
ciwmgłowy do zderzaka przedniego (rys. 0.27B).
• Wysunąć reflektor przeciwmgłowy do przodu.
• Odkręcić pokrywę reflektora przeciwmgłowe-
go (rys. 0.27C).
• Zdjąć sprężynę mocowania żarówki.
• Wyjąć żarówkę przedniego światła przeciwm-
głowego.
• Podczas zakładania nowej żarówki ustawić
naprzeciw siebie wycięcia oprawki oraz występy
płytki jej mocowania.
• Wykonać pozostałe czynności zamontowania
w kolejności odwrotnej do podanej podczas jej
wymontowania.
Żarówki kierunkowskazów bocznych
Wymiana żarówki wymaga wymontowania lam-
py kierunkowskazu bocznego z błotnika przed-
niego.
• Nacisnąć od przodu samochodu i wyjąć lam-
pę kierunkowskazu bocznego (rys. 0.28A).
• Obrócić oprawkę i wyjąć oprawkę wraz z ża-
rówką (rys. 0.28B).
• Wyjąć żarówkę z oprawki i założyć nową Rys. 0.28. Wymiana żarówki kierunkowskazu bocznego
żarówkę. A — wyjmowanie lampy kierunkowskazu bocznego
z błotnika, B — wyjmowanie żarówki z lampy '
• Wykonać pozostałe czynności zamontowania]
w kolejności odwrotnej do podanej podczas jej ]
wymontowania. j
Żarówki tylnych lamp zespolonych j
Uwaga. Tylne lampy zespolone są dzielone.
Żarówki kierunkowskazu tylnego oraz światła]
hamowania i pozycyjnego tylnego znajdują siei
w błotniku tylnym. Natomiast żarówki tylnego i
światła przeciwmgłowego i światła cofania są;
umieszczone w pokrywie bagażnika (sedan) lub j
w drzwiach tyłu nadwozia (hatchback). j
Żarówki kierunkowskazu tylnego oraz światła
hamowania i pozycyjnego tylnego
• Obrócić nakrętkę mocowania pokrywy tylnej!
lampy zespolonej we wnętrzu bagażnika. j
• Pociągnąć i zdjąć pokrywę tylnej lampy ze-:
spolonej do wnętrza bagażnika.
• Obrócić i wyjąć oprawkę odpowiedniej żarów-i
ki (rys. 0.29). I
• Wymienić żarówkę. ]
• Wykonać pozostałe czynności zamontowania!
w kolejności odwrotnej do podanej podczas jej i
wymontowania. !
Żarówki tylnego światła przeciwmgłowego ]
Rys. 0.27. Wymiana żarówki przedniego światła i światła cofania j
przeciwmgłowego Wersja czterodrzwiowa (sedan)
A — wyjmowanie osłony wkrętów mocowania, • Otworzyć pokrywę bagażnika. I
B — wyjmowanie lampy po wykręceniu dwóch wkrętów
mocowania, C — wyjmowanie żarówki • Obrócić trzy nakrętki mocowania i zdjąć po-j
1 — wkrętak płaski, 2 — szmatka krywę tylnej lampy zespolonej (rys. 0.30). i
26

25. Wymiana żarówek
Wersja trzy- i pięciodrzwiowa (hatchback)
• Otworzyć drzwi tyłu nadwozia.
• Nacisnąć zatrzask sprężysty i zdjąć pokrywę
tylnej lampy zespolonej (rys. 0.31).
Wszystkie wersje nadwozia
• Obrócić i wyjąć odpowiednią oprawkę wraz
z żarówką.
• Obrócić i wyjąć żarówkę z oprawki, włożyć
nową żarówkę i obrócić ją w przeciwną stronę
do oporu.
• W celu zamontowania wykonać czynności
w kolejności odwrotnej do opisanej podczas
wymontowania.
Żarówka dodatkowego światła hamowania
Wersja czterodrzwiowa (sedan)
• Otworzyć pokrywę bagażnika.
• Obrócić odpowiednią żarówkę (sześć żaró-
wek w lampie) o 1/4 obrotu i wyjąć z lampy (rys.
0.32) znajdującej się w pokrywie bagażnika.
• Umieścić nową żarówkę w lampie i obrócić ją
do oporu.
• Zamknąć pokrywę bagażnika.
Rys. 0.29. Żarówki kierunkowskazu tylnego oraz
światła hamowania i pozycyjnego tylnego lampy
umieszczonej na tylnym błotniku Rys. 0.30. Żarówki tylnego światła przeciwmgłowego
A — sedan, B — hatchback i światła cofania wersji sedan
1 — żarówka kierunkowskazu tylnego, 2 — żarówka 1 — pokrywa, 2 — żarówka światła cofania, 3 — żarówka
światła hamowania i pozycyjnego tylnego tylnego światła przeciwmgłowego
27

26. Wiadomości wstępne
Rys. 0.33. Żarówka dodatkowego światła hamowania
wersji hatchback
1 — pokrywa lampy, 2 — żarówka
Żarówki oświetlenia tablicy rejestracyjnej
• Otworzyć pokrywę bagażnika (sedan) lub drzwi
tyłu nadwozia (hatchback).
• Wykręcić dwa wkręty mocowania odpowied-
niej lampy oświetlenia tablicy rejestracyjnej (rys. i
0.34).
• Wyjąć lampę, obrócić oprawkę żarówki i wy-
jąć ją z lampy wraz z żarówką.
Rys. 0.31. Żarówki tylnego światła przeciwmgłowego • Wymienić żarówkę.
i światła cofania wersji hatchback • W celu zamontowania wykonać czynności
1 — pokrywa, 2 — żarówka światła cofania, 3 — żarówka w kolejności odwrotnej do opisanej podczas]
tylnego światła przeciwmgłowego wymontowania.
B
Rys. 0.32. Żarówki dodatkowego światła hamowania
wersji sedan
Wersja trzy- i pięciodrzwiowa (hatchback)
• Otworzyć drzwi tyłu nadwozia.
• Odkręcić dwa wkręty mocujące pokrywę lam-
py dodatkowego światła hamowania i zdjąć tę
pokrywę.
• Obrócić o 1/4 obrotu oprawkę żarówki i wyjąć
ją z lampy wraz z żarówką (rys. 0.33).
• Obrócić i wyjąć żarówkę z oprawki, umieścić
w oprawce nową żarówkę i obrócić ją do oporu.
• W celu zamontowania wykonać czynności Rys. 0.34. Wymiana żarówki lampy oświetlenia tablicy
rejestracyjnej
w kolejności odwrotnej do opisanej podczas A — wykręcanie wkrętów mocujących lampę,
wymontowania. B — wymiana żarówki
28

27. Wycieraczki i spryskiwacze
Wycieraczki i spryskiwacze
Wycieraczka szyby przedniej
Wycieraczka szyby przedniej działa wyłącznie przy
włączonym zapłonie (kluczyk w położeniu „ON").
Dźwignia przełącznika wycieraczek i spryskiwa-
czy szyb znajduje się pod kierownicą, po jej
prawej stronie. Wycieraczkę szyby przedniej uru-
chamia się przesuwając tę dźwignię z góry na
dół w płaszczyźnie równoległej do koła kierow-
nicy. Przyciągnięcie dźwigni do koła kierownicy
uruchamia spryskiwacz szyby przedniej.
Położenia dźwigni są następujące (rys. 0.35A):
- (0) — wyłączona wycieraczka szyby przed-
niej;
- (1) — włączona praca przerywana wycieracz-
ki szyby przedniej (patrz uwaga niżej);
- (2) — włączona wolna praca wycieraczki szy-
by przedniej;
- (3) — włączona szybka praca wycieraczki szy-
by przedniej.
Uwaga. Regulacji czasu przerwy (od 2 do 20
sekund) między kolejnymi ruchami wycieraków
podczas przerywanej pracy wycieraczki szyby przed-
niej dokonuje się obrotem pokrętła (4, rys. 0.35A).
W niektórych wersjach występuje wycieraczka szy-
by przedniej bez możliwości regulacji czasu prze-
rwy podczas pracy przerywanej (rys. 0.35B).
Spryskiwacz szyby przednie}
Przyciągnięcie dźwigni przełącznika wycieraczek
i spryskiwaczy szyb w kierunku (5) włącza się
spryskiwacz szyby przedniej, który działa do
chwili zwolnienia nacisku na dźwignię.
Uwaga. Nie należy spryskiwać szyby przedniej
dłużej niż 30 sekund oraz włączać spryskiwacza
szyby przedniej, gdy zbiornik płynu jest pusty.
Kierunek strumienia płynu wytryskującego z dysz
spryskiwacza szyby przedniej można wyregulo-
wać za pomocą igły włożonej w dyszę spryski-
wacza szyby na pokrywie przedziału silnika.
Spryskiwacz reflektorów
(w niektórych wersjach wyposażenia)
Przycisk wyłącznika spryskiwaczy reflektorów
(13, patrz rys. 0.10) znajduje się w środkowej
części tablicy rozdzielczej.
Wycieraczka i spryskiwacz szyby tylnej
(w wersjach hatchback) Rys. 0.35. Położenia dźwigni przełącznika wycieraczki
Oba urządzenia działają tylko wówczas, gdy i spryskiwacza szyby przedniej
kluczyk wyłącznika zapłonu znajduje się w poło- A — wersje sedan (rys. górny) i hatchback (rys. dolny)
żeniu „ON". z możliwością regulacji czasu przerwy podczas pracy
przerywanej obrotem pokrętła umieszczonego na końcu
Pierścień, znajdujący się na dźwigni przełączni- dźwigni, B — wersja sedan bez możliwości regulacji
ka wycieraczek i spryskiwaczy szyb, może zaj- czasu przerwy podczas pracy przerywanej
mować następujące położenia (rys. 0.36): 0 — wycieraczka wyłączona, 1 — włączona praca
- (1) — wyłączona wycieraczka szyby tylnej; przerywana wycieraczki, 2 — włączona wolna praca
wycieraczki, 3 — włączona szybka praca wycieraczki,
- (2) — włączona praca przerywana wycieracz- 4 — pokrętło regulacji czasu przerwy podczas pracy
ki szyby tylnej (obrót pierścienia zgodny z ru- przerywanej wycieraczki, 5 — włączenie spryskiwacza
chem wskazówek zegara); szyby przedniej
29

28. Wiadomości wstępne
Rys. 0.36. Położenia przełącznika wycieraczki
i spryskiwacza szyby tylnej wersji hatchback
1 — wycieraczka wyłączona, 2 — włączona praca przerywana
wycieraczki, 3 — włączona praca ciągła wycieraczki,
4 — włączona praca ciągła wycieraczki i spryskiwacz szyby Rys. 0.38. Usytuowanie korka wlewu zbiornika
tylnej, 5 — włączony tylko spryskiwacz szyby tylnej spryskiwaczy reflektorów
- (3) — włączona praca ciągła wycieraczki szy-
by tylnej (obrót pierścienia zgodny z ruchem - (5) — włączony tylko spryskiwacz szyby tyl- |
wskazówek zegara); nej (obrót pierścienia przeciwny do ruchu wska- ;
- (4) — włączona praca ciągła wycieraczki i spry- zówek zegara).
skiwacz szyby tylnej (obrót pierścienia zgodny Uwaga. Nie należy spryskiwać szyby tylnej dłu- j
z ruchem wskazówek zegara); żej niż 30 sekund oraz włączać spryskiwacza j
szyby tylnej, gdy zbiornik płynu jest pusty. j
Zbiorniki spryskiwaczy szyb i reflektorów
A Zbiornik spryskiwaczy szyb (rys. 0.37) znajduje j
się w prawym przednim rogu przedziału silnika, j
obok zbiornika wyrównawczego układu chło-1
dzenia. Usytuowanie zbiornika spryskiwacza re-1
flektorów (jeśli występuje w danej wersji samo- •
chodu) przedstawiono na rysunku 0.38.
Wycieraki wycieraczek
Ze względów bezpieczeństwa wycieraki wycie- j
raczek muszą zawsze dobrze oczyszczać szyby.
Dlatego zaleca się wymianę wycieraków dwa
razy do roku (nie należy wymieniać wycieraków
rzadziej niż raz na rok — przed zimą).
Wymiana wycieraków '
• Podnieść ramię wycieraka. j
• Obrócić ramię wycieraka do poziomu.
• Wcisnąć dźwignię blokującą zatrzask na koń-
cu ramienia wycieraka i zdjąć wycierak (rys.
0.39). i
• W celu założenia wycieraka wykonać czynno-1
ści w kolejności odwrotnej do opisanej poprzed-!
nio, zwracając uwagę na charakterystyczny |
trzask, który powinien być słyszalny po zabloko- i
waniu zatrzasku.
Przewietrzanie i ogrzewanie wnętrza i
Przewietrzanie wnętrza samochodu
Powietrze dostaje się do wnętrza samochodu |
przez: j
— nawietrzniki o regulowanej intensywności i re-1
Rys. 0.37. Usytuowanie korka wlewu zbiornika gulowanym kierunku nawiewu — dwa boczne j
spryskiwaczy szyb w przedziale silnika (A)
i sprawdzanie poziomu płynu (B) (po obu stronach tablicy rozdzielczej) oraz dwa
1 — korek wlewu, 2 — otwór w korku środkowe;
30

29. Przewietrzanie i ogrzewanie wnętrza
Rys. 0.39. Zdejmowanie
wycieraka
A — wciskanie zatrzasku,
B — zdejmowanie wycieraka
z ramienia
— nawietrzniki o stałym kierunku nawiewu, skie- ści nawiewu można zamknąć nawietrzniki środ-
rowanym na szybę przednią, na szyby boczne kowe) .
i w kierunku podłogi samochodu.
Regulacja intensywności nadmuchu powietrza
Regulacja przewietrzania i ogrzewania Do regulacji intensywności nadmuchu powie-
Elementy regulacyjne znajdują się na środkowej trza we wnętrzu, wymuszanego za pomocą
konsoli (rys. 0.40). Są to trzy pokrętła (regulacji dmuchawy, służy pokrętło (1). W skrajnym le-
intensywności nadmuchu, ogrzewania i rozdzia- wym położeniu tej dźwigni dmuchawa jest wy-
łu nawiewu powietrza) oraz przycisk wyłącznika łączona. Przesuwanie dźwigni w prawo zwięk-
recyrkulacji powietrza. sza intensywność nadmuchu powietrza przez
dmuchawę. Intensywność nadmuchu powietrza
Regulacja ogrzewania praktycznie nie zależy od prędkości jazdy sa-
Pokrętłem (2, rys. 0.40) obróconym w lewo do mochodu.
oporu (oznaczenie niebieskie) wyłącza się ogrze-
wanie wnętrza. W miarę obracania w prawo Zamknięty obieg powietrza we wnętrzu
(zgodnie z ruchem wskazówek zegara) zwiększa (recyrkulacja powietrza)
się ogrzewanie wnętrza (oznaczenie czerwone). Powietrze do przewietrzania wnętrza w normal-
nych warunkach jazdy jest pobierane z zewnątrz
Regulacja rozdziału nawiewu powietrza samochodu. Jednak w specyficznych warun-
Pokrętło (3) może zajmować pięć położeń od kach jazdy, na przykład podczas przejazdu przez
skrajnego lewego do prawego (w kierunku ru- odcinek drogi o dużym zapyleniu powietrza,
chu wskazówek zegara): zadymieniu lub w tunelu, można zapewnić za-
— nawiew powietrza nawietrznikami środkowy- mknięty obieg powietrza w samochodzie, izolu-
mi i bocznymi; jąc jego wnętrze od otoczenia. Wprowadzenie
— nawiew powietrza zewnętrznego nawietrzni- zamkniętego obiegu powietrza (tzw. recyrkulację
kami środkowymi i bocznymi, a powietrza ogrza- powietrza) uzyskuje się wciskając przycisk (4)
nego w kierunku podłogi; wyłącznika. Włączeniu recyrkulacji powietrza to-
— nawiew powietrza tylko w kierunku podłogi; warzyszy zaświecenie się lampki kontrolnej wy-
— nawiew powietrza w kierunku podłogi, na łącznika.
szybę przednią i na szyby boczne; Uwaga. Wprowadzenie zamkniętego obiegu
— nawiew powietrza na szybę przednią i na powietrza (recyrulacji powietrza) przyspiesza tak-
szyby boczne (w celu zwiększenia skuteczno- że nagrzanie wnętrza samochodu.
Rys. 0.40. Elementy regulacji przewietrzania,
ogrzewania i klimatyzacji wnętrza
1 — pokrętło regulacji intensywności nadmuchu
powietrza, 2 — pokrętło regulacji ogrzewania
wnętrza, 3 — pokrętło regulacji rozdziału nawiewu
powietrza, 4 — przycisk zamkniętego obiegu
powietrza we wnętrzu (recyrkulacji powietrza),
5 — przycisk wyłącznika klimatyzacji z lampką
kontrolną

30. Wiadomości wstępne
Dłuższe korzystanie z zamkniętego obiegu po- Przykłady regulacji
wietrza we wnętrzu samochodu powoduje ro- 1. Ogrzewanie i przewietrzanie — patrz opis;
szenie szyb oraz zmniejsza zawartość tlenu. przykładów regulacji ogrzewania i przewietrza-:
Dlatego zaleca się możliwie szybkie przywróce- nia bez klimatyzacji. i
nie normalnego przewietrzania wnętrza samo- 2. Szybkie obniżenie temperatury wewnątrz sa-j
chodu. mochodu — przycisk (4) powinien być w poło-]
żeniu wyłączonym, pokrętło (2) obrócić do opo-,
Przykłady regulacji przewietrzania
ru w lewo, pokrętło (1) ustawić w położeniu i
i ogrzewania
stosownym do żądanej intensywności nawiewu i
1. Odmrażanie i usuwanie roszenia szyby przed- powietrza, a pokrętło (3) — w położeniu skiero-j
niej — przycisk (4) powinien być w położeniu wania nadmuchu do nawietrzników i włączyć!
wyłączonym, pokrętło (3) powinno być obróco- przycisk (5). j
ne do skrajnego prawego położenia, pokrętła
(1) i (2) obrócone do oporu w prawo, zamknięte Uwagi eksploatacyjne
nawietrzniki środkowe, otwarte zaś nawietrzniki Włączenie zamkniętego obiegu powietrza (recyr-j
boczne skierowane na szyby. kulacji) umożliwia czasowe zwiększenie inten- ]
2. Szybkie nagrzewanie przedziału pasażerskie- sywności jego schładzania i zapewnia bardziej i
go — przycisk (4) powinien być w położeniu skuteczne odmrażanie lub usuwanie roszenia |
wyłączonym, pokrętło (3) powinno być obróco- szyb. Z zamkniętego obiegu powietrza należy;
ne w prawo do przedostatniego położenia (na- jednak korzystać przez możliwie krótki czas.
wiew powietrza w kierunku podłogi, na szybę Przy włączonej klimatyzacji wnętrza wszystkie!
przednią i na szyby boczne), pokrętło (2) obró- szyby oraz dach otwierany (jeśli występuje w da-;
cone do oporu w prawo, pokrętło (1) w jednym nej wersji) powinny być zamknięte. j
z ostatnich położeń. Podczas upałów, jeśli samochód stał na bardzo j
Uwaga: po ogrzaniu wnętrza należy obrócić nasłonecznionym miejscu, przed włączeniem kli- j
pokrętło (2) w lewo (ograniczyć ogrzewanie) matyzacji należy na chwilę otworzyć wszystkie i
i pokrętło (1) w lewo (ograniczyć nadmuch) drzwi, aby usunąć z wnętrza nagrzane powietrze, i
oraz ustawić pokrętło (3) i nawietrzniki stosow- Nie wolno otwierać (rozkręcać połączeń) obwo- j
nie do potrzeb. dów klimatyzacji. Stosowany czynnik chłodniczy j
3. Przewietrzanie — przycisk (4) powinien być jest szkodliwy dla skóry i oczu.
w położeniu wyłączonym, pokrętło (3) obrócić W celu zachowania szczelności połączeń układu
do oporu w lewo (dmuchawa wyłączona); usta- klimatyzacji należy przynajmniej raz na miesiąc
wić pokrętła (2) i (1) stosownie do wymaganej włączać klimatyzację na 10 minut.
temperatury i intensywności przewietrzania. Ślady wody pod stojącym samochodem, w któ-
Uwaga. Należy zwracać uwagę, aby wszystkie rym uprzednio była włączona klimatyzacja, nie
wloty powietrza do wnętrza samochodu były świadczą o niesprawności klimatyzacji.
drożne (nie były zapchane śniegiem, lodem, W razie przekroczenia przez wskazówkę wskaź-
liśćmi itp.). Jest to konieczne do skutecznego nika temperatury silnika pozycji „HOT" (prze-
działania przewietrzania i ogrzewania. Nie nale- grzanie silnika) należy wyłączyć klimatyzację.
ży zasłaniać wylotów powietrza w nawietrzni-
kach. Ogrzewanie szyby tylnej
Ogrzewanie szyby tylnej działa tylko przy włą-
Przewietrzanie i ogrzewanie z klimatyzacją czonym zapłonie (kluczyk w położeniu „ON").
wnętrza Wyłącznik ogrzewania szyby tylnej (rys. 0.41)
Układ klimatyzacji umożliwia ochładzanie i osu- znajduje się na tablicy rozdzielczej, pod środko-
szanie powietrza wdmuchiwanego do wnętrza wymi nawietrznikami i zawiera lampkę sygnali-
samochodu. zacji włączenia.
Elementy regulacji przewietrzania i ogrzewania W wersjach wyposażonych w ogrzewane luster-
z klimatyzacją wnętrza, oprócz opisanych po- ka zewnętrzne po włączeniu ogrzewania szyby
przednio, zawierają dodatkowo wyłącznik (5, tylnej następuje równoczesne ogrzewanie tych
rys. 0.40) klimatyzacji wraz z lampką kontrolną. lusterek.
Po naciśnięciu przycisku wyłącznika zaświeca
się lampka kontrolna i układ klimatyzacji zaczy-
na działać.
Przewietrzanie i ogrzewanie z klimatyzacją wnę-
trza umożliwia:
— obniżenie temperatury wewnątrz nadwozia;
— zmniejszenie wilgotności powietrza wprowa- Rys. 0.41. Wyłącznik
ogrzewania szyby tylnej
dzanego do wnętrza samochodu (ograniczenie z lampką sygnalizacji
roszenia szyb). włączenia (1)
32

31. Ogrzewanie szyby tylnej, zamki
Uwaga. Ogrzewanie szyby tylnej nie powinno
być włączone przez dłuższy czas, gdyż pobiera
dużo energii elektrycznej. Z tego powodu zaleca
się korzystanie z niego tylko podczas pracy
silnika.
Nie wolno skrobać lub przecierać szorstkim
materiałem wewnętrznej powierzchni tylnej szy-
by, gdyż grozi to uszkodzeniem naniesionych na
nią bardzo cienkich przewodów elektryczych.
Zamki
Rys. 0.43. Dźwignia blokowania możliwości otwarcia
Otwieranie i zamykanie drzwi tylnych drzwi bocznych od wewnątrz
1 — drzwi odblokowane, 2 — drzwi zablokowane
W zależności od wersji samochód może być
wyposażony albo w całkowicie ręczne otwiera-
nie i zamykanie drzwi, albo w centralne bloko-
wanie drzwi (zamek centralny), umożliwiające blokowanie zamków wszystkich drzwi oraz po-
otwarcie i zamknięcie wszystkich drzwi za po- krywy bagażnika przy blokowaniu lub odbloko-
mocą otwierania i zamykania zamka lewych wywaniu kluczykiem zamka lewych drzwi przed-
drzwi przednich (drzwi kierowcy). nich (drzwi kierowcy).
Przekręcenie kluczyka w zamku lewych drzwi
Ręczne otwieranie i zamykanie drzwi przednich (drzwi kierowcy) powoduje jednocze-
Z zewnątrz należy włożyć kluczyk do zamka sne zablokowanie lub odblokowanie zamków
drzwi przednich. Przekręcenie kluczyka w stronę wszystkich drzwi oraz pokrywy bagażnika.
przodu samochodu powoduje zablokowanie W celu zablokowania wszystkich drzwi od we-
drzwi, obrót zaś kluczyka w stronę tyłu samo- wnątrz należy przesunąć przycisk blokowania
chodu — odblokowanie drzwi. Po odblokowaniu znajdujący się przy klamce wewnętrznej drzwi
drzwi otwiera się przez uniesienie klamki ze- kierowcy.
wnętrznej.
We wszystkich drzwiach, oprócz drzwi kierowcy, Zabezpieczenie tylnych drzwi bocznych
przycisk blokowania i odblokowywania drzwi od przed otwarciem od wewnątrz
wewnątrz znajduje się przy klamce wewnętrznej Tylne drzwi boczne można zablokować w spo-
drzwi (rys. 0.42). Po odblokowaniu przycisku sób uniemożliwiający ich otwarcie od wewnątrz
pociągnięcie za klamkę wewnętrzną umożliwia (np. przez dzieci przewożone na tylnym siedze-
otwarcie drzwi. niu). W tym celu, po otwarciu tylnych drzwi
Zablokowanie prawych drzwi przednich bez uży- bocznych, należy przesunąć w kierunku na dół
cia kluczyka oraz drzwi tylnych jest możliwe za dźwignię blokady znajdującą się pod zamkiem
pomocą przycisku wewnętrznego i zamknięcia na tylnej części drzwi (rys. 0.43). Otwarcie tak
drzwi. W celu uniemożliwienia kierowcy zatrza- zablokowanych tylnych drzwi bocznych jest
śnięcia drzwi z pozostawieniem kluczyków w sta- możliwe tylko od zewnątrz.
cyjce drzwi kierowcy mogą zostać zablokowane Uwaga. Nie należy pozostawiać samych dzieci
tylko od zewnątrz za pomocą kluczyka. w samochodzie z zablokowanymi drzwiami.
Uwaga. Przed otwarciem drzwi zawsze należy
upewnić się, czy nie nadjeżdża inny samochód. Otwieranie bagażnika
Bagażnik otwiera się od zewnątrz za pomocą
Centralne otwieranie i zamykanie drzwi kluczyka włożonego do zamka pokrywy bagaż-
(zamek centralny) nika (sedan) lub drzwi tyłu nadwozia (hatch-
Centralny zamek jest urządzeniem elektroma- back), obracając go zgodnie z ruchem wskazó-
gnetycznym umożliwiającym zablokowanie i od- wek zegara. Zamknięcie zamka następuje sa-
moczynnie po zatrzaśnięciu pokrywy.
Bagażnik można otworzyć również zdalnie,
z miejsca kierowcy. W tym celu należy unieść
dźwignię zdalnego otwierania znajdującą się
Rys. 0.42. Przycisk
z lewej strony, obok siedzenia kierowcy (rys.
blokowania 0.44).
i odblokowywania drzwi
przy klamce Zabezpieczenie bagażnika
wewnętrznej
1 — drzwi zablokowane, W wersji czterodrzwiowej (sedan) można unie-
2 — drzwi odblokowane możliwić zdalne otwarcie pokrywy bagażnika za
33

32. Wiadomości wstępne
Elektryczne sterowanie szyb drzwi
bocznych (wyposażenie niektórych wersji)
Mechanizm elektrycznego sterowania szyb drzwi
bocznych działa tylko wówczas, gdy kluczyk wy-
łącznika zapłonu znajduje się w położeniu „ON".
Każde drzwi wyposażone w elektrycznie stero-
wane szyby mają przełącznik umożliwiający pod-
noszenie i opuszczanie szyby tych drzwi.
Przyciski kierowcy elektrycznego sterowania
szyb drzwi bocznych
Przyciski sterowania kierowcy, umożliwiające elek-
tryczne sterowanie szyb wszystkich drzwi bocz- j
nych, znajdują się na podłokietniku drzwi kie- ;
rowcy (rys. 0.46).
Naciśnięcie przycisku odpowiedniego wyłączni- i
Rys. 0.44. Dźwignia zdalnego otwierania zamka ka (2), (3) lub (4) umożliwia opuszczenie szyby
pokrywy bagażnika i pokrywy wlewu paliwa odpowiednich drzwi bocznych, natomiast pod- j
1 — otwieranie bagażnika, 2 — otwieranie pokrywy niesienie tego wyłącznika powoduje podniesie- ]
wlewu paliwa nie szyby.
pomocą dźwigni obok miejsca kierowcy. W tym
celu po otwarciu pokrywy we wnętrzu bagażnika
należy przesunąć na dół dźwignię blokowania
zamka pokrywy bagażnika (rys. 0.45). Po za-
mknięciu pokrywy będzie ją można otworzyć
tylko kluczykiem z zewnątrz.
Otwieranie pokrywy wlewu paliwa
Otwarcie pokrywy wlewu paliwa, w celu uzyska-
nia dostępu do korka wlewu paliwa, wymaga
przesunięcia w bok do środka samochodu oraz
popchnięcia na dół dźwigni zdalnego otwierania
znajdującej się z lewej strony obok siedzenia
kierowcy (patrz rys. 0.44). Pokrywę zamyka się
dociskając ją ręką do nadwozia aż do zabloko-
wania.
Korek wlewu paliwa jest wyposażony w mecha-
nizm zapadkowy. Korek zakręca się zgodnie
z kierunkiem ruchu wskazówek zegara aż do
usłyszenia charakterystycznego trzasku zapadki.
Rys. 0.46. Przyciski elektrycznego sterowania szyb
drzwi bocznych na podłokietniku drzwi kierowcy
A — wersja z elektrycznym sterowaniem szyb drzwi J
przednich, B — wersja z elektrycznym sterowaniem szyb
wszystkich drzwi
1 — przełącznik elektrycznego sterowania szyby drzv
przednich lewych, 2 — przełącznik elektrycznego sterowani
szyby drzwi przednich prawych, 3 — przełącznik
elektrycznego sterowania szyby drzwi tylnych prawych,
Rys. 0.45. Dźwignia blokowania zamka pokrywy 4 — przełącznik elektrycznego sterowania szyby drzwi
bagażnika wersji sedan tylnych lewych, 5 — wyłącznik uniemożliwienia pasażerorr
1 — położenie odblokowania, 2 — położenie elektrycznego sterowania szyb za porpocą przycisków
zablokowania umieszczonych w ich drzwiach , Ą
34

33. Szyby drzwi, dach otwierany
W celu częściowego opuszczenia lub podniesie- Przesuwanie dachu
nia szyby drzwi kierowcy należy delikatnie naci- • Odsunąć zasłonę przeciwsłoneczną przesu-
snąć przycisk (1) i przytrzymać go aż do uzyska- wając ją do tyłu samochodu.
nia odpowiedniej wysokości górnej krawędzi • Naciskać wyłącznik do tyłu samochodu (1b,
szyby. W celu zupełnego opuszczenia szyby rys. 0.47A), aż ruchome okno przesunie się na
drzwi kierowcy przycisk (1) należy nacisnąć do wymaganą odległość.
oporu i puścić. Szybę można zatrzymać pod- • W celu zamknięcia okna naciskać wyłącznik
czas jej ruchu do całkowitego opuszczenia pod- do przodu samochodu (położenie 1a).
nosząc przycisk (1). • Zasunąć zasłonę przeciwsłoneczną przesu-
wając ją do przodu samochodu.
Uniemożliwienie elektrycznego otwierania
Uwaga. Ze względów bezpieczeństwa nie nale-
szyb tylnych drzwi bocznych oraz przednich
ży pozostawiać kluczyka w wyłączniku zapłonu,
drzwi prawych jeśli w samochodzie zostają dzieci bez nadzoru
Kierowca może uniemożliwić pasażerom elek- osoby dorosłej. Wychodząc z samochodu nale-
tryczne sterowanie szyb za pomocą przycisków ży sprawdzić, czy dach jest zamknięty.
umieszczonych w drzwiach wciskając wyłącznik
(5, patrz rys. 0.46) znajdujący się na podłokiet- Uchylanie dachu
niku drzwi kierowcy. Zwiększa to bezpieczeń- • Odsunąć zasłonę przeciwsłoneczną przesu-
stwo dzieci przewożonych w samochodzie. Po- wając ją do tyłu samochodu.
wtórne naciśnięcie tego wyłącznika przywraca • Naciskać wyłącznik w kierunku (2b) do tyłu
możliwość sterowania szyb przez pasażerów za samochodu aż do osiągnięcia wymaganej wyso-
pomocą wyłączników umieszczonych w ich kości uchylenia ruchomego okna.
drzwiach. • W celu zamknięcia uchylonego okna naciskać
wyłącznik do przodu samochodu (położenie 2a).
Dach otwierany elektrycznie • Zasunąć zasłonę przeciwsłoneczną przesu-
(wyposażenie niektórych wersji) wając ją do przodu samochodu.
Mechanizm elektrycznego otwierania dachu dzia-
ła tylko wtedy, gdy kluczyk wyłącznika zapłonu Awaryjne zamykanie dachu
znajduje się w położeniu „ON". Jeśli okna nie można zamknąć, należy:
Mechanizm ten jest sterowany dwoma wyłącz- — wyjąć kluczyk z wyłącznika zapłonu;
nikami umieszczonymi w przedniej części da- — zdjąć pokrywę mechanizmu otwierania dachu;
chu. — w gniazdo końca wałka mechanizmu przesu-
Ruchoma część dachu może przesuwać się do wania dachu włożyć specjalny klucz trzpieniowy
tyłu i do przodu, a ponadto tylna część dachu wygięty w kształcie litery „Ś", znajdujący się
otwieranego może być odchylona do góry. Uchy- w zestawie narzędzi;
lanie dachu jest możliwe tylko wtedy, gdy dach — obracać wałek kluczem w kierunku ruchu wska-
jest zamknięty. zówek zegara aż do zamknięcia dachu (rys. 0.47B).
1a
Rys. 0.47. Wyłączniki i awaryjne zamykanie
dachu otwieranego
A — wyłączniki na pokrywie mechanizmu
otwierania dachu, B — awaryjne zamykanie dachu
po wyjęciu pokrywy
1a — zamykanie okna, 1b — odsuwanie okna do
tyłu, 2a — zamykanie okna, 2b — uchylanie okna
35

34. Wiadomości wstępne
Lusterka wsteczne Uwaga. W razie niesprawności elektrycznego
mechanizmu regulacji można zmieniać ustawie-
Lusterko wewnętrzne nie lusterek zewnętrznych ręcznie, naciskając
Wewnętrzne lusterko wsteczne ma dwa położe- bezpośrednio na krawędzie lusterek od zewnątrz.
nia (rys. 0.48): do jazdy dziennej (1) i nocnej (2).
Naciskając dźwignię pod dolną krawędzią tego Ogrzewanie lusterek wstecznych
lusterka zmienia się ustawienie lusterka z dzien- (wyposażenie niektórych wersji)
nego (dźwignia bliżej szyby przedniej) na nocne W niektórych wersjach wyposażonych w elek-
(dalej od szyby przedniej). W położeniu do jazdy tryczną regulację ustawienia lusterek wstecz- j
nocnej olśniewanie kierowcy światłami samo- nych włączenie ogrzewania tych lusterek nastę- i
chodu jadącego z tyłu lub wyprzedzającego jest puje jednocześnie z włączeniem ogrzewania!
ograniczone.
szyby przedniej (por. odpowiedni opis ogrzewa- i
Naciskając silnie na obudowę lusterka zewnętrz- nia szyby przedniej).
nego w kierunku do tyłu samochodu można je
ustawić równolegle do szyby (złożyć lusterko).
Lusterka zewnętrzne
Ręczna regulacja ustawienia
Ręczna regulacja ustawienia z wnętrza samo-
chodu odbywa się za pomocą dźwigni znajdują-
cej się w przednim górnym rogu drzwi.
Elektryczna regulacja ustawienia
(wyposażenie niektórych wersji)
Elektryczny mechanizm regulacji ustawienia lu-
sterek zewnętrznych działa już w położeniu
„ACC" kluczyka w wyłączniku zapłonu.
Elementy regulacji ustawienia lusterek zewnętrz-
nych (rys. 0.49) znajdują się na tablicy rozdziel-
czej po lewej stronie kierownicy (pod wyłączni-
kiem przednich świateł przeciwmgłowych i ko-
rektorem ustawienia reflektorów).
• Nacisnąć dolny przełącznik (1) po lewej stro-
nie („11'), aby móc regulować ustawienie lewego
lusterka zewnętrznego lub po prawej stronie
(„R"), aby móc regulować ustawienie prawego
lusterka zewnętrznego.
• Naciskać odpowiednią część okrągłego przy-
cisku (2). Zmiana położenia odpowiedniego lu-
sterka odbywa się w kierunku wskazanym strzał-
kami.
Rys. 0.49. Elementy elektrycznej regulacji ustawienia ,
lusterek zewnętrznych i
Rys. 0.48. Lusterko wewnętrzne A — widok, B — regulacja i
1 — położenie do jazdy dziennej, 2 — położenie do jazdy 1 — przełącznik rodzaju lusterka („IT — lewe, „R" —
nocnej prawe), 2 — przycisk kierunku zmiany położenia lusterka
36

35. Pasy bezpieczeństwa, siedzenia przednie
czy pasów, objawiające się hukiem i wydziela-
niem dymu. Dym nie jest trujący, lecz może
wywoływać kaszel, więc należy unikać jego
wdychania.
Uwaga. Napinacze pasów bezpieczeństwa są
urządzeniami jednorazowego użycia. Należy je
wymieniać jako jeden zespół ze zwijaczem pasa.
Jeśli podczas zderzenia czołowego pirotech-
niczne napinacze pasów nie zostały uruchomio-
ne, to w specjalistycznej stacji obsługi należy
sprawdzić ich dalszą przydatność lub wymienić
pirotechniczne napinacze pasów.
Rys. 0.50. Przyciski zmiany wysokości położenia
punktu mocowania przedniego pasa bezpieczeństwa Pasy tylne
wersji pięciodrzwiowej i czterodrzwiowej
Na tylnych siedzeniach zastosowano trzy pasy
bezpieczeństwa:
— dwa bezwładnościowe pasy zewnętrzne;
— jeden statyczny pas środkowy.
Klamra i gniazdo pasa środkowego są oznaczo-
ne napisem „CENTRE".
Jeśli nie używa się bezwładnościowych pasów
bezpieczeństwa siedzeń tylnych oraz podczas
rozkładania siedzenia tylnego w celu zwiększe-
nia przestrzeni bagażowej, zaleca się umiesz-
czenie taśmy tych pasów w zaczepach zamoco-
wanych na ścianach bocznych obok siedzenia
tylnego.
Uwagi eksploatacyjne
Rys. 0.51. Dźwignia zmiany wysokości bocznego
punktu mocowania przedniego pasa bezpieczeństwa
1. Pas bezpieczeństwa powinien zabezpieczać
wersji trzydrzwiowej zawsze tylko jedną osobę.
1 — położenie niskie, 2 — położenie wysokie 2. Przed zapięciem pasa należy zawsze spraw-
dzić, czy pas bezpieczeństwa nie jest skręcony.
3. Bezwładnościowy pas bezpieczeństwa powi-
nien ściśle przylegać do ciała osoby zapiętej
Pasy bezpieczeństwa tym pasem i przebiegać na zewnątrz ciała przez
bark i klatkę piersiową (nie wolno przekładać
Pasy przednie pasa pod ramieniem).
Wysokość bocznego punktu mocowania pa- 4. Statyczny pas bezpieczeństwa powinien być
sów bezpieczeństwa pasażerów siedzeń przed- przełożony możliwie najniżej, wokół bioder, a nie
nich jest regulowana. W wersji pięciodrzwiowej talii pasażera.
i czterodrzwiowej naciśnięcie przycisków (rys. 5. Po zapięciu pasa bezpieczeństwa należy
0.50) w górnej części punktu mocowania pasa zawsze sprawdzić, czy jest on prawidłowo
powoduje jego odblokowanie i umożliwia pio- zapięty.
nowe przesunięcie do góry lub na dół tak, aby 6. Małe dzieci mogą być przewożone w samo-
pas przechodził przez środek ramienia (a nie chodzie wyłącznie w specjalnych fotelikach.
koło jego szyi) pasażera i kierowcy. W wersji 7. Po wszelkich, nawet drobnych, kolizjach zale-
trzydrzwiowej wysokość bocznego punktu mo- ca się sprawdzenie wszystkich elementów pa-
cowania pasów bezpieczeństwa pasażerów sie- sów bezpieczeństwa w autoryzowanej stacji ob-
dzeń przednich można wyregulować w jednej sługi.
z dwóch pozycji obracając dźwignię prowadzą-
cą (rys. 0.51). Siedzenia przednie
Pirotechniczne napinacze pasów przednich Regulacja wzdłużna
Wersje samochodów wyposażone w poduszki Ze względów bezpieczeństwa ustawienie sie-
powietrzne zawierają bezwładnościowe pasy dzenia kierowcy należy regulować wyłącznie
bezpieczeństwa siedzeń przednich z napinacza- podczas postoju samochodu.
mi pirotechnicznymi. W razie wypadku drogowe- • Unieść dźwignię (1, rys. 0.52) znajdującą się
go otwarciu poduszek powietrznych towarzyszy po zewnętrznej stronie przedniego siedzenia
wówczas zadziałanie pirotechnicznych napina- i przesunąć siedzenie do przodu lub do tyłu.
37

36. Wiadomości wstępne
1
Rys. 0.53. Wyłączniki trójpołożeniowe ogrzewania
siedzeń przednich
1 — wyłącznik ogrzewania siedzenia lewego,
Rys. 0.52. Elementy regulacji ustawienia siedzenia
2 — wyłącznik ogrzewania siedzenia prawego,
kierowcy
3 — położenie wyłączenia, 4 — wysoka temperatura
1 — dźwignia regulacji wzdłużnej, 2 — uchwyt regulacji
ogrzewania, 5 — niska temperatura ogrzewania,
pochylenia oparcia, 3 — pokrętło regulacji wysokości
6 — lampki kontrolne
siedziska kierowcy
• Zwolnić dźwignię i poruszyć siedzenie nieco nach dźwigni hamulca awaryjnego. Lampka kon-
do przodu i do tyłu, aby zablokować je w wybra- trolna w wyłączniku sygnalizuje włączenie ogrze-
nym położeniu. wania. Zastosowano wyłączniki trójpołożeniowe
(rys. 0.53). Dzięki temu można podgrzewać
Regulacja pochylenia oparcia siedzenia przednie do temperatury niskiej (przy-
Regulacja pochylenia oparcia siedzenia przed- cisk wciśnięty do tyłu samochodu) lub do tem-
niego jest możliwa po przesunięciu do góry peratury wysokiej (przycisk wciśnięty do przodu
uchwytu (2), znajdującego się po zewnętrznej samochodu). Temperatura siedzenia jest regulo-
stronie siedzenia, i naciśnięciu plecami na wana automatycznie okresowym włączaniem
oparcie aż do uzyskania właściwego kąta po- i wyłączaniem przepływu prądu przez grzałki
chylenia, a następnie puszczeniu uchwytu re- wbudowane w siedzenia przednie do chwili
gulacji. Zmniejszenie pochylenia (prostowa- ręcznego wyłączenia wyłącznika ogrzewania (po-
nie) oparcia uzyskuje się po pociągnięciu za łożenie środkowe wyłącznika).
uchwyt do przodu (wówczas nie należy opie- Uwaga. Należy ograniczać do niezbędnego mi-
rać się o oparcie). nimum ogrzewanie siedzeń przednich, gdyż
pobiera ono dużo energii elektrycznej. Z tego
Regulacja wysokości siedziska kierowcy
powodu zaleca się korzystanie z niego tylko
Obracając pokrętło (3), znajdujące się po ze- podczas pracy silnika.
wnętrznej stronie siedzenia kierowcy w przed-
niej części, można zmieniać wysokość siedzi- Uwagi eksploatacyjne
ska.
Na podgrzewanych siedzeniach nie wolno:
Odchylanie oparcia przedniego siedzenia — kłaść poduszek, koców, pokrowców i innych
(tylko wersje trzydrzwiowe) rzeczy mogących izolować ciepło, gdyż grozi to
W celu umożliwienia wsiadania i wysiadania przepaleniem instalacji elektrycznej;
pasażerów zajmujących siedzenie tylne w trzy- — kłaść przedmiotów ciężkich, twardych i o
drzwiowych wersjach nadwozia zastosowano ostrych narożach ze względu na niebezpieczeń-
odchylanie oparć siedzeń przednich po pocią- stwo mechanicznego uszkodzenia grzałek sie-
gnięciu uchwytu znajdującego się z boku po dzenia;
zewnętrznej stronie siedzenia przedniego (wsia- — używać do czyszczenia materiału obicia ben-
zyny lub rozpuszczalników z uwagi na niebez-
danie) lub po naciśnięciu uchwytu znajdującego
pieczeństwo powstania pożaru.
się z tyłu po zewnętrznej stronie siedzenia przed-
niego (wysiadanie).
Zagłówki
Ogrzewane siedzeń przednich Zagłówki siedzeń przednich można przesuwać
(w niektórych wersjach wyposażenia) pionowo. W celu wyjęcia zagłówka należy go
Ogrzewanie siedzeń przednich działa po naci- maksymalnie podnieść, a następnie nacisnąć
śnięciu niezależnych wyłączników ogrzewania przycisk w górnej części oparcia przy gnieździe
lewego i prawego siedzenia przedniego znajdu- prowadnicy (rys. 0.54) i wysunąć zagłówek do
jących się na konsoli środkowej po obu stro- góry.
38

37. Siedzenie tylne, poduszki powietrzne
mieszczenia bagażowego. W przypadku znacz-
nego obciążenia pomieszczenia bagażowego
należy ustawić w odpowiednim położeniu pokrę-
tło korektora ustawienia reflektorów (patrz odpo-
wiedni opis).
Półka tylna wersji pięciodrzwiowej
W celu polepszenia dostępu do przestrzeni ba-
gażnika można wyjąć tylną półkę.
• Odpiąć od drzwi tyłu nadwozia dwie linki
podtrzymujące oba końce półki tylnej.
Rys. 0.54. Usytuowanie przycisku umożliwiającego • Wyciągnąć półkę do tyłu nadwozia.
wyjęcie zagłówka siedzenia przedniego
• W celu założenia półki tylnej należy wykonać
czynności w kolejności odwrotnej do opisanej
poprzednio.
Siedzenie tylne Schowek podręczny
W poszczególnych wersjach nadwozia siedze- W celu otwarcia schowka podręcznego (rys.
nie tylne ma różne możliwości ustawienia. Opar- 0.55), znajdującego się po prawej stronie tablicy
cie siedzenia tylnego we wszystkich wersjach rozdzielczej, należy włożyć do zamka schowka
nadwozia jest dzielone na dwie części. kluczyk służący do otwierania drzwi samochodu
i obrócić go przeciwnie do ruchu wskazówek
Składanie oparcia siedzenia tylnego
zegara o 1/4 obrotu oraz pociągnąć za klamkę
Uwaga. Podczas zmiany położenia siedzenia na pokrywie schowka.
tylnego i jego oparcia należy zwracać uwagę na
prawidłowe ułożenie pasów bezpieczeństwa. Poduszki powietrzne
(niektóre wersje wyposażenia)
Wersja czterodrzwiowa (sedan)
Samochód może być wyposażony w jedną lub
• Umieścić taśmy zewnętrznych pasów bezpie- dwie poduszki powietrzne dla kierowcy i pasa-
czeństwa w zaczepach zamocowanych na ścia- żera przedniego siedzenia. Poduszka kierowcy
nach bocznych obok siedzenia tylnego. znajduje się w kole kierownicy, a poduszka
• Opuścić zagłówki oparcia siedzenia tylnego. pasażera — w górnej części tablicy rozdzielczej.
• Odblokować oparcie po pociągnięciu za dźwi- W przypadku silnego czołowego zderzenia po-
gnię (składanie jednej części oparcia) lub dźwi- duszki te napełniają1 się samoczynnie gazem.
gnie (składanie obu części oparcia) znajdujące Urządzenie wyzwalające ładunek pirotechniczny
się w górnej części oparcia po zewnętrznych może zadziałać tylko wtedy, gdy kluczyk w sta-
stronach. Po odblokowaniu położyć jedną lub cyjce znajduje się w położeniu „ON".
obie części oparcia. Razem z poduszkami powietrznymi występują
• W celu ustawienia oparcia w normalnym poło- pirotechniczne napinacze pasów bezpieczeń-
żeniu podnieść oparcie siedzenia tylnego i spraw- stwa kierowcy i pasażera przedniego siedze-
dzić, czy oparcie zostało zablokowane. nia.
Wersja trzy- i pięciodrzwiowa (hatchback)
• Zamocować do oparcia siedzenia tylnego
klamry pasów bezpieczeństwa.
• Umieścić taśmy zewnętrznych pasów bezpie-
czeństwa w zaczepach zamocowanych na ścia-
nach bocznych obok siedzenia tylnego.
• Zdjąć zagłówki oparcia siedzenia tylnego.
• Odchylić do przodu siedzisko siedzenia tylne-
go.
• Odblokować oparcie ciągnąc do góry cięgna
blokady oparcia umieszczone na górnej po-
wierzchni oparcia i pochylić oparcie do przodu.
• W celu rozłożenia wykonać czynności w kolej-
ności odwrotnej do podanej poprzednio.
• Po rozłożeniu sprawdzić, czy siedzisko i obie Rys. 0.55. Widok schowka podręcznego otwieranego
kluczykiem
części oparcia są prawidłowo zablokowane. 1 — kluczyk w położeniu otwarcia, 2 — kluczyk
Uwaga. Podczas załadunku ciężkich przedmio- w położeniu zamknięcia, 3 — kierunek otwierania
tów należy równomiernie obciążyć podłogę po- pokrywy schowka
39

38. Wiadomości wstępne
Uwaga. Poduszka powietrzna zapewnia właści-
wą ochronę kierowcy i pasażera siedzenia przed-
niego tylko przy prawidłowo zapiętym pasie
bezpieczeństwa.
Zalecenia eksploatacyjne
1. Nie należy umieszczać żadnych przedmiotów Rys. 0.57. Pokrętło nastawiania zegara
przed lub na pokrywie poduszki powietrznej. 1 — nastawianie minut, 2 — nastawianie godzin
2. Podczas jazdy należy trzymać kierownicę za
koło.
3. Po zderzeniu nie należy dotykać gorących
elementów poduszki i niezależnie od siły ude- Wymiana koła
rzenia należy sprawdzić układ poduszek po-
wietrznych w specjalistycznej stacji obsługi. Koło zapasowe oraz zestaw narzędzi
4. Na przednim siedzeniu nie należy mocować Koło zapasowe znajduje się pod osłoną
fotelika do przewozu dzieci. wgłębieniu podłogi bagażnika. Podnośnik o
5. Wszelkie czynności związane z układem po- podręczny zestaw narzędzi są umieszczone ot
duszek powietrznych mogą wykonywać tylko koła zapasowego.
upoważnieni pracownicy stacji obsługi. • Otworzyć pokrywę bagażnika wersji czte
6. Zespoły poduszek powietrznych oraz pirotech- drzwiowej lub podnieść drzwi tyłu nadwo
nicznych napinaczy pasów bezpieczeństwa mu- wersji trzy- i pięciodrzwiowej.
szą być obowiązkowo wymienione nie później niż • Unieść osłonę ochronną.
10 lat od pierwszej rejestracji samochodu. • Odkręcić nakrętkę mocowania koła zapas
wego.
Kierownica • Wyjąć koło zapasowe.
Dźwignia regulacji pochylenia kolumny kierowni- • Odbezpieczyć element mocowania podnoś
cy znajduje się pod kierownicą (rys. 0.56). ka i wyjąć podnośnik.
• Pociągnąć dźwignię w dół, aby odblokować
Czynności wymiany koła
mechanizm regulacji pochylenia kolumny kie-
rownicy. • Ustawić samochód (bez pasażerów) na p
• Ustawić koło kierownicy w odpowiednim po- ziomej, równej i twardej nawierzchni, w be
łożeniu. piecznej odległości od jezdni i przejeżdżającyt
• Zablokować to ustawienie popychając dźwi- pojazdów.
gnię w górę do oporu. • Jeśli samochód znajduje się na poboc:
drogi, włączyć światła awaryjne oraz ustawić ;
Zegar cyfrowy samochodem w odpowiedniej odległości trójk
Wyświetlacz zegara cyfrowego znajduje się w ze- ostrzegawczy.
stawie wskaźników. • Włączyć hamulec awaryjny oraz 1. bieg w s<
mochodzie wyposażonym w skrzynkę mech;
Nastawianie zegara niczną, albo ustawić dźwignię wyboru biegów '
położeniu „P" w samochodzie ze skrzynką autc
• W celu nastawienia godziny pokrętło regulacji
matyczną.
należy obrócić w kierunku przeciwnym do ruchu
wskazówek zegara (rys. 0.57). • W razie ustawienia samochodu na wzniesie
niu pod koła po przeciwnej stronie samochód
• W celu nastawienia minut pokrętło regulacji
niż koło uszkodzone zaleca się podłożyć odpc
należy obrócić w kierunku zgodnym z ruchem
więdnie kliny.
wskazówek zegara.
• Wyjąć koło zapasowe i zestaw narzędzi (patr;
poprzedni opis).
• Podważyć i zdjąć ozdobny kołpak tarczy koła
• Za pomocą klucza do kół poluzować o okołc
1 obrót nakrętki mocowania koła. Jeśli nakrętk
nie dają się poluzować ręką, można naciskać
koniec klucza nogą.
Rys. 0.56. Usytuowanie
dźwigni regulacji • Ustawić podnośnik pod samochodem z boki
pochylenia kolumny nadwozia w miejscu przeznaczonym do oparcia
kierownicy głowicy podnośnika najbliższym wymienianego
1 — położenie koła (patrz rys. 0.6).
zablokowania,
2 — położenie
Uwaga. Oparcie głowicy podnośnika w niewła-
odblokowania, ściwym miejscu grozi uszkodzeniem progu nad-
3 — zakres regulacji wozia samochodu. >-.

39. Wymiana koła i obsługa bieżąca
Rys. 0.58. Sposób podnoszenia
samochodu za pomocą podnośnika
z jego wyposażenia
• W razie podnoszenia samochodu stojącego • Po przejechaniu kilku kilometrów sprawdzić
na nieutwardzonej nawierzchni pod stopę pod- i w razie potrzeby dokręcić nakrętki mocowania
nośnika należy podłożyć kawałek deski. tarczy założonego koła.
• Wsunąć głowicę podnośnika w miejsce pod- • Niezwłocznie naprawić uszkodzone koło i za-
parcia i obracać ręką śrubę podnośnika, aby montować je na poprzednim miejscu. Nakrętki
ustawić jego głowicę dokładnie we właściwym mocowania kół zaleca się dokręcić momentem
miejscu (nieco wsunięta pod nadwozie). 98 do 118 N-m.
• Kręcąc korbą zgodnie z ruchem wskazówek Uwaga. Ponośnik z wyposażenia samochodu
zegara obracać śrubę podnośnika (rys. 0.58) służy wyłącznie do wymiany koła i nie może być
i podnosić samochód aż do położenia, w któ- używany do wykonywania napraw pod samo-
rym opona wymienianego koła znajdzie się kilka chodem. Ze względów bezpieczeństwa nie wol-
centymetrów nad podłożem. no wsuwać się pod samochód oparty na podno-
• Wykręcić nakrętki mocujące tarczę koła i zdjąć śniku z jego wyposażenia.
koło.
• Założyć koło zapasowe. OBSŁUGA BIEŻĄCA
• Wkręcić ręką nakrętki mocowania koła, a na-
stępnie dokręcić je lekko za pomocą klucza. Olej silnikowy
Powierzchnia gwintu śrub dwustronnych i na- Sprawdzanie poziomu
krętek mocowania koła musi być czysta i su- Poziom oleju w misce olejowej silnika zaleca się
cha. sprawdzać co 500 km przebiegu samochodu.
• Opuścić samochód i wyjąć podnośnik. W praktyce zaleca się jego sprawdzanie przy
• Dokręcić równomiernie nakrętki mocowania każdym tankowaniu paliwa. Poziom oleju należy
koła (na krzyż) do oporu. sprawdzać w samochodzie ustawionym na po-
• Uderzeniami dłoni założyć ozdobny kołpak na ziomej i równej nawierzchni, gdy silnik jest
tarczę koła. Zwrócić uwagę na właściwe usytu- zimny lub wyłączony co najmniej od kilkunastu
owanie wycięcia w kołpaku przeznaczonego na minut.
zawór do pompowania ogumienia (istotne w przy- • Wyjąć i wytrzeć wskaźnik poziomu oleju (1,
padku niektórych typów kołpaków). patrz rys. 0.13 i 0.14).
• Zamocować uszkodzone koło, podnośnik i ze- • Wsunąć wskaźnik w otwór jego prowadnicy
staw narzędzi w bagażniku samochodu. do oporu, wyjąć ponownie i odczytać poziom
oleju na wskaźniku (rys. 0.59), który powinien
znajdować się między znakami ,,L' (poziom mini-
malny) i „H" (poziom maksymalny).
• W razie potrzeby uzupełnić ilość oleju, nie
przekraczając poziomu maksymalnego („H").
Wymiana oleju
Olej silnikowy należy wymieniać:
— w silnikach benzynowych nie rzadziej niż co
15 000 km przebiegu lub co 12 miesięcy;
— w silnikach wysokoprężnych nie rzadziej niż
co 10 000 km przebiegu lub co 6 miesięcy.
W przypadku użytkowania samochodu w trud-
nych warunkach eksploatacji (w mieście na
Rys. 0.59. Oznaczenia maksymalnego (H)
i minimalnego (L) poziomu oleju silnika na dwóch krótkich odcinkach, przy częstym uruchamianiu
rodzajach wskaźników zimnego silnika lub częstym holowaniu przycze-
41

40. Wiadomości wstępne
py albo w terenie górzystym) olej silnikowy
zaleca się wymieniać dwa razy częściej, niż
podano poprzednio.
Uwaga: olej wymienia się, gdy silnik jest nagrzany.
• Odkręcić korek wlewu oleju (2, patrz rys. 0.13
i 0.14).
• Odpowiednim kluczem wykręcić od spodu
samochodu korek spustu oleju umieszczony
w misce olejowej silnika.
• Odczekać na spłynięcie oleju z silnika do
podstawionego uprzednio naczynia.
• Nie czekając na spłynięcie ostatniej kropli
oleju, założyć nową uszczelkę na korek spustu
oleju i wkręcić go w otwór miski olejowej,
dokręcając go momentem 29 do 30 N • m. Rys. 0.60. Widok zbiornika wyrównawczego cieczy
• Wymienić filtr oleju (patrz dalszy opis). chłodzącej
• Napełnić silnik świeżym olejem nie przekra- 1 — oznaczenie poziomu minimalnego („MIN"),
czając poziomu maksymalnego na wskaźniku. 2 — oznaczenie poziomu maksymalnego („MAX")
Zalecany rodzaj i ilość oleju silnikowego podano
odpowiednio w rozdziałach 1 i 2.
• Założyć korek wlewu oleju i wcisnąć wskaźnik go silnika należy odczekać nie mniej niż 15 ]
poziomu oleju. minut. i
• Przez szmatkę ostrożnie poluzować korek
Wymiana filtru oleju wlewu zbiornika wyrównawczego. :
Podczas każdej wymiany oleju w silniku zaleca • Powoli odkręcić korek, aby umożliwić stop- ;
się wymienić także filtr oleju. niowe obniżenie ciśnienia w zbiorniku wyrów- •
• Po spuszczeniu oleju z silnika odkręcić spe- nawczym do ciśnienia atmosferycznego. j
cjalnym kluczem i zdjąć filtr oleju. • Wykręcić korek całkowicie. i
• Oczyścić powierzchnię przylegania uszczelki Informacje dotyczące pojemności układu chło-]
filtru oleju na wsporniku i powlec świeżym ole- dzenia oraz zalecanego rodzaju cieczy chłodzą-
jem silnikowym gumową uszczelkę nowego filtru cej podano odpowiednio w rozdziale 1 i 2. Nie
oleju. wolno przekraczać maksymalnego poziomu cie-
• Przykręcić nowy filtr oleju ręką do wspornika czy chłodzącej w zbiorniku wyrównawczym. ]
filtru na kadłubie silnika, a następnie dokręcić
go jeszcze o 2/3 obrotu. Uwagi eksploatacyjne
• Napełnić silnik świeżym olejem do właściwe- Nie należy otwierać zbiornika wyrównawczego,!
go poziomu. gdy silnik jest gorący. Ciśnienie w układzie j
chłodzenia jest wtedy wyższe od atmosferyczne- j
Ciecz chłodząca go i nagłe otwarcie zbiornika grozi poparzeniem. I
W razie bezwzględnej konieczności otwarcia
Sprawdzanie poziomu zbiornika należy bardzo ostrożnie i powoli od- j
Poziom cieczy chłodzącej w zbiorniku wyrów- kręcać korek wlewu, tak aby ciśnienie w zbiorni- j
nawczym należy sprawdzać, gdy silnik jest wyłą- ku wypełnionym gorącą cieczą powoli obniżało j
czony i zimny, nie rzadziej niż co 1000 km się do ciśnienia atmosferycznego. •
przebiegu lub przy każdym napełnianiu zbiorni- Przy wszelkich czynnościach wykonywanych i
ka paliwem. Poziom cieczy chłodzącej powinien w przedziale silnika należy pamiętać, że elek- j
znajdować się między znakami: „MIN" (poziom tryczny wentylator chłodnicy po zatrzymaniu;
minimalny) i „MAX" (poziom maksymalny) za- silnika pracuje jeszcze przez pewien czas i po
znaczonymi na przezroczystej ściance zbiornika wyłączeniu może jeszcze powtórnie samoczyn- <
wyrównawczego (rys. 0.60). nie się włączyć.
Zbiornik wyrównawczy układu chłodzenia silnika
znajduje się po prawej stronie z przodu prze- Filtr powietrza i
działu silnika. Wkład filtru powietrza w normalnych warunkach
Uwaga. Podczas jazdy zaleca się kontrolowanie eksploatacji należy wymieniać co 60 000 km lub i
wskazań wskaźnika temperatury cieczy chłodzą- co 2 lata. W przypadku użytkowania samochodu
cej znajdującego się w zestawie wskaźników. w terenie o dużym zapyleniu powietrza wkład]
filtru zaleca się wymieniać dwukrotnie częściej. j
Uzupełnianie cieczy w układzie chłodzenia • Odpiąć sprężyste zaczepy mocujące pokrywę j
Nie wolno dolewać cieczy do układu chłodzenia, filtru powietrza (rys. 0.61).
gdy silnik jest gorący. Po zatrzymaniu nagrzane- • Zdjąć pokrywę obudowy filtru. i
42

41. Obsługa bieżąca
TY/)
Rys. 0.63. Oznaczenia maksymalnego i minimalnego
poziomu płynu w zbiorniku wyrównawczym
B hydraulicznego mechanizmu sterowania sprzęgła
silnika wysokoprężnego
• Pod korkiem (1, rys. 0.62) spustu wody filtru
paliwa umieścić odpowiednie naczynie.
• Odkręcić korek spustowy o 4 do 5 obrotów
(nie wykręcać całkowicie).
• Jeśli woda nie spływa samoczynnie, kilkakrot-
nie nacisnąć przycisk ręcznej pompy paliwa (2),
aż spod korka spustowego zacznie wypływać
czyste paliwo (bez wody).
Rys. 0.61. Rozmieszczenie sprężystych zaczepów • Dokręcić korek spustowy (1) filtru paliwa.
mocowania pokrywy filtru powietrza
A — silniki benzynowe, B — silnik wysokoprężny Hydrauliczny mechanizm sterowania
sprzęgła
(tylko wersje z silnikiem wysokoprężnym)
W hydraulicznym mechanizmie sterowania sprzę-
• Wyjąć wkład filtru powietrza.
gła stosuje się płyn hamulcowy, identyczny jak
• Wnętrze obudowy filtru przetrzeć wilgotną
w układzie hamulcowym. Zbiornik wyrównawczy
ściereczką.
hydraulicznego mechanizmu sterowania sprzęgła
• Założyć pokrywę obudowy.
(9, patrz rys. 0.14) znajduje się obok zbiornika
• Zapiąć sprężyste zaczepy mocujące pokrywę
układu hamulcowego przy lewym nadkolu. Po-
filtru.
ziom płynu powinien być zawarty między ozna-
czeniami „MIN" i „MAX" na zbiorniku (rys. 0.63).
Filtr paliwa silnika wysokoprężnego Rodzaj zalecanego płynu podano w rozdziale 3.
Płyn w hydraulicznym mechanizmie sterowania
Odwadnianie filtru paliwa sprzęgła należy wymieniać i odpowietrzać ob-
W razie zaświecenia się lampki sygnalizacji obec- wód hydrauliczny co 60 000 km przebiegu lecz
ności wody w filtrze paliwa zaleca się jak naj- nie rzadziej niż co dwa lata.
szybsze odwodnienie filtru paliwa.
Olej przekładniowy skrzynki mechanicznej
Sprawdzanie poziomu
W normalnych warunkach eksploatacji produ-
cent samochodu nie wymaga okresowej wymia-
ny oleju w mechanicznej skrzynce przekładnio-
wej, zaleca tylko sprawdzanie poziomu oleju
(przy zimnym silniku) co 30 000 km lub co 1 rok.
W trudnych warunkach eksploatacji zaleca się
wymianę co 60 000 km lub co 2 lata.
• Sprawdzić, czy samochód stoi na poziomej
i równej nawierzchni.
Rys. 0.62. Odwadnianie filtru paliwa silnika • Wykręcić korek z otworu wlewu i kontroli
wysokoprężnego poziomu oleju w skrzynce przekładniowej (2,
1 — korek spustu wody, 2 — ręczna pompa paliwa patrz rys. 4.2).
43

42. Wiadomości wstępne
• Sprawdzić poziom oleju, który powinien znaj-
dować się nieco poniżej górnej krawędzi tego
otworu. W razie potrzeby uzupełnić olej za
pomocą odpowiedniej strzykawki. Dane doty-
czące pojemności oraz zalecanego rodzaju ole-
ju przekładniowego podano w rozdziale 4.
• Założyć nową uszczelkę korka i dokręcić korek.
Olej przekładniowy skrzynki automatycznej
W normalnych warunkach eksploatacji produ- Rys. 0.64. Zakresy wskazań wskaźnika poziomu oleju
automatycznej skrzynki przekładniowej
cent samochodu nie wymaga okresowej wymia- 1 — poziom minimalny „na gorąco", 2 — poziom maksymalny
ny oleju w mechanicznej skrzynce przekładnio- „na gorąco", 3 — poziom minimalny „na zimno",
wej, zaleca tylko sprawdzanie poziomu oleju 4 — poziom maksymalny „na zimno"
(przy zimnym silniku) co 30 000 km lub co 1 rok.
W trudnych warunkach eksploatacji zaleca się
wymianę co 60 000 km lub co 2 lata.
Uwaga. Sprawdzanie poziomu przy zimnym sil-
Sprawdzanie poziomu oleju niku (i skrzynce przekładniowej) umożliwia tylko
Poziom oleju w automatycznej skrzynce przekła- przybliżoną ocenę ilości oleju w skrzynce prze-
dniowej zaleca się sprawdzać „na gorąco" (na kładniowej i dlatego nie zaleca się tego sposobu
skali „HOT" wskaźnika) w następujących warun- pomiaru.
kach:
— temperatura oleju w skrzynce 50 do 80°C; Olej w obwodzie wspomagania układu
— bezpośrednio po jeździe trwającej nie mniej kierowniczego
niż 5 minut; Poziom oleju w zbiorniku obwodu wspomagania
— przy silniku pracującym na biegu jałowym. układu kierowniczego należy sprawdzać co
Dopuszcza się sprawdzanie poziomu oleju 30 000 km przebiegu samochodu, lecz nie rza-
w skrzynce automatycznej „na zimno" (na skali dziej niż raz na rok. Dane dotyczące pojemności
„COLD" wskaźnika) w następujących warun- układu oraz rodzaju stosowanego oleju podano
kach: w rozdziale 7.
j
— temperatura oleju w skrzynce 30 do 50°C;
— po rozgrzaniu silnika na postoju przed rozpo- Sprawdzanie poziomu oleju
częciem jazdy; Wskaźnik poziomu oleju w zbiorniku obwodu
— przy silniku pracującym na biegu jałowym. wspomagania układu kierowniczego jest połą>
Zaleca się wówczas ponowne sprawdzenie po- czony z korkiem wlewu oleju (rys. 0.65). Pod-
ziomu oleju w skrzynce automatycznej w warun- czas pomiaru samochód powinien stać na po-
kach „na gorąco". ziomej i równej nawierzchni.
• Sprawdzić, czy samochód stoi na poziomej Sprawdzanie może odbywać się:
i równej nawierzchni. — „na zimno" — silnik powinien być wyłączony
• Zaciągnąć dźwignię hamulca awaryjnego. nie mniej niż 5 godzin;
• Uruchomić silnik. — „na gorąco" — po kilkunastominutowej jeź-
• Podczas pracy silnika z prędkością obrotową dzie.
biegu jałowego przesunąć dźwignię wyboru bie- Poziom oleju na wskaźniku powinien zawierać
gów przez wszystkie położenia i pozostawić ją się:
w położeniu „P". — podczas sprawdzania „na zimno": między
• Podczas pracy silnika na biegu jałowym wy- dwoma znakami zakresu „COLD";
jąć wskaźnik poziomu oleju (12, patrz rys. 0.13)
z automatycznej skrzynki przekładniowej i wy-
trzeć go.
• Wsunąć wskaźnik do oporu w otwór prowad-
nicy w skrzynce przekładniowej, powtórnie go
wyjąć i odczytać poziom oleju (rys. 0.64).
• Poziom oleju powinien znajdować się powy-
żej dwóch wycięć na zakresie oznaczonym „HOT"
(na gorąco) na wskaźniku. Min
• Jeśli poziom jest bliski minimalnemu, uzupe- Rys. 0.65. Zakresy wskazań wskaźnika poziomu oleju
łnić jego ilość przez rurkę prowadnicy wskaźni- w zbiorniku obwodu wspomagania układu
ka nie przekraczając poziomu maksymalnego. kierowniczego
1 — znaki minimalnego i maksymalnego poziomu
Pojemność i zalecany rodzaj oleju przekładnio- „na gorąco", 2 — znaki minimalnego i maksymalnego
wego podano w rozdziale 5. poziomu „na zimno"
44

43. Obsługa bieżąca
niać po zaświeceniu się lampki kontrolnej pozio-
Rys. 0.66. Oznaczenia mu płynu w zbiorniku spryskiwacza szyby.
maksymalnego W wersjach nie wyposażonych w sygnalizację
i minimalnego poziomu poziomu płynu spryskiwacza w celu sprawdze-
pfynu w zbiorniku nia poziomu płynu w zbiorniku, znajdującym się
wyrównawczym układu w przedniej części przedziału silnika po prawej
hamulcowego
1 — znak poziomu stronie, należy zatkać palcem otwór w środku
minimalnego, 2 — znak korka tego zbiornika, następnie zdjąć korek ze
poziomu maksymalnego zbiornika wraz z rurką kontrolną, w której wyso-
kość słupa płynu wskaże jego poziom w zbiorni-
ku (patrz rys. 0.37).
W okresie zimowym należy stosować niezama-
— podczas sprawdzania „na gorąco": między rzający płyn do spryskiwaczy szyb i reflektorów.
dwoma znakami zakresu „HOT". Uwaga. Do spryskiwacza szyb nie wolno stoso-
Jeśli poziom oleju jest zbyt niski, należy uzupeł- wać cieczy niezamarzającej, którą napełniono
nić jego ilość. Poziom oleju nigdy nie powinien układ chłodzenia silnika, gdyż niszczy ona po-
znajdować się poniżej poziomu minimalnego. włokę lakierową nadwozia samochodu.
Płyn hamulcowy Akumulator
Sprawdzanie poziomu Akumulator znajduje się w przedniej części
przedziału silnika po lewej stronie (patrz rys.
Poziom płynu hamulcowego w zbiorniku wyrów- 0.13 i 0.14).
nawczym układu hamulcowego należy często
sprawdzać. W razie zaobserwowania nawet nie- Sprawdzanie i uzupełnianie poziomu
wielkiego zmniejszenia się skuteczności hamo- elektrolitu
wania należy sprawdzić poziom płynu hamulco-
wego. W samochodach wyposażonych w akumulator
obsługowy należy regularnie (nie rzadziej niż co
Zbiornik płynu hamulcowego znajduje się po
3 miesiące) sprawdzać poziom elektrolitu w posz-
stronie kierowcy w przedziale silnika w pobliżu
czególnych ogniwach akumulatora. W akumula-
przegrody czołowej (patrz rys. 0.13 i 0.14).
torze o przezroczystej obudowie graniczne (gór-
Poziom płynu hamulcowego w zbiorniku powi-
ny i dolny) poziomy elektrolitu oznaczono na tej
nien zawierać się między znakami „MIN"
obudowie, natomiast w akumulatorze o nieprze-
i „MAX" na zbiorniku (rys. 0.66) oraz nie powi-
zroczystej (czarnej) obudowie poziom elektrolitu
nien nigdy obniżyć się poniżej znaku poziomu
należy sprawdzać po wykręceniu korków przez
minimalnego (sygnalizowanego także zaświe-
otwór w każdej celi osobno. Jeśli poziom elek-
ceniem się lampki kontrolnej w zestawie wskaź-
trolitu osiągnie poziom minimalny, należy dolać
ników). W razie stwierdzenia zbyt niskiego
wody destylowanej, aby płyty były całkowicie
poziomu płynu należy sprawdzić szczelność
zanurzone w elektrolicie.
układu hamulcowego i usunąć wykryte nie-
sprawności. • Wykręcić korki w ogniwach akumulatora, w któ-
rych poziom elektrolitu jest zbyt niski.
Dane dotyczące pojemności oraz rodzaju płynu
• Dolać wody destylowanej w takiej ilości, aby
hamulcowego podano w rozdziale 14.
poziom elektrolitu znajdował się ok. 5 do 15 mm
Uwagi eksploatacyjne powyżej górnej krawędzi płyt ogniwa.
Niewielki powolny spadek poziomu, wynikający Uwagi eksploatacyjne
z naturalnego zużywania się okładzin ciernych
i samoczynnej kompensacji luzu, jest zjawiskiem Elektrolit akumulatora jest silnie żrącym kwa-
normalnym. sem, wywołującym korozję w zetknięciu z meta-
Płyn hamulcowy jest higroskopijny (wchłania lami.
wilgoć z otoczenia) i w miarę upływu czasu Bieguny akumulatora należy utrzymywać w czy-
pogarszają się jego właściwości użytkowe. Dla- stości oraz dbać, zwłaszcza w zimie, aby aku-
tego w normalnych warunkach eksploatacji płyn mulator był zawsze dobrze naładowany.
hamulcowy należy wymieniać co 60 000 km Podczas dłuższych przerw w użytkowaniu sa-
przebiegu, lecz nie rzadziej niż co 2 lata. mochodu należy wymontować z niego akumula-
Płyn hamulcowy jest toksyczny oraz niszczy tor i okresowo go doładowywać.
powłokę lakierową samochodu.
Bezpieczniki
Płyn do spryskiwacza szyby W samochodzie znajdują się trzy skrzynki bez-
W wersjach wyposażonych w sygnalizację po- pieczników — dwie umieszczone w przedziale
ziomu płynu spryskiwacza płyn należy uzupeł- silnika oraz jedna po lewej stronie tablicy roz-
45

44. Wiadomości wstępne
dzielczej. Dostęp do bezpieczników wymaga w nich powietrze są ciepłe, ciśnienie powietrza
zdjęcia pokrywy każdej skrzynki. Przed wymianą podnosi się o 0,03 do 0,04 MPa.
bezpiecznika należy wyłączyć zapłon (kluczyk W samochodzie wartości prawidłowego ciśnie-
w położeniu „OFF") oraz wyłączyć oświetlenie nia w zimnym ogumieniu podano na tabliczce
zewnętrzne. umieszczonej na środkowym słupku nadwozia
Przepalony bezpiecznik zastępuje się nowym w otworze lewych przednich drzwi.
tego samego typu i o takiej samej wartości Uwaga. Należy pamiętać o okresowym spraw-
znamionowego prądu. Wymianę bezpieczników dzaniu ciśnienia także w ogumieniu koła zapa-
ułatwia wykorzystanie małych szczypiec umiesz- sowego.
czonych wewnątrz skrzynki bezpieczników.
Powtórne przepalenie się wymienionego bez- Sprawdzanie zużycia bieżnika
piecznika świadczy o zwarciu w obwodzie W bieżniku opon występują wskaźniki zużycia
elektrycznym chronionym przez ten bezpiecz- (rys. 0.67). Gdy wskaźniki zużycia bieżnika zrów-
nik. Należy wówczas usunąć niesprawność nają się z powierzchnią bieżnika, opony należy
obwodu elektrycznego w autoryzowanej stacji wymienić. Według obowiązujących przepisów
obsługi. głębokość bieżnika nie może być mniejsza niż
Rozmieszczenie bezpieczników, ich oznaczenia 1,6 mm. Opony zawsze należy wymieniać para-
oraz przeznaczenie podano w rozdziale 11. mi na odpowiednich osiach.
Ogumienie
Należy regularnie sprawdzać stan ogumienia
samochodu.
Sprawdzanie ciśnienia powietrza
Ciśnienie powietrza w ogumieniu należy spraw-
dzać raz w miesiącu oraz przed każdą dłuższą
podróżą. Podczas sprawdzania ciśnienia opony
powinny być zimne (właściwe wartości ciśnienia
podano w rozdz. 13). W praktyce za zimną
uważa się oponę w samochodzie, który był
zaparkowany nie mniej niż 3 godziny lub przeje-
chał nie więcej niż 1,6 km po długim postoju.
Bezpośrednio po jeździe, gdy opony i zawarte Rys. 0.67 Wskaźnik zużycia bieżnika opony

45. 1 SILNIKI BENZYNOWE
GŁOWICA
1.1. CHARAKTERYSTYKA Odlana ze stopu lekkiego głowica ma cztery za-
TECHNICZNA wory na jeden cylinder i daszkowe komory spala-
nia. Zawiera wstawiane gniazda i prowadnice za-
DANE OGÓLNE worów. W głowicy są ułożyskowane dwa waty roz-
rządu (dolne połówki łożysk wykonano bezpośred-
Czterocylindrowy rzędowy silnik czterosuwowy nio w głowicy, natomiast pokrywy odlano z tego
0 zapłonie iskrowym i wielopunktowym wtrysku samego stopu lekkiego i są przykręcane śrubami).
benzyny do kanałów dolotowych, wielozaworo- Głowica jest ustalona względem kadłuba dwoma
wy (o czterech zaworach na jeden cylinder), jest kołkami ustawczymi wciskanymi w kadłub.
ustawiony poprzecznie z przodu samochodu Wysokość nominalna głowicy: 117,8 do 118,0 mm.
1
ma kadłub odlany z żeliwa oraz głowicę odla- Dopuszczalna niepłaskość dolnej płaszczyzny
ną ze stopu lekkiego. Zawory są napędzane głowicy: 0,1 mm.
dwoma wałami rozrządu ułożyskowanymi w gło- Grubość dopuszczalna zeszlifowanej warstwy
wicy i napędzanymi łańcuchem. materiału: 0,2 mm (łącznie dla dolnej płaszczy-
zny głowicy i górnej płaszczyzny kadłuba).
Średnica nominalna otworów gniazd prowadnic
zaworów: 9,475 do 9,496 mm.
Średnica naprawcza otworów gniazd prowadnic
Podstawowe parametry zaworów: 9,685 do 9,696 mm.
Średnica naprawcza otworów gniazd zaworów
Typ silnika GA14DE GA16DE dolotowych (+0,5 mm):
Średnica cylindra (mm) 73,6 76,0 — silnik GA14DE: 30,500 do 30,516 mm;
Skok ttoka (mm) 81,8 88,0 — silnik GA16DE: 31,500 do 31,516 mm.
Stopień sprężania 9,5 9,8 Średnica naprawcza otworów gniazd zaworów
Ciśnienie sprężania (MPa) przy 350 obr/min: wylotowych (+0,5 mm): 25,500 do 25,516 mm.
- nominalne 1,324 1,353
- minimalne 1,128 1,157 Średnica otworów prowadnic popychaczy zawo-
- dopuszczalna różnica między cylindrami 0,1 0,1 rów: 30,000 do 30,021 mm.
Moc maksymalna: Średnica gniazd łożysk wałów rozrządu:
-wgECE(kW) 64 73 — łożysko nr 1 (od strony koła łańcuchowego):
-wgDIN(KM) 87 100
28,000 do 28,021 mm;
Prędkość obrotowa mocy maksymalnej
(obr/min) 6000 6000
— łożyska nr 2 do 5: 24,000 do 24,021 mm.
Maksymalny moment obrotowy: Uszczelka głowicy
-wgECE(N-m) 116 136
-wgDIN(kGm) 11,8 13,9 Uszczelka głowicy jest wykonana z materiałów
Prędkość obrotowa momentu maksymal- syntetycznych nie zawierających azbestu. Kra-
nego (obr/min) 4000 4000 wędzie otworów cylindrów są osłonięte blachą
47

46. Silniki benzynowe
żaroodporną, natomiast krawędzie zewnętrzne Wymiary zaworów
są wzmocnione sznurem silikonowym.
Sposób montażu: powierzchnia z napisem „TOP" Rodzaj zaworu Dolotowy Wylotowy
powinna być skierowana do głowicy.
Długość (mm) 92,0 do 92,5 92,37 do 92,87
Średnica trzonka (mm) 5,465 do 5,480 5,445 do 5,480
Śruby mocowania głowicy
Średnica grzybka (mm):
Liczba śrub mocowania głowicy: - silnik GA14DE 28,9 do 29,2 23,9 do 24,2
— długich: 10; - silnik GA16DE 29,9 do 30,2 23,9 do 24,2
— krótkich: 5. Kąt przylgni 45°15' do45°45' 45°15'd0 45°45'
Grubość minimalna
Przed ponownym zamontowaniem wykręcone talerzyka (mm) 0,9 do 1,1 0,9 do 1,1
śruby należy oczyścić szczotką drucianą i po-
wlec ich gwint olejem silnikowym.
Kolejność dokręcania: dokręcać krzyżowo za- Luz roboczy zaworów
czynając od śrub środkowych (patrz rys. 1.22). Luz roboczy zaworów (na gorąco):
Sposób montażu podkładek śrub mocowania — zawory dolotowe: 0,32 do 0,40 mm;
głowicy: stroną o ściętej krawędzi skierowaną — zawory wylotowe: 0,37 do 0,45 mm.
do łba śruby. Luz roboczy zaworów (na zimno):
— zawory dolotowe: 0,25 do 0,33 mm;
Prowadnice zaworów — zawory wylotowe: 0,32 do 0,40 mm.
Żeliwne prowadnice zaworów są wciskane Sprężyny zaworów
w głowicę.
Zastosowano po jednej sprężynie śrubowej na
Średnica zewnętrzna:
zawór. Sprężyny są jednakowe dla zaworów
— nominalna: 9,523 do 9,534 mm;
dolotowych i wylotowych.
— naprawcza: 9,723 do 9,734 mm. Wysokość swobodna sprężyny: 41,19 mm.
Średnica wewnętrzna po wciśnięciu i rozwierce- Wysokość kontrolna sprężyny:
niu: 5,500 do 5,515 mm.
— nominalna: 25,26 mm pod obciążeniem 345 N;
Wcisk w otworze głowicy: 0,027 do 0,059 mm.
— maksymalna: 25,26 mm pod obciążeniem 324 N.
Wystawanie prowadnic z głowicy:
Maksymalna nieprostopadłość płaszczyzny przy-
11,5 do 11,7 mm.
legania końcowych zwojów do osi sprężyny:
Luz trzonka zaworu w prowadnicy: 1,80 mm.
— zawory dolotowe: 0,02 do 0,05 mm;
Sposób montażu: zwoje o mniejszym skoku lub
— zawory wylotowe: 0,04 do 0,07 mm.
ze znakiem barwnym od strony głowicy.
Gniazda zaworów Popychacze
Stalowe gniazda zaworów są wciskane w gło- Walcowe popychacze mechaniczne (tzw. szklan-
wicę. kowe) poruszają się w otworach prowadnic wyko-
nanych bezpośrednio w głowicy. W denku popy-
Wymiary gniazd zaworów chacza znajduje się wgłębienie dla płytki o zmien-
nej grubości służącej do regulacji luzu zaworu.
Rodzaj gniazda zaworu Dolotowe Wylotowe
Średnica zewnętrzna popychacza: 29,960 mm
do 29,975 mm.
Szerokość przylgni (mm) 1,06 do 1,34 1,20 do 1,68 Luz popychacza w otworze prowadnicy: 0,025
Średnica zewnętrzna 29,5 do 29,7 23,5 do 23,7 do 0,061 mm.
przylgni (mm)
Średnica wewnętrzna 27,8 do 28,0 — Płytki regulacji luzu zaworów
przylgni (mm)
Kąt przylgni 45° 45°
Luz zaworu reguluje się grubością płytki umiesz-
Kąt podcięcia górnego 30° 15° czonej we wgłębieniu denka popychacza. Na płyt-
Kąt podcięcia dolnego 60° 60° kę naciska bezpośrednio krzywka wału rozrządu.
Grubość płytek regulacji luzu zaworów (stopnio-
wana co 0,02 mm): 2,00 do 2,98 mm.
Zawory Sposób montażu płytki: płaszczyzną z napisem
Stalowe zawory, po cztery na jeden cylinder (oznaczającym grubość płytki w mm) skierowa-
(dwa dolotowe i dwa wylotowe), są nachylone ną do denka popychacza.
w kształcie litery „V" względem płaszczyzny prze-
chodzącej przez osie cylindrów. Zawory urucha- KADŁUB
miane są przez krzywki dwóch wałów rozrządu Kadłub silnika jest odlany z żeliwa. Gładzie
za pośrednictwem popychaczy. Na trzonkach cylindrów są wykonane bezpośrednio w kadłu-
zaworów dolotowych i wylotowych umieszczono bie. Występują trzy grupy selekcyjne średnic
uszczelki z gumy syntetycznej. cylindrów.
48

47. Charakterystyka techniczna
Wysokość nominalna kadłuba (mierzona od osi służą do regulacji luzu osiowego wału korbo-
obrotu wału korbowego do górnej płaszczyzny wego.
kadłuba): 213,95 do 214,05 mm. Sposób montażu: powierzchnia rowkowana pół-
Dopuszczalna niepłaskość górnej płaszczyzny pierścienia powinna być skierowana do ramienia
kadłuba: 0,1 mm. wału korbowego.
Grubość dopuszczalna zeszlifowanej warstwy
materiału: 0,2 mm (łącznie dla dolnej płaszczy- Panewki łożysk głównych
zny głowicy i górnej płaszczyzny kadłuba). Cienkościenne panewki łożysk głównych mają
Dopuszczalna owalizacja cylindra: 0,015 mm. skorupę stalową z nawalcowanym stopem łoży-
Dopuszczalna stożkowość cylindra: 0,01 mm. skowym glinowo-cynowym.
Dopuszczalne zużycie cylindra: 0,2 mm. Półpanewki montowane w gniazdach kadłuba
Dopuszczalna różnica średnic cylindrów silnika: mają na powierzchni ślizgowej otwór oraz rowki
— nominalna: 0,05 mm; smarne. W półpanewkach montowanych w po-
— maksymalna: 0,20 mm. krywach łożysk głównych powierzchnia ślizgowa
Cylindry silnika mogą być szlifowane na wymiar jest gładka. Panewki łożysk głównych produkuje
naprawczy. Średnicę szlifowania określa się na- się w pięciu grupach grubości, wyróżnionych
stępująco: średnica tłoka + luz tłoka w cylindrze barwnymi oznaczeniami.
+ 0,02 mm (zapas na dotarcie). Grubość nominalna:
Jeżeli jeden z cylindrów wymaga szlifowania, — grupa 0 (oznaczenie czarne): 1,827 do
należy na ten sam wymiar przeszlifować pozo- 1,831 mm;
stałe cylindry. — grupa 1 (oznaczenie brązowe): 1,831 do
1,835 mm;
Grupy selekcyjne średnic cylindrów (mm) — grupa 2 (oznaczenie zielone): 1,835 do
Typ silnika GA14DE GA16DE 1,839 mm;
— grupa 3 (oznaczenie żółte): 1,839 do
Średnica cylindrów: 1,843 mm;
-grupa 1 73,60 do 73,61 76,00 do 76,01
- grupa 2 73,61 do 73,62 76,01 do 76,02 — grupa 4 (oznaczenie niebieskie): 1,843 do
- grupa 3 73,62 do 73,63 76,02 do 76,03 1,847 mm.
Grubość naprawcza:
— wymiar +0,25 mm: 1,960 do 1,964 mm;
UKŁAD TŁOKOWO-KORBOWY — wymiar +0,50 mm: 2,085 do 2,089 mm.
Wał korbowy Korbowody
Odlany z żeliwa wał korbowy ma pięć czopów Korbowody są odkute ze stali i mają dwuteowy
yłównych i cztery przeciwciężary. przekrój trzona oraz prosty podział łba.
Średnice czopów głównych: Sposób montażu: znaki na pokrywie i na łbie
-grupa 0: 49,956 do 49,964 mm; korbowodu powinny znajdować się po tej samej
-grupa 1: 49,948 do 49,956 mm; stronie korbowodu, naprzeciw siebie. Znaki te
-grupa 2: 49,940 do 49,948 mm. oraz otwór smarny korbowodu powinny być
Średnice czopów korbowych: skierowane do rozrusznika (w stronę filtru oleju).
-grupa 0: 39,968 do 39,974 mm; Odległość osi otworów główki i łba korbowodu:
-grupa 1: 39,962 do 39,968 mm; 140,45 do 140,55 mm.
-grupa 2: 39,956 do 39,962 mm. Dopuszczalna nieprostopadłość osi otworów do
Dopuszczalna owalizacja czopów głównych i kor- osi symetrii trzona: 0,15%.
bowych: 0,005 mm. Dopuszczalna wichrowatość osi otworów główki
Dopuszczalna stożkowość czopów głównych i łba korbowodu: 0,3%.
i korbowych: 0,002 mm. Średnica otworu łba korbowodu: 43,000 do
Bicie maksymalne wału: 0,05 mm. 43,013 mm.
Luz promieniowy czopów w łożyskach: Średnica otworu tulejki główki korbowodu: 19,000
-nominalny: 0,018 do 0,042 mm; do 19,012 mm.
-maksymalny: 0,100 mm. Luz promieniowy łożysk korbowych:
Luz osiowy wału (regulowany grubością półpier- — nominalny: 0,014 do 0,039 mm;
ścieni oporowych w środkowym łożysku głów- — maksymalny: 0,100 mm.
nym): Luz osiowy korbowodu:
-nominalny: 0,06 do 0,18 mm; — nominalny: 0,20 do 0,47 mm;
-maksymalny: 0,30 mm. — maksymalny: 0,52 mm.
Półpierścienie oporowe wału korbowego Panewki łożysk korbowych
D a półpierścienie oporowe, umieszczone po
w Cienkościenne panewki łożysk korbowych mają
obu stronach środkowego łożyska głównego, skorupę stalową z nawalcowanym stopem łoży-
49

48. Silniki benzynowe
skowym glinowo-cynowym. Półpanewki montowa- być skierowany w stronę denka tłoka (patrz rys.i
ne w łbie korbowodu mają otwór smarny. Otwór 1.44A). ]
ten powinien być współosiowy z otworem w kor- Położenie zamków poszczególnych pierścieni:!
bowodzie. Panewki łożysk korbowych produkuje patrz rys. 1.44B. ;
się w trzech grupach grubości, wyróżnionych Luz pierścieni w rowkach tłoka:
barwnymi oznaczeniami lub kodem liczbowym. — pierścień górny (1. uszczelniający): 0,04 do
Grubość nominalna: 0,08 mm (maksymalny: 0,20 mm); •
— grupa 0 (bez oznaczenia): 1,503 do — pierścień środkowy (2. uszczelniający): 0,03:
1,506 mm; do 0,07 mm (maksymalny: 0,20 mm). •
— grupa 1 (oznaczenie brązowe): 1,506 do Luz w zamku pierścienia (po włożeniu do cylin-
1,509 mm; dra): j
— grupa 2 (oznaczenie zielone): 1,509 do — pierścień górny (1. uszczelniający): 0,20 doj
1,512 mm. 0,35 mm (maksymalny: 1,00 mm);
Grubość naprawcza: — pierścień środkowy (2. uszczelniający): 0,37
— wymiar +0,08 mm (oznaczenie „8"): 1,542 do 0,52 mm (maksymalny: 1,00 mm);
do 1,546 mm; — pierścień dolny (zgarniający): 0,20 do 0,60 mm;
— wymiar +0,12 (oznaczenie „12"): 1,562 do (maksymalny: 1,00 mm). i
1,566 mm;
— wymiar +0,25 (oznaczenie „25"): 1,627 do Sworznie tłoków ;
1,631 mm. Drążone sworznie tłoków, wykonane ze stali sto-!
powej, ulepszane cieplnie i szlifowane, są pasowa- •
Tłoki ne obrotowo w tulejce główki korbowodu i wci-j
Tłoki o wymiarach nominalnych są dostępne śnięte w otwory piast tłoka. Oba końce sworznia
w trzech grupach selekcyjnych średnic, a na- są ustalone wzdłużnie przez pierścienie osadcze. ]
prawcze — w dwóch grupach. Poszczególne Średnica zewnętrzna: 18,989 mm do 19,001 mm. I
grupy są oznaczone odpowiednimi numerami Wcisk w piastach tłoka: 0 do 0,004 mm. ;
wybitymi na denku tłoka. Luz w tulejce główki korbowodu: 0,005 do '
Tłoki o wymiarach naprawczych są przeznaczo- 0,017 mm. ;
ne do kadłubów o cylindrach szlifowanych na
wymiar naprawczy. Koło zamachowe lub tarcza napędowa ;
Sposób montażu tłoka: znak na denku tłoka Odlane z żeliwa koło zamachowe w wersjach ze :
powinien być skierowany w stronę napędu roz- skrzynką mechaniczną lub blaszana tarcza na-1
rządu. pędowa w wersjach ze skrzynką automatyczną i
Średnica otworu piast tłoka: 18,987 do 18,999 mm. są zamocowane sześcioma śrubami do wału ;
Luz tłoka w cylindrze: 0,015 do 0,035 mm. korbowego. Ich wzajemne środkowanie zapew- j
nia kołek w wale korbowym. '
Grupy selekcyjne średnic tłoków (mm)
Bicie maksymalne (po zamocowaniu na wale i
Typ silnika GA14DE GA16DE
korbowym): '
— koło zamachowe: 0,15 mm;
Średnica nominalna: — tarcza napędowa: 0,2 mm (mierzone na śred- }
- grupa 1 73,575 do 73,585 75,975 do 75,985 nicy 115 mm). j
- grupa 2 73,585 do 73,595 75,985 do 75,995
- grupa 3 73,595 do 73,605 75,995 do 76,005
UKŁAD ROZRZĄDU
Średnica
naprawcza:
Zastosowano dwa wały rozrządu ułożyskowane
- wymiar +0,5 74,075 do 74,105 76,475 do 76,505 w głowicy i napędzane dwoma łańcuchami rol-
-wymiar +1,0 74,575 do 74,605 76,975 do 77,005 kowymi od wału korbowego (pierwotnym i wtór-
Uwaga: średnicę nominalną tłoka mierzy się od dolnej krawędzi
nym). Oba łańcuchy mają naciąg regulowany
jego płaszcza w odległości: 7,5 mm dla tłoków silnika GA14DE przez napinacze hydrauliczne. Wały rozrządu za
oraz 9,5 mm dla tłoków silnika GA16DE. pośrednictwem popychaczy mechanicznych uru-
chamiają po 8 zaworów — jeden dolotowych,
Pierścienie tłoków drugi — wylotowych.
W rowkach tłoka znajdują się trzy pierścienie:
— pierścień górny (1. uszczelniający): o ze- Fazy rozrządu
wnętrznej powierzchni wypukłej i chromowanej;
— pierścień środkowy (2. uszczelniający): stożko- Typ silnika GA14DE GA16DE
wy o zewnętrznej powierzchni typu „dziób orła"; Otwarcie zaworu dolotowego przed GMP 0° 0°
— pierścień dolny (zgarniający): wieloczęścio- Zamknięcie zaworu dolotowego po DMP 34° 34°
wy (składany) z ekspanderem. Otwarcie zaworu wylotowego przed DMP 38° 42°
Zamknięcie zaworu wylotowego po GMP 4° 0°
Sposób montażu: znak „N" na płaskiej po-
wierzchni pierścienia uszczelniającego powinien GMP — górny martwy punkt, DMP — dolny martwy punkt.
50

49. Charakterystyka techniczna
Wały rozrządu na z zaworem przelewowym, umieszczona na
Zastosowano dwa wały rozrządu odlane z żeliwa przednim końcu wału korbowego i napędzana
ułożyskowane w głowicy na łożyskach ślizgo- bezpośrednio. W układzie znajduje się wymien-
wych: pięciu w przypadku wału rozrządu zawo- ny filtr oleju pełnego przepływu.
rów dolotowych oraz sześciu w przypadku wału
rozrządu zaworów wylotowych. Pompa oleju
Wysokość krzywek: Zastosowano zębatą pompę oleju o zazębieniu
— silnik GA14DE (dolotowe i wylotowe): 39,380 wewnętrznym z przegrodą sierpową. Obudowa
do 39,570 mm; pompy jest zintegrowana z pokrywą napędu
-silnik GA16DE: rozrządu, a jej wewnętrzne koło zębate jest
dolotowe: 39,380 do 39,570 mm; napędzane bezpośrednio od przedniego końca
wylotowe: 39,880 do 40,070 mm. wału korbowego. W obudowie pompy znajduje
Dopuszczalne zużycie krzywek: 0,2 mm. się także zawór przelewowy.
Średnice łożysk wału rozrządu: Ciśnienie oleju (o temperaturze 80°C):
— łożysko nr 1 (od strony napędu rozrządu): — na biegu jałowym: 0,060 MPa;
27,935 do 27,955 mm; — przy 2000 obr/min: 0,25 MPa;
— łożyska nr 2 do 5: 23,935 do 23,955 mm. — przy 6000 obr/min: 0,425 MPa.
Bicie wału: Luz promieniowy:
— nominalne: 0,02 mm; — zewnętrznego koła zębatego w obudowie
— maksymalne: 0,10 mm. pompy: 0,11 do 0,20 mm;
Luz promieniowy w łożyskach: — między kołami zębatymi i przegrodą sierpo-
— nominalny: 0,045 do 0,086 mm; wą: 0,21 do 0,32 mm.
— maksymalny: 0,150 mm. Luz osiowy:
Luz osiowy wału: — między kołem zębatym wewnętrznym i po-
— nominalny: 0,070 do 0,143 mm; wierzchnią pokrywy: 0,05 do 0,09 mm;
— maksymalny: 0,200 mm. — między kołem zębatym zewnętrznym i po-
Oznaczenia wałów rozrządu: wierzchnią pokrywy: 0,05 do 0,11 mm.
— wał zaworów dolotowych: litera „I";
— wał zaworów wylotowych: litera „E". Włącznik ciśnieniowy lampki kontrolnej
Oznaczenia pokryw łożysk wałów rozrządu: ciśnienia oleju
— zaworów dolotowych: litera „I" oraz cyfry „2" Włącznik ciśnieniowy lampki kontrolnej ciśnienia
do „5" (dla pokryw nr 2 do 5) oraz jedna oleju jest wkręcony w ścianę kadłuba silnika,
wspólna dla obu wałów (nieoznaczona); między filtrem oleju i kołami pasowymi.
— zaworów wylotowych: litera „E" oraz cyfry „2" Ciśnienie zaświecenia się lampki kontrolnej:
do „5" (dla pokryw nr 2 do 5) oraz jedna wspólna poniżej 0,02 MPa.
dla obu wałów (nieoznaczona) i jedna dodatkowa Napięcie zasilania: 12 V.
od strony aparatu zapłonowego (nieoznaczona).
Filtr oleju
Łańcuchy napędu rozrządu
Zastosowano wymienny filtr oleju o papierowym
Z wału korbowego napęd rozrządu jest przekazy- wkładzie filtrującym, zamocowany do prawej
wany łańcuchem pierwotnym na wałek pośredni ściany kadłuba (patrząc od tyłu silnika w kierun-
z dwoma kołami łańcuchowymi, z którego łańcu- ku napędu rozrządu).
chem wtórnym napęd jest przenoszony na wały roz- Ponad króćcem do mocowania filtru oleju znaj-
rządu. Oba łańcuchy są jednorzędowe rolkowe. duje się zawór ciśnieniowy, który w przypadku
Liczba ogniw: zatkania filtru umożliwia przepływ oleju bezpo-
-łańcuch pierwotny: 80; średnio do głównego kanału oleju kadłuba.
— łańcuch wtórny: 54. Marka i typ: Nissan 15208-H8903.
Bicie maksymalne kół łańcuchowych: 0,17 mm. Pojemność filtru: 0,4 dm 3 .
Częstość obsługi: wymiana filtru podczas każdej
Napinacze łańcuchów wymiany oleju w silniku.
Naciąg każdego łańcucha jest regulowany od-
dzielnym napinaczem hydraulicznym. Olej silnikowy
Sposób montażu uszczelki napinacza łańcucha Ilość (z filtrem): 3,2 dm 3 .
pierwotnego: napis „clavette" (wpust) powinien Rodzaj: olej silnikowy wielosezonowy o jakości
być skierowany na dół. wg API SG lub SH i lepkości wg SAE 5W 30, 10W
40, 10W 50 lub 15W 40.
UKŁAD S M A R O W A N I A Częstość wymiany:
Smarowanie pod ciśnieniem zapewnia pompa — w normalnych warunkach eksploatacji: co
zębata o zazębieniu wewnętrznym, zintegrowa- 15 000 km przebiegu lub co 1 rok;
51

50. Silniki benzynowe
— w trudnych warunkach eksploatacji: co 7500 km Wentylator (wentylatory) chłodnicy
lub co pół roku. W samochodach wyposażonych w mechanicz
UKŁAD CHŁODZENIA skrzynkę przekładniową w wersjach bez klima
zacji zastosowano jeden wentylator elektrycz
Zastosowano zamknięty układ chłodzenia pod o stałej prędkości obrotowej sterowany jedny
ciśnieniem, o obiegu wymuszonym przez pom- przekaźnikiem, natomiast w wersjach z klima
pę, napełniony cieczą o obniżonej temperatu- zacją — dwa wentylatory elektryczne o jedr
rze zamarzania, zawierający następujące głów- prędkości sterowane jednym przekaźnikiem.
ne elementy: pompę cieczy chłodzącej, chłod- Natomiast w samochodach wyposażonych w a
nicę, zbiornik wyrównawczy, termostat oraz tomatyczną skrzynkę przekładniową stosuje s
(zależnie od wersji) 1 lub 2 wentylatory elek- dwa wentylatory elektryczne o dwóch prędk
tryczne zasilane przez 1 lub 2 przekaźniki, ściach obrotowych uruchamiane dwoma prz
uruchamiane przez elektroniczne urządzenie kaźnikami.
sterujące silnika. Włączenie wentylatorów chłod-
Wentylator (lub wentylatory) są umieszczone 2
nicy zależy od: prędkości jazdy samochodu,
chłodnicą.
temperatury cieczy chłodzącej silnik oraz w wer-
sjach wyposażonych w klimatyzację od tego, Przekaźnik (przekaźniki) wentylatorów
czy jest ona włączona. elektrycznych
Pompa cieczy chłodzącej Przekaźnik lub przekaźniki wentylatorów elel
trycznych znajdują się w przedziale silnik;
Odśrodkowa pompa cieczy chłodzącej jest wbu-
w skrzynce na prawym nadkolu.
dowana w pokrywę napędu rozrządu i napędza-
na od wału korbowego paskiem wieloklinowym Samochody z mechaniczną skrzynką '
wspólnie z pompą wspomagania układu kierow- przekładniową
niczego.
Jeden lub dwa wentylatory elektryczne są zasi
Pasek napędu pompy cieczy chłodzącej lane jednym przekaźnikiem. Przez styk „9" elek
Pasek wieloklinowy oprócz pompy cieczy chło- troniczne urządzenie sterujące silnika zarządzi
dzącej napędza także pompę wspomagania połączeniem obwodu sterowania tego przekaż
układu kierowniczego. nika z masą.
Naciąg (mierzony ugięciem pod naciskiem 100 N Wentylatory elektryczne zostają włączone w na
przyłożonym w połowie długości odcinka mię- stepujących warunkach:
dzy kołami pasowymi obu pomp): — prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatura
— pasek nowy: 3 do 5 mm; cieczy chłodzącej ponad 91 °C, klimatyzacja nie
— pasek używany: 4 do 6 mm. włączona;
— prędkość jazdy 20 do 80 km/h, temperatura
Chłodnica cieczy chłodzącej ponad 91 °C, klimatyzacja nie
Zastosowano chłodnicę o pionowym przepływie włączona;
i wymienniku ciepła ze stopu aluminium oraz — prędkość jazdy ponad 80 km/h, temperatur*
zbiornikach z tworzywa sztucznego. W samo- cieczy chłodzącej ponad 105°C, klimatyzacja niej
chodach wyposażonych w skrzynkę automa- włączona; ;
tyczną w dolnym zbiorniku chłodnicy znajduje — prędkość jazdy poniżej 80 km/h, klimatyzacja*
się chłodnica oleju skrzynki przekładniowej typu włączona;
olej-ciecz chłodząca. — prędkość jazdy ponad 80 km/h, temperatura;
cieczy chłodzącej ponad 95°C, klimatyzacja włą-J
Zbiornik wyrównawczy czona. ;
Zbiornik wyrównawczy, wykonany z półprzeźro- Oznaczenie barwne przekaźnika: niebieskie, j
czystego tworzywa sztucznego, jest zamocowa- Napięcie zasilania: 12 V.
ny w przedziale silnika przed prawym nadkolem. Rezystancja uzwojenia sterowania: 75 Q. j
Ciśnienie otwarcia zaworu korka zbiornika wy-
równawczego: 80 do 100 kPa. Samochody z automatyczną skrzynką j
Pojemność: 0,7 dm 3 . przekładniową •
Pojedynczy przekaźnik zasila wentylatory elek-
Termostat tryczne podczas pracy z pierwszą (mniejszą)
Woskowy termostat jest umieszczony w obudo- prędkością obrotową, gdy jego obwód sterowa-
wie zamocowanej obok pompy cieczy chłodzą- nia zostaje połączony z masą przez sygnał ze
cej. styku „9" elektronicznego urządzenia sterujące-
Temperatura początku otwarcia: 76,5°C. go silnika.
Temperatura pełnego otwarcia: 90°C. Drugi przekaźnik — podwójny — steruje włącze-
Skok zaworu: 8 mm. niem drugiej (większej) prędkości obrotowej
52

51. Charakterystyka techniczna
wentylatorów, gdy jego obwód sterowania zo- Rodzaj: mieszanina równych objętości (po 50%)
staje połączony z masą przez sygnał ze styku glikolu etylenowego i wody (demineralizowanej)
„10" elektronicznego urządzenia sterującego sil- nie zamarzająca do temperatury -35°C.
nika. Częstość obsługi: pierwsza wymiana cieczy
Pierwsza prędkość obrotowa wentylatorów elek- chłodzącej połączona z płukaniem całego ukła-
trycznych zostaje włączona w następujących du chłodzenia po przebiegu 90 000 km lub po
warunkach: trzech latach eksploatacji, następnie wymiana
— prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatura co 60 000 km przebiegu lub co 2 lata.
cieczy chłodzącej 91 do 105°C, klimatyzacja nie
włączona; UKŁAD ZASILANIA
— prędkość jazdy ponad 20 km/h, temperatura
cieczy chłodzącej ponad 95°C, klimatyzacja nie ZASILANIE PALIWEM
włączona; Obwód zasilania paliwem zawiera następujące
— prędkość jazdy poniżej 80 km/h, temperatura podstawowe elementy: zbiornik paliwa, elektrycz-
cieczy chłodzącej ponad 95°C, klimatyzacja włą- ną pompę paliwa zanurzoną w zbiorniku, regula-
czona; tor ciśnienia paliwa, cztery wtryskiwacze paliwa
— prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatura oraz pochłaniacz par paliwa uchodzących ze
cieczy chłodzącej powyżej 95°C, klimatyzacja zbiornika wypełniony węglem aktywowanym.
włączona;
— prędkość jazdy 20 do 80 km/h, temperatura Zbiornik paliwa
cieczy chłodzącej poniżej 100°C, klimatyzacja Tłoczony z blachy zbiornik paliwa jest zamoco-
włączona; wany pod podłogą przed tylną osią samochodu.
— prędkość jazdy ponad 80 km/h, temperatura Pojemność: 50 dm 3 .
cieczy chłodzącej ponad 95°C, klimatyzacja włą- Rodzaj paliwa: benzyna bezołowiowa o LO nie
czona. mniejszej niż 95.
Druga prędkość obrotowa wentylatorów elek-
trycznych zostaje włączona w następujących Zespół pompy paliwa z czujnikiem poziomu
warunkach: paliwa
— prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatura Elektryczna wirnikowa pompa paliwa, zespolona
cieczy chłodzącej ponad 105°C, niezależnie od z czujnikiem poziomu paliwa, jest umieszczona
włączenia lub niewłączenia klimatyzacji; na dnie zbiornika i włączana przez przekaźnik
— prędkość jazdy ponad 20 km/h, temperatura sterowany przez elektroniczne urządzenie steru-
cieczy chłodzącej ponad 100°C, niezależnie od jące silnika. Przekaźnik pompy paliwa jest zasi-
włączenia lub niewłączenia klimatyzacji. lany przez przekaźnik czasowy o czasie zwłoki
Oznaczenie barwne przekaźnika: brązowe. ok. 5 s.
Napięcie zasilania: 12 V. Zespół pompy paliwa jest dostępny przez zakry-
Rezystancja uzwojenia sterowania: 75 £2. ty pokrywą otwór w podłodze, pod tylnym sie-
dzeniem.
Czujnik temperatury cieczy chłodzącej Napięcie zasilania: 12 V.
Czujnik temperatury cieczy chłodzącej stanowi Rezystancja silnika pompy w temperaturze 25°C
rezystor o ujemnym współczynniku temperatu- (mierzona między stykami „ 1 " i „2" złącza brązo-
rowym rezystancji wkręcony po prawej stronie wego 2-stykowego): 1 do 5 Q.
w przedniej części głowicy, przekazujący do
Parametry czujnika poziomu paliwa
wskaźnika w zestawie wskaźników sygnał o tem-
peraturze cieczy chłodzącej. (złącze czarne 3-stykowe)
Oznaczenie barwne: czarne złącze przewodów Wskazanie Położenie Rezystancja
elektrycznych. wskaźnika na pływaka między stykami
Rezystancja: tablicy rozdzielczej czujnika (mm)* „ 1 " i „3" (Q)
— przy 60°C: 70 do 90 Q; Pusty 131 78 do 85
— przy 100°C: 21 do 24 Q. 1/2 86 27 do 35
Pełny 36 4 do 6
Ciecz chłodząca * Odległość środka pływaka od płaszczyzny przylegania uszczelki
Ilość w samochodach z mechaniczną skrzynką zespołu pompy i czujnika poziomu paliwa.
przekładniową:
— wersje bez klimatyzacji: 5,6 dm 3 ; Filtr paliwa
— wersje z klimatyzacją: 5,9 dm 3 . Filtr paliwa znajduje się po lewej stronie w tylnej
Ilość w samochodach z automatyczną skrzynką części przedziału silnika.
przekładniową: Sposób montażu: odsądzenie obudowy filtru pa-
— wersje bez klimatyzacji: 6,1 dm 3 ; liwa powinno być skierowane do góry i w stronę
— wersje z klimatyzacją: 6,4 dm 3 . wtryskiwaczy paliwa.
53

52. Silniki benzynowe
Marka: Nissan. pochłania „przy okazji" pary paliwa. Pary te są
Częstość obsługi: „wysysane" z pochłaniacza (który może ponow-
— w normalnych warunkach eksploatacji: wy- nie zatrzymywać pary paliwa), gdy elektrozawór
miana co 90 000 km przebiegu lub co 3 lata; połączy go z kolektorem dolotowym silnika.
— w trudnych warunkach eksploatacji: wymiana Następuje to w takich warunkach pracy silnika,
co 30 000 km przebiegu lub co 1 rok. w których dodatkowa niewielka ilość paliwa (w
postaci pary) doprowadzona do cylindrów silni-
Regulator ciśnienia paliwa ka praktycznie nie ma wpływu na skład znajdu-
Przeponowy regulator mechaniczny reaguje na jącej się w nich mieszanki.
zmiany ciśnienia w kolektorze dolotowym. Jest
umieszczony na końcu kolektora paliwa wtryski- DOPROWADZENIE POWIETRZA
waczy po jego lewej stronie.
Ciśnienie regulowane na biegu jałowym: Filtr powietrza
— przewód podciśnienia podłączony: 250 kPa; Filtr powietrza, z wymiennym papierowym wkła-
— przewód podciśnienia odłączony: 300 kPa. dem filtrującym, znajduje się za silnikiem nad
kolektorem dolotowym.
Wtryskiwacze paliwa Marka i typ: Nissan 16546-73C10.
Cztery elektromagnetyczne wtryskiwacze paliwa Częstość obsługi:
są zamocowane do kolektora paliwa wtryskiwa- — w normalnych warunkach eksploatacji: wy-
czy. Przy stałym ciśnieniu, zapewnianym przez miana co 60 000 km przebiegu lub co 2 lata;
regulator ciśnienia paliwa, ilość wtryskiwanego — w trudnych warunkach eksploatacji (przy du-
paliwa zależy tylko od czasu otwarcia wtryskiwa- żym zapyleniu): wymiana co 30 000 km przebie-
cza. Czas ten określa elektroniczne urządzenie gu lub co 1 rok.
sterujące silnika na podstawie sygnałów: poło-
żenia przepustnicy, obciążenia silnika, napełnie- Obudowa przepustnicy
nia cylindrów silnika powietrzem oraz prędkości Obudowa przepustnicy jest zamocowana do
obrotowej silnika. Czas trwania impulsów sygna- kolektora dolotowego i zawiera: przepustnicę
łów prądowych przekazywanych do wtryskiwa- powietrza, czujnik położenia przepustnicy, prze-
czy, czyli czas ich otwarcia, jest dobierany w taki pływomierz powietrza, regulator prędkości obro-
sposób, aby skład mieszanki w cylindrach był towej biegu jałowego, regulator zwiększonej pręd-
bliski składowi stechiometrycznemu (teoretycz- kości obrotowej biegu jałowego (w wersjach
nemu). z klimatyzacją), urządzenie sterowania zwięk-
Czas otwarcia wtryskiwacza, a więc i ilość wtry- szoną prędkością obrotową biegu jałowego przy
skiwanego paliwa, są zwiększane w okresie zimnym silniku oraz wkręty regulacji: zwiększo-
nagrzewania silnika oraz w przypadku trybu nej prędkości obrotowej zimnego silnika oraz
pracy awaryjnej (patrz dalej) elektronicznego prędkości obrotowej biegu jałowego.
układu sterowania. Obudowa przepustnicy jest ogrzewana cieczą
Wtryskiwacze wtryskują paliwo do kanałów do- z układu chłodzenia silnika.
lotowych w głowicy podczas suwów dolotu w ko-
lejności pracy cylindrów silnika. Regulator prędkości obrotowej biegu
Podczas trybu pracy awaryjnej elektronicznego jałowego
układu sterowania wszystkie wtryskiwacze wtry- Rolę regulatora prędkości obrotowej biegu jało-
skują paliwo równocześnie. wego spełnia elektrozawór otwierający przepływ
Napięcie zasilania: 12 V. powietrza w kanale bocznikowym przepustnicy.
Rezystancja uzwojenia wtryskiwacza (przy 25°C): Elektroniczne urządzenie sterujące silnika, za
10 do 14 O.. pośrednictwem sygnałów przekazywanych przez
styk „113" do elektrozaworu regulatora, utrzy-
Pochłaniacz par paliwa muje właściwą wartość prędkości obrotowej bie-
Zbiornik pochłaniacza par paliwa, wypełniony gu jałowego zależnie od obciążenia wynikające-
węglem aktywowanym, jest umieszczony z tyłu go z włączonych urządzeń elektrycznych.
przedziału silnika po lewej stronie, pod podci- Oznaczenie barwne: brązowe złącze przewo-
śnieniowym urządzeniem wspomagającym ha- dów elektrycznych.
mulców. Napięcie zasilania: 12 V.
Korek zbiornika paliwa jest hermetycznie za- Rezystancja między stykami regulatora (w tem-
mknięty. Jedyne połączenie przestrzeni zbiorni- peraturze 25°C): 10 Q.
ka paliwa z atmosferą istnieje przez przewód
łączący rurę wlewu paliwa z pochłaniaczem par Regulator zwiększonej prędkości obrotowej
paliwa. Połączenie to umożliwia wyrównanie ci- biegu jałowego (tylko wersje z klimatyzacją)
śnienia w zbiorniku paliwa z ciśnieniem atmosfe- Rolę regulatora zwiększonej prędkości obroto-
rycznym, a jednocześnie węgiel aktywowany wej biegu jałowego spełnia elektrozawór dwu- i-
54

53. Charakterystyka techniczna
stanowy, który otwiera lub zamyka dodatkowy trozawór zaworze recyrkulacji oraz w pochłania-
kanał bocznikowy powietrza omijający przepust- czu par paliwa.
nicę. Elektroniczne urządzenie sterujące silnika
uruchamia przekaźnik zasilający ten regulator UKŁAD ZAPŁONOWY
podczas pracy silnika na biegu jałowym, gdy Zastosowano mikroprocesorowy rozdzielaczowy
jest włączona klimatyzacja. Prędkość obrotowa układ zapłonowy, sterowany przez elektroniczne
silnika wzrasta wówczas na biegu jałowym do urządzenie sterujące silnika.
900 obr/min. Silnik spalinowy może dzięki temu
pokryć zapotrzebowanie mocy zwiększone przez Moduł wzmocnienia zapłonu
włączoną sprężarkę klimatyzacji. Elektroniczny moduł wzmocnienia zapłonu jest
Oznaczenie barwne: fioletowe złącze przewo- zintegrowany z aparatem zapłonowym i zawiera
dów elektrycznych. tranzystor sterowany przez styk „ 1 " elektronicz-
Napięcie zasilania: 12 V. nego urządzenia sterującego silnika, które po-
Rezystancja mierzona na zaciskach regulatora nadto kontroluje je przez styk „3", połączony ze
(w temperaturze 25°C): 26 Q. stykiem „8" modułu wzmocnienia zapłonu za
pośrednictwem rezystancji kontrolnej, stan mo-
Urządzenie sterowania zwiększonej dułu wzmocnienia zapłonu. Rezystancja kontrol-
prędkości obrotowej zimnego silnika na znajduje się na zewnątrz aparatu zapłonowe-
W obudowie przepustnicy, przez którą przepły- go, w wiązce przewodów zasilania.
wa ciecz z układu chłodzenia, znajduje się Rezystancja kontrolna (przy 25°C): 2200 Q.
element bimetalowy reagujący na zmiany tem-
peratury. Za pośrednictwem krzywki i dźwigni Aparat zapłonowy
działa on na przepustnicę powietrza i przy Aparat zapłonowy zawiera: cewkę zapłonową,
zimnym silniku zwiększa jej otwarcie podczas kondensator, moduł wzmocnienia zapłonu, czuj-
biegu jałowego, zwiększając prędkość obroto- nik położenia wału rozrządu zaworów wyloto-
wą silnika. wych oraz rozdzielacz wysokiego napięcia.
Aparat zapłonowy jest zamontowany na końcu
Zawór recyrkulacji spalin wału rozrządu zaworów wylotowych.
Jest to zawór dwustanowy (zamknięty-otwarty). Marka: Hitachi.
Znajduje się z prawej strony głowicy silnika Kolejność zapłonu (cylinder nr 1 od strony
(patrząc od strony koła zamachowego) i jest napędu rozrządu): 1—3—4—2,
zamocowany do kolektora dolotowego oraz po- Kąt wyprzedzenia zapłonu (regulowany): 10 ± 2°
łączony metalowym przewodem z kolektorem przed GMP.
wylotowym. Po otwarciu tego zaworu niewielka Uwaga: podczas regulacji kąta wyprzedzenia
część spalin przepływa z kolektora wylotowego zapłonu złącze przewodów elektrycznych czujni-
do kolektora dolotowego. ka położenia przepustnicy powinno być rozłą-
Celem recyrkulacji spalin jest obniżenie tempe- czone.
ratury spalania i zmniejszenie ilości tlenu w ko- Rezystancja przewodów wysokiego napięcia
morach spalania cylindrów silnika. Powoduje to (przy 25°C):
zmniejszenie ilości powstających podczas spa- — 1. cylindra: 11 000 O.;
lania toksycznych tlenków azotu. — 2. cylindra: 10 000 Q;
Zawór recyrkulacji spalin jest uruchamiany si- — 3. cylindra: 8000 Q;
łownikiem podciśnieniowym sterowanym przez — 4. cylindra: 6500 Q.
elektrozawór. Otwarcie elektrozaworu powoduje
połączenie siłownika z kolektorem dolotowym. Cewka zapłonowa
Podciśnienie działające na jego przeponę wywo- Zastosowano pojedynczą cewkę zapłonową zin-
łuje przesunięcie połączonego z nią pręta i za- tegrowaną z aparatem zapłonowym.
mknięcie przepływu spalin do kolektora doloto- Oznaczenie barwne: szare złącze przewodów
wego. Podciśnienie działające na przeponę jest elektrycznych (2-stykowe).
regulowane przez zawór różnicowy (patrz dalszy Rezystancja (przy 25°C):
opis). — uzwojenia pierwotnego (między stykami „7"
i „8" złącza aparatu zapłonowego): 1 £2;
Zawór różnicowy — uzwojenia wtórnego (między stykiem „7" i wyj-
Z w r różnicowy znajduje się na kolektorze
aó ściem wysokiego napięcia aparatu zapłonowe-
dolotowym z prawej strony głowicy silnika. Jego go): 10 000 Q.
zadaniem jest regulacja podciśnienia działające-
go na przeponę siłownika zaworu recyrkulacji Kondensator układu zapłonowego
spalin w zależności od ich ciśnienia w kolektorze Kondensator znajduje się wewnątrz aparatu za-
wylotowym. Na zawór ten działa takie samo płonowego i jest zintegrowany z zespołem cew-
podciśnienie, jak w sterowanym przez jego elek- ki i modułem wzmocnienia zapłonu.
55

54. Silniki benzynowe
Świece zapłonowe lecz zachowuje pracę silnika i umożliwia dojazd:
Marka i typ: NGK BKR 5 E, NGK BKR 6 E lub do stacji obsługi. !
NGK BKR 7 E. Elektroniczne urządzenie sterujące silnika jest
Odstęp elektrod: 0,8 do 0,9 mm. wyposażone także w funkcję samodiagnozowa-
Częstość wymiany: co 30 000 km przebiegu.
Identyfikacja styków złącza elektronicznego
UKŁAD STEROWANIA SILNIKA
urządzenia sterującego silnika
Układ sterowania silnika systemu wtryskowo-
-zapłonowego steruje wielopunktowym wtryskiem Nr styku Przeznaczenie
paliwa (do kanałów dolotowych w głowicy),
1 Sterowanie modułem wzmocnienia zapłonu
układem zapłonowym oraz funkcjami pomocni- 2 Sygnał dla obrotomierza
czymi. Wykorzystuje on następujące podstawo- 3 Sygnał kontrolny modułu wzmocnienia zapłonu
we dane wejściowe: natężenie powietrza dopły- 4 Sterowanie przekaźnikiem głównym
6 Masa
wającego do silnika, położenie przepustnicy 7 Informacja dla złącza diagnostycznego
powietrza, temperaturę cieczy chłodzącej silnik, 9 Sterowanie przekaźnikiem wentylatora chłodnicy
prędkość obrotową silnika oraz położenia wałów (1. prędkość obrotowa - wersje z automatyczną
korbowego i rozrządu. Skład mieszanki paliwa skrzynką przekładniową)
10 Sterowanie przekaźnikiem wentylatora chłodnicy
z powietrzem w cylindrach silnika jest korygo- (2. prędkość obrotowa - tylko wersje z automatycz-
wany w sposób ciągły dzięki sygnałom przeka- ną skrzynką przekładniową)
zywanym przez sondę lambda. Układ steruje 11 Sterowanie przekaźnikiem regulatora zwiększonej
także recyrkulacją spalin oraz zaworem elektro- prędkości obrotowej biegu jałowego
13 Masa
magnetycznym pochłaniacza par paliwa. 14 Informacja dla złącza diagnostycznego
15 Informacja dla złącza diagnostycznego
Elektroniczne urządzenie sterujące silnika 16 Sygnał przepływomierza powietrza
18 Sygnał czujnika temperatury cieczy chłodzącej
Elektroniczne urządzenie sterujące silnika za- 19 Sygnał sondy lambda
wiera programowany mikroprocesor i ma złącze 20 Sygnał czujnika położenia przepustnicy
21 Masa przepływomierza powietrza, czujnika temperatu-
64-stykowe (styki oznaczone numerami „ 1 " do ry cieczy chłodzącej, czujnika położenia przepustnicy
„48" oraz „101" do „116" — patrz rys. 1.14), 23 Informacja dla złącza diagnostycznego
umieszczone we wnętrzu nadwozia pod środko- 24 Sterowanie lampki kontrolnej sterowania silnika w ze-
stawie wskaźników
wą częścią tablicy rozdzielczej. Steruje ono rów- 25 Sygnał zespołu immobilizera
nocześnie układami wtrysku paliwa i zapłono- 26 Sygnał zespołu immobilizera
wym oraz funkcjami pomocniczymi (m.in. recyr- 29 Masa przepływomierza powietrza, czujnika temperatu-
kulacją spalin i pochłanianiem par paliwa) na ry cieczy chłodzącej, czujnika położenia przepustnicy
31 Sygnał czujnika położenia wału rozrządu
podstawie sygnałów otrzymywanych od odpo- 32 Sygnał czujnika prędkości pojazdu
wiednich czujników. Uniemożliwia także przekro- 33 Informacja o włączeniu ogrzewania szyby tylnej
czenie maksymalnej prędkości obrotowej silnika 34 (+) zasilania po włączeniu rozrusznika (kluczyk w sta-
cyjce w położeniu „ST")
oraz wyłącza zapłon i wtrysk paliwa podczas 35 Sygnał stycznika wielofunkcyjnego dźwigni wyboru
hamowania silnikiem przy prędkości powyżej biegów skrzynki automatycznej
2000 obr/min. 37 Zasilanie czujnika położenia przepustnicy
38 (+) zasilania po włączeniu zapłonu
Jeśli samochód jest wyposażony w immobilizer, 39 Masa
wówczas elektroniczne urządzenie sterujące po- 40 Sygnał czujnika położenia wału rozrządu
równuje sygnał przekazywany przez kluczyk sta- 41 Sygnał włącznika ciśnieniowego czynnika chłodnicze-
go o włączeniu lub wyłączeniu klimatyzacji
cyjki z sygnałem przechowywanym w jego pa- 43 Sygnał włącznika ciśnieniowego obwodu hydraulicz-
mięci i w przypadku ich zgodności umożliwia nego wspomagania układu kierowniczego
zasilanie silnika paliwem oraz jego uruchomienie. 44 (+) zasilania po włączeniu zapłonu
W samochodzie wyposażonym w klimatyzację 45 Sygnał o włączeniu dmuchawy
46 (+) zasilania stałego
elektroniczne urządzenie sterujące reaguje na 47 (+) zasilania po włączeniu zapłonu
włączenie klimatyzacji przez kierowcę zwiększe- 48 Masa
niem prędkości obrotowej biegu jałowego, aby 101 Sterowanie wtryskiwaczem cylindra nr 1
zapobiec ewentualności zatrzymania się silnika 102 Masa rezystora podgrzewania sondy lambda
103 Sterowanie wtryskiwaczem cylindra nr 3
z powodu nadmiernych oporów. 105 Sterowanie elektrozaworu recyrkulacji spalin i pochła-
W przypadku wykrycia uszkodzenia jednego niacza par paliwa
z czujników elektroniczne urządzenie sterujące 106 Sterowanie przekaźnikiem pompy paliwa
107 Masa
silnika rejestruje wykrytą niesprawność w swej 108 Masa
pamięci diagnostycznej i przechodzi do trybu 109 (+) zasilania po włączeniu zapłonu
pracy awaryjnej — regulacje silnika stają się 110 Sterowanie wtryskiwaczem cylindra nr 2
nieoptymalne, jego osiągi ulegają pogorszeniu 112 Sterowanie wtryskiwaczem cylindra nr 4
113 Sterowanie regulatorem prędkości obrotowej biegu
(zmniejszona moc, zwiększone zużycie paliwa, jałowego
większa emisja toksycznych składników spalin), 116 Masa
56

55. Charakterystyka techniczna
nia podzespołów układu sterowania silnika i prze- „34"), zasilanie jest kontynuowane. W przeciw-
chowywania w pamięci diagnostycznej wykrytych nym przypadku zasilanie elektryczne zostaje
niesprawności. Odczytanie danych zawartych wyłączone.
w pamięci diagnostycznej wymaga użycia spe- Oznaczenie barwne: niebieskie.
cjalnego testera diagnostycznego producenta, Napięcie zasilania: 12 V
podłączanego do złącza diagnostycznego samo- Rezystancja uzwojenia sterowania: 75 Q.
chodu, które znajduje się we wnętrzu nadwozia
pod skrzynką bezpieczników. Przyrząd ten umoż- Przekaźnik klimatyzacji
liwia także regulację zawartości tlenku węgla Przekaźnik klimatyzacji znajduje się w skrzynce
(CO) w spalinach (wkręt regulacyjny znajduje się przekaźników w przedziale silnika na prawym
w elektronicznym urządzeniu sterującym). nadkolu. W samochodach wyposażonych w kli-
Marka i typ: Hitachi MEC-N203 E1 6Y06. matyzację za pośrednictwem przekaźnika klima-
tyzacji elektroniczne urządzenie sterujące silnika
Lampka kontrolna steruje włączeniem sprzęgła elektromagnetycz-
Pomarańczowa lampka kontrolna, włączana nego napędu sprężarki klimatyzacji. Takie roz-
przez elektroniczne urządzenie sterujące silnika, wiązanie zapewnia, że moc pobierana na napęd
znajduje się w zestawie wskaźników. Przy prawi- sprężarki nie zakłóca pracy silnika. W nieodpo-
dłowym działaniu układu sterowania silnika po wiednich warunkach, a zwłaszcza, gdy pedał
włączeniu zapłonu lampka ta zaświeca się i ga- przyspieszenia jest wciśnięty do oporu, elektro-
śnie po około 3 sekundach od uruchomienia niczne urządzenie sterujące silnika nie umożli-
silnika. Jej zaświecenie się sygnalizuje wykrycie wia włączenia sprzęgła elektromagnetycznego
trwałej niesprawności układu sterowania silnika sprężarki klimatyzacji. Podczas pracy silnika na
przez elektroniczne urządzenie sterujące, które biegu jałowym, po włączeniu klimatyzacji przez
zarejestrowało niesprawność w swej pamięci kierowcę, przed włączeniem napędu sprężarki
diagnostycznej. klimatyzacji elektroniczne urządzenie sterujące
W samochodach wyposażonych w immobilizer zwiększa prędkość obrotową silnika, aby mógł
lampka kontrolna miganiem po włączeniu zapło- on pokryć zwiększone zapotrzebowanie mocy
nu sygnalizuje, że urządzenie to przestało być odbiorników energii.
aktywne. Oznaczenie barwne: niebieskie.
Napięcie zasilania: 12 V.
Przekaźnik główny Rezystancja uzwojenia sterowania: 75 Q.
Przekaźnik główny jest umieszczony pod środ-
kową częścią tablicy rozdzielczej, w pobliżu Włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego
elektronicznego urządzenia sterującego silnika, Włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego kli-
które zarządza nim za pośrednictwem styku „4" matyzacji jest przykręcony do odwadniacza kli-
swego złącza. Obwód mocy tego przekaźnika matyzacji, z przodu po lewej stronie przedziału
zapewnia zasilanie elektryczne elektronicznego silnika. Przez styk „41" złącza wielostykowego
urządzenia sterującego (styki: „38", „47" i „109") przekazuje on do elektronicznego urządzenia
oraz czujnika położenia wału rozrządu zaworów sterującego silnika, wraz z czujnikiem tempera-
wylotowych i prędkości obrotowej silnika, a tak- tury umieszczonym w obudowie parownika, sy-
że przepływomierza powietrza. gnał o ciśnieniu w obwodzie czynnika chłodni-
Oznaczenie barwne: niebieskie. czego klimatyzacji.
Napięcie zasilania: 12 V.
Rezystancja uzwojenia sterowania: 75 Q. Elektrozawór recyrkulacji spalin
i pochłaniacza par paliwa
Przekaźnik pompy paliwa Elektrozawór recyrkulacji spalin i pochłaniacza
Przekaźnik pompy paliwa znajduje się wewnątrz par paliwa jest umieszczony w przedziale silnika
nadwozia, po lewej stronie pod tablicą rozdziel- (obok kolektora dolotowego) i uruchamiany przez
czą, za skrzynką bezpieczników. elektroniczne urządzenie sterujące silnika. Umoż-
Elektroniczne urządzenie sterujące silnika przez liwia on w pewnych warunkach pracy silnika
styk „106" steruje połączeniem obwodu stero- (prędkość obrotowa, temperatura cieczy chło-
wania tego przekaźnika z masą, co wywołuje dzącej, natężenie przepływu powietrza oraz po-
włączenie zasilania elektrycznego silnika pompy łożenie przepustnicy powietrza) zasysanie par
paliwa. Po każdym włączeniu stacyjki silnik pom- paliwa zgromadzonych w zbiorniku pochłania-
py paliwa ma włączone zasilanie elektryczne cza oraz recyrkulację spalin.
pz z 5 sekund. Jeśli w tym czasie silnik zosta-
re Recyrkulacja spalin i odsysanie par paliwa nie
ne uruchomiony (o czym świadczą sygnały
i odbywają się w następujących warunkach:
czujnika położenia wału rozrządu zaworów wylo- — podczas uruchamiania silnika;
towych lub dopóki jest uruchamiany (sygnał — podczas pracy silnika na biegu jałowym;
owłączeniu rozrusznika przekazywany przez styk — gdy silnik jest zimny lub przegrzany;
57

56. Silniki benzynowe
— gdy silnik pracuje z pełnym obciążeniem; a także optymalnego kąta wyprzedzenia zapłoni
— podczas hamowania silnikiem; i sterowania elektrozaworem pochłaniacza pa
— przy prędkości pojazdu mniejszej niż 10 km/h; paliwa i recyrkulacji spalin. *
— po wykryciu niesprawności przepływomierza Marka: Hitachi. •*
powietrza. Napięcie zasilania: 12 V. •
W spoczynku elektrozawór jest otwarty.
Napięcie zasilania: 12 V. Czujnik temperatury cieczy chłodzącej
Rezystancja mierzona między stykami elektroza- Jako czujnik temperatury cieczy chłodzącej za-
woru: 32,6 Q. stosowano termistor o ujemnym współczynniku
temperaturowym rezystancji wkręcony z boki
Czujnik położenia przepustnicy głowicy, który mierzy temperaturę cieczy chło-
Rolę czujnika położenia przepustnicy spełnia dzącej.
potencjometr o pojedynczej ścieżce i liniowej Oznaczenie barwne złącza: szare.
charakterystyce, zamontowany w obudowie prze- Napięcie zasilania: 5 V '
pustnicy. Suwak potencjometru jest połączony Rezystancja: I
z osią przepustnicy. Czujnik ten jest zasilany — przy -10°C: 7000 do 11 400 Q; |
napięciem 5V przez elektroniczne urządzenie — przy 20°C: 2100 do 2900 Q; i
sterujące i przekazuje do niego sygnał napięcia — przy 50°C: 600 do 1000 Q; i
wprost proporcjonalny do kąta uchylenia prze- — przy 90°C: 230 do 260 Q; '
pustnicy oraz sygnały po naciśnięciu do oporu — przy 110°C: 140 do 150 Q. i
i całkowitym zwolnieniu pedału przyspieszenia,
a także szybkości naciskania pedału przyspie- Czujnik położenia wału rozrządu zaworów j
szenia. wylotowych i prędkości obrotowej silnika i
Położenie czujnika nie jest regulowane. Zastosowano czujnik optoelektroniczny umiesz^
Napięcie zasilania (między stykami „ 1 " i „3" czony w aparacie zapłonowym na końcu wałi|
czujnika): 5 V. rozrządu zaworów wylotowych. Tarcza czujnika^
Napięcie sygnału (mierzone między stykami „ 1 " obracająca się razem z wałem rozrządu, zawieraj
i „2" czujnika): cztery szczeliny rozmieszczone co 90°, przesu*,
— pedał przyspieszenia swobodny: ok. 0,5 V; wające się między diodą elektroluminescencyj-j
— pedał przyspieszenia wciśnięty do oporu: ną i fotodiodą, która przekazuje (przez układ!
4,5 V. formujący) do elektronicznego urządzenia steru-!
Rezystancja przy 25°C: jącego silnika sygnał prostokątny o amplitudzie'
— między stykami „ 1 " i „3" czujnika: 4590 £2; 5 V i częstości proporcjonalnej do prędkości!
— między stykami „2" i „3" czujnika: obrotowej silnika. i
pedał przyspieszenia swobodny: 500 Q; Położenie diod względem szczelin w tarczy i
pedał przyspieszenia wciśnięty do oporu: 4000 Q; jest tak dobrane, że przekazywane sygnały
— między stykami „ 1 " i „2" czujnika: odpowiadają górnym martwym położeniom tło-
pedał przyspieszenia swobodny: 4000 Q; ków w cylindrach. Jedna ze szczelin jest nieco
pedał przyspieszenia wciśnięty do oporu: 500 Q. szersza i pozwala zidentyfikować GMP tłoka
pierwszego cylindra. Na wirującej tarczy, na
Przepływomierz powietrza średnicy większej niż opisane cztery szczeliny,
Zastosowano przepływomierz powietrza z tzw. znajduje się 360 szczelin rozstawionych co 1°.
gorącym drutem oporowym umieszczony na Przekazywane za ich pośrednictwem impulsy
wejściu do obudowy przepustnicy. Podczas prze- służą do określania chwilowej prędkości obro-
pływu powietrza przez dyszę wewnątrz obudowy towej silnika.
przepustnicy, następuje spadek ciśnienia w ka- Oznaczenie barwne złącza: szare.
nale bocznikowym (względem tej dyszy). W ka- Napięcie zasilania: 12 V.
nale tym znajduje się podgrzewany elektrycznie
drut oporowy oraz czujnik temperatury. Elektro- Sonda lambda
niczne urządzenie sterujące silnika utrzymuje sta- Ogrzewana elektrycznie sonda lambda jest wkrę-
łą temperaturę grzanego drutu oporowego przy cona w kolektor wylotowy przed katalizatorami.
zmianach natężenia przepływu powietrza (czyli Przekazuje do elektronicznego urządzenia steru-
przy zmianach intensywności chłodzenia). Moc jącego silnika sygnał napięcia od 0,1 do 0,8 V
elektryczna potrzebna do utrzymania temperatu- w zależności od zawartości tlenu w spalinach,
ry drutu oporowego na stałym poziomie zależy czyli pośrednio od składu mieszanki spalanej
od masowego natężenia przepływu powietrza. w cylindrach silnika. Na tej podstawie elektro-
Sygnały przepływomierza elektroniczne urządze- niczne urządzenie sterujące silnika koryguje ilo-
nie sterujące silnika wykorzystuje do określania ści paliwa dostarczanego przez wtryskiwacze,
ilości paliwa wtryskiwanego przez wtryskiwacze, tak aby mieszanka w cylindrach silnika miała
regulacji prędkości obrotowej biegu jałowego, właściwy skład (stechiometryczny).
58

57. Charakterystyka techniczna
Elektroniczne urządzenie sterujące silnika nie wyłącznik, który zamyka obwód, gdy dźwignia
uwzględnia sygnałów sondy lambda jedynie zmiany biegów znajduje się w położeniu neutral-
podczas rozruchu i nagrzewania zimnego silnika nym i łączy z masą styk „35" elektronicznego
oraz, gdy pedał przyspieszenia jest wciśnięty do urządzenia sterującego. Zapobiega to przekro-
oporu. czeniu dopuszczalnej prędkości obrotowej przez
Napięcie zasilania: 12 V. silnik oraz szarpnięciom podczas zmiany bie-
Rezystancja przy temperaturze 25°C: gów.
- między stykami „ 1 " i „3": 2,3 do 4,3 Q; Napięcie zasilania: 5 V.
- między stykami „ 1 " i „2" oraz „2" i „3": Rezystancja na zaciskach czujnika:
nieskończenie wielka. — włączony dowolny bieg (obwód otwarty): nie-
skończenie wielka;
Katalizatory spalin — dźwignia zmiany biegów w położeniu neutral-
W układzie wylotowym znajdują się dwa katali- nym (obwód zamknięty): maks. 0,5 fi.
zatory: jeden jest zamocowany do kolektora
wylotowego, drugi znajduje się w przybliżeniu Czujnik położenia dźwigni wyboru biegów
w połowie długości rury wylotowej spalin. skrzynki automatycznej
W samochodach wyposażonych w skrzynkę
Włącznik ciśnieniowy obwodu wspomagania automatyczną czujnik ten jest zamontowany na
układu kierowniczego obudowie przekładni hydrokinetycznej i przeka-
Włącznik ciśnieniowy obwodu wspomagania ukła- zuje do elektronicznego urządzenia sterującego
du kierowniczego jest umieszczony w przedziale sygnał o położeniu dźwigni wyboru biegów.
silnika, z tyłu za prawym nadkolem, na króćcu Jeżeli samochód jest wyposażony w immobili-
wyjściowym wysokiego ciśnienia pompy wspo- zer, czujnik ten łączy z masą styk „35" elektro-
magania układu kierowniczego. Jego zadaniem nicznego urządzenia sterującego silnika, gdy
jest przekazywanie do elektronicznego urządze- dźwignia wyboru biegów znajduje się w położe-
nia sterującego (przez styk „43" złącza) sygnału, niach „N" lub „P". Automatyczna skrzynka prze-
że ciśnienie w układzie przekroczyło wartość, kładniowa jest tak zaprojektowana, że w pozo-
powyżej której moc pobierana przez pompę hy- stałych położeniach dźwigni wyboru biegów uru-
drauliczną może spowodować spadek prędkości chomienie silnika nie jest możliwe także wtedy,
obrotowej (a nawet zatrzymanie) silnika pracują- gdy samochód nie jest wyposażony w immobi-
cego na biegu jałowym. Zamknięcie obwodu lizer. Elektroniczne urządzenie sterujące zapo-
włącznika ciśnieniowego wywołuje reakcję elek- biega przekroczeniu dopuszczalnej prędkości
tronicznego urządzenia sterującego silnika, które obrotowej przez silnik oraz szarpnięciom pod-
zwiększa prędkość obrotową biegu jałowego. czas zmiany biegów.
'łapiecie zasilania: 5 V. Napięcie zasilania: 5 V.
Rezystancja między stykami włącznika ciśnie- Rezystancja miedzy stykami czujnika:
niowego: — dźwignia w położeniach „R", „D", „ 1 " , „2" lub
- koła przednie samochodu ustawione do jazdy „3" (obwód otwarty): nieskończenie wielka;
prosto (obwód otwarty): nieskończenie wielka; — dźwignia w położeniach „N" lub „P" (obwód
-koła przednie skręcone (obwód zamknięty): zamknięty): maks. 0,5 Q.
maks. 0,5 Q.
Parametry kontrolne
Czujnik prędkości pojazdu Prędkość obrotowa biegu jałowego (regulowa-
Czujnikiem prędkości pojazdu jest czujnik induk- na*):
cyjny zamontowany na złączu napędu prędko- — wersje z mechaniczną skrzynką przekładnio-
ściomierza w obudowie sprzęgła mechanicznej wą: 700 ± 50 obr/min;
skrzynki przekładniowej lub w przekładni hydro- — wersje z automatyczną skrzynką przekładnio-
kinetycznej automatycznej skrzynki przekładnio- wą: 800 ± 50 obr/min.
wej. Wytwarza on sygnał prostokątny o amplitu- Zawartość tlenku węgla (CO) w spalinach (regu-
d i 5 V i częstotliwości proporcjonalnej do
ze lowana**): maks. 0,5%.
prędkości jazdy. Sygnał ten jest przekazywany Kąt wyprzedzenia zapłonu (regulowany*): 10 ± 2°
przez styk „32" do elektronicznego urządzenia przed GMR
sterującego. Uwagi
Oznaczenie barwne złącza: szare. * Złącze przewodów czujnika położenia prze-
Rezystancja między stykami czujnika: 250 Q. pustnicy rozłączone.
** Za pomocą przyrządu diagnostycznego pro-
Czujnik położenia dźwigni zmiany biegów ducenta samochodu. Złącze przewodów czujni-
skrzynki mechanicznej ka położenia przepustnicy podłączone. Skrajne
R ę czujnika położenia dźwigni zmiany biegów
ol prawe styki w górnym rzędzie złącza diagno-
w wersjach ze skrzynką mechaniczną spełnia stycznego zwarte (skrzynka bezpieczników we
59

58. Silniki benzynowe
wnętrzu samochodu). Regulacja śrubą w elek-
tronicznym urządzeniu sterującym. 1.2. OBSŁUGA I NAPRAWA
MOMENTY DOKRĘCANIA
UWAGI WSTĘPNE
Śruby mocowania głowicy (gwint i dolna płasz-
czyzna łbów powleczone olejem): • Prędkość obrotowa biegu jałowego oraz kąt
— śruby nr 1 do 10: wyprzedzenia zapłonu mogą być regulowane po
1. etap: 30 N • m; uprzednim rozłączeniu złącza przewodów czuj-
2. etap: 60 N • m; nika położenia przepustnicy.
3. etap: poluzować całkowicie; • Zawartość tlenku węgla (CO) w spalinach
4. etap: 30 N • m; także można regulować, lecz wymaga to użycia
5. etap: 60±5 N-m lub dokręcić o 50° przyrządu diagnostycznego producenta samo-
do 55°; chodu i należy rozłączyć złącze przewodów
— śruby nr 11 do 15: 6,4 do 8,5 N • m. czujnika położenia przepustnicy.
Pokrywy łożysk wałów rozrządu: 10 do 12 N • m. • Wymontowanie łańcuchów napędu rozrządu
Pokrywa głowicy: 4 N • m. oraz pompy oleju wbudowanej w pokrywę napę-
Pokrywy korbowodów: du rozrządu wymaga uprzedniego wymontowa-
— 1. etap: 14 do 15 N • m; nia głowicy silnika.
— 2. etap: 23 do 29 N • m lub dokręcić o 35° do • Głowicę silnika można wymontować bez
40°. konieczności wymontowania silnika z samo-
Pokrywy łożysk głównych (śruby powleczone chodu.
olejem): 47 do 53 N • m. • Po zdjęciu łańcuchów napędu rozrządu nie
Miska olejowa: 6 do 8 N • m. wolno obracać wałem korbowym ani wałami
Tylna pokrywa kadłuba (od strony koła zama- rozrządu, gdyż grozi to uderzeniem tłoków o za-
chowego): 6 do 8 N • m. wory i poważnym uszkodzeniem silnika.
Koło zamachowe wersji ze skrzynką mechanicz- • Silnik wymontowuje się razem ze skrzynką
ną (śruby powleczone olejem): 85 do 95 N • m. przekładniową od spodu samochodu.
Tarcza napędowa wersji ze skrzynką automa- • Szczelność pokrywy napędu rozrządu, miski |
tyczną (śruby powleczone olejem): 95 do olejowej, przedniej pokrywy głowicy (technolo-
105 N-m. gicznej) oraz pompy cieczy chłodzącej uzyskuje
Koło pasowe wału korbowego (śruby powleczo- się dzięki zastosowaniu podczas montażu pasty
ne olejem): 135 do 155 N • m. uszczelniającej.
Koła zębate wałów rozrządu (śruby powleczone
olejem): 100 do 130 N • m.
Koła zębate pośrednie: 100 do 130 N-m.
Napinacz łańcuchów napędu rozrządu: 6 do 1.2.1. Sprawdzanie
8 N-m. i regulacja silnika
Płoza i ślizgacz łańcuchów napędu rozrządu: 13
do 19 N • m. SPRAWDZANIE I REGULACJA
Przednia pokrywa głowicy (technologiczna): 3 do LUZU ZAWORÓW
5 N-m.
Pokrywa napędu rozrządu: Uwaga. Czynności te zaleca się wykonywać,
— śruby długie: 6 do 8 N • m; gdy silnik jest gorący.
— śruby krótkie: 16 do 21 N-m. • Jeśli samochód jest wyposażony w kodowa-
Świece zapłonowe: 20 do 30 N • m. ny odbiornik radiowy, należy zanotować jego
Sonda lambda: 41 do 51 N • m. kod przed odłączeniem akumulatora.
Korek spustu oleju: 30 do 40 N • m. • Odłączyć od pokrywy głowicy przewód od-
Korek spustu cieczy chłodzącej w kadłubie: 35 prowadzenia par oleju.
do 45 N • m. • Odłączyć od świec zapłonowych przewody :
Kolektor dolotowy: 16 do 21 N-m. wysokiego napięcia i wykręcić świece zapłono-
Kolektor wylotowy do głowicy: 26 do 30 N • m. we z głowicy.
Katalizator spalin do kolektora wylotowego: 30 • Wymontować pokrywę głowicy.
do 35 N • m. • Obrócić wał korbowy tak, aby znak na kole ,
Dolna belka zawieszenia zespołu napędowego: pasowym znalazł się naprzeciw znaku na kadłu-
45 do 55 N • m. bie silnika. Krzywki wałów rozrządu dla zaworów
Śruba środkowa tylnego wspornika zawieszenia pierwszego cylindra (od strony napędu rozrzą-
zespołu napędowego: 65 do 75 N • m. du) muszą przy tym być skierowane do góry.
Śruby środkowe przedniego i prawego wspor- Jeśli warunek ten nie jest spełniony, należy
nika zawieszenia zespołu napędowego: 45 do obrócić wał korbowy o jeden pełny obrót i usta-
55 N • m. wić naprzeciw siebie znaki ustawcze na kole
60

59. Regulacja luzu zaworów
pasowym i kadłubie silnika. Tłok w pierwszym • Wybrać płytkę regulacyjną o obliczonej gru-
cylindrze znajdzie się wówczas w górnym mar- bości, a jeśli takiej płytki się nie produkuje,
twym punkcie po suwie sprężania. wybrać płytkę o grubości najmniej różniącej się
Uwaga. Wał korbowy należy obracać w kierun- od obliczonej wartości.
ku zgodnym z kierunkiem jego obrotu podczas Uwaga. Płytki regulacyjne mają grubość od 2,00
pracy silnika chwytając kluczem łeb śruby mo- do 2,98 mm stopniowaną co 0,02 mm.
cowania koła pasowego albo po podniesieniu • Powlec olejem silnikowym wybraną płytkę
przodu samochodu i włączeniu 4. lub 5. biegu regulacyjną i umieścić ją we wgłębieniu denka
obracając przednie koło w kierunku jazdy do popychacza (stroną z napisem skierowaną do
przodu. popychacza).
• Za pomocą szczelinomierza o odpowiedniej • Wyjąć przyrządy specjalne.
grubości sprawdzić luz zaworów (między krzyw- • Postępując w poprzednio opisany sposób
ką i płytką regulacyjną w denku popychacza) wyregulować luzy pozostałych zaworów.
dolotowych w cylindrach nr 1 i 2 oraz wyloto- • Po regulacji sprawdzić ponownie luz wszyst-
wych w cylindrach nr 1 i 3. kich zaworów i w razie potrzeby powtórnie
• Wykonać jeden pełny obrót wałem korbowym wyregulować niewłaściwe wartości ich luzu.
i ustawić naprzeciw siebie znaki ustawcze na • Założyć pokrywę głowicy i dokręcić śruby jej
kole pasowym i kadłubie silnika. mocowania właściwym momentem.
• W tym położeniu zmierzyć luz zaworów dolo- • Wkręcić świece zapłonowe i podłączyć do
towych w cylindrach nr 3 i 4 oraz wylotowych nich przewody wysokiego napięcia.
w cylindrach nr 2 i 4. • Podłączyć do pokrywy głowicy przewód od-
• Zanotować zmierzone wartości luzu zaworów prowadzenia par oleju.
i porównać je z wartościami właściwymi. • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz-
Luz roboczy zaworów w gorącym silniku powi- nej samochodu.
nien wynosić:
— dla zaworów dolotowych: 0,32 do 0,40 mm;
— dla zaworów wylotowych: 0,37 do 0,45 mm.
• Jeśli zmierzone wartości luzu nie mieszczą
się w podanych granicach, wyregulować luz
zaworów.
Regulacja luzu zaworów
Regulacja luzu zaworu polega na wymianie płytki
regulacyjnej umieszczonej we wgłębieniu denka
popychacza. Do wymiany płytki regulacyjnej nale-
ży wykorzystać przyrządy Nissan KY10115110
i KV10115120 (patrz rys. 1.1). W przeciwnym ra-
zie jest niezbędne wymontowanie jednego lub
dwóch wałów rozrządu. Dalej opisano, ze wzglę-
du na jego prostotę, tok postępowania z wykorzy-
staniem wspomnianych przyrządów.
• Obrócić wał korbowy tak, aby krzywka uru-
chamiająca zawór, którego luz ma być regulo-
wany, była skierowana do góry. Za pomocą
przyrządu do wciskania popychacza KV10115110
ścisnąć sprężynę zaworu (rys. 1.1 A), unieru-
chomić wciśnięty popychacz przyrządem
KV10115120 i za pomocą magnesu wyjąć
płytkę regulacyjną (rys. 1.1 B). Zapamiętać
sposób montażu płytki (stroną z napisem do
denka popychacza).
• Zmierzyć i zanotować grubość wyjętej płytki,
i Określić grubość płytki, którą należy zamon-
tować w następujący sposób: do grubości płytki
wyjętej dodać zmierzoną wartość luzu zaworu
i odjąć nominalną wartość luzu zaworu. Rys. 1.1. Wymiana płytek regulacji luzu zaworów
Jako nominalną wartość luzu zaworu zaleca się A — wciskanie popychacza zaworu przyrządem Nissan
KV10115110 w celu ściśnięcia sprężyny zaworu,
przyjmować średnią arytmetyczną granic prze- B — unieruchomienie przyrządem Nissan KV10115120
działu (dla zaworów dolotowych 0,36 mm; dla wciśniętego popychacza i wyjmowanie płytki regulacji
zaworów wylotowych 0,41 mm). luzu zaworu za pomocą magnesu
61

60. Silniki benzynowe
UKŁADY ZASILANIA I ZAPŁONOWY • Rozłączyć złączę przewodów czujnika poło-
żenia przepustnicy. •
SPRAWDZANIE I USTAWIANIE
KĄTA WYPRZEDZENIA ZAPŁONU • Sprawdzić wartość kąta wyprzedzenia zapło- i
• Nagrzać silnik do normalnej temperatury pracy. nu przy prędkości obrotowej biegu jałowego ]
• Podłączyć lampę stroboskopową zgodnie z in- kierując lampę stroboskopową na znaki na kole j
strukcją jej użytkowania. pasowym wału korbowego (rys. 1.3). ]
Rys. 1.2. Układy zasilania paliwem i doprowadzenia powietrza
1 — korek wlewu paliwa, 2 — uszczelka rury wlewu paliwa, 3 — rura wlewu paliwa, 4 — zbiornik paliwa, 5 — pompa
paliwa, 6 — czujnik poziomu paliwa, 7 — filtr paliwa, 8 — regulator ciśnienia paliwa, 9 — kolektor paliwa wtryskiwaczy,
10 — wtryskiwacz paliwa, 11 — kolektor dolotowy, 12 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej silnik (sterowania silnika),
13 — zawór recyrkulacji spalin (EGR), 14 — przewód recyrkulacji spalin, 15 — zawór różnicowy, 16 — elektrozawór
recyrkulacji spalin, 17 — zbiornik pochłaniacza par paliwa, 18 — przewód wlotu powietrza, 19 — rezonator,
20 — obudowa filtru powietrza, 2 1 — filtr par oleju, 22 — wkład filtru powietrza, 23 — pokrywa filtru powietrza,
24 — obudowa przepustnicy, 25 — regulator zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 26 — regulator prędkości
obrotowej biegu jałowego, 27 — przepływomierz powietrza, 28 — czujnik położenia przepustnicy, 29 — siłownik
zwiększonej prędkości biegu jałowego zimnego silnika
62

61. Układy zasilania i zapłonowy
Rys. 1.4. Regulacja prędkości obrotowej biegu
jałowego
1 — wkręt regulacyjny, 2 — złącze przewodów czujnika
Rys. 1.3. Znaki ustawcze kąta wyprzedzenia zapłonu położenia przepustnicy
• Jeśli wartość ta jest nieprawidłowa, poluzo-
wać śruby mocowania aparatu zapłonowego
i obracając nim (w odpowiednią stronę) uzyskać
wymaganą wartość kąta wyprzedzenia zapłonu.
• Dokręcić śruby mocujące aparat zapłonowy.
• Ponownie sprawdzić kąt wyprzedzenia zapło-
nu przy prędkości obrotowej biegu jałowego
i jeśli jest prawidłowy, odłączyć lampę strobo-
skopową.
t Podłączyć złącze przewodów do czujnika po-
łożenia przepustnicy.
SPRAWDZANIE I REGULACJA PRĘDKOŚCI
OBROTOWEJ BIEGU JAŁOWEGO
Warunki wstępne B
• Opisane dalej czynności odnoszą się do na-
grzanego silnika w dobrym stanie technicznym
(sprawne: układ zasilania, przewód odprowadza-
nia par oleju, obwód recyrkulacji spalin, układ
wspomagania hamulców, układ wylotowy spalin).
• Wszystkie odbiorniki energii elektrycznej sa-
mochodu, które nie są niezbędne do pracy
silnika powinny być wyłączone.
• Kąt wyprzedzenia zapłonu powinien mieć wła-
ściwą wartość; należy go sprawdzić i w razie
potrzeby wyregulować przed dalej opisanymi
czynnościami.
Rys. 1.5. Sprawdzanie i regulacja zwiększonej
Sprawdzanie i regulacja prędkości obrotowej biegu jałowego zimnego silnika
A — silnik gorący (temperatura cieczy chłodzącej
• Rozłączyć złącze przewodów czujnika poło- 80 ± 5°C), B — silnik zimny (temperatura cieczy
żenia przepustnicy. chłodzącej 25 ± 5°C)
• Uruchomić silnik i dwa do trzech razy zwięk- 1 — sprężyna bimetalowa, 2 — śruba regulacyjna,
szyć gwałtownie jego prędkość obrotową od 3 — dźwignia przepustnicy, 4 — krzywka zwiększonej
prędkości obrotowej biegu jałowego, 5 — znaki dla
2000 do 3000 obr/min oraz umożliwić mu silnika gorącego, 6 — znaki dla silnika zimnego
powrócenie do prędkości obrotowej biegu jało- Uwaga: w gorącym silniku znaki krzywki oraz dźwigni
wego. przepustnicy powinny znajdować się naprzeciw siebie.
• Zanotować prędkość obrotową biegu jałowe- W przeciwnym razie należy doprowadzić je do
go. W razie uzyskania niewłaściwej wartości właściwego położenia obracając śrubę regulacyjną.
Powtórzyć sprawdzenie w zimnym silniku (inne znaki).
wyregulować prędkość obrotową biegu jałowe- Jeśli nie znajdują się one naprzeciw siebie, należy
go silnika wkrętem regulacyjnym (1, rys. 1.4) wymienić sprężynę bimetalową.
63

62. Silniki benzynowe
znajdującym się po prawej stronie obudowy
przepustnicy.
• Po zakończeniu regulacji podłączyć złącze
przewodów elektrycznych do czujnika położenia
przepustnicy.
STEROWANIE SILNIKA
ZASILANIE ELEKTRYCZNE
Elektroniczne urządzenie sterujące silnika jest
zasilane w sposób ciągły przez swój styk „46"
i chronione bezpiecznikiem nr 41 (7,5 A) umiesz-
czonym w skrzynce bezpieczników w przedziale
silnika.
Rys. 1.6. Usytuowanie złącza diagnostycznego Po włączeniu zapłonu napięcie akumulatora jest
doprowadzane przez styk „44" złącza do elek-
tronicznego urządzenia sterującego, a także do
czterech wtryskiwaczy paliwa oraz do aparatu
Rys. 1.7. Schemat systemu sterowania silnika
I — akumulator, 2 — wyłącznik klimatyzacji, 3 — wyłącznik zapłonu, 4 — lampka kontrolna sterowania silnika,
5 — elektroniczne urządzenie sterujące, 6 — czujnik prędkości pojazdu, 7 — czujnik położenia dźwigni zmiany biegów
skrzynki mechanicznej lub dźwigni wyboru biegów skrzynki automatycznej, 8 — aparat zapłonowy (z czujnikiem położenia
wału rozrządu, cewką zapłonową i modułem wzmocnienia zapłonu), 9 — katalizatory spalin, 10 — sonda lambda,
II — świece zapłonowe, 12 — wtryskiwacz paliwa, 13 — regulator ciśnienia paliwa, 14 — regulator prędkości obrotowej
biegu jałowego, 15 — regulator zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 16 — sterownik zwiększonej prędkości
obrotowej biegu jałowego, 17 — przepływomierz powietrza, 18 — obudowa przepustnicy, 19 — czujnik położenia
przepustnicy, 20 — filtr powietrza, 21 — elektrozawór recyrkulacji spalin oraz pochłaniacza par paliwa, 22 — zawór
recyrkulacji spalin (EGR), 23 — zawór różnicowy, 24 — zbiornik paliwa, 25 — pompa paliwa, 26 — pochłaniacz par
paliwa, 27 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej
64

63. Sterowanie silnika
zapłonowego przez styk „7" szarego złącza wy (styk „5" szarego złącza sześciostykowego)
dwustykowego. Powoduje to połączenie z masą i przepływomierz powietrza (styk „3").
styku „4" elektronicznego urządzenia sterujące- Po włączeniu zapłonu są także zasilane: sonda
go, dzięki czemu zostaje zamknięty obwód mocy lambda, zabezpieczona bezpiecznikiem nr 16
przekaźnika głównego. Przekaźnik ten zasila (10 A), regulator prędkości obrotowej biegu jało-
przez bezpiecznik nr 41 (7,5 A) styki „38", „47" wego wraz z elektrozaworem recyrkulacji spalin i
i „109" urządzenia sterującego, aparat zapłono- pochłaniacza par paliwa zabezpieczone bezpiecz-
Rys. 1.8. Rozmieszczenie elementów układu sterowania w przedziale silnika
1 — włącznik ciśnieniowy hydraulicznego wspomagania układu kierowniczego, 2 — obudowa przepustnicy,
3—przepływomierz powietrza, 4 — czujnik położenia przepustnicy, 5 — regulator prędkości obrotowej biegu jałowego,
6 —czujnik temperatury cieczy chłodzącej, 7 — wtryskiwacz paliwa, 8 — regulator zwiększonej prędkości obrotowej
biegu jałowego, 9 — regulator zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego zimnego silnika, 10 — elektrozawór
recyrkulacji spalin oraz pochłaniacza par paliwa, 11 — zawór różnicowy, 12 — zawór recyrkulacji spalin, 13 — czujnik
prędkości pojazdu (skrzynka mechaniczna), 14 — regulator ciśnienia paliwa, 15 — aparat zapłonowy (z czujnikiem
położenia wału rozrządu, cewką zapłonową i modułem wzmocnienia zapłonu), 16 — włącznik ciśnieniowy obwodu
czynnika chłodniczego klimatyzacji, 17 — czujnik położenia dźwigni zmiany biegów (skrzynka mechaniczna), 18 — sonda
lambda, 19 — przekaźnik wentylatora (wentylatorów) układu chłodzenia (1. prędkość obrotowa w wersjach z
automatyczną skrzynką przekładniową), 20 — miejsce przekaźnika wentylatorów układu chłodzenia (2. prędkość
obrotowa tylko w wersjach z automatyczną skrzynką przekładniową), 21 — przekaźnik klimatyzacji
65

64. FUSIBLES
.45
i 4
9
p
T
0 I

65. Sterowanie silnika
Rys. 1.9. Schemat połączeń elektrycznych sterowania silnika
1 — akumulator, 2 — wyłącznik zapłonu, 3 — przekaźnik główny, 4 — wtryskiwacze paliwa, 5 — sygnał do obrotomierza,
6 — rezystancja kontrolna, 7 — aparat zapłonowy, 8 — elektroniczne urządzenie sterujące, 9 — kondensator,
10 — cewka zapłonowa, 11 — czujnik położenia wału rozrządu zaworów wylotowych i prędkości obrotowej silnika,
12 — świece zapłonowe, 13 — przepływomierz powietrza, 14 — sonda lambda, 15 — czujnik położenia przepustnicy,
16 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej, 17 — włącznik ciśnieniowy hydraulicznego wspomagania układu
kierowniczego, 18 — elektroniczne urządzenie sterujące, 19 — złącze diagnostyczne, 20 — lampka kontrolna sterowania
silnika, 21 — przekaźnik pompy paliwa, 22 — pompa paliwa, 23 — prędkościomierz, 24 — czujnik prędkości pojazdu,
25 — elektrozawór układu recyrkulacji spalin oraz pochłaniacza par paliwa, 26 — regulator prędkości obrotowej biegu
jałowego, 27 — regulator zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 28 — przekaźnik klimatyzacji,
29 — pojedynczy przekaźnik wentylatorów układu chłodzenia (mechaniczna skrzynka przekładniowa), 30 — przekaźnik
podwójny wentylatorów układu chłodzenia (automatyczna skrzynka przekładniowa), 31 — wentylator elektryczny o jednej
prędkości, 32 — wentylator elektryczny o dwóch prędkościach, 33 — włącznik ciśnieniowy obwodu czynnika
chłodniczego klimatyzacji, 34 — immobilizer, 35 — czujnik położenia dźwigni wyboru biegów skrzynki automatycznej,
36 — czujnik położenia dźwigni zmiany biegów skrzynki mechanicznej, 37 — zespół sterowania ogrzewaniem wnętrza
samochodu (z czujnikiem parownika), 38 — zespół sterowania przewietrzaniem wnętrza samochodu, 39 — wyłącznik
klimatyzacji, 40 — do czasowego wyłącznika ogrzewania szyby tylnej, 41 — do sprężarki klimatyzacji, 42 — wyłącznik
ogrzewania szyby tylnej, 43 — przekaźnik ogrzewania szyby tylnej, 44 — przełącznik oświetlenia zewnętrznego,
45 — (+) zasilania stałego, 46 — (+) zasilania po włączeniu zapłonu lub rozrusznika
FUSIBLE — bezpiecznik, FUSIBLES — bezpieczniki, N° — numer
nikiem nr 25 (10 A). Elektroniczne urządzenie Przedstawione dalej parametry elektryczne ele-
sterujące łączy z masą swój styk „106", co mentów wchodzących w skład systemu wtrysko-
umożliwia włączenie przekaźnika pompy paliwa wo-zapłonowego są wynikiem pomiarów wyko-
chronionej bezpiecznikiem nr 17 (15 A). Wszyst- nanych klasycznym multimetrem wzbogaconym
kie wymienione bezpieczniki znajdują się w skrzyn- o funkcje specyficzne dla zastosowań samocho-
ce bezpieczników we wnętrzu nadwozia. dowych (obrotomierz, pomiar czasu wtrysku
Jeśli w ciągu około 5 sekund nie nastąpi próba paliwa, sygnałów sondy lambda itd.). Prawidło-
uruchomienia silnika (brak sygnału od czujnika we przeprowadzenie diagnostyki wymaga dys-
położenia wału rozrządu i prędkości obrotowej), ponowania przyrządem o parametrach co naj-
elektroniczne urządzenie sterujące przerywa mniej równorzędnych.
połączenie z masą styku „106" i przerywa w ten
sposób zasilanie elektryczne pompy paliwa. Wykorzystanie procedury diagnostycznej
Zasilanie to może być wznowione tylko wówczas,
gdy elektroniczne urządzenie sterujące otrzyma Przed rozpoczęciem procedury diagnostycznej
sygnał z czujnika położenia wału rozrządu. Jeśli należy koniecznie sprawdzić spełnienie warun-
uruchomiony silnik się zatrzyma, a kluczyk w wy- ków wstępnych podanych dalej oraz uwzględ-
łączniku zapłonu pozostanie w pozycji włączone- nienie następujących zaleceń.
go zapłonu, zasilanie elektryczne pompy paliwa • Parametry elektryczne podane bez tolerancji
zostaje wyłączone po około 1 sekundzie. są wynikiem pomiarów wykonanych w konkret-
Elektroniczne urządzenie sterujące otrzymuje nym samochodzie. Ich interpretacja powinna
sygnały o uruchamianiu silnika przez swój styk
„34", chroniony bezpiecznikiem nr 26 (7,5 A)
umieszczonym w skrzynce bezpieczników we
wnętrzu nadwozia.
W samochodach wyposażonych w układ klima-
tyzacji podczas pracy silnika na biegu jałowym
elektroniczne urządzenie sterujące łączy z masą,
chroniony bezpiecznikiem nr 6 (7,5 A) swój styk
„11", dzięki czemu uruchamia przekaźnik klima-
tyzacji i zasila regulator zwiększonej prędkości
obrotowej biegu jałowego.
DIAGNOSTYKA SYSTEMU
WTRYSKOWO-ZAPŁONOWEGO
Procedura diagnostyczna, jak również opisane Rys. 1.10. Usytuowanie zespołu pompy i czujnika
dalej sposoby sprawdzania, dotyczą tylko samo- poziomu paliwa w zbiorniku pod siedziskiem tylnego
chodów, którym jest poświęcone niniejsze opra- siedzenia
cowanie (patrz tablica identyfikacyjna). Według 1 — przewód tłoczenia paliwa do wtryskiwaczy,
2 — przewód powrotu nadmiaru paliwa, 3 — złącze
posiadanych infoirmacji są one zgodne z ich elektryczne silnika pompy, 4 — złącze elektryczne
specyfikacjami oryginalnymi. czujnika poziomu paliwa
67

66. Silniki benzynowe
• Samochód nie może przebywać w kabinie
lakierniczej w temperaturze 80°C dłużej niż 20
minut.
• Przed sprawdzaniem ciśnienia sprężania w cy-
lindrach silnika należy wyjąć przekaźnik pompy
paliwa ze skrzynki przekaźników we wnętrzu
nadwozia lub wyjąć bezpiecznik nr 17 ze skrzyn-
ki bezpieczników we wnętrzu nadwozia. Silnik
w ciągu kilku sekund po uruchomieniu zatrzy-
ma się z powodu braku paliwa.
• Należy unikać wywoływania łuku elektrycz-
nego podczas wszelkich czynności związa-
nych z elementami instalacji elektrycznej sa-
Rys. 1.11. Usytuowanie zbiornika pochłaniacza par
paliwa (1) i filtru paliwa (2) mochodu.
Podczas wymiany filtru paliwa należy zawrócić uwagę, • Podczas pomiarów należy unikać podłącza-
aby odsądzenie nowego filtru było skierowane do góry nia końcówek pomiarowych przyrządu bezpo-
średnio do styków złącza wielostykowego elek-
tronicznego urządzenia sterującego. Zaleca się
uwzględniać istniejące zawsze rozrzuty produk- odsunięcie osłony z tworzywa sztucznego
cyjne. umieszczonej z tyłu złącza wielostykowego i po-
• Korzystanie z podanych procedur wymaga dłączenie końcówek bezpośrednio do końców
wcześniejszego poznania działania systemu wtry- odpowiednich przewodów elektrycznych wiązki.
skowo-zapłonowego. • Przy wszelkich czynnościach dotyczących złą-
• Procedura diagnostyczna powinna zawsze roz- czy przewodów należy sprawdzać stan ich sty-
poczynać się od analizy objawów niesprawności. ków, obecność uszczelki oraz skuteczność dzia-
łania zatrzasku złącza.
Zalecenia • Podczas pomiarów rezystancji wewnętrznej
• Podczas pracy silnika nie wolno odłączać omawianych elementów akumulator powinien
akumulatora ani elektronicznego urządzenia ste- być odłączony od instalacji elektrycznej samo-
rującego silnika. chodu.
• Podczas ładowania z wykorzystaniem obcego • W samochodach wyposażonych w kodowany
źródła zasilania akumulator powinien być odłą- radioodbiornik przed odłączeniem akumulatora
czony od instalacji elektrycznej samochodu. należy zanotować kod radioodbiornika.
• Przed rozpoczęciem spawania elektrycznego
Warunki wstępne
elementów nadwozia należy obowiązkowo odłą-
czyć elektroniczne urządzenie sterujące. • Sprawdzić, czy w zbiorniku samochodu znaj-
duje się dostateczna ilość właściwego paliwa.
• Sprawdzić stan techniczny i sprawność:
— obwodu rozruchu (akumulatora, przewodów
i rozrusznika);
— filtru paliwa oraz prawidłowość jego montażu;
— przewodów odprowadzenia par oleju (czy są
szczelne i drożne);
— przewodów paliwa (czy są szczelne i drożne);
Rys. 1.12. Rozmieszczenie elementów układu
sterowania silnika we wnętrzu samochodu
1 — elektroniczne urządzenie sterujące, 2 — przekaźnik
główny, 3 — przekaźnik pompy paliwa (dostępny po
zdjęciu pokrywy bezpieczników)
Dostęp do elektronicznego urządzenia sterującego
J
uzyskuje się po zdjęciu w dolnej części zespołu
ogrzewania podzespołu rozdzielającego powietrze
i przewodu kierującego powietrze na podłogę oraz po Rys. 7.73. Identyfikacja styków złączy aparatu
zdjęciu pokrywy tego urządzenia zapłonowego
68

67. Sterowanie silnika
10! 1 2I CV*105106107i e 1 2 3 4 5 6 7
0C o
1 S1 01111 2 1 3114 1151 6 B g 10 11 12 13 14
0 1 1 1 1 H 15 16 17 1 19 20 21 22 31 32 33 34 35 36 37 38 39
G
23 24 25 26 27 28 29 30 40 41 42 43 44 45 46 47 48
Rys. 1.14. Identyfikacja styków złącza elektronicznego urządzenia sterującego
— układu doprowadzenia powietrza (szczelność Procedura diagnostyczna
poszczególnych elementów oraz ich połączeń); Uwaga. Jeśli pomimo wykonania podanej dalej
— obwodu recyrkulacji spalin (drożność ele- procedury nie wykryje się przyczyny niespraw-
mentów, szczelność połączeń); ności, a objawy niesprawności będą nadal wy-
— linki pedału przyspieszenia (czy po zwolnie- stępowały, wtedy w ostatniej kolejności należy
niu pedału dźwignia przepustnicy opiera się o wymienić elektroniczne urządzenie sterujące sil-
jeden zderzak, a po wciśnięciu pedału do oporu nika.
opiera się o drugi zderzak);
— obwodu podciśnieniowego wspomagania ha- Sprawdzenie zasilania elektrycznego
mulców (szczelność i drożność). systemu wiryskowo-zapłonowego
— silnika jako całości pod względem mecha- Sprawdzenie to polega na ocenie prawidłowości
nicznym (ciśnienie sprężania, luz zaworów, usta- zasilania elektrycznego systemu wtryskowo-za-
wienie rozrządu itd.); płonowego i powinno być wykonywane przy
— świec zapłonowych (odpowiedni typ, właści- podłączonych wszystkich złączach (w tym także
wy odstęp elektrod, pewność podłączenia prze- wielostykowym złączu elektronicznego urządze-
wodów). nia sterującego silnika).
Nr Warunki Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu pomiaru stykami właściwa niesprawności
1/1 Zapłon wyłączony „46" złącza urządzenia sterującego Napięcie • Wiązka przewodów między akumulato-
i masa akumulatora rem i stykiem 46 złącza urządzenia steru-
jącego.
• Bezpiecznik nr 41 (7,5 A) w skrzynce
bezpieczników w przedziale silnika.
• Skrzynka bezpieczników w przedziale
silnika
1/2 „ 1 " i „3" złącza przekaźnika głów- • Wiązka przewodów między akumulato-
nego (obok elektronicznego urzą- rem i złączem przekaźnika głównego.
dzenia sterującego silnika) i masa • Wiązka przewodów między akumulato-
rem i stykiem „46" złącza urządzenia ste-
rującego.
• Bezpiecznik nr 41 (7,5 A) w skrzynce
bezpieczników w przedziale silnika.
• Skrzynka bezpieczników w przedziale
silnika
1/3 „2" złącza przekaźnika głównego • Przekaźnik główny
i masa
1/4 „4" złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykiem „4" złącza urzą-
i masa dzenia sterującego i stykiem „2" złącza
przekaźnika głównego
1/5 „ 1 " złącza wyłącznika zapłonu • Wiązka przewodów między akumula-
i masa torem i stykiem „ 1 " złącza wyłącznika za-
płonu.
• Bezpiecznik I (30A) w skrzynce bez-
pieczników w przedziale silnika.
• Skrzynka bezpieczników w przedziale
silnika
1/6 „3" złącza przekaźnika klimatyzacji • Wiązka przewodów między akumulato-
(skrzynka przekaźników po prawej rem i stykiem „3" złącza przekaźnika kli-
stronie przedziału silnika) i masa matyzacji.
• Bezpiecznik nr 30 (7,5 A) w skrzynce
bezpieczników w przedziale silnika.
• Bezpiecznik dużej mocy G (75 A) w skrzyn-
ce bezpieczników w przedziale silnika.
• Skrzynka bezpieczników w przedziale
silnika
69

68. Silniki benzynowe
Nr Warunki Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu pomiaru stykami właściwa niesprawności
Zapłon włączony „2" i „3" złącza wyłącznika zapłonu Napięcie • Wyłącznik zapłonu
i masa (kluczyk w położeniu „ACC", akumulatora
następnie „ON")
„44" złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykami: „44" złącza
i masa urządzenia sterującego oraz „3" złącza
wyłącznika zapłonu
„5" złącza przekaźnika głównego • Przekaźnik główny
(obok elektronicznego urządzenia
steryującego silnika) i masa
„38", „47", „109" złącza urządzenia • Przewód między stykami „38", „47'
sterującego i masa urządzenia ste- „109" złącza urządzenia sterującego i ma
rującego oraz „5" złącza przekaź- są oraz stykiem „5" złącza przekaźniki
nika głównego głównego
„5" złącza (szare 6-stykowe) apa- • Przewód między stykiem „5" złącza apa-
ratu zapłonowego (czujnik położe- ratu zapłonowego oraz stykiem „5" złącza
nia wału rozrządu) i masa przekaźnika głównego
„7" złącza (szare 2-stykowe) apa- • Przewód między stykiem „7" złącza apa-
ratu zapłonowego i masa ratu zapłonowego oraz stykiem „3" złącza
wyłącznika zapłonu
„3" złącza przepływomierza powie- • Przewód między stykami „3" złącza prze-
trza i masa pływomierza powietrza j „5" złącza prze-
kaźnika głównego
„2" złącza każdego wtryskiwacza • Przewód między stykami „2" złącza da-
paliwa i masa nego wtryskiwacza paliwa i „3" złącza wy-
łącznika zapłonu
Zapłon włączony „ 1 " złącza regulatora prędkości • Wiązka przewodów między stykiem
obrotowej biegu jałowego i masa „ 1 " regulatora prędkości obrotowej bie-
gu jałowego i stykiem „3" wyłącznika
zapłonu.
• Bezpiecznik nr 25 (10 A) w skrzynce bez-
pieczników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu
nadwozia
„ 1 " i „3" złącza przekaźnika pom- • Przewód między stykiem „ 1 ' i „3" złą-
py paliwa oraz masa cza przekaźnika pompy paliwa i wyłączni-
kiem zapłonu.
• Bezpiecznik nr 17 (15 A) w skrzynce bez-
pieczników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu
nadwozia
„2" złącza przekaźnika pompy pa- • Przekaźnik pompy paliwa
liwa i masa
1/18 „106" złącza urządzenia sterujące- • Przewód między stykiem „106' złącza
go i masa urządzenia sterującego oraz stykiem „2"
złącza przekaźnika pompy paliwa
„2" złącza elektrozaworu recyrku- • Wiązka przewodów między stykiem „2"
lacji spalin i pochłaniacza par pali- złącza elektrozaworu recyrkulacji spalin
wa oraz masa i wyłącznikiem zapłonu.
• Bezpiecznik nr 25 (10 A) w skrzynce bez-
pieczników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu
nadwozia
1/20 ,3" złącza sondy lambda i masa • Wiązka przewodów między stykiem „3'
złącza sondy lambda i wyłącznikiem za-
płonu.
• Bezpiecznik nr 16 (10 A) w skrzynce
bezpieczników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu
nadwozia
70

69. Sterowanie silnika
Nr Warunki Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu pomiaru stykami właściwa niesprawności
Zapłon włączony „ 1 " złącza przekaźnika klimatyzacji Napięcie • Przewód między stykiem „ 1 " złącza prze-
(skrzynka przekaźników po prawej akumulatora kaźnika klimatyzacji i wyłącznikiem zapłonu.
stronie przedziału silnika) i masa • Bezpiecznik nr 6 (7,5 A) w skrzynce bez-
pieczników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu
nadwozia
„2" złącza przekaźnika klimatyzacji • Przekaźnik klimatyzacji
masa
„11" złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykiem „11" złącza
masa urządzenia sterującego i stykiem „2" złą-
cza przekaźnika klimatyzacji
Pomiary podczas dzia- „5" złącza przekaźnika pompy pa- • Przekaźnik pompy paliwa
łania wyłącznika czaso- iwa i masa
wego
„ 1 " złącza (brązowe 2-stykowe) • Przewód między stykiem „ 1 " złącza
pompy paliwa i masa pompy paliwa i stykiem „5" złącza prze-
kaźnika pompy paliwa
1/26 106 złącza urządzenia sterującego Napięcie
i masa 0V
Pomiary podczas rozru- „6" złącza wyłącznika zapłonu Napięcie • Stacyjka
chu silnika i masa (kluczyk w położeniu „ST") akumulatora
1/28 „34" złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykiem „34" złącza
masa urządzenia sterującego i stykiem „6" złą-
cza wyłącznika zapłonu.
• Bezpiecznik nr 26 (7,5 A) w skrzynce
bezpieczników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu
nadwozia
Pomiar podczas pracy ,5" złącza przekaźnika klimatyza- • Przekaźnik klimatyzacji
silnika na biegu jałowym cji (skrzynka bezpieczników w prze-
i włączona klimatyzacja dziale silnika) i masa
„ 1 " złącza regulatora zwiększonej • Przewód między stykiem „ 1 " złącza re-
prędkości obrotowej biegu jałowe- gulatora zwiększonej prędkości obrotowej
go i masa biegu jałowego i stykiem „5" złącza prze-
kaźnika klimatyzacji
11 złącza urządzenia sterującego Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące sil-
i masa 0V
Sprawdzenie czujników, urządzeń złącza wielostykowego elektronicznego urządzenia
wykonawczych i wiązek przewodów sterującego silnika lub, jeśli wymaganie takie poda-
Sprawdzenie to polega na ocenie stanu urządzeń no w tabeli, po odłączeniu złącza wielostykowego
zewnętrznych względem elektronicznego urządze- od elektronicznego urządzenia sterującego. Pod-
nia sterującego silnika i powinno być wykonywane czas pomiarów złącza przewodów elementów
po podłączeniu przyrządu pomiarowego do styków sprawdzanych nie powinny być odłączane.
Element Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny
sprawdzany stykami właściwa niesprawności
Czujnik położenia wału „5" złącza (szare 6-stykowe) apa- Nie podano • Czujnik położenia wału rozrządu i pręd-
rozrządu i prędkości ratu zapłonowego oraz „40" i „31" w dokumentacji kości obrotowej silnika.
obrotowej silnika złącza urządzenia sterującego producenta • Przewód między stykiem „4" złącza czuj-
nika oraz stykami „40" i „31" złącza urzą-
dzenia sterującego.
• Ekranowanie przewodów
„6" złącza (szare 6-stykowe) apa- Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „6" złącza czuj-
ratu zapłonowego i masa 0,5 a nika i masą
22 Przepływomierz powie- „3" złącza przepływomierza powie-
/ Nie podano • Przepływomierz powietrza.
trza trza oraz „21" i „29" złącza urządze- w dokumentacji • Przewód między stykiem „3" złącza
nia sterującego producenta przepływomierza powietrza oraz stykiem
„21" i „29" złącza urządzenia sterującego
71

70. Silniki benzynowe
Nr Element Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności
Przepływomierz powie- „ 1 " złącza przepływomierza powie- Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „ 1 " złącza prze-
trza trza i „16" złącza urządzenia steru- 0,5 £2 pływomierza powietrza i stykiem „16" złą-
jącego cza urządzenia sterującego.
• Ekranowanie przewodów
„2" złącza przepływomierza powie- • Przewód między stykiem „2" złącza prze-
trza oraz „21" i „29" złącza urządze- pływomierza powietrza oraz stykiem „21"
nia sterującego i „29" złącza urządzenia sterującego
„ 1 " złącza przepływomierza powie- • Przewód między stykiem „ 1 " złącza prze-
trza i masa pływomierza powietrza i masą
2/3 Czujnik temperatury „18" i „21" oraz „29" złącza urzą- Patrz dane • Czujnik temperatury cieczy chłodzącej.
cieczy chłodzącej dzenia sterującego w rozdz. 1.1 • Przewód między stykiem „2" złącza czuj-
nika i stykiem „18" złącza urządzenia ste-
rującego.
• Przewód między stykiem „ 1 " złącza czuj-
nika i stykami „21" oraz „29" złącza urzą-
dzenia sterującego
2/4 Aparat zapłonowy „8" złącza (szare 2-stykowe) apa- Rezystancja • Rezystancja kontrolna.
ratu zapłonowego i „3" złącza urzą- 2200 O. • Przewód między stykiem „8" złącza apa-
dzenia sterującego ratu zapłonowego i stykiem „1" złącza re-
zystancji kontrolnej.
• Przewód między stykiem „2" rezystan-
cji kontrolnej i stykiem „3" złącza urządze-
nia sterującego
„ 1 " złącza (szare 6-stykowe) apa- Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „ 1" złącza apa-
ratu zapłonowego i „ 1 " złącza urzą- 0,5 0 ratu zapłonowego i stykiem „1" złącza
dzenia sterującego urządzenia sterującego
„2" złącza (szare 6-stykowe) apa- • Przewód między stykiem „2" złącza apa-
ratu zapłonowego i masa ratu zapłonowego i masą
„2" złącza (szare 6-stykowe) apa- Rezystancja bliska • Moduł wzmocnienia zapłonu
ratu zapłonowego i „8" złącza (sza-
re 2-stykowe) aparatu zapłonowe-
on
go
2/5 Cewka zapłonowa „7" i „8" złącza (szare 2-stykowe) Rezystancja • Cewka zapłonowa
(uzwojenie pierwotne) aparatu zapłonowego 1Q
2/6 Cewka zapłonowa „7" złącza (szare 2-stykowe) apa- Rezystancja I
(uzwojenie wtórne) ratu zapłonowego i wyjście wyso- 10k£i
kiego napięcia aparatu zapłono-
wego
2/7 Czujnik położenia prze- „37" oraz „21" i „29" złącza urzą- Rezystancja • Czujnik położenia przepustnicy.
pustnicy dzenia sterującego 4590 ii • Przewód między stykiem „ 1" złącza czuj-
nika położenia przepustnicy i stykiem „37"
złącza urządzenia sterującego.
• Przewód między stykiem „3" złącza
czujnika położenia przepustnicy oraz sty-
kiem „29" i „21" złącza urządzenia steru-
jącego
„37' i „20" złącza urządzenia steru- Pedał swobodny: • Czujnik położenia przepustnicy.
jącego rezystancja 4000 O. • Przewód między stykiem „ 1" złącza czuj-
Pedał wciśnięty nika położenia przepustnicy i stykiem „37"
do oporu: rezystancja złącza urządzenia sterującego.
500 ii • Przewód między stykiem „2" złącza czuj-
nika położenia przepustnicy i stykiem „20"
złącza urządzenia sterującego.
• Ekranowanie przewodów
„20' oraz „21" i „29" złącza urzą- Pedał swobodny: • Czujnik położenia przepustnicy.
dzenia sterującego rezystancja 500 Q. • Przewód między stykiem „2" złącza czuj-
Pedał wciśnięty nika położenia przepustnicy i stykiem „20"
do oporu: rezystancja złącza urządzenia sterującego.
4000 Q • Przewód między stykiem „3" złącza czuj-
nika położenia przepustnicy oraz stykiem
,21" i „29" złącza urządzenia sterującego.
• Ekranowanie przewodów
72

71. Sterowanie silnika
Nr Element Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności
2/8 Wtryskiwacz paliwa 1. cy- „2" złącza wtryskiwacza paliwa Rezystancja • Wtryskiwacz paliwa 1. cylindra.
lindra 1. cylindra i „101" złącza urządze- 10do14ii • Przewód między stykiem „ 1 " złącza wtry-
nia sterującego skiwacza paliwa 1. cylindra i stykiem „101"
złącza urządzenia sterującego
2/9 Wtryskiwacz paliwa 2. cy- „2" złącza wtryskiwacza paliwa 2. • Wtryskiwacz paliwa 2. cylindra.
lindra cylindra i „110" złącza urządzenia • Przewód między stykiem „ 1 " złącza wtry-
sterującego skiwacza paliwa 2. cylindra i stykiem „110"
złącza urządzenia sterującego
2/10 Wtryskiwacz paliwa 3. „2" złącza wtryskiwacza paliwa 3. Rezystancja • Wtryskiwacz paliwa 3. cylindra.
cylindra cylindra i „103" złącza urządzenia 10do 14ii • Przewód między stykiem „ 1 " złącza wtry-
sterującego skiwacza paliwa 3. cylindra i stykiem „103"
złącza urządzenia sterującego
2/11 Wtryskiwacz paliwa 4. „2" złącza wtryskiwacza paliwa 4.
cylindra cylindra i „112" złącza urządzenia • Wtryskiwacz paliwa 4. cylindra.
sterującego • Przewód między stykiem „ 1 " złącza wtry-
skiwacza paliwa 4. cylindra i stykiem „112"
złącza urządzenia sterującego
2/12 Pompa paliwa „ 1 " i „2" złącza pompy paliwa Rezystancja • Pompa paliwa
1 do 5 £2
„2" złącza pompy paliwa i masa Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „2" złącza
0,5 0 pompy paliwa i masą
2/13 Regulator prędkości ob- „ 1 " złącza regulatora prędkości Rezystancja • Regulator prędkości obrotowej biegu ja-
rotowej biegu jałowego obrotowej biegu jałowego i „113" 10 Q łowego.
złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykiem „2" złącza re-
gulatora prędkości obrotowej biegu jało-
wego i stykiem „113" złącza urządzenia
sterującego
2/14 Regulator zwiększonej „ 1 " i „2" złącza regulatora zwiększo- Rezystancja • Regulator zwiększonej prędkości obro-
prędkości obrotowej nej prędkości obrotowej biegu ja- 26 Q towej biegu jałowego
biegu jałowego (wersje łowego
z klimatyzacją)
„2" złącza regulatora zwiększone Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „2" złącza re-
prędkości obrotowej biegu jałowe- 0,5 i i gulatora zwiększonej prędkości obrotowej
go i masa biegu jałowego i masą
2/15 Elektrozawor recyrkula- „2" złącza elektrozaworu recyrku- Rezystancja • Elektrozawor recyrkulacji spalin i pochła-
cji spalin i pochłaniacza lacji spalin i pochłaniacza par pali- 32,6 Q niacza par paliwa.
par paliwa wa oraz „105" złącza urządzenia • Przewód między stykiem „1" złącza elek-
sterującego trozaworu recyrkulacji spalin i pochłania-
cza par paliwa oraz stykiem „105" złącza
urządzenia sterującego
2/16 Sonda lambda (rezy- „ 1 " złącza sondy lambda i „102" Rezystancja • Sonda lambda.
stancja podgrzewania) złącza urządzenia sterującego 2,3 do 4,3 i i • Przewód między stykiem „1" złącza son-
dy lambda i stykiem „102" złącza urządze-
nia sterującego
2/17 Włącznik ciśnieniowy „43" złącza urządzenia sterującego Koła ustawione • Włącznik ciśnieniowy obwodu wspoma-
obwodu wspomagania i „ 1 " złącza włącznika ciśnieniowe- do jazdy prosto: gania układu kierowniczego.
układu kierowniczego go obwodu wspomagania układu rezystancja < i i .
*
> • Przewód między stykiem „43" złącza
kierowniczego Koła skręcone: urządzenia sterującego i stykiem „ 1 " złą-
rezystancja maks. cza włącznika ciśnieniowego obwodu
0,5 i i wspomagania układu kierowniczego
„2" złącza włącznika ciśnieniowe- Rezystancja • Przewód między stykiem „2" złącza
go obwodu wspomagania układu maks. 0,5 ii włącznika ciśnieniowego obwodu wspo-
kierowniczego i masa magania układu kierowniczego i masą
2/18 Czujnik położenia dźwi- „35" złącza urządzenia sterującego Włączony dowolny • Czujnik położenia dźwigni zmiany bie-
gni zmiany biegów i „ 1 " złącza czujnika położenia bieg: rezystancja < i i .
*
> gów skrzynki mechanicznej.
skrzynki mechanicznej dźwigni zmiany biegów Dźwignia w położeniu • Przewód między stykiem „35" złącza
neutralnym: rezystancja urządzenia sterującego i stykiem „ 1 " złą-
maks. 0,5 ii cza czujnika położenia dźwigni zmiany bie-
gów skrzynki mechanicznej
„2" złącza czujnika położenia dźwi- Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „2" czujnika
gni zmiany biegów skrzynki mecha- 0,5 i2 położenia dźwigni zmiany biegów skrzyn-
nicznej i masa ki mechanicznej i masą
73

72. Silniki benzynowe
Nr Element Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności
2/19 Czujnik położenia dźw - „35" złącza urządzenia sterującego Dźwignia w położeniu • Czujnik położenia dźwigni wybon
gni wyboru biegów „2" złącza czujnika położenia „R", „D", „1", „2" gów skrzynki automatycznej.
skrzynki automatycznej dźwigni wyboru biegów skrzynki lub „3": • Przewód między stykiem „35" z
automatycznej rezystancja •> Q.
* urządzenia sterującego i stykiem „2
Dźwignia w położeniach cza czujnika ••
„P" i „N": rezystancja I
maks. 0,5 Q
„ 1 " złącza czujnika położenia dźwi- Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „ 1 " złącza
gni wyboru biegów skrzynki auto- 0,5 O. nika i masą
matycznej i masa
2/20 Masy elektronicznego „6", „13", „39", „48", „107", „108", Rezystancja maks. • Przewody między stykami „6", „
urządzenia sterującego „116" złącza urządzenia sterujące- 0,5 ii „39", „48", „107", „108", „116" złącza i
silnika go i masa dzenia sterującego i masą
Sprawdzenie zasilania elektrycznego złącza wielostykowego urządzenia sterująci
czujników pasywnych oraz sygnałów silnika, a złącze to powinno być podłączone
wytwarzanych przez czujniki aktywne urządzenia sterującego. Ze względów prakty
Sprawdzenie to polega na ocenie prawidłowości nych zaleca się wykorzystanie przy sprawdza
zasilania elektrycznego lub sygnałów czujników. płytki zaciskowej włączonej szeregowo mię<
Pomiary powinny być wykonywane na stykach urządzenie sterujące i jego złącze wielostyko
Nr Element Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne- przyczyny
testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności
Kontrola zasilania elektrycznego lub przekazywanego sygnału (stacyjka włączona)
3/1 Czujnik temperatury cie- „18' i „21" lub „29" złącza urządze- Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące s
czy chłodzącej nia sterującego 5V nika
3/2 Czujnik położenia prze- „37' i „21" lub „29" złącza urządze-
pustnicy nia sterującego
3/3 Czujnik położenia dźwi- „35" złącza urządzenia sterującego Włączony • Elektroniczne urządzenie sterujące si
gni zmiany biegów i „ 1 " złącza czujnika położenia dowolny bieg: nika
skrzynki mechanicznej dźwigni zmiany biegów skrzynki napięcie 5 V
mechanicznej Dźwignia w położeniu
neutralnym:
napięcie 0 V
i
3/4 Czujnik położenia dźwi- „35" złącza urządzenia sterującego Dźwignia w położeniu • Elektroniczne urządzenie sterujące sil
gni wyboru biegów i „2" złącza czujnika położenia „R", „D", „1", „2" nika
skrzynki automatycznej dźwigni wyboru biegów skrzynki lub „3":
automatycznej napięcie 5 V
Dźwignia w położeniach
„P" i „N":
napięcie 0 V
Kontrola zasilania elektrycznego lub przekazywanego sygnału (podczas pracy silnika)
3/5 Czujnik położenia wału „40" i „31" złącza urządzenia ste- Wahania napięcia • Czujnik położenia wału rozrządu i pręd-
rozrządu i prędkości rującego oraz masa od 0 do 5 V kości obrotowej silnika
obrotowej silnika i zmienna częstotliwość
w funkcji prędkości
obrotowej silnika
3/6 Sonda lambda „19" i „102" złącza urządzenia ste- Wahania napięcia • Sonda lambda.
rującego od 0,1 do 0,8 V • Przewód między stykiem „ 1 " złącza son-
po nagrzaniu silnika dy lambda i stykiem „ 102" złącza urządze-
nia sterującego.
• Przewód między stykiem „2" złącza son-
dy lambda i stykiem „19" złącza urządze-
nia sterującego.
• Ekranowanie przewodów
3/7 Włącznik ciśnieniowy „43" złącza urządzenia sterującego Koła ustawione • Elektroniczne urządzenie sterujące sil-
obwodu wspomagania i „ 1 " złącza włącznika ciśnieniowe- do jazdy prosto: nika
układu kierowniczego go obwodu wspomagania układu napięcie 0 V.
kierowniczego Koła skręcone:
napięcie 5 V
74

73. Sterowanie silnika
Sprawdzenie układu zasilania paliwem
Sprawdzenie to polega na ocenie sprawności poszczególnych elementów układu zasilania
paliwem.
Nr Element Wartość Prawdopodobne przyczyny
Warunki pomiaru
testu sprawdzany właściwa niesprawności
4/1 Zasilanie elektryczne Złącze pompy odłączone, zapłon Napięcie akumulatora * Zasilanie prawidłowe
pompy paliwa włączony (podczas oczekiwania na
wyłączenie).
Pomiar między stykiem „ 1 " złącza Napięcie 0 V • Patrz testy: 1/15, 1/19, 1/20 i 1/21.
pompy i masą • Przerwa w obwodzie
4/2 Ciśnienie zasilania Przewody paliwa w dobrym stanie. P = 0 kPa • Patrz test 4/1
Podłączyć manometr między prze- P < P reguł. • Zacisnąć przewody powrotu paliwa. Jeśli
wód zasilania kolektora wtryskiwa- ciśnienie wzrasta, wymienić regulator ciśnie-
czy i filtr paliwa. nia paliwa. W przeciwnym razie sprawdzić
szczelność wtryskiwaczy paliwa, następnie
powtórzyć pomiar z nową pompą paliwa
Zewrzeć styki „3" i „5" złącza prze- P > P reguł. * Wymienić regulator ciśnienia paliwa
kaźnika pompy paliwa
4/3 Sprawdzanie ciśnienia Powtórzyć warunki testu 4/2, na- W ciągu 10 minut nie ma • Ciśnienie resztkowe prawidłowe
resztkowego paliwa stępnie szczelnie zacisnąć przewo- znaczącego spadku ci-
dy zasilania i powrotu paliwa śnienia
Szybki spadek ciśnienia • Sprawdzić szczelność wtryskiwaczy pa-
liwa.
• Sprawdzić stan przewodów paliwa
1.2.2. Naprawy nie wymagające • Wymontować paski napędu osprzętu (patrz
odpowiedni opis).
wymontowania silnika • Wymontować koło pasowe i pompę wspoma-
gania układu kierowniczego wraz z jej wsporni-
UKŁAD ROZRZĄDU kiem (nie odłączać przewodów hydraulicznych),
odsunąć ją i podwiesić w przedziale silnika za
Wymontowanie i zamontowanie łańcuchów pomocą miękkiego drutu.
napędu rozrządu oraz ustawianie rozrządu • Wymontować obejmę wspornika głowicy.
Wymontowanie łańcuchów • Odłączyć od pokrywy głowicy przewód od-
prowadzenia par oleju.
• W celu obniżenia ciśnienia w układzie zasilania
• Wymontować obudowę filtru powietrza.
paliwem wyjąć przekaźnik pompy paliwa (znajdu-
jący się w skrzynce przekaźników w przedziale • Odłączyć przewody wysokiego napięcia i wy-
silnika) i uruchomić silnik. Po kilku sekundach kręcić świece zapłonowe.
silnik zatrzyma się z powodu braku paliwa. • Wymontować pokrywę głowicy.
• Jeśli samochód jest wyposażony w kodowa- • Obrócić wał korbowy tak, aby znak na jego
ny odbiornik radiowy, należy zanotować jego kole pasowym znalazł się naprzeciw znaku na
kod przed odłączeniem akumulatora. kadłubie silnika w położeniu GMP 1. cylindra po
• Podnieść i podeprzeć przód samochodu, zdjąć suwie sprężania. Krzywki wałów rozrządu zawo-
prawe koło przednie i wymontować osłonę prze- rów pierwszego cylindra (od strony napędu roz-
ciwbłotną. rządu) powinny być skierowane do góry. Jeśli
• Wymontować dolne osłony przedziału silnika. warunek ten nie jest spełniony, należy obrócić
• Opróżnić układ chłodzenia (patrz odpowiedni wał korbowy jeszcze o jeden pełny obrót i po-
opis w p. 1.2.6). nownie ustawić znaki naprzeciw siebie.
• Spuścić olej z silnika do podstawionego na- • Zdjąć kopułkę aparatu zapłonowego. Palec
czynia o odpowiedniej pojemności. rozdzielacza powinien wskazywać „godzinę 5".
• Rozłączyć złącza elektryczne aparatu zapło-
IV przedziale silnika nowego, oznaczyć jego położenie względem
• Poluzować elementy mocowania kół paso- głowicy i wymontować go.
wych pompy cieczy chłodzącej i pompy wspo- • Wymontować koło pasowe pompy cieczy chło-
magania układu kierowniczego. dzącej.
75

74. Silniki benzynowe
Rys. 1.17.
Rozmieszczenie śr
pokrywy napędu
rozrządu ,
Rys. 1.15. Unieruchomienie wału rozrządu zaworów
dolotowych za pomocą płaskiego klucza 22 mm
• Odłączyć złącza przewodów elektrycznyc
od: regulatorów prędkości obrotowej biec
• Wymontować przednią pokrywę głowicy (tech- jałowego, przepływomierza powietrza, czujnil-
nologiczną). położenia przepustnicy, wtryskiwaczy paliw,
• Odłączyć od głowicy elastyczne przewody elektrozaworu recyrkulacji spalin, czujników ten
układu chłodzenia i wymontować obudowę ter- peratury cieczy chłodzącej i sondy lambd;
mostatu. Odłączyć wiązkę przewodów elektrycznych o
• Wymontować napinacz łańcucha pierwotne- głowicy.
go napędu rozrządu i zdjąć jego uszczelkę. • Odłączyć przewody paliwa od kolektora pal
• Wymontować napinacz łańcucha wtórnego wa wtryskiwaczy.
napędu rozrządu. • Odłączyć od dźwigni przepustnicy linkę peda
• Odkręcić śruby mocujące koła zębate wałów łu przyspieszenia.
rozrządu. Unieruchomić wały rozrządu za pomo- • Odłączyć przednią rurę wylotową od kolekto
cą płaskiego klucza 22 mm (patrz rys. 1.15). ra wylotowego.
• Zdjąć łańcuch wtórny napędu rozrządu wraz • Odkręcić stopniowo, w kolejności odwrotne
kołami zębatymi wałów rozrządu. do zalecanej podczas dokręcania, śruby moco
• Wykręcić śrubę mocującą koła pośrednie i ich wania głowicy i wyjąć je.
oś. • Za pomocą odpowiedniej dźwigni podważyć
• Równomiernie i stopniowo odkręcić śruby głowicę wraz z kolektorami w celu oddzielenia
pokryw łożysk wałów rozrządu w kolejności jej od kadłuba i po upewnieniu się, że wszystkie
podanej na rysunku 1.16. doprowadzone do niej przewody elektryczne
• Zdjąć pokrywy łożysk wałów rozrządu, ułożyć zostały odłączone, zdjąć głowicę z kadłuba,
je we właściwej kolejności i wyjąć wały rozrządu. Ustawić głowicę na specjalnym stojaku lub na
• Wymontować wspornik kolektora dolotowego. stole warsztatowym na drewnianych podstaw]
• Odłączyć elastyczne przewody podciśnienia kach, chroniących jej dolną powierzchnię przedj
od: zaworu i elektrozaworu recyrkulacji spalin, porysowaniem. Nie obracać zdjętej głowicy, aby]
zaworu różnicowego, obudowy przepustnicy, nie wypadły z niej popychacze. I
regulatora ciśnienia paliwa i kolektora dolotowe- • Zdjąć uszczelkę głowicy. j
go.
Pod samochodem j
• Wymontować przednią rurę wylotową spalin, j
• Wymontować belkę zawieszenia zespołu na-
pędowego, i
• Wymontować ściągi łączące silnik ze skrzyń-'
ką przekładniową. j
• W samochodzie wyposażonym w automa-1
tyczną skrzynkę przekładniową wymontować
dolną blaszaną pokrywę przekładni hydrokine-
tycznej. ;
• Wymontować miskę olejową oraz ssak pom- :
py oleju.
• Wymontować koło pasowe wału korbowego.
Rys. 1.16. Kolejność odkręcania śrub pokryw łożysk • Podeprzeć silnik od dołu za pomocą podno-
wałów rozrządu śnika i odpowiedniej podkładki drewnianej.
76

75. Układ rozrządu
• Wymontować prawy wspornik zawieszenia sil- obudowa jest zintegrowana z pokrywą napędu
nika. rozrządu. Dlatego po zdjęciu łańcuchów napędu
• Wymontować pokrywę napędu rozrządu wraz rozrządu zaleca się także wymontowanie i spraw-
z przednim pierścieniem uszczelniającym wał dzenie pompy oleju (patrz odpowiedni opis w p.
korbowy, a następnie wyjąć ten pierścień z 1.2.5).
gniazda w pokrywie. • Sprawdzić stan łańcuchów napędu rozrządu i
• Wymontować pośrednie koła zębate i łańcuch ich kół zębatych.
pierwotny napędu rozrządu. • Sprawdzić stan prowadnic łańcuchów napę-
• Wymontować z wału korbowego tuleję napę- du rozrządu oraz ich napinaczy.
du pompy oleju oraz koło zębate napędu rozrzą- • Oczyścić z resztek uszczelek powierzchnie
du wraz z ich wpustami. głowicy i przedniej pokrywy głowicy (technolo-
• Wymontować prowadnicę i ślizgacz napina- gicznej) oraz powierzchnie: górną i dolną kadłu-
cza łańcucha pierwotnego napędu rozrządu. ba silnika, obudowy termostatu, pokrywy napę-
du rozrządu oraz miski olejowej. Do czyszczenia
Zamontowanie łańcuchów i ustawianie nie stosować żadnych ostrych przedmiotów ani
rozrządu materiałów ściernych, które mogłyby porysować
Uwaga. Wymontowanie pompy oleju jest opera- części wykonane ze stopu lekkiego i uszczelnia-
cją bardzo pracochłonną. Wymaga zdjęcia gło- ne powierzchnie, lecz wyłącznie rozpuszczalniki
wicy i łańcuchów napędu rozrządu, gdyż jej chemiczne. Podczas czyszczenia należy zwrócić
Rys. 1.18. Układ rozrządu
1 — koło pasowe wału korbowego, 2 — pokrywa napędu rozrządu, 3 — tulejka napędu pompy oleju, 4 — koło zębate
łańcuchowe wału korbowego, 5 — łańcuch pierwotny napędu rozrządu, 6 — prowadnica łańcucha pierwotnego,
7 — ślizgacz napinacza łańcucha pierwotnego, 8 — uszczelka, 9 — napinacz łańcucha pierwotnego, 10 — koła zębate
łańcuchowe pośrednie napędu rozrządu, 11 — oś kół pośrednich, 12 — koło zębate łańcuchowe wału rozrządu zaworów
wylotowych, 13 — koło zębate łańcuchowe wału rozrządu zaworów dolotowych, 14 — łańcuch wtórny napędu rozrządu,
15 — napinacz łańcucha wtórnego, 16 — wał rozrządu zaworów dolotowych, 17 — wał rozrządu zaworów wylotowych,
18 — płytka regulacji luzu zaworu, 19 — popychacz, 20 — półstożki zamka zaworu, 21 — górna podkładka oporowa
sprężyny zaworu, 22 — sprężyna zaworu, 23 — uszczelniacz trzonka zaworu, 24 — dolna podkładka oporowa sprężyny
zaworu, 25 — zawór
77

76. Silniki benzynowe
szczególną uwagę, aby do przewodów oleju ne dwa pierścienie uszczelniające (strzałki na
i cieczy chłodzącej głowicy oraz kadłuba nie rys. 1.19).
przedostały się żadne obce ciała. • Przystawić pokrywę napędu rozrządu do ka-
• Odpowiednimi gwintownikami oczyścić wszyst- dłuba silnika wsuwając równocześnie w otwór
kie gwintowane otwory kadłuba i głowicy. koła wewnętrznego pompy oleju tuleję jej napę-
• Zakładając na wał korbowy koło zębate łań- du umieszczoną na wale korbowym.
cuchowe napędu rozrządu oraz tuleję napędu • Dokręcić śruby mocujące pokrywę napędu
pompy oleju wraz z ich wpustami należy zwrócić rozrządu właściwym momentem.
uwagę, aby wpusty te były skierowane do góry • Zamontować prawy wspornik zawieszenia sil-
(na „godzinę 12") i aby znak na kole łańcucho- nika i dokręcić śruby jego mocowania właści-
wym wału korbowego był skierowany na ze- wym momentem. Wyjąć podnośnik podpierają-
wnątrz silnika. cy od spodu silnik.
• Zamontować prowadnicę i ślizgacz napinacza
łańcucha pierwotnego. Pod samochodem
• Założyć łańcuch pierwotny tak, aby jego błysz-
czące ogniwo ustawić naprzeciw znaku na kole • Założyć nową uszczelkę o przekroju okrą-
zębatym wału korbowego ustawionego na „go- głym i zamontować ssak pompy oleju.
dzinie 7" (patrz rys. 1.20). • Nanieść pastę uszczelniającą na uszczelnia-
• Na uszczelnianą powierzchnię pokrywy napę- ną powierzchnię miski olejowej, przystawić mi-
du rozrządu nanieść pastę uszczelniającą (rys. skę olejową do dolnej płaszczyzny kadłuba
1.19) i sprawdzić, czy w pokrywie są umieszczo- i dokręcić (po przekątnej) śruby mocowania mi-
ski olejowej właściwym momentem.
• W samochodach wyposażonych w automa-
tyczną skrzynkę przekładniową zamontować
dolną blaszaną pokrywę przekładni hydrokine-
tycznej.
• Zamontować ściągi łączące silnik ze skrzynką
przekładniową.
• Zamontować belkę zawieszenia zespołu na-
pędowego i dokręcić jej śruby właściwym mo-
mentem.
• Założyć nową uszczelkę i zamontować przed-
nią rurę wylotową spalin.
• Za pomocą trzpienia o odpowiedniej średnicy
założyć nowy przedni pierścień uszczelniający
wał korbowy do gniazda w pokrywie napędu
rozrządu. Wargi pierścienia przed montażem
powlec olejem silnikowym.
Rys. 1.19. Miejsca nanoszenia pasty uszczelniające] • Założyć koło pasowe na wał korbowy, powlec
na pokrywie napędu rozrządu Strzałkami wskazano olejem śrubę jego mocowania i dokręcić ją
pierścienie uszczelniające, które przed właściwym momentem.
zamontowaniem pokrywy powinny znajdować się
w gniazdach
W przedziale silnika
• Założyć koła pośrednie przekładni łańcucho-
wej (oznaczeniami skierowanymi na zewnątrz
silnika) ustawiając znak dużego koła pośrednie-
go na „godzinie 1" naprzeciw błyszczącego
ogniwa łańcucha (patrz rys. 1.21). Znak ten
powinien być oddalony o 40 ogniw łańcucha od
znaku na kole zębatym wału korbowego.
• Założyć wtórny łańcuch napędu rozrządu na
mniejsze koło zespołu kół pośrednich, ustawia-
jąc złocone ogniwo łańcucha naprzeciw znaku
na mniejszym kole zębatym ustawionym na
„godzinie 4" (rys. 1.21).
• Zamontować oś zespołu pośrednich kół zę-
batych.
• Upewnić się, czy w kadłubie znajdują się kołki
Rys. 1.20. Właściwe ustawienie łańcucha pierwotnego ustawcze (ustalające położenie głowicy wzglę-
względem koła zębatego wału korbowego dem kadłuba silnika).
78

77. Układ rozrządu
Rys. 1.23. Identyfikacja wałów rozrządu
I — oznaczenie wału rozrządu zaworów dolotowych,
E — oznaczenie wału rozrządu zaworów wylotowych
Rys. 1.21. Właściwe ustawienie łańcuchów
pierwotnego i wtórnego napędu rozrządu względem
pośrednich kół zębatych i kół zębatych wałów
rozrządu ADM ECH
• Ułożyć na kadłubie uszczelkę głowicy, zwra-
cając uwagę na jej prawidłowe położenie (po-
wierzchnią z napisem „TOP" skierowaną do
głowicy).
Ustawić na kadłubie głowicę wraz z kolekto- Rys. 1.24. Widok od strony napędu rozrządu
właściwego ustawienia wałów rozrządu podczas
imi. montażu
t Powlec olejem silnikowym gwint i dolną płasz- ADM — wał rozrządu zaworów dolotowych, ECH — wał
czyznę łbów śrub głowicy, założyć na śruby rozrządu zaworów wylotowych
podkładki i umieścić śruby w otworach głowicy.
Uwaga. Podkładki powinny być skierowane stro-
ną rowkowaną do łbów śrub.
• Dokręcić śruby mocowania głowicy w kolej- towych, zaś „E" dla wału zaworów wylotowych
ności przedstawionej na rysunku 1.22 w sposób oraz numer łożyska i kierunek montażu — patrz
podany w podrozdziale 1.1 (patrz „Momenty rys. 1.25). Dokręcić śruby mocowania pokryw
dokręcania"). łożysk wałów rozrządu właściwym momentem
• Założyć i dokręcić śrubę mocującą zespół kół w kolejności podanej na rysunku 1.26.
pośrednich. • Jeśli wymieniono popychacze lub zachodzi
• Zidentyfikować wały rozrządu i zamontować podejrzenie, że poprzednio używanych popy-
je kierując występ wału zaworów wylotowych na chaczy nie umieszczono w tych samych otwo-
dzinę 12", a wału zaworów dolotowych na 10 rach prowadnic w głowicy, w których pracowały
do 11° przed „godziną 9" (rys. 1.24). uprzednio albo gdy korygowano przylgnie za-
• Nałożyć pastę uszczelniającą na uszczelnianą
powierzchnię łożyska wału zaworów wylotowych
(od strony aparatu zapłonowego).
• Zamontować pokrywy łożysk wałów rozrządu
zgodnie z oznaczeniami na ich zewnętrznej ADM
powierzchni (symbol „I" dla wału zaworów dolo-
Rys. 1.25. Sposób montażu i identyfikacja pokryw
łożysk wałów rozrządu
1 — numer łożyska, 2 — strzałka, która powinna być
skierowana w stronę napędu rozrządu
ADM — strona zaworów dolotowych, ECH — strona
irc. 1.22. Kolejność dokręcania śrub głowicy zaworów wylotowych, DIST. — napęd rozrządu
79

78. Silniki benzynowe
Rys. 1.26. Kolejność dokręcania śrub pokryw łożysk
wałów rozrządu
Rys. 1.28. Sposób sprawdzenia właściwego
wzajemnego położenia elementów napędu rozrządu
maillons — ogniwa łańcucha
Rys. 1.27. Sposób unieruchomienia napinacza • Na dociskaną do głowicy powierzchnię przed-
łańcucha wtórnego napędu rozrządu za pomocą niej pokrywy głowicy (technologicznej) nałożyć
specjalnego sworznia pastę uszczelniającą, przystawić przednią po-
krywę do głowicy i dokręcić śruby jej mocowa-
nia właściwym momentem.
• Nanieść pastę uszczelniającą na uszczelnia-
worów, należy sprawdzić luz zaworów (patrz ną powierzchnię obudowy termostatu i zamon-
odpowiedni opis w p. 1.2.1). tować obudowę termostatu do głowicy.
• Założyć łańcuch wtórny napędu rozrządu na • Zamontować koło pasowe pompy cieczy chło-
koła zębate wałów rozrządu w taki sposób, aby dzącej.
znaki na kołach znalazły się na zewnątrz silnika • Upewnić się, że tłok w 1. cylindrze znajduje
oraz ustawić znaki na kołach naprzeciw białych się w położeniu GMP po suwie sprężania (obie
ogniw łańcucha (patrz rys. 1.21 oraz 1.28). krzywki wałów rozrządu powinny być skierowa-
• Zamontować koła zębate nasuwając je na ne do góry) i zamontować aparat zapłonowy na
występy wałów rozrządu. Powlec olejem silniko- tylnym końcu wału rozrządu zaworów wyloto-
wym i dokręcić śruby mocowania kół zębatych wych (rys. 1.29). Po zamontowaniu palec roz-
wałów rozrządu. dzielacza powinien wskazywać „godzinę 5".
• Zamontować napinacz wtórnego łańcucha • Założyć kopułkę aparatu zapłonowego i podłą-
napędu rozrządu. Unieruchomienie tłoczka napi- czyć złącza przewodów elektrycznych do apara-
nacza, dzięki umieszczeniu w nim sworznia o tu zapłonowego.
odpowiedniej średnicy, ułatwia założenie napi-
nacza. Po zamontowaniu usunąć sworzeń blo-
kujący napinacz.
• Założyć nową uszczelkę i zamontować napi-
nacz łańcucha pierwotnego. Sposób montażu —
napisem „clavette" (wpust) skierowanym na dół.
• Obrócić wał korbowy o dwa pełne obroty
i sprawdzić prawidłowość wzajemnego położe-
nia elementów napędu rozrządu (patrz rys. 1.28).
W razie konieczności skorygować położenie od-
powiednich elementów.
Uwaga. Prawidłowość ustawienia rozrządu moż-
Rys. 1.29. Właściwe ustawienie montażowe zabieraka
na potwierdzić licząc ogniwa łańcucha między wałka aparatu zapłonowego i rowka na końcu wału
znakami na kołach zębatych (patrz rys. 1.28). rozrządu zaworów wylotowych
80

79. Układ rozrządu
• Założyć na głowicę nową uszczelkę i zamon-
tować pokrywę głowicy.
• Wkręcić świece zapłonowe i podłączyć do
nich przewody wysokiego napięcia.
• Zamontować obejmę wspornika głowicy.
• Zamontować wspornik kolektora dolotowego.
• Zamocować wiązkę przewodów elektrycznych
do głowicy i podłączyć złącza przewodów elek-
trycznych do regulatorów biegu jałowego, prze-
pływomierza powietrza, czujnika położenia prze-
pustnicy, wtryskiwaczy paliwa, elektrozaworu
recyrkulacji spalin, czujników temperatury cie-
czy chłodzącej i sondy lambda.
• Podłączyć elastyczne przewody podciśnienia
do zaworu i elektrozaworu recyrkulacji spalin, Rys. 1.31. Sposób połączenia przewodów podciśnienia
zaworu różnicowego, obudowy przepustnicy, 1 — obudowa przepustnicy, 2 — kolektor dolotowy,
regulatora ciśnienia paliwa i kolektora dolotowe- 3 — do obudowy filtru powietrza, 4 — elektrozawór
recyrkulacji spalin i pochłaniacza par paliwa, 5 — zawór
go (patrz rys. 1.31). różnicowy, 6 — zawór recyrkulacji spalin, 7 — regulator
• Podłączyć do kolektora paliwa przewody do- ciśnienia paliwa, 8 — do zbiornika pochłaniacza par
prowadzenia i powrotu paliwa. paliwa
• Podłączyć do dźwigni przepustnicy linkę pe-
dału przyspieszenia.
• Podłączyć do głowicy elastyczne przewody • Opuścić samochód na ziemię.
układu chłodzenia (patrz rys. 1.30). • Dokręcić śruby mocowania prawego koła
• Zamontować obudowę filtru powietrza. przedniego.
• Podłączyć do pokrywy głowicy elastyczny • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz-
przewód odprowadzenia par oleju. nej samochodu.
• Zamontować kolejno: wspornik pompy wspo- • Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia sil-
magania układu kierowniczego, pompę wspo- nika (patrz odpowiedni opis w p. 1.2.6).
magania układu kierowniczego oraz jej koło • Sprawdzić poziom i w razie potrzeby uzupeł-
pasowe. nić olej w zbiorniku wyrównawczym obwodu
• Założyć pasek wieloklinowy napędu osprzętu hydraulicznego wspomagania układu kierowni-
(patrz odpowiedni opis). czego.
• Dokręcić śruby mocujące koła pasowe pom- • W celu zapewnienia prawidłowego napełnie-
py cieczy chłodzącej i pompy wspomagania nia olejem pompy i przewodów oleju silnika przy
układu kierowniczego. wyjętym przekaźniku pompy paliwa obracać roz-
• Nalać do silnika właściwą ilość odpowiednie- rusznikiem wał korbowy silnika przez około 30
go oleju. sekund.
• Zamontować dolne osłony przedziału silnika. • Sprawdzić poziom oleju w misce olejowej
• Zamontować we wnęce prawego przedniego silnika i w razie potrzeby uzupełnić jego ilość,
koła osłonę przeciwbłotną. zamontować przekaźnik pompy paliwa w skrzyn-
• Założyć prawe koło przednie i wkręcić śruby ce przekaźników, uruchomić silnik i sprawdzić
jego mocowania. jego szczelność oraz prawidłowość jego pracy.
• Sprawdzić i w razie potrzeby wyregulować kąt
wyprzedzenia zapłonu oraz prędkości obrotowe
biegu jałowego (patrz odpowiedni opis w p. 1.2.1).
GŁOWICA
Wymontowanie i zamontowanie głowicy
Wymontowanie i zamontowanie głowicy jest ko-
nieczne w celu wymontowania i zamontowania
łańcuchów napędu rozrządu. Przebieg tych ope-
racji opisano poprzednio.
Rozkładanie głowicy
Uwaga Podczas rozkładania głowicy należy
Rys. 1.30. Sposób połączenia przewodów elastycznych starannie oznaczać rozmieszczenie i skojarzenia
układu chłodzenia z kolektorem dolotowym, obudową współpracujących części, jeśli mają one być
przepustnicy i obudową termostatu ponownie wykorzystane do jej składania.
81

80. Silniki benzynowe
• Wymontować głowicę (patrz odpowiedni opis).
• Od kolektorów dolotowego i wylotowego odłą-
czyć przewód recyrkulacji spalin.
• Wymontować kolektor dolotowy wraz z kolek-
torem paliwa wtryskiwaczy i wszystkimi uszczel-
kami.
• Wymontować osłonę termiczną, a następnie
kolektor wylotowy i jego uszczelki.
• Wyjąć z głowicy popychacze wraz z płytkami
regulacji luzu zaworów.
• Wymontować z głowicy kolejno wszystkie za-
wory używając specjalnego przyrządu do ści-
skania sprężyn zaworów i ustawiając kompleta-
mi: zawór, półstożki zamka, górną podkładkę
oporową sprężyny, sprężynę oraz dolną pod- Rys. 1.33. Charakterystyczne wymiary zaworu
kładkę oporową sprężyny. Nie pomieszać części D — średnica grzybka, d — średnica trzonka,
z kompletów różnych zaworów. E — grubość talerzyka zaworu, L — długość zaworu,
• Za pomocą specjalnych szczypiec zdjąć gu- a — kąt przylgni grzybka zaworu
mowe uszczelniacze z trzonków zaworów.
• Oczyścić wszystkie wymontowane części oraz
głowicę. Do czyszczenia powierzchni nie stoso-
wać ostrych narzędzi ani materiałów ściernych, nowe prowadnice zaworów o zwiększonej (na-
lecz rozpuszczalniki organiczne. prawczej) średnicy zewnętrznej. Wówczas otwory
• Za pomocą liniału warsztatowego oraz szcze- w głowicy należy rozwiercić na odpowiedni wy-
linomierza sprawdzić płaskość dolnej płaszczy- miar naprawczy (patrz dane w p. 1.1). Poprzed-
zny głowicy. nio stosowane prowadnice zaworów wyciska się
za pomocą prasy oraz trzpieni o odpowiedniej
Naprawa głowicy średnicy, po uprzednim nagrzaniu całej głowicy
Uwaga. Naprawa głowicy jest operacją dość w kąpieli olejowej o temperaturze 120°C.
skomplikowaną. Wymaga kwalifikacji, użycia pra- Podczas wciskania prowadnic zaworów w głowi-
sy oraz specjalistycznego oprzyrządowania. Dla- cę należy zachować właściwe wystawanie pro-
tego zaleca się wykonanie tej operacji w warsz- wadnic z głowicy (rys. 1.32). Po wciśnięciu
tacie naprawczym. prowadnic należy sprawdzić ich wewnętrzne
średnice (czy nie uległy zmianie w wyniku od-
Korygowanie płaskości dolnej płaszczyzny kształcenia materiału podczas wciskania).
głowicy
Jeśli niepłaskość dolnej płaszczyzny głowicy Zawory
przekracza 0,1 mm, a wały rozrządu obracają Podczas naprawy głowicy zaleca się sprawdze-
się w swych łożyskach bez nadmiernych opo- nie luzów trzonków zaworów w prowadnicach.
rów, głowicę można naprawić zachowując wy- Jeśli luzy te przekraczają dopuszczalne wartości
miary podane w rozdziale 1.1. (patrz dane w p. 1.1), należy wymienić zarówno
Maksymalna grubość zdejmowanej warstwy odpowiednie prowadnice, jak i zawory (nie pro-
metalu wynosi 0,2 mm łącznie dla górnej płasz- dukuje się zaworów o naprawczych średnicach
czyzny kadłuba i dolnej płaszczyzny głowicy. trzonków).
Jeśli nie można spełnić tego warunku, jest Przylgnie zaworów można szlifować i docierać
konieczna wymiana głowicy. pod warunkiem zachowania odpowiednich wy-
miarów podanych w podrozdziale 1.1.
Prowadnice zaworów Po szlifowaniu przylgni gniazd zaworów należy
Prowadnice zaworów są wciskane w otwory gło- bardzo starannie wymyć głowicę i sprawdzić szczel-
wicy. Podczas jej naprawy można zastosować ność zespołu przylgni zaworu i jego gniazda.
Gniazda zaworów
Gniazda zaworów są wciskane w głowicę. Gniaz-
da zaworów można wymieniać, a ich przylgnie
szlifować i docierać po wciśnięciu w głowicę.
Przy stosowaniu gniazd o wymiarach napraw-
czych jest konieczne rozwiercenie w głowicy
otworów, w które mają być wciskane, także na
Rys. 1.32. Sposób pomiaru wystawania prowadnic wymiar naprawczy. Wymiary gniazd i ich otwo-
zaworów z głowicy rów w głowicy oraz przylgni podano w podroż-
82

81. Głowica
B
mi /*
D1
Rys. 7.34. Charakterystyczne wymiary gniazd zaworów
A — gniazdo zaworu dolotowego, B — gniazdo zaworu
wylotowego
Dl — średnica zewnętrzna przylgni gniazda zaworu,
D2 — średnica wewnętrzna przylgni gniazda zaworu,
L — szerokość przylgni gniazda zaworu, a — kąt przylgni
gniazda zaworu, pi — kąt podcięcia górnego, (32 — kąt
podcięcia dolnego
dziale 1.1. Przed ewentualną wymianą gniazda
należy sprawdzić stan współpracującego z nim
zaworu i jego prowadnicy.
Gniazdo wciska się na prasie (za pośrednic-
twem trzpienia o odpowiedniej średnicy) do
głowicy nagrzanej w kąpieli olejowej o tempera- 11
turze 110 do 120°C. 10
Po szlifowaniu przylgni gniazd zaworów należy
starannie oczyścić głowicę oraz sprawdzić szczel- Rys. 1.35. Zespół głowicy
ność zespołu przylgni zaworu i jego gniazda. I — korek wlewu oleju, 2 — pokrywa głowicy,
3 — uszczelka pokrywy głowicy, 4 — pokrywy łożysk
wału rozrządu zaworów dolotowych, 5 — pokrywy
Szczelność trzonków zaworów łożysk wału rozrządu zaworów wylotowych, 6 — śruba
Na trzonkach zaworów dolotowych i wylotowych mocowania głowicy, 7 — głowica, 8 — prowadnica
są umieszczone gumowe uszczelniacze. W celu zaworu, 9 — przednia pokrywa głowicy
(technologiczna), 10 — uszczelka głowicy,
wciśnięcia uszczelniaczy na trzonki zaworów za- I1 — gniazdo zaworu
leca się używanie tulejki o odpowiedniej średnicy.
Po każdym zdjęciu górnej podkładki oporowej
sprężyny zaworu zaleca się także wymianę
uszczelniacza trzonka tego zaworu.
Gdy luz ten przekracza wartości dopuszczalne
Sprężyny zaworów (patrz dane w p. 1.1), wówczas należy wymienić
Zawory dolotowe i wylotowe są zamykane przez popychacze lub głowicę.
identyczne pojedyncze sprężyny śrubowe.
Należy sprawdzić prostopadłość płaszczyzn opar- Wały rozrządu i ich koła łańcuchowe
cia skrajnych zwojów względem osi sprężyny Sprawdzić: stan czopów oraz krzywek obu wa-
(patrz dane w p. 1.1). Jeśli ochronna powłoka łów rozrządu, wymiary krzywek (wysokość) oraz
lakieru, który pokrywa drut sprężyny, jest spęka- bicie wałów. Sprawdzić stan gniazd łożysk wa-
na, zaleca się wymianę tej sprężyny, gdyż świad- łów w głowicy oraz ich pokryw. Jeśli choć jeden
czy to o zmęczeniu materiału i dużym prawdo- z parametrów podanych w podrozdziale 1.1 nie
podobieństwie pęknięcia sprężyny w krótkim jest zachowany, należy wymienić odpowiedni
czasie. wał rozrządu albo głowicę.
Sprężyn zaworów nie należy myć w benzynie Sprawdzić luz promieniowy i osiowy wałów roz-
ani trójchloroetylenie, gdyż rozpuszczalniki te rządu. Jeśli choć jeden z nich przekracza warto-
mogą rozpuścić powłokę ochronną drutu. ści dopuszczalne podane w podrozdziale 1.1,
należy wymienić odpowiedni wał rozrządu albo
Popychacze głowicę.
Sprawdzić stan powierzchni popychaczy, ich luz Należy także sprawdzić bicie kół zębatych wa-
w otworach prowadnic głowicy oraz stan tych łów rozrządu i wymienić koła, których bicie
otworów. przekracza wartości dopuszczalne.
83

82. Silniki benzynowe
Składanie głowicy żyn zaworów. Kolejność montażu zespołu: dol-
Uwaga. Podczas składania głowicy należy po- na podkładka oporowa sprężyny, uszczelniacz
wlec zalecanym rodzajem oleju silnikowego trzonka zaworu, sprężyna zaworu, górna pod-
wszystkie współpracujące części. kładka oporowa sprężyny, dwa półstożki zamka
• Oczyścić głowicę i wszystkie jej części. zaworu.
• Przedmuchać sprężonym powietrzem wszy- • Oprzeć pochyloną głowicę krawędzią o stół
stkie kanały w głowicy, a szczególnie starannie warsztatowy i uderzać lekko młotkiem wykona-
kanały doprowadzające olej do wałów rozrządu. nym z miedzi lub brązu w końce trzonków
• Jeśli wymontowane zawory mają być ponow- zaworów, aby półstożki zamka zajęły właściwe
nie wykorzystane, muszą one pracować w tych położenie w rowku trzonka zaworu.
samych prowadnicach, z którymi współpraco- • Umieścić popychacze wraz z ich płytkami
wały uprzednio. Przed montażem powlec olejem regulacji luzu zaworu w otworach prowadnic
silnikowym trzonki zaworów. głowicy, w których uprzednio pracowały.
• Podczas montażu zespołów zaworów wyko- • Założyć nowe uszczelki i zamontować kolek-
rzystać odpowiedni przyrząd do ściskania sprę- tor wylotowy oraz jego osłonę termiczną.
Rys. 1.36. Wsporniki zawieszenia zespołu napędowego
1 — element metalowo-gumowy prawego wspornika zawieszenia zespołu napędowego, 2 — prawy wspornik zawieszenia
zespołu napędowego, 3 — obejma prawego wspornika zawieszenia zespołu napędowego, 4 — uchwyt do podnoszenia
zespołu napędowego, 5 — tylny wspornik zawieszenia zespołu napędowego, 6 — element metalowo-gumowy tylnego
wspornika zawieszenia zespołu napędowego, 7 — belka zawieszenia zespołu napędowego, 8 — masa wyrównoważająca
zespołu napędowego z automatyczną skrzynką przekładniową, 9 — lewy wspornik zawieszenia zespołu napędowego,
10 — element metalowo-gumowy lewego wspornika zawieszenia zespołu napędowego, 11 — przedni wspornik
zawieszenia zespołu napędowego z mechaniczną skrzynką przekładniową, 12 — element metalowo-gumowy przedniego
wspornika zawieszenia zespołu napędowego z mechaniczną skrzynką przekładniową
84

83. Wymontowanie zespołu napędowego
• Założyć nową uszczelkę i zamontować kolek- zaworu różnicowego, obudowy przepustnicy,
tor dolotowy. regulatora ciśnienia paliwa i kolektora doloto-
• Podłączyć do obu kolektorów przewód recyr- wego.
kulacji spalin. • Rozłączyć złącza przewodów elektrycznych
• Zamontować głowicę na kadłubie silnika (patrz regulatora prędkości obrotowej biegu jałowego,
odpowiedni opis). przepływomierza powietrza, czujnika położenia
przepustnicy, wtryskiwaczy, elektrozaworu recyr-
kulacji spalin, czujników temperatury cieczy chło-
dzącej, włącznika ciśnieniowego, rozdzielacza
1.2.3. Wymontowanie zapłonu, rozrusznika i sondy lambda. Wyjąć
i zamontowanie zespołu wiązkę przewodów elektrycznych doprowadzo-
napędowego nych do silnika.
• Odłączyć od kolektora paliwa wtryskiwaczy
przewody doprowadzenia i powrotu paliwa.
WYMONTOWANIE ZESPOŁU • Odłączyć linki pedałów przyspieszenia i sprzę-
NAPĘDOWEGO gła od ich zaczepów w zespole napędowym.
• Ustawić samochód na podnośniku warsztato- • Wymontować obejmę wspornika głowicy sil-
wym, najlepiej dwukolumnowym. nika.
• Obniżyć ciśnienie paliwa w układzie zasila- • Odłączyć od silnika wszystkie elastyczne prze-
nia. W tym celu wymontować przekaźnik pom- wody układu chłodzenia.
py paliwa (ze skrzynki przekaźników w prze- • W samochodach wyposażonych w automa-
dziale silnika) i uruchomić silnik. Silnik zatrzy- tyczną skrzynkę przekładniową odłączyć linkę
ma się po kilku sekundach pracy z powodu wyboru biegów od skrzynki przekładniowej.
braku paliwa.
• Zdjąć przednie koła oraz wymontować osłony Pod samochodem
przeciwbłotne we wnękach kół przednich.
• Wymontować przednią rurę wylotową spalin.
t Zdjąć dolne osłony przedziału silnika.
• Wymontować belkę zawieszenia zespołu na-
• Jeśli samochód jest wyposażony w kodowa-
pędowego.
ny odbiornik radiowy, zanotować kod radiood-
• W wersjach z mechaniczną skrzynką przekła-
biornika, a następnie odłączyć akumulator od
dniową odłączyć od skrzynki drążek zmiany
instalacji elektrycznej i wyjąć go z przedziału
biegów i drążek reakcyjny.
silnika.
• Odłączyć złącza przewodów elektrycznych od
• Opróżnić układ chłodzenia silnika (patrz od- czujnika prędkości jazdy, czujnika położenia
powiedni opis w p. 1.2.6). dźwigni zmiany biegów oraz włącznika świateł
t Wymontować pokrywę przedziału silnika (patrz cofania.
odpowiedni opis w rozdz. 12).
• Wymontować wentylator (lub wentylatory)
• Wymontować z przedziału silnika zbiornik chłodnicy, a następnie chłodnicę. W wersjach
wyrównawczy układu chłodzenia. z klimatyzacją pozostawić w przedziale silnika
• Odkręcić śruby mocujące koło pasowe pom- skraplacz klimatyzacji.
py cieczy chłodzącej.
• Wymontować paski napędu osprzętu silnika
(patrz odpowiedni opis). Z każdej strony samochodu
• Odłączyć złącza przewodów elektrycznych od • Wymontować zacisk hamulca przedniego bez
alternatora, odkręcić śruby mocujące i wyjąć odłączania od niego przewodu hamulcowego
alternator z przedziału silnika. i podwiesić zacisk we wnęce koła za pomocą
• Wymontować bez odłączania przewodów hy- miękkiego drutu.
draulicznych pompę wspomagania układu kie- • Odkręcić nakrętkę dolnego przegubu kulowe-
rowniczego i podwiesić ją w przedziale silnika za go zwrotnicy koła i rozłączyć połączenie zwrot-
pomocą miękkiego drutu. nicy z wahaczem zawieszenia wypychając go na
• W samochodach wyposażonych w klimatyza- dół za pomocą odpowiedniej dźwigni.
cję odkręcić śruby mocujące sprężarkę klimaty- • Odkręcić nakrętkę przegubu kulowego drąż-
zacji, zdjąć ją z silnika bez odłączania przewo- ka kierowniczego i wymontować go ze zwrotnicy
dów i podwiesić w przedziale silnika za pomocą za pomocą uniwersalnego ściągacza do przegu-
miękkiego drutu. bów kulowych.
• Odłączyć od pokrywy głowicy przewód od- • Za pomocą odpowiedniej dźwigni wyciągnąć
prowadzenia par oleju. półoś ze skrzynki przekładniowej.
• Wymontować obudowę filtru powietrza wraz • Przechylić zespół zwrotnicy koła z półosią
z jego przewodem oraz komorą rezonansową. i kolumną zawieszenia, a następnie podwiesić
• Odłączyć elastyczne przewody podciśnienia półoś we wnęce koła za pomocą miękkiego
od zaworu i elektrozaworu recyrkulacji spalin, drutu.
85

84. Silniki benzynowe
• Odpowiednim korkiem zaślepić otwór po • Wymienić sprężyste pierścienie osadcze na
wyjętej półosi w skrzynce przekładniowej, aby końcach obu półosi.
uniknąć przedostania się zanieczyszczeń do jej • Wymienić pierścienie uszczelniające półosi
wnętrza. znajdujące się w gniazdach obudowy skrzynki
przekładniowej wypełniając uprzednio smarem
Pozostałe czynności wymontowania przestrzeń między wargami nowych pierścieni
• Ustawić żuraw warsztatowy nad zespołem uszczelniających.
napędowym i podwiesić zespół napędowy za- • Napełnić skrzynkę przekładniową odpowied-
czepiając linę o przewidziane do tego celu nią ilością właściwego rodzaju oleju (patrz dane
uchwyty (ewentualnie podeprzeć zespół napę- w podrozdz. 4.1).
dowy jednym lub kilkoma podnośnikami i ze- • Jeśli nie wykonano tego wcześniej, wymienić
społem belek oraz drewnianych klocków). filtr oleju i napełnić silnik odpowiednią ilością
• Odkręcić śruby mocujące wsporniki zawie- właściwego rodzaju oleju (patrz dane w pod-
szenia zespołu napędowego. rozdz. 1.1).
• Po upewnieniu się, że wszystkie linki i prze- • Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia
wody elektryczne dochodzące do zespołu napę- (patrz odpowiedni opis w p. 1.2.6).
dowego zostały odłączone, opuścić powoli ze- • Sprawdzić działanie i w razie potrzeby wyre-
spół napędowy, zwracając uwagę, aby nie za- gulować mechanizm wyłączania sprzęgła (patrz
czepił się o elementy w przedziale silnika. odpowiedni opis w podrozdz. 3.2).
• Wyjąć zespół napędowy od spodu samo- • Wyregulować mechanizm wyboru biegów
chodu. w samochodach z automatyczną skrzynką prze-
kładniową (patrz odpowiedni opis w pod-
ZAMONTOWANIE ZESPOŁU rozdz. 5.2).
NAPĘDOWEGO • Sprawdzić poziom i w razie potrzeby uzupeł-
W celu zamontowania zespołu napędowego na- nić ilość oleju w zbiorniku wyrównawczym ob-
leży wykonać czynności w kolejności odwrotnej wodu wspomagania układu kierowniczego.
do podanej podczas jego wymontowania. Nale- • Sprawdzić i w razie potrzeby wyregulować
ży zwrócić uwagę na następujące zalecenia. ustawienie kół przednich (patrz odpowiedni opis
• Wymienić wszystkie nakrętki zabezpieczane w podrozdz. 8.2).
przed odkręceniem. • W celu zapewnienia prawidłowego napełnie-
• Przestrzegać właściwych momentów dokrę- nia olejem pompy i przewodów oleju silnika przy
cania śrub i nakrętek. wyjętym przekaźniku pompy paliwa obracać roz-
• W samochodach wyposażonych w mechanicz- rusznikiem wał korbowy silnika przez około 30 s.
ną skrzynkę przekładniową przed dokręceniem • Zamontować przekaźnik pompy paliwa
wszystkich śrub mocowania elementów zawie- w skrzynce przekaźników w przedziale silnika.
szenia zespołu napędowego należy ustawić dwie • Uruchomić silnik i sprawdzić jego szczelność
śruby mocowania elementu gumowo-metalowe- oraz prawidłowość jego pracy.
go przedniego wspornika zawieszenia zespołu
napędowego w odległości 55 mm (rys. 1.37).
1.2.4. Naprawa silnika
ROZKŁADANIE SILNIKA
Rozkładanie silnika przeprowadza się po wymon-
towaniu zespołu napędowego z samochodu i od-
dzieleniu silnika od skrzynki przekładniowej.
Podczas rozkładania silnika należy oznaczać
współpracujące części w taki sposób, aby przy
ewentualnym ponownym ich wykorzystaniu moż-
na było zamontować je w poprzednich miej-
scach.
• Wymontować rozrusznik i alternator.
• Odłączyć silnik od skrzynki przekładniowej
odkręcając śruby łączące oba zespoły i odsuwa-
jąc skrzynkę przekładniową od silnika.
• Ustawić silnik na odpowiednim stojaku mon-
Rys. 1.37. Sposób zamontowania przedniego tażowym.
wspornika zawieszenia zespołu napędowego (wersja
z mechaniczna skrzynką przekładniową)
• Spuścić olej z silnika (jeśli nie spuszczono
Odległość dwóch śrub mocowania elementu metalowo- oleju przed wymontowaniem zespołu napędo-
-gumowego powinna wynosić 55 mm wego z samochodu).
86

85. Rozkładanie silnika
• Wymontować łańcuchy napędu rozrządu oraz • Ułożyć tłok w specjalnym przyrządzie w kszta-
wymontować głowicę (patrz odpowiedni opis łcie litery „V" i ustawić współosiowo sworzeń
w podrozdz. 1.2.2). względem osi otworu, przez który sworzeń bę-
• Unieruchomić koło zamachowe lub tarczę dzie usuwany. Używając trzpienia o średnicy
napędową przekładni hydrokinetycznej za po- nieco mniejszej niż średnica sworznia tłoka wy-
mocą odpowiedniego przyrządu. cisnąć sworzeń tłoka za pomocą prasy.
• W samochodach wyposażonych w mecha- • Ustawić komplety części rozłożonych zespo-
niczną skrzynkę przekładniową oznaczyć poło- łów tłoka z korbowodem w kolejności cylindrów,
żenie zespołu dociskowego sprzęgła względem w których pracowały.
koła zamachowego i odkręcić śruby mocujące • Starannie oczyścić wszystkie wymontowane
zespół dociskowy. części silnika i powierzchnie przylegania uszcze-
• Zdjąć zespół dociskowy oraz tarczę sprzęgła. lek oraz przedmuchać sprężonym powietrzem
• Usunąć zabezpieczenia śrub mocujących koło kanały oleju.
zamachowe lub tarczę napędową przekładni
hydrokinetycznej. SPRAWDZANIE CZĘŚCI I SKŁADANIE
• Odkręcić śruby korbowodów, wyjąć pokrywy SILNIKA
korbowodów wraz z dolnymi panewkami korbo- Należy zwrócić szczególną uwagę na dokładne
wymi oraz wyjąć z cylindrów tłoki wraz z korbo- umycie i wyczyszczenie wszystkich części, spraw-
wodami i górnymi panewkami korbowymi. dzenie stopnia ich zużycia oraz weryfikację czę-
• Ustawić zespoły tłoków z korbowodami, po- ści. Niezbędne wymiary i dane techniczne poda-
krywami korbowodów i panewkami korbowymi no w podrozdziale 1.1.
według kolejności cylindrów, w których praco-
wały. Sprawdzanie zespołów tłoków
t Wykręcić stopniowo i w kolejności odwrotnej z korbowodami
niż zalecana przy dokręcaniu śruby pokryw Przed sprawdzaniem stanu tłoka należy usunąć
tożysk głównych wału korbowego. Zdjąć pokry- osad węglowy (nagar) z jego denka, powierzch-
wy łożysk głównych i ustawić je w kolejności ni bocznej oraz z rowków pierścieni.
łożysk wraz z wyjętymi z pokryw dolnymi pa-
newkami głównymi. Sprawdzanie korbowodów
• Zdjąć przyrząd użyty do unieruchomienia koła • Upewnić się, że śruby korbowodów są w ide-
zamachowego lub tarczy napędowej przekładni alnym stanie.
hydrokinetycznej, odkręcić śruby mocujące • Sprawdzić, czy na powierzchni korbowodu
i zdjąć koło zamachowe lub tarczę napędową i jego pokrywy nie ma śladów przegrzania.
przekładni hydrokinetycznej oraz jej blaszaną • Sprawdzić, czy w otworze główki korbowodu
osłonę. oraz w gnieździe panewki korbowej (w korbowo-
t Wymontować tylną pokrywę kadłuba wraz dzie i pokrywie) nie ma śladów zdzierania mate-
z tylnym pierścieniem uszczelniającym wał kor- riału lub zatarcia.
bowy. • Zmierzyć średnicę wewnętrzną tulejki główki
• Wyjąć z kadłuba wał korbowy. korbowodu.
• Wyjąć z gniazd łożysk głównych kadłuba • Sprawdzić, czy osie otworów korbowodu na
górne panewki główne. Ustawić wyjęte górne sworzeń i na panewki korbowe są równoległe
panewki główne kompletami razem z odpowied- (nie są zwichrowane) i prostopadłe do osi syme-
nimi pokrywami łożysk głównych i ich panewka- trii trzona korbowodu. W razie przekroczenia
mi dolnymi. dopuszczalnych odchyłek (patrz dane w pod-
• Wyjąć z gniazd kadłuba w środkowym łoży- rozdz. 1.1) należy wymienić korbowód.
sku głównym półpierścienie oporowe wału kor-
bowego. Oznaczyć sposób ich montażu. Sprawdzanie pierścieni tłoków
• Sprawdzić luz pierścieni w rowkach tłoka.
Rozkładanie zespołów tłoka z korbowodem W przypadku przekroczenia dopuszczalnych
Uwaga. Rozkładanie zespołu tłoka z korbowo- wartości (patrz dane w podrozdz. 1.1) należy
dem wymaga użycia specjalnego oprzyrządo- zmierzyć wysokość pierścieni. W razie uzyska-
wania, gdyż łączący je sworzeń tłoka jest paso- nia niewłaściwych wartości wymienić pierścienie
wany obrotowo w piastach tłoka, zaś jest wci- wraz z tłokami.
śnięty w tulejkę główki korbowodu. • Sprawdzić luzy w zamkach pierścieni po ich
Sworzeń tłoka, po uprzednim ogrzaniu w kąpieli włożeniu do odpowiedniego cylindra. Jeśli są
olejowej o temperaturze 60 do 70cC, wyciska się zbyt duże, należy — także, gdy dotyczy to
z główki korbowodu za pomocą prasy. nowych pierścieni — wymienić tłoki na na-
• Wyjąć pierścienie osadcze z rowków w obu prawcze (nadwymiarowe) i przeszlifować cylin-
piastach tłoka. dry na wymiar naprawczy lub wymienić kadłub
• Zdjąć pierścienie z tłoka. silnika.
87

86. Silniki benzynowe
Sprawdzanie tłoków i sworzni tłoków
• Sprawdzić stan powierzchni bocznej (płasz-
cza) tłoków. Jeżeli znajdują się na niej zarysowa-
nia lub ślady zatarcia, należy wymienić tłok wraz
ze sworzniem.
• Zmierzyć średnicę sworznia tłoka oraz otworu
w piastach tłoka i określić luz sworznia w pia-
stach tłoka. Jeśli luz przekracza maksymalną
wartość dopuszczalną, należy wymienić tłok wraz
Rys. 1.38. Sposób pomiaru znamionowej średnicy ze sworzniem.
tłoka (D) w odległości (d) od dolnej krawędzi • Zmierzyć znamionową średnicę tłoka (rys.
płaszcza tłoka
W silniku GA14DE odległość d = 7,5 mm; w silniku 1.38) oraz cylindra, w którym pracuje i określić
GA16DE d = 9,5 mm luz tłoka w cylindrze. Jeśli luz ten przekracza
maksymalną wartość dopuszczalną (patrz dane
w podrozdz. 1.1), należy przeszlifować cylinder
O"
O-18
Rys. 1.39. Zespół kadłuba i układ tłokowo-korbowy
A — wersja z mechaniczną skrzynką przekładniową, B — wersja z automatyczną skrzynką przekładniową
1 — kadłub, 2 — wspornik, 3 — panewki łożysk głównych, 4 — półpierścienie oporowe wału korbowego,
5 — wał korbowy, 6 — pokrywy łożysk głównych, 7 — wpust czółenkowy, 8 — koło zębate łańcuchowe wału korbowego,
9 — tulejka napędu pompy oleju, 10 — tylna pokrywa kadłuba, 11 — tylny pierścień uszczelniający wał korbowy,
12 — pokrywa blaszana koła zamachowego, 13 — koło zamachowe, 14 — górna pokrywa blaszana, 15 — dolna pokrywa
blaszana, 16 — tarcza napędowa (przekładni hydrokinetycznej), 17 — górny pierścień tłoka (1. uszczelniający),
18 — środkowy pierścień tłoka (2. uszczelniający), 19 — dolny pierścień tłoka (zgarniający), 20 — tłok, 21 — sworzeń
tłoka, 22 — pierścienie osadcze sworznia tłoka, 23 — korbowód, 24 — panewki korbowe, 25 — pokrywa korbowodu,
26 — korek spustu cieczy chłodzącej z kadłuba

87. Sprawdzanie części i składanie silnika
na wymiar naprawczy i zamontować nadwymia-
rowy tłok naprawczy.
• Sprawdzić wcisk sworznia w tulejce główki
korbowodu. W przypadku uzyskania niewłaści-
wej wartości wymienić sworzeń, tulejkę główki
korbowodu lub cały korbowód. W razie wymiany
tulejki główki korbowodu zwrócić uwagę na to,
aby po zamontowaniu otwór smarowy w tulejce Rys. 1.40. Sposób
pokrywał się z otworem w korbowodzie. pomiaru wysokości
kadłuba
Sprawdzanie kadłuba
Po umyciu kadłuba należy sprawdzić zużycie Sprawdzanie wału korbowego
cylindrów. • Ocenić stan powierzchni czopów głównych
• Zmierzyć średnicę każdego cylindra. i korbowych wału korbowego oraz zmierzyć ich
• Określić stożkowość cylindrów jako różnicę śred- owalizację i stożkowość.
nic w płaszczyźnie prostopadłej do osi wału kor- • Zmierzyć bicie wału korbowego.
bowego, w odległości 20 mm i 100 mm od górnej • Oczyścić i przedmuchać sprężonym powie-
krawędzi cylindra. Różnica tych wymiarów nie trzem kanały oleju w wale korbowym.
powinna przekraczać wartości maksymalnej poda-
nej w charakterystyce technicznej. W przeciwnym
Określenie grupy selekcyjnej panewek
razie należy przeszlifować cylindry na wymiar
głównych wału korbowego
naprawczy, uwzględniając średnice dostępnych
naprawczych tłoków, lub wymienić kadłub silnika. • Oznaczenia na kadłubie silnika oraz na wale
• Określić owalizację cylindrów jako różnicę korbowym umożliwiają dobranie panewek odpo-
średnic zmierzonych w odległości 60 mm od wiedniej grupy selekcyjnej.
górnej krawędzi cylindra w dwóch płaszczy- Grupa selekcyjna jest oznaczona cyfrą, a poło-
znach: równoległej i prostopadłej do osi wału żenie tej cyfry określa rodzaj czopa (główny lub
korbowego. Różnica ta nie powinna przekraczać korbowy i jego numer kolejny). Rozmieszczenie
wartości maksymalnej podanej w charakterysty- oznaczeń grup selekcyjnych na wale korbowym
ce technicznej. W przeciwnym razie należy prze- zilustrowano na rysunku 1.41.
szlifować cylindry na wymiar naprawczy, uwzględ- Pięć cyfr na dolnej płaszczyźnie kadłuba (rys.
niając średnice dostępnych naprawczych tło- 1.42) identyfikuje grupę selekcyjną panewek
ków, lub wymienić kadłub silnika. poszczególnych łożysk. Cyfra po lewej stronie
kadłuba oznacza grupę selekcyjną łożyska głów-
• Sprawdzić niepłaskość górnej płaszczyzny ka-
nego nr 1 (od strony napędu rozrządu), kolejne
dłuba. Jeśli niepłaskość przekracza 0,1 mm, to
cyfry oznaczają grupy selekcyjne łożysk o ro-
należy przeszlifować tę płaszczyznę pamiętając,
snących numerach.
że łączny ubytek grubości materiału kadłuba
i głowicy (jeśli też wymagała szlifowania) nie Cyfra po lewej stronie przeciwciężaru wału kor-
może przekraczać 0,2 mm. Jeśli nie można bowego oznacza grupę selekcyjną łożyska nr 5
szlifować górnej płaszczyzny kadłuba, należy (od strony koła zamachowego), kolejne cyfry
wymienić kadłub.
• Jeśli jeden z cylindrów wymaga przeszlifowa-
nia, należy przeprowadzić identyczną operację
dla pozostałych trzech cylindrów. Średnicę, na
jaką ma być przeszlifowąny cylinder, określa się
w następujący sposób. Średnica po szlifowaniu
powinna być równa sumie średnicy nominalnej
tłoka i wymaganego luzu tłoka w cylindrze po-
większonej o 0,02 mm (zapas na dotarcie tłoka
do cylindra).
Uwaga. Przed szlifowaniem cylindrów należy
założyć pokrywy łożysk głównych i dokręcić ich
śruby właściwym momentem, aby zwiększyć
sztywność kadłuba. Szlifowanie cylindrów na Rys. 1.41. Rozmieszczenie oznaczeń grup
wymiar naprawczy przeprowadza się w kilku selekcyjnych na wale korbowym
etapach. Maksymalna grubość szlifowania (dla 1 — oznaczenia grup selekcyjnych średnic kolejnych
jednego etapu) nie może przekraczać 0,05 mm. czopów korbowych, 2 — oznaczenia grup selekcyjnych
• Oczyścić starannie w kadłubie kanały oleju średnic kolejnych czopów głównych, 3 — oznaczenie
grupy selekcyjnej średnicy pierwszego czopa korbowego,
i cieczy chłodzącej z resztek materiału ścierne- 4 — oznaczenie grupy selekcyjnej średnicy pierwszego
go oraz zeszlifowanego materiału. czopa głównego
89

88. Silniki benzynowe
Uwaga. Od chwili dokręcenia śrub pokryw ło-
żysk głównych do końca operacji nie należy
obracać wału korbowego.
• Odkręcić śruby mocowania pokryw łożysk
głównych i ostrożnie zdjąć pokrywy łożysk głów-
nych.
• Za pomocą przymiaru do sprawdzania pręci-
ków Plastigage (znajduje się wewnątrz lub na
opakowaniu) określić luz promieniowy w łoży-
sku na podstawie największej szerokości od-
kształconego pręcika pomiarowego.
Rys. 1.42. Rozmieszczenie oznaczeń grup • Zanotować wartość luzu promieniowego ło-
selekcyjnych na kadłubie
1 — oznaczenia grup selekcyjnych średnic cylindrów,
żysk głównych i porównać ją z wartością wła-
2 — oznaczenia grup selekcyjnych średnic gniazd łożysk ściwą.
głównych, 3 — oznaczenie grupy selekcyjnej średnicy • Jeśli wynik pomiaru wykracza poza granice
pierwszego cylindra, 4 — oznaczenie grupy selekcyjnej tolerancji, należy zastosować panewki główne
średnicy gniazda pierwszego łożyska głównego 0 odpowiedniej grupie selekcyjnej grubości lub
przeszlifować czop główny wału na wymiar na-
oznaczają grupy selekcyjne łożysk o malejących prawczy i zastosować panewki naprawcze.
numerach. Sprawdzanie luzu osiowego wału
W tablicy podano grupy selekcyjne panewek korbowego
głównych, które należy zastosować dla czopów
głównych wału korbowego w zależności od Luz osiowy wału korbowego reguluje się grubo-
grupy selekcyjnej ich średnicy oraz grupy selek- ścią półpierścieni oporowych, przejmujących
cyjnej pokrywy łożyska. osiowe obciążenia wału korbowego.
• Po obu stronach środkowego łożyska głów-
Grupy selekcyjne panewek głównych wału nego umieścić półpierścienie oporowe stroną
korbowego rowkowaną w kierunku ramion wału.
• W gniazdach kadłuba umieścić górne panew-
Grupa
Grupa selekcyjna pokrywy ki łożysk głównych, powlec olejem silnikowym
selekcyjna
średnicy
łożyska głównego czopy główne wału korbowego i położyć wał
czopa korbowy na panewkach. Założyć pokrywy ło-
głównego 0 1 2 żysk głównych wraz z dolnymi panewkami głów-
nymi. Wkręcić nowe śruby pokryw łożysk głów-
0 0 (czarny) 1 (brązowy) 2 (zielony)
1 1 (brązowy) 2 (zielony) 3 (żółty) nych i dokręcić je właściwym momentem.
2 2 (zielony) 3 (żółty) 4 ( niebieski) • Oprzeć czujnik komparatora o czołową po-
wierzchnię skrajnego czopa wału korbowego.
• Za pomocą odpowiedniej dźwigni przesuwać
Sprawdzanie luzu promieniowego czopów wał korbowy wzdłuż jego osi w obu kierunkach
głównych wału korbowego 1 odczytać na wskaźniku komparatora luz osio-
Luz promieniowy czopa wału korbowego w łoży- wy wału.
sku głównym lub korbowym można określić • Jeśli luz osiowy wału korbowego jest zbyt
dwiema metodami: stosując plastykowe pręciki duży, należy wymienić półpierścienie oporowe
pomiarowe Plastigage lub mierząc średnicę czo- na odpowiednio grubsze.
pa oraz średnicę wewnętrzną panewki po jej
zamontowaniu w łożysku. W niniejszym punkcie Składanie zespołu tłoka z korbowodem
opisano pierwszą z tych metod (łatwiejszą do • Założyć nowy pierścień osadczy w otworze
wykonania). piasty tłoka.
• Oczyścić wał korbowy oraz pokrywy jego • W kąpieli olejowej o temperaturze 60 do 70°C
łożysk. nagrzać korbowód, tłok i sworzeń tłoka.
• Umieścić panewki główne z otworem i rowka- • Umieścić górną część tłoka w przyrządzie
mi smarowymi w gniazdach kadłuba i położyć o kształcie litery „V" i ustawić współosiowo otwór
na nich wał korbowy (czysty i suchy). sworznia oraz otwór przyrządu, przez który bę-
• Uciąć pięć pręcików pomiarowych o długości dzie wprowadzany sworzeń tłoka.
równej szerokości panewek łożysk głównych • Umieścić w przyrządzie korbowód tak, aby oś
i ułożyć je wzdłuż czopów głównych. otworu w tulejce główki znalazła się na przedłu-
• Założyć pokrywy łożysk wraz z gładkimi żeniu osi otworów piast tłoka. Zwrócić uwagę na
panewkami głównymi i dokręcić śruby moco- prawidłowy sposób montażu korbowodu wzglę-
wania pokryw łożysk głównych właściwym mo- dem tłoka. Za pomocą trzpienia o średnicy
mentem. nieznacznie mniejszej od średnicy sworznia wci-
90

89. Sprawdzanie części i składanie silnika
snąć za pomocą prasy sworzeń w otwory piast Rys. 1.45. Panewka łożyska
tłoka i tulejki główki korbowodu. głównego wału korbowego
1 — półpanewka z rowkiem
• Założyć nowy pierścień osadczy w otworze smarowym i otworem do
drugiej piasty tłoka. przepływu oleju montowana
• Sprawdzić prawidłowość złożenia zespołu tło- w kadłubie (górna panewka
ka z korbowodem (rys. 1.43). główna), 2 — półpanewka
• Za pomocą przyrządu do zakładania pierście- gładka montowana w pokrywie
łożyska głównego (dolna
ni tłoków umieścić kolejno w odpowiednich panewka główna), 3 — znak
barwny grupy selekcyjnej
panewki
rowkach tłoka: pierścień zgarniający (dolny),
drugi uszczelniający (środkowy) i pierwszy
uszczelniający (górny), kierując ich oznaczenie
„N" w stronę denka tłoka (rys. 1.44A). Rozstawić
zamki pierścieni na obwodzie tłoka tak, aby
żaden z nich nie znajdował się w płaszczyźnie
sworznia ani do niej prostopadłej (rys. 1.44B).
Pierścień zgarniający składa się z trzech ele-
mentów: pierścienia górnego, pierścienia dolne-
go i rozpieracza (pierścienia rozpierającego).
Rys. 1.43. Sposób składania zespołu tłoka Zamki poszczególnych części pierścienia zgar-
z korbowodem niającego muszą być przesunięte względem
1 — znak kierunku montażu tłoka, który powinien być
siebie i znajdować się w takich miejscach rowka
skierowany w stronę napędu rozrządu, 2 — znak grupy
selekcyjnej średnicy tłoka, 3 — znaki kompletacji w tłoku, w których wewnętrzna powierzchnia
korbowodu i jego pokrywy oznaczające numer cylindra, rowka jest przecięta i umożliwia odpływ zgarnię-
z którym współpracują (tu cylinder nr 1), które powinny tego oleju do wnętrza tłoka (patrz rys. 1.44B).
być skierowane w stronę filtru oleju, 4 — półpanewka
korbowodu z otworem do przepływu oleju (górna Składanie silnika
panewka korbowa), 5 — półpanewka pokrywy
korbowodu (dolna panewka korbowa) • W gniazdach kadłuba umieścić górne półpa-
newki łożysk głównych (z otworem i rowkami
smarowymi).
• Po obu stronach środkowego łożyska głów-
nego założyć półpierścienie oporowe (stroną
rowkowaną skierowaną do ramion wału).
Rys. 7.44. Sposób montażu pierścieni tłoka
A — kierunek montażu, B — rozstawienie zamków
pierścieni 1 — znak na denku tłoka, który powinien być
skierowany w stronę napędu rozrządu, 2 — zamek
rozpieracza pierścienia zgarniającego (dolnego),
3 — zamek dolnej części pierścienia zgarniającego
(dolnego), 4 — zamek górnego pierścienia
(1. uszczelniającego) oraz górnej części pierścienia Rys. 1.46. Oznaczenia, sposób montażu i kolejność
zgarniającego (dolnego), 5 — zamek środkowego dokręcania śrub pokryw łożysk głównych wału
pierścienia (2. uszczelniającego) korbowego
91

90. Silniki benzynowe
• Powlec olejem silnikowym czopy główne i kor-
bowe wału korbowego oraz położyć wał na
półpanewkach głównych w kadłubie silnika.
• Założyć pokrywy łożysk głównych wraz z pow-
leczonymi olejem silnikowym gładkimi dolnymi
półpanewkami głównymi (łożysko nr 1 znajduje
się od strony napędu rozrządu).
• Powlec śruby pokryw łożysk głównych olejem
silnikowym i dokręcić je właściwym momentem
w zalecanej kolejności (rys. 1.46).
• Sprawdzić,czy wał korbowy swobodnie obra-
Rys. 1.47. Widok z góry kadłuba silnika
ca się w łożyskach. 1 — znaki na denkach tłoków skierowane w stronę
napędu rozrządu (niewidoczne na rysunku znaki
Określenie grupy selekcyjnej panewek kompletacji korbowodów i ich pokryw są skierowane
korbowych wału korbowego w stronę filtru oleju), 2 — tulejki ustawcze głowicy
Oznaczenia na wale korbowym i na panewkach
umożliwiają ich prawidłowe skojarzenie. Ozna-
czenie grupy selekcyjnej na wale korbowym (1,
patrz rys. 1.41) stanowi kod czterech cyfr iden- Sprawdzanie luzu promieniowego w łożysku
tyfikacji grupy panewek, które należy zamonto- korbowym
wać na każdym czopie korbowym. Skrajna lewa • Ułożyć pręciki pomiarowe Plastigage o długo-
cyfra na przeciwciężarze wału korbowego odno- ści równej szerokości panewki wzdłuż czopów
si się do czopa korbowego nr 4 (od strony koła korbowych nr 1 i 4.
zamachowego); następne cyfry dotyczą czopów • Założyć pokrywy korbowodów nr 1 i 4 wraz
korbowych w kolejności malejącej. z ich półpanewkami oraz dokręcić śruby ich
Grupy selekcyjne panewek są oznaczone barw- mocowania właściwym momentem.
nym znakiem na ich krawędziach. Uwaga. Podczas następnej operacji nie obracać
W tablicy podano grupy selekcyjne panewek wału korbowego.
korbowych, które należy zastosować dla czo- • Wymontować pokrywy korbowodów nr 1 i 4.
pów korbowych wału korbowego w zależności Za pomocą przymiaru (znajduje się wewnątrz
od grupy selekcyjnej ich średnicy oraz grupy lub na opakowaniu pręcików pomiarowych Pla-
selekcyjnej pokrywy. stigage) odczytać luz promieniowy odpowiada-
jący maksymalnej szerokości odkształconego
Grupy selekcyjne panewek korbowych wału pręcika pomiarowego.
korbowego • Porównać zmierzony luz promieniowy w łoży-
Grupa selekcyjna Grupa selekcyjna sku korbowym z właściwą wartością tego luzu.
czopa korbowego panewki korbowej Jeśli zmierzony luz wykracza poza granice tole-
rancji, należy wymienić panewkę uwzględniając
0 Nie oznaczona
1 1 (brązowy) oznaczenie jej grubości lub przeszlifować czopy
2 2 (zielony) korbowe i zamontować panewki naprawcze
0 większej grubości.
Dalsze czynności składania silnika • Powlec olejem silnikowym nowe śruby i pół-
panewki pokryw korbowodów. Zamontować po-
• Powlec zewnętrzne powierzchnie tłoków i gła- krywy korbowodów wraz z ich półpanewkami
dzie cylindrów olejem silnikowym. 1 dokręcić właściwym momentem nowe śruby
• Obrócić wał korbowy tak, aby czopy korbowe ich mocowania.
cylindrów nr 1 i 4 znalazły się w położeniu GMR • Obrócić wał korbowy o 180° i powtórzyć dla
• Za pomocą przyrządu do ściskania pierścieni cylindrów nr 2 i 3 wszystkie czynności wykona-
tłoków wsunąć do tulei cylindrów nr 1 i 4 ne uprzednio dla cylindrów nr 1 i 4.
przeznaczone do nich zespoły tłoków z korbo- • Zmierzyć luz osiowy korbowodów na czo-
wodami, uwzględniając ich oznaczenia i prze- pach korbowych. W przypadku przekroczenia
strzegając prawidłowego sposobu montażu. Licz- dopuszczalnych wartości należy wymienić kor-
by wybite na łbie korbowodu i jego pokrywie bowód lub wał korbowy.
powinny odpowiadać numerowi cylindra i być • Pokryć pastą uszczelniającą powierzchnię przy-
(obie) skierowane w stronę filtru oleju. legania tylnej pokrywy kadłuba i zamontować ją.
• Znaki wybite na denku tłoka powinny być • Za pomocą trzpienia o odpowiedniej średnicy
skierowane w stronę napędu rozrządu. zamontować w gnieździe pokrywy tylny pier-
• Umieścić półpanewkę z otworem smarowym ścień uszczelniający wał korbowy.
w łbie korbowodu tak, aby jej otwór pokrywał się • Zamontować na wał korbowy koło zamacho-
z otworem w korbowodzie. we (lub tarczę napędową przekładni hydrokine-
92

91. Układ smarowania
tycznej) i unieruchomić koło zamachowe (lub
tarczę napędową) odpowiednim przyrządem.
• Powlec olejem silnikowym śruby mocujące
koło zamachowe (lub tarczę napędową prze-
kładni hydrokinetycznej) i dokręcić je właściwym
momentem.
• W samochodach wyposażonych w mecha-
niczną skrzynkę przekładniową sprawdzić sto-
pień zużycia i stan tarczy sprzęgła oraz zespołu
dociskowego sprzęgła. Jeśli są w prawidłowym
stanie, zamontować je, uwzględniając znaki
jstawcze naniesione na kole zamachowym przed
wymontowaniem sprzęgła. Wyśrodkować do-
kładnie tarczę sprzęgła i dokręcić właściwym
momentem śruby mocujące zespół dociskowy
(patrz odpowiedni opis w podrozdz. 3.2).
• Zamontować głowicę silnika i łańcuchy napę-
du rozrządu (patrz odpowiedni opis w p. 1.2.2).
• Zdjąć przyrząd unieruchamiający koło zama-
chowe (lub tarczę napędową przekładni hydro-
kinetycznej).
• Połączyć skrzynkę przekładniową z silnikiem.
• Zamontować rozrusznik i alternator oraz podłą-
czyć ich przewody elektryczne.
• Nalać do silnika odpowiednią ilość właściwe-
go rodzaju oleju silnikowego.
• Zamontować zespół napędowy do samocho-
du (patrz odpowiedni opis w p. 1.2.3).
Rys. 1.48. Układ smarowania
1 — kadłub silnika, 2 — króciec mocowania filtru oleju,
1.2.5. Układ smarowania 3 — filtr oleju, 4 — prowadnica wskaźnika poziomu oleju,
5 — prętowy wskaźnik poziomu oleju, 6 — pokrywa
napędu rozrządu, 7 — koło zębate zewnętrzne pompy
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE oleju, 8 — koło zębate wewnętrzne pompy oleju,
ORAZ SPRAWDZANIE POMPY OLEJU 9 — pokrywa pompy oleju, 10 — tulejka napędu pompy
oleju, 11 — pierścień uszczelniający o przekroju
Uwaga. Pompa oleju jest umieszczona w pokry- okrągłym, 12 — ssak pompy oleju, 13 — zawór
wie napędu rozrządu. Wymontowanie pompy przelewowy, 14 — sprężyna zaworu przelewowego,
15 — korek gwintowany, 16 — miska olejowa,
oleju wymaga uprzedniego wymontowania gło- 17 — korek spustu oleju, 18 — czujnik ciśnienia oleju
wicy oraz łańcuchów napędu rozrządu.
Wymontowanie i rozkładanie pompy oleju
• Wymontować głowicę (patrz odpowiedni opis
w p. 1.2.2). nym i sierpową przegrodą obudowy (rys. 1.49C)
• Położyć pokrywę napędu rozrządu wewnętrz- oraz luz osiowy między kołami zębatymi i płasz-
ną stroną do góry i wymontować pokrywę pom- czyzną przylegania pokrywy pompy (rys. 1.49D).
py oleju. Jeśli luzy są większe od dopuszczalnych lub na
• Wyjąć koła zębate pompy oleju. wymienionych częściach występują znaczne za-
• Wykręcić gwintowany korek oraz wyjąć tło- rysowania, należy wymienić koła zębate lub
czek i sprężynę zaworu przelewowego. obudowę pompy.
• Oczyścić i sprawdzić stan wszystkich części.
• Sprawdzić, czy na kołach zębatych pompy Składanie i zamontowanie pompy oleju
i wewnątrz jej obudowy nie ma śladów zatarcia • W celu złożenia i zamontowania pompy oleju
lub zarysowań. wykonać czynności w kolejności odwrotnej do
• Jeśli stan części nie budzi zastrzeżeń, umie- podanej podczas jej wymontowania i rozkłada-
ścić koła zębate w obudowie pompy. nia. Części przed składaniem powinny być po-
• Za pomocą szczelinomierza zmierzyć luz pro- wleczone olejem silnikowym. Podczas składania
mieniowy zewnętrznego koła zębatego w obu- należy wymienić uszczelkę o przekroju okrą-
dowie pompy (rys. 1.49A), luz międzyzębny kół głym gwintowanego korka zaworu przelewowe-
pompy (rys. 1.49B), luz między kołem wewnętrz- go pompy.
93

92. Silniki benzynowe
Rys. 1.50. Usytuowaie czujnika ciśnienia oleju
B
śnienie oleju na biegu jałowym, przy 2000 obr/min
oraz przy 6000 obr/min. Porównać odczytane
wartości z wartościami właściwymi (patrz dane
w podrozdz. 1.1).
1.2.6. Układ chłodzenia
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
PASKA NAPĘDU POMPY CIECZY
CHŁODZĄCEJ ORAZ POMPY
WSPOMAGANIA UKŁADU KIEROWNICZEGO
Wymontowanie
• Jeśli samochód jest wyposażony w kodowa-
ny odbiornik radiowy, przed odłączeniem aku-
mulatora zanotować kod radioodbiornika.
• Podnieść i podeprzeć przód samochodu, wy-
montować prawe przednie koło oraz osłonę prze-
ciwbłotną z wnęki prawego koła przedniego.
• Wymontować prawą dolną osłonę przedziału
silnika.
• W wersjach z klimatyzacją samochodów wy-
posażonych w silnik 1,4 wymontować pasek
napędu sprężarki klimatyzacji (patrz odpowiedni
opis w rozdz. 11).
• Poluzować nakrętkę (1, rys. 1.52) śruby gór-
nego mocowania pompy wspomagania układu
Rys. 1.49. Sposób sprawdzania luzów pompy oleju kierowniczego; następnie poluzować śrubę (2)
A — sprawdzanie luzu promieniowego zewnętrznego koła
zębatego w obudowie pompy, B — sprawdzanie luzu regulacji naciągu paska klinowego.
międzyzębnego kół pompy, C — sprawdzanie luzu między • Zdjąć pasek napędu pompy cieczy chłodzącej
kołem zębatym wewnętrznym i sierpową przegrodą i pompy wspomagania układu kierowniczego.
obudowy, D — sprawdzanie luzu osiowego między kołami
zębatymi i płaszczyzną przylegania pokrywy pompy Zamontowanie
• Sprawdzić stan i oczyścić rowki wszystkich
kół pasowych.
• Założyć pasek napędu pompy cieczy chło-
SPRAWDZANIE CIŚNIENIA OLEJU dzącej i pompy wspomagania układu kierowni-
• W miejsce czujnika ciśnienia oleju (rys. 1.50) czego, zwracając uwagę na jego prawidłowe
wkręcić końcówkę przewodu manometru o od- położenie w rowkach wszystkich kół pasowych,
powiednim zakresie pomiarowym. a szczególnie koła pasowego wału korbowego.
• Uruchomić i nagrzać silnik do temperatury • Naciągnąć pasek obracając śrubę regulacyj-
normalnej pracy. Odczytać na manometrze ci- ną tak, aby uzyskać wymaganą wartość ugięcia
94

93. Układ chłodzenia
odcinka paska między kołami pasowymi pom- napędu sprężarki klimatyzacji (patrz odpowiedni
py cieczy chłodzącej i pompy wspomagania opis w rozdz. 11).
układu kierowniczego (patrz strzałki na rys. • Zamontować osłonę przeciwbłotną we wnęce
1.52). prawego koła przedniego oraz zamontować pra-
• Dokręcić śrubę górnego mocowania pompy we koło przednie.
wspomagania układu kierowniczego. • Opuścić samochód.
• W wersjach z klimatyzacją samochodów wy- • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz-
posażonych w silnik 1,4 zamontować pasek nej samochodu.
A 11
Rys. 1.51. Układ chłodzenia
A — zespół napędowy z mechaniczną skrzynką przekładniową w wersji bez klimatyzacji, B — zespół napędowy
z mechaniczną skrzynką przekładniową w wersji z klimatyzacją, C — zespół napędowy z automatyczną skrzynką
przekładniową
1 — koło pasowe pompy cieczy chłodzącej, 2 — pompa cieczy chłodzącej, 3 — obudowa termostatu, 4 — termostat,
5 — pokrywa termostatu, 6 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej (sterowania silnika), 7 — nagrzewnica wnętrza
samochodu, 8 — silnik wentylatora (silniki wentylatorów) chłodnicy, 9 — wspornik wentylatora (wentylatorów) chłodnicy,
10 — wentylator (wentylatory) chłodnicy, 11 — chłodnica, 12 — zbiornik wyrównawczy
X — do skrzynki automatycznej (przewody chłodnicy oleju)
95

94. Silniki benzynowe
Rys. 1.53. Sposób
montażu termostatu —
widok od strony
pokrywy termostatu
Strzałka termostatu
powinna być skierowana
do góry
• Wykręcić śruby mocowania pompy cieczy
chłodzącej i zdjąć pompę cieczy chłodzącej.
Zamontowanie
• Starannie oczyścić rozpuszczalnikiem po-
wierzchnie przylegania uszczelek w kadłubie sil-
nika, obudowie pompy cieczy chłodzącej i obu-
dowie termostatu.
• Sprawdzić stan części pompy cieczy chłodzą-
Rys. 1.52. Sposób regulacji naciągu paska napędu cej i jeśli wykazują nadmierne zużycie lub są
pompy cieczy chłodzącej oraz przebieg pasków znacznie porysowane, wymienić pompę.
napędu osprzętu silnika • Nanieść pastę uszczelniającą na uszczelnia-
A — silnik GA14DE, B — silnik GA16DE wersji bez
klimatyzacji, C — silnik GA16DE wersji z klimatyzacją ne powierzchnie obudowy pompy cieczy chło-
1 — elementy górnego mocowania pompy wspomagania dzącej.
układu kierowniczego, 2 — śruba regulacji naciągu • Założyć pompę cieczy chłodzącej.
paska, 3 — koło pasowe wału korbowego, 4 — koło • Dokręcić śruby mocowania pompy cieczy
pasowe pompy wspomagania układu kierowniczego,
5 — koło pasowe pompy cieczy chłodzącej, 6 — koło chłodzącej do pokrywy napędu rozrządu oraz
pasowe alternatora, 7 — koło pasowe sprężarki śruby mocowania obudowy termostatu do obu-
klimatyzacji, 8 — rolka napinacza dowy pompy cieczy chłodzącej.
• Zamontować paski klinowe napędu osprzętu
(patrz odpowiedni opis).
• Dokręcić śruby mocujące koło pasowe pom-
py cieczy chłodzącej.
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE • Zamontować prawą dolną osłonę przedziału
POMPY CIECZY CHŁODZĄCEJ silnika.
• Zamontować osłonę przeciwbłotną we wnęce
Wymontowanie prawego koła przedniego oraz zamontować pra-
• Jeśli samochód jest wyposażony w kodowa- we koło przednie.
ny odbiornik radiowy, przed odłączeniem aku- • Opuścić samochód.
mulatora zanotować kod radioodbiornika. • Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia
• Podnieść i podeprzeć przód samochodu, wy- (patrz odpowiedni opis) oraz sprawdzić jego
montować prawe koło przednie oraz osłonę prze- szczelność.
ciwbłotną z wnęki prawego koła przedniego. • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz-
• Wymontować prawą dolną osłonę przedziału nej samochodu.
silnika.
• Opróżnić układ chłodzenia (patrz odpowiedni
opis). OPRÓŻNIANIE, NAPEŁNIANIE
• Poluzować elementy mocowania koła paso- I ODPOWIETRZANIE UKŁADU CHŁODZENIA
wego pompy cieczy chłodzącej.
• Wymontować paski klinowe napędu osprzętu Opróżnianie
silnika (patrz poprzedni opis). • Ustawić pokrętło regulacji temperatury w po-
• Zdjąć koło pasowe pompy cieczy chłodzącej. łożeniu maksymalnego ogrzewania wnętrza.
• Odkręcić śruby mocujące i odłączyć obudo- • Umieścić pod samochodem naczynie do ze-
wę termostatu od pompy cieczy chłodzącej. brania cieczy chłodzącej.
96

95. Układy chłodzenia i wylotowy
Rys. 7.55. Rozmieszczenie odpowietrzników układu
chłodzenia
Rys. 1.54. Rozmieszczenie korków spustu cieczy A — w kolektorze dolotowym, B — w głowicy
chłodzącej
A — korek w kadłubie silnika, B — korek w dolnej części
chłodnicy
• Wymontować zbiornik wyrównawczy i opróż-
nić go.
• Odkręcić korek zbiornika wyrównawczego cie- • Odkręcić odpowietrzniki układu chłodzenia:
czy chłodzącej w celu obniżenia ciśnienia w u- w kolektorze dolotowym (patrz rys. 1.55A), a na-
kładzie. stępnie w głowicy (patrz rys. 1.55B).
• Odkręcić korek spustu cieczy chłodzącej umiesz- • Odkręcić korek spustu cieczy chłodzącej w ka-
czony w dolnej części chłodnicy (rys. 1.54B). dłubie silnika (rys. 1.54A).
10
Rys. 7.56. Układ wylotowy
1 — kolektor wylotowy, 2 — uszczelka, 3 — sonda lambda, 4 — przewód recyrkulacji spalin, 5 — katalizator wstępny,
6 — osłony termiczne, 7 — przednia rura wylotowa, 8 — katalizator końcowy, 9 — tłumik wstępny, 10 — tłumik końcowy
X — do zaworu recyrkulacji spalin
97

96. Silniki benzynowe
• Po spłynięciu cieczy chłodzącej przepłukać się przez poluzowany odpowietrznik w kolekto-
układ chłodzenia czystą wodą doprowadzaną rze dolotowym.
przez wlew w chłodnicy, następnie wkręcić • Dokręcić odpowietrznik w głowicy, gdy wypły-
korki spustowe układu chłodzenia, napełnić wająca z jego otworu ciecz nie będzie zawierała
układ chłodzenia czystą wodą, odczekać kilka pęcherzyków powietrza.
minut, wykręcić korki spustowe i spuścić za- • Napełnić maksymalnie układ i zakręcić korek
wartą w nim wodę. Przepłukać także zbiornik chłodnicy.
wyrównawczy. • Napełnić zbiornik wyrównawczy do poziomu
• Powlec pastą uszczelniającą gwint korka spu- maksymalnego i zakręcić jego korek wlewu.
stu cieczy chłodzącej z kadłuba. Wkręcić korki • Uruchomić silnik i nagrzać go do normalnej
spustowe w kadłub i chłodnicę oraz odpowietrz- temperatury pracy.
nik w głowicę (rys. 1.55B). • Zatrzymać silnik i ostudzić go do temperatury
• Zamocować zbiornik wyrównawczy i podłą- otoczenia.
czyć do niego przewody układu chłodzenia. • Sprawdzić poziom cieczy w chłodnicy i, w razie
potrzeby, uzupełnić do maksymalnego poziomu.
Napełnianie i odpowietrzanie • Uruchomić silnik i powtarzać ostatnią czynność
• Napełniać powoli układ chłodzenia przez wlew aż do ustabilizowania się poziomu cieczy chłodzą-
chłodnicy, aż ciecz chłodząca zacznie wylewać cej w chłodnicy i zbiorniku wyrównawczym.

97. 2 SILNIK
WYSOKOPRĘŻNY
Prędkość obrotowa mocy znamionowej:
2.1. CHARAKTERYSTYKA 4800 obr/min.
TECHNICZNA Moment maksymalny:
— wg ECE: 132 N • m;
— wg DIN: 13,5 kGm.
DANE O G Ó L N E Prędkość obrotowa momentu maksymalnego:
2800 obr/min.
Czterocylindrowy rzędowy silnik czterosuwowy
o zapłonie samoczynnym i pośrednim wtrysku
paliwa z wirowymi komorami spalania, niedoła- GŁOWICA
-lowany, jest ustawiony poprzecznie z przodu Odlana ze stopu aluminium głowica ma wsta-
samochodu i ma kadłub odlany z żeliwa oraz wiane: wirowe komory spalania, prowadnice
głowicę odlaną ze stopu aluminium. Jeden wał zaworów i gniazda zaworów.
rozrządu jest ułożyskowany w głowicy i napę- W głowicy jest ułożyskowany jeden wał rozrządu
dzany paskiem zębatym. Sterowanie silnika jest (dolne połówki łożysk wykonano bezpośrednio
elektroniczne. Występują dwie odmiany silnika: w głowicy, natomiast pokrywy odlano z tego
bez recyrkulacji spalin (CD20) oraz z recyrkula-
samego materiału i są przykręcane śrubami).
cją spalin (CD20E).
Łożysko nr 1 znajduje się od strony napędu
rozrządu (paska zębatego).
Podstawowe parametry Głowica jest ustalona względem kadłuba dwo-
ma kołkami ustawczymi wciśniętymi w górną
Typ:
płytę kadłuba.
- od VII 1995 do III 1996: CD20;
- od IV 1996: CD20E. Wysokość głowicy (mierzona między górną i dol-
Średnica cylindra: 84,5 mm. ną płaszczyzną głowicy): 137,9 do 138,1 mm.
Skok tłoka: 88 mm. Dopuszczalna niepłaskość górnej płaszczyzny
Pojemność skokowa: 1973 cm 3 . głowicy: 0,1 mm.
Stopień sprężania: 22. Grubość dopuszczalna zeszlifowanej warstwy
Ciśnienie sprężania (przy 200 obr/min): materiału: 0,1 mm (łącznie dla dolnej płaszczy-
— nominalne: 3,14 MPa; zny głowicy i górnej płaszczyzny kadłuba).
— minimalne: 2,45 MPa; Średnica nominalna otworów prowadnic popy-
— dopuszczalna różnica między cylindrami: chaczy zaworów: 34,998 do 35,018 mm.
0,49 MPa. Średnica łożysk wału rozrządu: 30,000 do
Moc znamionowa: 30,021 mm.
— wg ECE: 55 kW; Średnica nominalna otworów gniazd prowadnic
— wg DIN: 75 KM. zaworów: 10,985 do 10,996 mm.
99

98. Silnik wysokoprężny
Średnica naprawcza otworów gniazd prowadnic Wymiary gniazd zaworów
zaworów: 11,185 do 11,196 mm.
Rodzaj gniazda zaworu Dolotowe Wylotowe
Średnica naprawcza (+0,5 mm) otworów gniazd
zaworów: Szerokość przylgni (mm) 1,90 1,56
— dolotowych: 41,432 do 41,454 mm; Średnica zewnętrzna przylgni (mm) 38,6 do 38,8 31,6 do 31,8
— wylotowych: 35,432 do 35,454 mm. Kąt przylgni 45° 45°
Kąt podcięcia górnego 70° 0°
Głębokość otworów gniazd zaworów (mierzona Kąt podcięcia dolnego 0" 0°
od dolnej płaszczyzny głowicy): Zagłębienie gniazda zaworu wzglę-
— dolotowych: 9,85 do 10,15 mm; dem dolnej płaszczyzny
głowicy (mm) 1,8 ±0,05 2,1 ± 0,05
— wylotowych: 10,45 do 10,75 mm.
Uszczelka głowicy Prowadnice zaworów
Uszczelka głowicy jest wykonana z materiałów Żeliwne prowadnice zaworów są wciskane w gło-
syntetycznych nie zawierających azbestu. Kra- wicę.
wędzie otworów cylindrów mają metalowe obra- Średnica zewnętrzna:
mowania, natomiast krawędzie zewnętrzne są — nominalna: 11,023 do 11,034 mm;
wzmocnione sznurem silikonowym. — naprawcza: 11,223 do 11,234 mm.
Sposób montażu: powierzchnia z napisem „TOP" Średnica wewnętrzna po wciśnięciu i rozwierce-
powinna być skierowana do głowicy, zaś ozna- niu: 7,000 do 7,015 mm.
czenia grubości uszczelki (patrz dalej) — do Wystawanie prowadnic z głowicy: 10,3 mm.
przegrody czołowej nadwozia. Wcisk w otworze głowicy: 0,027 do 0,049 mm.
Uszczelki głowicy mają zróżnicowaną grubość. Luz trzonka zaworu dolotowego w prowadnicy:
Odpowiednią grubość uszczelki dobiera się w za- — nominalny: 0,02 do 0,05 mm;
leżności od wystawania denka tłoka w położeniu — dopuszczalny: 0,1 mm.
GMP ponad górną płaszczyznę kadłuba. Gru- Luz trzonka zaworu wylotowego w prowadnicy:
bość uszczelki jest oznaczona trójkątnymi wy- — nominalny: 0,04 do 0,07 mm;
cięciami na jej krawędzi. — dopuszczalny: 0,1 mm.
Dobór uszczelki głowicy w zależności Zawory
od wystawania tłoka W głowicy znajduje się 8 zaworów stalowych,
ustawionych równolegle względem siebie, uru-
Wystawanie Grubość uszczelki Liczba wycięć chamianych przez krzywki wału rozrządu za
tłoków w GMP głowicy na krawędzi
(mm) (mm) uszczelki pośrednictwem popychaczy hydraulicznych.
1,10 ±0,03 0 Wymiary zaworów
mniej niż 0,505
1,15 ± 0,03 1 Rodzaj zaworu Dolotowy Wylotowy
Długość (mm):
0,505 do 0,555 1,20 ± 0,03 2
- silnik CD20 100,53 do 100,97 100,38 do 100,82
- silnik CD20E 99,53 do 99,97 99,38 do 98,82
ponad 0,555 1,25 ± 0,03 3
Średnica trzonka (mm) 6,965 do 6,980 6,945 do 6,960
Średnica grzybka
Śruby mocowania głowicy (mm) 39,0 do 39,3 32,0 do 32,2
Kąt przylgni 45°30' 45°30'
Liczba śrub: 10. Grubość minimalna
Przed ponownym zamontowaniem wykręcone talerzyka (mm) 0,5 0,5
śruby należy oczyścić szczotką drucianą oraz
powlec olejem gwint i dolną powierzchnię Luz roboczy zaworów
łbów. Luz roboczy zaworów: zerowy (regulowany sa-
Sposób montażu podkładek śrub mocowania moczynnie za pomocą popychaczy hydraulicz-
głowicy: rowkowana powierzchnia podkładek nych).
powinna być skierowana w stronę łba śruby.
Kolejność dokręcania: dokręcać krzyżowo za- Popychacze hydrauliczne
czynając od śrub środkowych (patrz rys. 2.32). Walcowe popychacze hydrauliczne (tzw. szklan-
kowe), poruszające się w otworach prowadnic
Komory spalania w głowicy, zapewniają samoczynne kasowanie
Zastosowano wirowe komory spalania typu Ri- luzu zaworów.
cardo Comet V wciskane w głowicę i ustalane Średnica zewnętrzna popychacza: 34,959 do
kołkiem osadzonym w głowicy. 34,975 mm.
Luz popychacza w otworze prowadnicy:
Gniazda zaworów — nominalny: 0,023 do 0,059 mm;
Gniazda zaworów są wciskane w głowicę. — dopuszczalny: 0,1 mm.
100

99. Charakterystyka techniczna
Sprężyny zaworów w cylindrze powiększonej o 0,02 mm (zapas na
Zastosowano po dwie współśrodkowe spręży- dotarcie tłoka do cylindra).
ny śrubowe na zawór. Sprężyny są jednakowe Średnica gniazda środkowego łożyska główne-
dla zaworów dolotowych i wylotowych. Górne go wału korbowego:
podkładki oporowe sprężyn zaworów wyloto- — grupa 0: 56,654 do 56,663 mm;
wych wyposażono w urządzenie zapewniające — grupa 1: 56,663 do 56,672 mm;
samoczynny obrót zaworu podczas jego otwie- — grupa 2: 56,672 do 56,680 mm.
rania.
Sposób montażu: zwoje o mniejszym skoku lub UKŁAD TŁOKOWO-KORBOWY
ze znakiem barwnym powinny znajdować się od
Wał korbowy
strony głowicy.
Odlany z żeliwa wał korbowy ma pięć czopów
Parametry sprężyn zaworów głównych i osiem przeciwciężarów.
Średnica nominalna środkowego czopa główne-
Rodzaj sprężyny Zewnętrzna Wewnętrzna go (nr 3):
Typ silnika CD20 CD20E CD20 CD20E — grupa 0: 52,967 do 52,975 mm;
— grupa 1: 52,959 do 52,967 mm;
Wysokość swobod- — grupa 2: 52,951 do 52,959 mm.
na (mm) 43,2 42,25 38,2 36,57
Wysokość pod ob- Średnice pozostałych czopów głównych (nr 1, 2,
ciążeniem (mm/N) 36,1/165 35,1/165 32,6/78,5 31,6/72 4 i 5):
Dopuszczalna nie- — nominalna: 52,951 do 52,975 mm;
prostopadłość (mm) 2,1 1,8 1,9 1,6
— naprawcza (- 0,25 mm): 52,701 do 52,725 mm.
Średnica nominalna czopów korbowych:
KADŁUB — grupa 0: 49,968 do 49,974 mm;
Kadłub silnika jest odlany z żeliwa. Gładzie — grupa 1: 49,961 do 49,968 mm;
cylindrów są wykonane bezpośrednio w kadłu- — grupa 2: 49,954 do 49,961 mm.
bie. Produkuje się kadłuby o pięciu grupach Średnica naprawcza czopów korbowych:
selekcyjnych średnic cylindrów. Cyfrowe ozna- — podwymiar — 0,08 mm: 49,874 do 49,894 mm;
czenia grupy selekcyjnej są wybite dla każdego — podwymiar — 0,12 mm: 49,834 do 49,854 mm;
cylindra na górnej powierzchni kadłuba od stro- — podwymiar — 0,25 mm: 49,704 do 49,724 mm.
ny pompy wtryskowej. Dopuszczalna owalizacja czopów głównych i kor-
Wysokość nominalna kadłuba (mierzona od osi bowych: 0,005 mm.
obrotu wału korbowego do górnej płaszczyzny Dopuszczalna stożkowość czopów głównych
kadłuba): 211,25 do 211,35 mm. i korbowych: 0,002 mm.
Dopuszczalna niepłaskość górnej płaszczyzny Bicie maksymalne: 0,05 mm.
kadłuba: 0,1 mm. Luz promieniowy czopów w łożyskach: 0,039 do
Grubość dopuszczalna zeszlifowanej warstwy 0,065 mm.
materiału: 0,1 mm (łącznie dla dolnej płaszczy- Luz osiowy wału (regulowany grubością kołnie-
zny głowicy i górnej płaszczyzny kadłuba). rzy oporowych środkowego łożyska głównego):
Średnica cylindra: — nominalny: 0,05 do 0,18 mm;
-grupa 1: 84,500 do 84,510 mm; — maksymalny: 0,30 mm.
-grupa 2: 84,510 do 84,520 mm;
- grupa 3: 84,520 do 84,530 mm; Panewki łożysk głównych
- grupa 4: 84,530 do 84,540 mm; Cienkościenne panewki łożysk głównych mają
- grupa 5: 84,540 do 84,550 mm. skorupę stalową z nawalcowanym stopem
Owalizacja cylindra (mierzona jako różnica śred- łożyskowym glinowo-cynowym. Panewki łożysk
nic w dwóch wzajemnie prostopadłych płaszczy- głównych produkuje się w pięciu grupach
znach odległych od jego górnej krawędzi o 20 grubości wyróżnionych barwnymi oznaczenia-
i 120 mm): mi na krawędzi. Panewki środkowego łożyska
-wartość nominalna: 0,015 mm; głównego mają kołnierze pełniące rolę półpier-
- wartość dopuszczalna: 0,400 mm. ścieni oporowych regulujących luz osiowy wału
Stożkowość cylindra (mierzona 70 mm poniżej korbowego.
jego górnej krawędzi): Sposób montażu:
- wartość nominalna: 0,01 mm; — półpanewki o gładkiej powierzchni ślizgowej
- wartość dopuszczalna: 0,04 mm. są umieszczone w pokrywach łożysk głównych;
Dopuszczalne zużycie cylindra: 0,2 mm. — półpanewki z otworem i rowkami smarnymi
Średnicę, na jaką ma być przeszlifowany cylin- są umieszczone w gniazdach kadłuba.
d r określa się w następujący sposób. Średnica
e, Grubość nominalna:
po szlifowaniu powinna być równa sumie średni- — grupa 0 (oznaczenie żółte): 1,816 do 1,820 mm;
cy nominalnej tłoka i wymaganego luzu tłoka — grupa 1 (oznaczenie zielone): 1,820 do 1,824 mm;
101

100. Silnik wysokoprężny
— grupa 2 (oznaczenie brązowe): 1,824 do Średnica otworu piast tłoka: 24,991 do 24,999 mm.
1,828 mm; Luz tłoka w cylindrze: 0,025 do 0,045 mm.
— grupa 3 (oznaczenie czarne): 1,828 do
1,832 mm; Pierścienie tłoków
— grupa 4 (oznaczenie niebieskie): 1,832 do W rowkach tłoka znajdują się trzy pierścienie:
1,836 mm. — pierścień górny (1. uszczelniający): o wy-
Szerokość panewek: pukłej i chromowanej powierzchni zewnętrz-
— łożysko środkowe (nr 3): 20,00 mm; nej;
— pozostałe łożyska (nr 1, 2, 4 i 5): 27,95 mm. — pierścień środkowy (2. uszczelniający): stoż-
kowy;
Korbowody — pierścień dolny (zgarniający): wieloczęścio-
Korbowody są odkute ze stali i mają dwuteowy wy (składany) z ekspanderem (sprężyną rozpie-
przekrój trzona oraz prosty podział łba. rającą).
Sposób montażu: znaki na pokrywie i na łbie Sposób montażu: litery „N" lub „R" na płaskiej
korbowodu powinny znajdować się naprzeciw powierzchni pierścienia powinny być skierowa-
siebie, po stronie otworu smarnego korbowodu, ne w stronę denka tłoka.
znaku grupy tłoka (na denku) oraz wgłębienia Rozstawienie zamków pierścieni: co 120°.
w denku o kształcie liścia koniczyny. Luz pierścieni w rowkach tłoka:
Dopuszczalna nieprostopadłość osi otworów do — pierścień górny (1. uszczelniający): 0,060 do
osi symetrii trzona: 0,25%. 0,095 mm (maksymalny 0,1 mm);
Dopuszczalna wichrowatość osi otworów główki — pierścień środkowy (2. uszczelniający): 0,040
i łba korbowodu: 0,25%. do 0,075 mm (maksymalny 0,1 mm);
Średnica otworu tulejki główki korbowodu: 25,025 — pierścień dolny (zgarniający): 0,030 do
do 25,038 mm. 0,070 mm (maksymalny 0,1 mm).
Luz promieniowy łożysk korbowych: 0,031 do Luz w zamku pierścienia (po włożeniu do cylin-
0,055 mm. dra):
Luz osiowy korbowodu: 0,3 mm. — cylindry grup 1, 2 i 3: 0,20 do 0,30 mm
(maksymalny 1mm);
Panewki łożysk korbowych — cylindry grup 4 i 5: 0,12 do 0,22 mm (maksy-
Cienkościenne panewki łożysk korbowych mają malny 1 mm).
skorupę stalową z nawalcowanym stopem łoży-
skowym glinowo-cynowym. Sworznie tłoków
Półpanewki montowane w łbie korbowodu mają Drążone sworznie tłoków, wykonane ze stali,
otwór smarny. Otwór ten powinien być współo- ulepszane cieplnie i szlifowane, są pasowane
siowy z otworem w korbowodzie. obrotowo i ustalone wzdłużnie w piastach tłoka
pierścieniami osadczymi.
Tłoki Średnica zewnętrzna: 24,994 do 25,000 mm.
Tłoki są odlane ze stopu aluminium. W denku Wcisk w piastach tłoka: 0,000 do 0,004 mm.
tłoka znajduje się komora spalania w kształcie Luz w tulejce główki korbowodu: 0,025 do
liścia koniczyny. 0,044 mm.
Tłoki o wymiarach nominalnych są dostępne
w pięciu grupach selekcyjnych średnic, a na- Koło zamachowe
prawcze — w dwóch grupach. Na tłoku znajdują Odlane z żeliwa koło zamachowe jest ustalone
się trzy pierścienie. na wale korbowym kołkiem ustawczym.
Sposób montażu tłoka: znak na denku tłoka Bicie maksymalne (mierzone na obwodzie):
powinien być skierowany w stronę paska zęba- 0,15 mm.
tego napędu rozrządu, a wgłębienie w denku
UKŁAD ROZRZĄDU
w kształcie liścia koniczyny — w stronę pompy
wtryskowej. Zastosowano jeden wał rozrządu ułożyskowany
Średnica nominalna tłoka (mierzona w odległo- w głowicy i napędzany paskiem zębatym od
ści 62 mm od denka): wału korbowego. Naciąg paska zębatego jest
— grupa 1: 84,465 do 84,475 mm; regulowany półautomatycznie za pomocą mi-
— grupa 2: 84,475 do 84,485 mm; mośrodowego napinacza sprężynowego. Wał
— grupa 3: 84,485 do 84,495 mm; rozrządu za pośrednictwem popychaczy hydrau-
— grupa 4: 84,495 do 84,505 mm; licznych uruchamia 8 zaworów.
— grupa 5: 84,505 do 84,505 mm. Fazy rozrządu
Średnica naprawcza tłoka (mierzona w odległo-
ści 62 mm od denka): Silnik CD20
— wymiar +0,25 mm: 84,715 do 84,765; Wartości faz rozrządu nie zostały ujawnione
— wymiar +0,50 mm: 84,965 do 85,015. przez producenta.
102

101. Charakterystyka techniczna
Silnik CD20E Pompa oleju
Otwarcie zaworu dolotowego: 14° przed GMR Zastosowano zębatą pompę oleju o zazębieniu
Zamknięcie zaworu dolotowego: 38° po DMR wewnętrznym. W obudowie pompy znajduje się
Otwarcie zaworu wylotowego: 56° przed DMR zawór przelewowy ograniczający maksymalne
Zamknięcie zaworu wylotowego: 12° po GMR ciśnienie w układzie smarowania. Pompa oleju
jest umieszczona na przednim końcu wału kor-
Wał rozrządu bowego i napędzana bezpośrednio, zaś jej obu-
Zastosowano jeden wał rozrządu odlany z żeli- dowa jest zamocowana do kadłuba silnika.
wa obracający się w głowicy na pięciu łożyskach W silnikach CD20E w kadłubie pompy znajduje
ślizgowych i napędzany paskiem zębatym od się ponadto czujnik położenia i prędkości obro-
wału korbowego. towej wału korbowego.
Sposób montażu: stożkowy czop wału od strony Ciśnienie oleju (o temperaturze 80°C):
paska zębatego napędu rozrządu. — na biegu jałowym: 0,06 MPa;
Wysokość krzywek wału rozrządu silnika CD20: — przy 2000 obr/min: 0,30 MPa.
— zaworów dolotowych: 49,20 do 49,25 mm; Luz promieniowy zewnętrznego koła zębatego
— zaworów wylotowych: 49,15 do 49,20 mm. w obudowie pompy: 0,12 do 0,20 mm.
Wysokość krzywek wału rozrządu silnika CD20E: Luz między kołami zębatymi: maks. 0,18 mm.
— zaworów dolotowych: 48,70 do 48,75 mm; Luz osiowy między kołem zębatym wewnętrz-
— zaworów wylotowych: 49,15 do 49,20 mm. nym i płaszczyzną pokrywy: 0,05 do 0,09 mm.
Średnica czopów łożysk wału rozrządu: 23,935 Luz osiowy między kołem zębatym zewnętrz-
do 23,955 mm. nym i płaszczyzną pokrywy: 0,05 do 0,11 mm.
Bicie wału rozrządu:
Włącznik ciśnieniowy lampki kontrolnej
— nominalne: 0,02 mm;
ciśnienia oleju
— dopuszczalne: 0,05 mm.
Luz w łożyskach wału rozrządu: Włącznik ciśnieniowy lampki kontrolnej ciśnienia
— nominalny: 0,045 do 0,086 mm; oleju jest wkręcony w ścianę kadłuba silnika,
— dopuszczalny: 0,100 mm. między filtrem oleju i kołami pasowymi.
Luz osiowy wału rozrządu: 0,115 do 0,188 mm. Ciśnienie włączenia lampki kontrolnej: poniżej
0,02 MPa.
Pokrywy łożysk ślizgowych wału rozrządu Napięcie zasilania: 12 V.
Oznaczenia: skrajne pokrywy bez oznaczeń, Filtr oleju
wyróżniają się pierścieniami uszczelniającymi
Zastosowano wymienny filtr oleju o papierowym
0 różnej średnicy; pozostałe pokrywy oznaczo-
wkładzie filtrującym, wkręcany na chłodnicę oleju
ne liczbami: 2, 3 i 4.
i umieszczony na prawej ścianie kadłuba (patrząc
Zewnętrzna szerokość gniazd pierścieni uszczel-
od tyłu silnika w kierunku napędu rozrządu).
niających:
W kadłubie pod króćcem do mocowania filtru
— łożysko nr 1 (numer nie wybity): 17,5 mm;
oleju znajduje się zawór bocznikowy, który otwie-
— łożysko nr 5 (numer nie wybity): 13,0 mm.
ra się w przypadku, gdy filtr przestaje być drożny,
Sposób montażu: strzałka na pokrywie powinna
i kieruje olej z pompy bezpośrednio (z pominię-
być skierowana do paska zębatego napędu
ciem filtru) do układu smarowania silnika.
rozrządu.
Marka i typ:
Pasek zębaty napędu rozrządu — silnik CD20: Nissan 1508-W1103;
— silnik CD20E: Nissan 15208-40L00.
Kierunek przesuwania się paska: zgodny ze Pojemność filtru: 0,5 dm 3 .
strzałkami na jego zewnętrznej powierzchni Częstość obsługi: wymiana filtru podczas każdej
1 strzałkami na zewnętrznej powierzchni silnika. wymiany oleju w silniku.
Naciąg paska: regulowany półautomatycznie
przez mimośrodowy napinacz rolkowy wyposa- Olej silnikowy
żony w sprężynę. Ilość (z filtrem):
Naciąg kontrolny: 147 ± 24,5 N (15 ± 2,5 kg). — silnik CD20: 5,1 dm 3 ;
Częstość obsługi: wymiana paska co 90 000 km. — silnik CD20E: 5,2 dm 3 .
Rodzaj: olej silnikowy wielosezonowy o jakości
UKŁAD SMAROWANIA wg API CD i lepkości wg SAE 5W 30, 10W 40,
Smarowanie pod ciśnieniem zapewnia pompa 15W 40 lub 15W 50.
zębata o zazębieniu wewnętrznym zintegrowana Częstość wymiany:
z zaworem przelewowym, umieszczona na przed- — w normalnych warunkach eksploatacji: co
nim końcu wału korbowego i napędzana bezpo- 10 000 km lub co 1 rok;
średnio. W układzie znajduje się chłodnica oleju — w trudnych warunkach eksploatacji: co
(typu olej — ciecz chłodząca) oraz filtr oleju. 5000 km lub co pół roku.
103

102. Silnik wysokoprężny
UKŁAD CHŁODZENIA Wentylatory chłodnicy
Zastosowano zamknięty układ chłodzenia pod Zastosowano dwa elektryczne wentylatory chłod-
ciśnieniem, o obiegu wymuszonym przez pom- nicy o dwóch prędkościach zamocowane za
pę, napełniony cieczą o obniżonej temperaturze chłodnicą i sterowane przez 3 przekaźniki.
zamarzania, zawierający następujące główne ele-
menty: pompę cieczy chłodzącej, chłodnicę, Przekaźniki wentylatorów chłodnicy
zbiornik wyrównawczy, chłodnicę oleju (typu olej Przekaźniki wentylatorów chłodnicy znajdują się
— ciecz chłodząca), termostat, dwa elektryczne w skrzynce przekaźników w przedziale silnika
wentylatory chłodnicy włączanymi przez 3 prze- nad prawym nadkolem.
kaźniki, uruchamiane przez elektroniczne urzą- Jeden przekaźnik podwójny zasila równolegle
dzenie sterujące silnika. Włączenie wentylatorów oba wentylatory chłodnicy podczas pracy z pierw-
zależy od: prędkości jazdy, temperatury cieczy szą prędkością obrotową. Połączenie jego ob-
chłodzącej silnik oraz — w samochodach wypo- wodu sterowania z masą następuje przez styk
sażonych w klimatyzację — od tego, czy jest „9" (silnik CD20) lub „14" (silnik CD20E) elektro-
ona włączona. nicznego urządzenia sterującego silnika.
Podczas pracy z drugą (większą) prędkością
Pompa cieczy chłodzącej
obrotową wentylatory elektryczne są zasilane
Odśrodkowa pompa cieczy chłodzącej jest za- równolegle przez dwa przekaźniki podwójne,
mocowana do kadłuba silnika i napędzana od których obwody sterowania są połączone z masą
wału korbowego paskiem klinowym wspólnie przez styk „2" (silnik CD20) lub „13" (silnik
z pompą wspomagania układu kierowniczego. CD20E) elektronicznego urządzenia sterującego
silnika.
Pasek napędu pompy cieczy chłodzącej
Warunki włączenia 1. prędkości wentylatorów
Zastosowano pasek klinowy napędzający pom- chłodnicy:
pę cieczy chłodzącej i pompę wspomagania — prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatu-
układu kierowniczego. ra cieczy chłodzącej 95 do 100°C, klimatyzacja
Naciąg (mierzony ugięciem pod naciskiem 100 N nie włączona przez kierowcę;
przyłożonym w połowie długości odcinka mię- — prędkość jazdy 20 do 80 km/h, temperatura
dzy kołami pasowymi obu pomp): cieczy chłodzącej 90 do 95°C, klimatyzacja nie
— pasek nowy: 4 do 6 mm; włączona przez kierowcę;
— pasek używany: 5 do 7 mm. — prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatura
Chłodnica cieczy chłodzącej poniżej 100°C, klimatyzacja
włączona przez kierowcę;
Zastosowano chłodnicę o pionowym przepływie
— prędkość jazdy poniżej 80 km/h, temperatura
i aluminiowym wymienniku ciepła oraz zbiorni-
cieczy chłodzącej poniżej 95°C, klimatyzacja
kach z tworzywa sztucznego.
włączona przez kierowcę.
Ciśnienie otwarcia zaworu korka wlewu: 80 do
Warunki włączenia 2. prędkości wentylatorów
100 kPa.
chłodnicy:
Zbiornik wyrównawczy — prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatura
cieczy chłodzącej powyżej 100°C, niezależnie
Zbiornik wyrównawczy, wykonany z półprzeźro-
od włączenia lub niewłączenia klimatyzacji przez
czystego tworzywa sztucznego, jest zamocowa-
kierowcę;
ny w przedziale silnika przed prawym nadkolem.
— prędkość jazdy 20 do 80 km/h, temperatura
Chłodnica oleju cieczy chłodzącej ponad 95°C, klimatyzacja nie-
zależnie od włączenia lub niewłączenia klimaty-
Chłodnicę oleju stanowi aluminiowy wymiennik
zacji przez kierowcę;
ciepła (typu olej — ciecz chłodząca) zamocowa-
ny do prawej ściany kadłuba. Obudowa chłodni- — prędkość jazdy powyżej 80 km/h, tempera-
cy oleju stanowi wspornik filtru oleju. tura cieczy chłodzącej powyżej 100°C, niezależ-
nie od włączenia lub niewłączenia klimatyzacji
Termostat przez kierowcę.
Woskowy termostat jest umieszczony w obudo- Oznaczenie barwne przekaźników: brązowe.
wie zamocowanej z prawej strony silnika nad Napięcie zasilania: 12 V.
filtrem oleju. Rezystancja obwodu sterowania: 75 Q.
Sposób montażu: otwór lub zawór odpowietrzania
(zależnie od wersji) powinien być skierowany do Czujnik temperatury cieczy chłodzącej
góry, a sprężyna termostatu — w stronę silnika. Czujnik temperatury cieczy chłodzącej stanowi
Temperatura początku otwarcia: 88°C. rezystor o ujemnym współczynniku temperatu-
Temperatura pełnego otwarcia: 100°C. rowym rezystancji wkręcony po prawej stronie
Skok zaworu: 10 mm. w przedniej części głowicy, przekazujący do
104

103. Charakterystyka techniczna
wskaźnika w zestawie wskaźników sygnał o tem- Regulator powrotnego przepływu paliwa
peraturze cieczy chłodzącej. Regulator powrotnego przepływu paliwa, stoso-
Rezystancja: wany w niektórych wersjach, jest wbudowany
— przy 60°C: rezystancja 70 do 90 Q; we wspornik filtru paliwa oraz włączony w ob-
— przy 100°C: rezystancja 21 do 24 Q. wód powrotu paliwa między pompą wtryskową
Ciecz chłodząca i zbiornikiem paliwa. Reguluje on sposób odpro-
wadzenia nadmiaru paliwa dostarczanego przez
Ilość: pompę do zbiornika. Paliwo nagrzewa się prze-
3
— wersje bez klimatyzacji: 4,9 dm ; chodząc przez filtr, pompę wtryskową oraz
3
— wersje z klimatyzacją: 5,2 dm . wtryskiwacze. Jeśli temperatura paliwa w filtrze
Rodzaj: mieszanina równych objętości (po 50%) wynosi poniżej 30°C, jego nadmiar jest kierowa-
cieczy o niskiej temperaturze zamarzania (na ba- ny do filtra w celu podgrzania. Natomiast
zie glikolu etylenowego) i wody demineralizowa- nadmiar paliwa, które ma temperaturę w filtrze
nej, stanowiąca ochronę do temperatury —35°C. ponad 30°C jest kierowany bezpośrednio do
Częstość obsługi: pierwsza wymiana cieczy chło- zbiornika.
dzącej połączona z dokładnym płukaniem całe-
go układu chłodzenia po przebiegu 90 000 km
lub po trzech latach eksploatacji, następnie Filtr paliwa
wymiana co 60 000 km lub co 2 lata. Zastosowano filtr paliwa o wymiennym wkładzie
zamocowany w przedziale silnika na wsporniku
UKŁAD ZASILANIA po lewej stronie przegrody czołowej.
Marka i typ: Nissan 16403-59E00.
DOPROWADZENIE POWIETRZA Częstość obsługi: odwadnianie filtru podczas
Filtr powietrza każdej wymiany oleju (co 10 000 km), wymiana
Filtr powietrza, z wymiennym papierowym wkła- filtru co 30 000 km.
dem filtrującym, jest umieszczony w obudowie
po lewej stronie przedziału silnika, obok akumu- Czujnik obecności wody w paliwie
latora. Czujnik obecności wody w paliwie, wkręcony
Marka i typ: Nissan 16546-V0100. w odstojnik pod filtrem paliwa, powoduje za-
Częstość obsługi: wymiana co 60 000 km. świecenie się lampki kontrolnej w zestawie wskaź-
ZASILANIE PALIWEM ników, gdy w odstojniku zbierze się woda (wy-
trącona z paliwa).
Obwód zasilania paliwem zawiera następujące
podstawowe elementy: zbiornik paliwa, filtr pali-
Pompa wtryskowa
wa, rozdzielaczową pompę wtryskową oraz cztery
wtryskiwacze paliwa. Pompa wtryskowa znajduje się po prawej stro-
nie silnika w tylnej części i jest napędzana
Zbiornik paliwa odrębnym paskiem zębatym od tylnego końca
Tłoczony z blachy zbiornik paliwa jest zamoco- wału rozrządu (od strony koła zamachowego).
wany pod podłogą przed tylną osią samochodu. W silniku CD20 zastosowano rozdzielaczową
Pojemność: 60 dm 3 . pompę wtryskową typu VE z mechanicznym
Rodzaj paliwa: olej napędowy. regulatorem odśrodkowym, elektrozaworem
zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku, uruchamia-
Czujnik poziomu paliwa nym przez elektroniczne urządzenie sterujące
Czujnik poziomu paliwa, zanurzony w zbiorniku, silnika, elektrozaworem zwiększonej prędkości
jest dostępny po zdjęciu pokrywy otworu w po- obrotowej zimnego silnika i elektrozaworem
dłodze pod tylnym siedzeniem. zatrzymania silnika (zaworem STOP).
Napięcie zasilania: 12 V. Silniki CD20E są zasilane rozdzielaczową pom-
pą wtryskową z jednym tłokorozdzielaczem,
Parametry kontrolne czujnika poziomu pochodną od pompy VE, z elektrycznym siłow-
paliwa nikiem regulacji ilości wtryskiwanego paliwa,
elektrozaworem zmiany kąta wyprzedzenia wtry-
Położenie Rezystancja sku i elektrozaworem zatrzymania silnika (zawo-
Wskazanie
pływaka między
wskaźnika na tablicy
czujnika stykami 1 i 3
rem STOP), uruchamianymi przez elektroniczne
rozdzielczej urządzenie sterujące silnika. W najnowszych
(mm)* (11)
wersjach tej pompy jest możliwa regulacja tylko
Pusty 131 78 do 85
1/2 86 27 do 35
kąta wyprzedzenia wtrysku.
Pełny 36 4 do 6 Kolejność wtrysku paliwa: 1—3—A—2 (cylinder
nr 1 od strony paska zębatego napędu rozrzą-
• Odległość środka pływaka od płaszczyzny przylegania uszczelki du).
zespołu pompy i czujnika poziomu paliwa.
105

104. Silnik wysokoprężny
Parametry pompy wtryskowej UKŁAD STEROWANIA SILNIKA CD20
Mikroprocesorowe elektroniczne urządzenie ste-
Typ silnika CD20 CD20E
rujące silnika steruje włączaniem świec żaro-
Marka 2exel Zexel wych (przed rozruchem i po uruchomieniu silni-
NP-VE4/10 NP-VE4/10 ka), wyprzedzeniem wtrysku paliwa (względem
Typ F2500LNP1288 E2500 LNP13 GMP) oraz włączaniem napędu sprężarki klima-
Oznaczenie 16700-75J01 16700-2J610
tyzacji (w wersjach z klimatyzacją). Jako podsta-
Ustawienie statyczne* 0,79 do 0,85 mm 0,38±0,03 mm
Kąt wyprzedzenia tłocze-
wowe informacje wykorzystuje sygnały przeka-
nia na biegu jałowym 8° przed GMP 0±1° przed GMP zywane przez czujniki temperatury cieczy chło-
Prędkość obrotowa biegu dzącej silnik oraz prędkości obrotowej silnika.
jałowego 700+50 obr/min 725±25 obr/min
Prędkość obrotowa styku Elektroniczne urządzenie sterujące
z amortyzatorem 1300 obr/min -
Prędkość obrotowa mak- Elektroniczne urządzenie sterujące silnika, zawie-
symalna (bez obciążenia) 5400 obr/min 5400 obr/min rające programowany mikroprocesor, znajduje się
* Skok tłokorozdzielacza pompy w położeniu tłoka 1. cylindra
we wnętrzu nadwozia pod środkową częścią tabli-
w GMP po suwie sprężania cy rozdzielczej. Otrzymuje informacje od czujni-
ków i przekazuje sygnały sterujące świecami żaro-
Pasek zębaty napędu pompy wtryskowej wymi, wyprzedzeniem wtrysku paliwa oraz zwięk-
Pasek zębaty napędu pompy wtryskowej znaj- szoną prędkością obrotową biegu jałowego za
duje się z tyłu silnika (nad kołem zamachowym). pośrednictwem złącza 48-stykowego (styki ozna-
W silniku CD20E pasek zębaty oprócz pompy czone numerami „ 1 " do „40" oraz „101" do „108").
wtryskowej napędza także pompę podciśnienia. W wersjach wyposażonych w klimatyzację po włą-
Kierunek przesuwania się paska: zgodny ze czeniu klimatyzacji przez kierowcę elektroniczne urzą-
strzałkami na jego zewnętrznej powierzchni dzenie sterujące umożliwia włączenie elektromagne-
i strzałkami na silniku. tycznego sprzęgła sprężarki klimatyzacji tylko w ta-
Naciąg paska: półautomatyczny, za pomocą kich warunkach, w których spowodowane tym
mimośrodowego napinacza rolkowego ze sprę- zwiększone obciążenie nie zakłóca pracy silnika.
żyną (po poluzowaniu napinacza sprężyna obra- Marka i typ: Nissan A93-F09 A15 6215.
ca jego rolkę i naciąga pasek — należy wów-
czas zablokować napinacz). Identyfikacja styków złącza elektronicznego
Naciąg kontrolny: urządzenia sterującego silnika
— silnik CD20: 147 ± 49 N (15 ± 5 kg); Nr
Przeznaczenie
— silnik CD20E: 98 ± 49 N (10 ± 5 kg). styku
Częstość obsługi: wymiana paska co 90 000 km. Zasilanie lampki kontrolnej świec żarowych
Sterowanie włączeniem i wyłączeniem klimatyzacji n.
Wtryskiwacze podstawie sygnałów włącznika ciśnieniowego obwodu
W głowicę są wkręcone cztery wtryskiwacze czynnika chłodniczego układu klimatyzacji za pośrednic-
twem przekaźnika klimatyzacji
paliwa. Sterowanie przekaźnika wentylatora chłodnicy (1. pręd-
Podkładki regulacji ciśnienia otwarcia wtryskiwa- kość obrotowa w wersjach z automatyczną skrzynką prze-
cza mają grubość 0,50 do 1,00 mm, stopniowa- kładniową)
ną co 0,04 mm. Sterowanie przekaźnika wentylatora chłodnicy (2. pręd-
kość obrotowa w wersjach z automatyczną skrzynką prze-
Parametry wtryskiwaczy kładniową)
Sygnał czujnika temperatury cieczy chłodzącej
Sygnał czujnika prędkości pojazdu
Typ silnika CD20 CD20E
Sygnał czujnika prędkości obrotowej silnika
Masa czujnika temperatury cieczy chłodzącej i czujnika
Marka i typ NPDN0SD1510 NP DN0SD 220
prędkości obrotowej silnika
Ciśnienie otwarcia
wtryskiwacza (MPa): (+) zasilania po włączeniu zapłonu
- nowego 12,75 do 13,53 13,24 do 14,02 Masa
- używanego 12,26 do 13,24 12,26 do 13,24 Sygnał dla obrotomierza
(+) zasilania po włączeniu rozrusznika
Sygnał o włożeniu kluczyka do wyłącznika zapłonu
Elektrozawór zatrzymania silnika Informacja o włączeniu lub wyłączeniu klimatyzacji przez
kierowcę
Elektrozawór zatrzymania silnika (zawór STOP) Masa czujnika temperatury cieczy chłodzącej i czujnika
jest zamocowany na pompie wtryskowej i odci- prędkości obrotowej silnika
na dopływ paliwa do pompy w celu wyłączenia 37 (+) zasilania po włączeniu zapłonu
silnika. W silniku CD20E elektrozawór zatrzyma- 38 (+) zasilania stałego
39 Masa
nia silnika jest uruchamiany przez elektroniczne 101 Masa *
urządzenie sterujące silnika. 105 Masa
Napięcie zasilania: 12 V. 106 Sterowanie przekaźnika świec żarowych
Rezystancja: 18 O.. 108 Sterowanie korektora wyprzedzenia wtrysku paliwa
106

105. Charakterystyka techniczna
Lampka kontrolna świec żarowych Czujnik temperatury cieczy chłodzącej
Pomarańczowa lampka kontrolna świec żaro- Czujnikiem temperatury cieczy chłodzącej silnik
wych znajduje się w zestawie wskaźników na jest termistor o ujemnym współczynniku tempera-
tablicy rozdzielczej. Jej zaświecenie jest stero- turowym rezystancji wkręcony w głowicę po pra-
wane przez styk „5" elektronicznego urządzenia wej stronie w przedniej części silnika. Jego sygnał
sterującego silnika. jest wykorzystywany przez elektroniczne urządze-
nie sterujące silnika do określania czasu włączenia
Przekaźnik zasilania świec żarowych świec żarowych przed i po rozruchu silnika, regu-
Przekaźnik zasilania świec żarowych jest zamo- lacji kąta wyprzedzenia wtrysku, włączania elek-
cowany w przedziale silnika przed lewym nad- trycznych wentylatorów układu chłodzenia oraz
kolem obok akumulatora. Elektroniczne urzą- w wersjach z klimatyzacją do włączania sprzęgła
dzenie sterujące silnika przez styk „106" łączy elektromagnetycznego sprężarki klimatyzacji.
z masą obwód sterujący tego przekaźnika. Jego Napięcie zasilania: 5 V.
obwód mocy zasila wówczas świece żarowe Rezystancja czujnika:
w następujących warunkach. — przy -15°C: 11 500 Q;
Włączenie świec żarowych przed uruchomie- — przy 0°C: 5600 Q;
niem silnika przebiega w dwóch etapach: — przy +10°C: 3700 Q;
— w ciągu 3 sekund po włożeniu kluczyka do — przy +40°C: 1200 Q.
wyłącznika zapłonu;
— po włączeniu kluczyka w wyłączniku zapło- Elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia
nu, w ciągu minimum 3 sekund i maksimum 20 wtrysku
sekund, gdy temperatura cieczy chłodzącej sil- Elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku
nik jest niższa niż 60°C. jest umieszczony na pompie wtryskowej i stero-
Lampka kontrolna świec żarowych świeci się tylko wany przez elektroniczne urządzenie sterujące
po włączeniu kluczyka w wyłączniku zapłonu. silnika za pośrednictwem swego styku „108".
Po uruchomieniu silnika świece żarowe są włą- Umożliwia on zmianę kąta wyprzedzenia wtry-
czone są do czasu, gdy temperatura cieczy sku paliwa w zależności od temperatury cieczy
chłodzącej nie osiągnie 60C, lecz nie krócej niż chłodzącej oraz prędkości obrotowej silnika.
przez 20 sekund i nie dłużej niż 5 minut. Napięcie zasilania: 12 V.
Oznaczenie barwne przekaźnika: czarne. Rezystancja elektrozaworu: 9,6 Q.
Napięcie zasilania: 12 V.
Rezystancja obwodu sterowania: 38 Q. Czujnik prędkości obrotowej silnika
Czujnik prędkości obrotowej silnika jest umiesz-
Świece żarowe czony z boku pompy wtryskowej przed wystę-
Zastosowano świece żarowe tzw. ołówkowe o krót- pem zamocowanym do jej wałka. Przekazuje on
kim czasie nagrzewania. do zacisku „17" elektronicznego urządzenia ste-
Napięcie zasilania: 12 V. rującego silnika napięcie sinusoidalne, którego
Rezystancja: 0,65 Q. amplituda jest proporcjonalna do prędkości ob-
rotowej silnika. Jeden obrót wałka pompy wtry-
Czujnik obecności kluczyka w wyłączniku skowej wywołuje 37 impulsów czujnika
zapłonu Rezystancja (mierzona między stykami „4" i „5"
Czujnik obecności kluczyka w wyłączniku zapło- złącza szarego 4-stykowego pompy): 1600 Q.
nu znajduje się w wyłączniku zapłonu (stacyjce)
i zamyka obwód elektryczny po włożeniu kluczy- Przekaźnik klimatyzacji
ka. Czujnik jest zasilany napięciem 12 V przez Przekaźnik klimatyzacji znajduje się w skrzynce
styk „30" elektronicznego urządzenia sterującego przekaźników w przedziale silnika na prawym
silnika. Zamknięcie obwodu elektrycznego czuj- nadkolu.
nika powoduje uruchomienie przekaźnika świec W wersjach wyposażonych w klimatyzację prze-
żarowych i włączenie ich zasilania. Rozwiązanie kaźnik ten przez styk „8" umożliwia zasilanie
takie zapewnia działanie świec żarowych od elektryczne sprzęgła elektromagnetycznego sprę-
chwili włożenia kluczyka do stacyjki. Dzięki temu żarki klimatyzacji. Przekaźnikiern klimatyzacji ste-
skraca się czas działania świec żarowych do ruje elektroniczne urządzenie sterujące silnika,
chwili uruchomienia silnika. na podstawie sygnałów otrzymywanych od włącz-
Napięcie zasilania: 12 V. nika ciśnieniowego czynnika chłodniczego kli-
Oznaczenie barwne: złącze dwustykowe białe. matyzacji oraz innych czujników. Dzięki temu
Rezystancja (mierzona na stykach czujnika): włączenie sprężarki klimatyzacji następuje tylko
- gdy w stacyjce nie ma kluczyka (obwód wówczas, gdy nie zakłóca to działania silnika
otwarty): nieskończenie wielka; samochodu. W szczególności przekaźnik klima-
- gdy kluczyk jest w stacyjce (obwód zamknię- tyzacji nie włącza napędu sprężarki, gdy tempe-
ty): maks. 0,5 Q. ratura cieczy chłodzącej silnik przekracza 105°C.
107

106. Silnik wysokoprężny
Podczas pracy silnika na biegu jałowym po UKŁAD STEROWANIA SILNIKA CD20E
włączeniu klimatyzacji przez kierowcę elektro-
Mikroprocesorowe elektroniczne urządzenie ste-
niczne urządzenie sterujące silnika za pośred-
rujące silnika steruje włączaniem świec żaro-
nictwem przekaźnika zwiększonej prędkości ob-
wych (przed rozruchem i po uruchomieniu silni-
rotowej powoduje zwiększenie prędkości obro-
ka), wyprzedzeniem wtrysku paliwa (względem
towej biegu jałowego zanim umożliwi włączenie
GMP), regulacją ilości paliwa dostarczanego
napędu sprężarki klimatyzacji. Dzięki temu nagły
przez pompę wtryskową oraz włączaniem napę-
wzrost obciążenia silnika nie spowoduje jego
du sprężarki klimatyzacji (w wersjach z klimaty-
zatrzymania.
zacją). Jako podstawowe informacje wykorzy-
Napięcie zasilania: 12 V.
stuje sygnały o temperaturze cieczy chłodzącej,
Rezystancja uzwojenia sterowania: 75 Q.
prędkości obrotowej silnika, położeniu wału kor-
bowego oraz otwarciu przepustnicy.
Elektrozawór zwiększonej prędkości
obrotowej biegu jałowego
Elektroniczne urządzenie sterujące
Elektrozawór zwiększonej prędkości obrotowej
biegu jałowego, występujący w wersjach z kli- Elektroniczne urządzenie sterujące silnika, za-
matyzacją, jest umieszczony w przedziale sil- wierające programowany mikroprocesor, znaj-
nika na przegrodzie czołowej, w pobliżu filtru duje się we wnętrzu nadwozia pod środkową
paliwa. Podczas pracy silnika na biegu jało- częścią tablicy rozdzielczej. Otrzymuje informa-
wym po włączeniu klimatyzacji przez kierowcę cje od czujników i przekazuje sygnały sterujące
elektroniczne urządzenie sterujące silnika uru- zasilaniem świec żarowych, wyprzedzeniem wtry-
chamia przekaźnik, który zasila omawiany elek- sku i ilością paliwa oraz zwiększoną prędkością
trozawór. Elektrozawór ten otwiera połączenie obrotową biegu jałowego za pośrednictwem
między pompą podciśnienia i siłownikiem pod- złącza 88-stykowego (styki oznaczone numera-
ciśnieniowym umieszczonym na pompie wtry- mi „ 1 " do „70" oraz „101" do „118").
skowej, który oddziałując na jej dźwignię regu- Elektroniczne urządzenie sterujące chroni silnik
lacji ilości wtryskiwanego paliwa zwiększa pręd- przed rozbieganiem i wyłącza dawkowanie paliwa
kość obrotową silnika do ok. 800 obr/min. podczas hamowania silnikiem do prędkości obro-
W tych warunkach silnik samochodu ma wy- towej 1000 obr/min. Gdy dźwignia zmiany biegów
starczającą moc do pokonania dodatkowego znajduje się w położeniu neutralnym, wówczas
obciążenia wywołanego włączeniem sprężarki elektroniczne urządzenie sterujące ogranicza pręd-
klimatyzacji. kość obrotową silnika do 4000 obr/min.
Napięcie zasilania: 12 V. W wersjach wyposażonych w klimatyzację po
Rezystancja (mierzona na stykach elektrozawo- włączeniu klimatyzacji przez kierowcę elektro-
ru): 250 Q. niczne urządzenie sterujące umożliwia włącze-
nie elektromagnetycznego sprzęgła sprężarki
Włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego klimatyzacji tylko w takich warunkach, w których
klimatyzacji spowodowane tym zwiększone obciążenie nie
Włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego kli- zakłóca pracy silnika.
matyzacji, występujący w wersjach z klimatyza- W wersjach wyposażonych w immobilizer moduł
cją, jest przykręcony do odwadniacza zamoco- sterowania immobilizera porównuje sygnał prze-
wanego po lewej stronie, z przodu przedziału kazywany przez kluczyk z sygnałem przechowy-
silnika. Przekazuje on przez styk „6" złącza wanym w pamięci tego urządzenia i wysyła (lub
elektronicznego urządzenia sterującego silnika nie) do elektronicznego urządzenia sterującego
sygnał o ciśnieniu czynnika chłodniczego w u- silnika sygnał umożliwiający uruchomienie silnika
kładzie klimatyzacji. W razie wykrycia niesprawności czujnika lub
Napięcie zasilania: 12 V. urządzenia wykonawczego układu sterowania
silnika elektroniczne urządzenie sterujące prze-
Czujnik prędkości pojazdu chodzi do trybu pracy awaryjnej i umożliwia
Indukcyjny czujnik prędkości pojazdu jest połą- pracę silnika przy średnich parametrach regula-
czony z zespołem napędu prędkościomierza cyjnych (gorsze osiągi, większe zużycie, paliwa
i umieszczony na obudowie sprzęgła. Generuje i większa emisja toksycznych składników spalin).
on impulsy prostokątne o amplitudzie 5 V i czę- Elektroniczne urządzenie sterujące silnika ma,
stotliwości zależnej od prędkości jazdy, które są zaprogramowaną funkcję autodiagnostyki i
przekazywane (za pośrednictwem złącza pręd- pamiętuje wykryte niesprawności w pamięi
kościomierza w zestawie wskaźników samocho- diagnostycznej. Odczytanie kodów usterek w - y
du) do styku „16" elektronicznego urządzenia maga podłączenia do złącza diagnostycznego,
sterującego silnika. umieszczonego pod płytką skrzynki bezpieczni-
Oznaczenie barwne: złącze przewodów szare. ków we wnętrzu nadwozia, testera diagnostycz-
Rezystancja mierzona na stykach czujnika: 250 O.. nego Nissan.
108

107. Charakterystyka techniczna
Identyfikacja styków złącza elektronicznego
urządzenia sterującego silnika
Nr Nr
Przeznaczenie Przeznaczenie
styku styku
Sterowanie elektrozaworu przepustnicy Masa czujnika temperatury cieczy chłodzącej, rezystan-
Sterowanie przekaźnika głównego cji kalibracji pompy wtryskowej i czujnika temperatury
Sygnał dla obrotomierza paliwa
Sygnał czujnika temperatury paliwa Masa czujnika położenia pedału przyspieszenia
Sterowanie przekaźnika wentylatora chłodnicy (2. pręd- Masa czujnika prędkości obrotowej i położenia wału kor-
kość obrotowa) bowego
Sterowanie przekaźnika wentylatora chłodnicy (1. pręd- Zasilanie czujnika położenia trzpienia regulacji dawki
kość obrotowa) paliwa
Sterowanie przekaźnika klimatyzacji 56 (+) zasilania po włączeniu zapłonu
Sterowanie lampki kontrolnej świec żarowych 57 Zasilanie czujnika położenia trzpienia regulacji dawki
Sterowanie lampki kontrolnej sterowania silnika paliwa
Sygnał czujnika temperatury cieczy chłodzącej 61 (+) zasilania po włączeniu zapłonu
(+) zasilania po włączeniu rozrusznika 62 Masa czujnika położenia trzpienia regulacji dawki paliwa
Informacja o włączeniu lub wyłączeniu klimatyzacji przez 63 Sygnał czujnika położenia trzpienia regulacji dawki pali-
kierowcę wa
Sygnał stycznika skrzynki przekładniowej 64 Informacja do złącza diagnostycznego
Sygnał czujnika położenia przepustnicy 65 Informacja do złącza diagnostycznego
Sygnał czujnika prędkości pojazdu 66 Masa czujnika położenia trzpienia regulacji dawki paliwa
Masa czujnika położenia wałka pompy wtryskowej 67 Sygnał czujnika położenia trzpienia regulacji dawki pali-
Sygnał stycznika pedału przyspieszenia wa
Sygnał stycznika czujnika położenia pedału przyspiesze- 70 (+) zasilania stałego
nia o swobodnym położeniu pedału 101 Sterowanie siłownika regulacji dawki paliwa
Sygnał stycznika czujnika położenia pedału przyspiesze- 102 Masa siłownika regulacji dawki paliwa
nia o pedale wciśniętym do oporu 103 Sterowanie elektrozaworu nr 1 recyrkulacji spalin
Masa czujnika położenia wałka pompy wtryskowej 104 Sterowanie elektrozaworu korekcji wyprzedzenia wtrysku
Sygnał czujnika wzniosu iglicy wtryskiwacza paliwa
(+) zasilania po włączeniu zapłonu 106 Masa
Masa 107 Sterowanie siłownika regulacji dawki paliwa
Sygnał czujnika prędkości obrotowej i położenia wału 108 Masa siłownika regulacji dawki paliwa
korbowego 109 Sterowanie elektrozaworu nr 2 recyrkulacji spalin
Sygnał czujnika położenia wałka pompy wtryskowej 110 Sterowanie elektrozaworu korekcji wyprzedzenia wtrysku
Informacja do złącza diagnostycznego paliwa
Masa 111 Sterowanie przekaźnika świec żarowych
Sygnał czujnika prędkości obrotowej i położenia wału 112 Masa
korbowego 113 Sterowanie zaworu elektromagnetycznego zatrzymania
Sygnał położenia wałka pompy wtryskowej silnika (elektrozaworu STOP)
Sygnał rezystancji kalibracji pompy wtryskowej 115 Sterowanie elektrozaworu STOP
Sygnał czujnika prędkości obrotowej i położenia wału 116 (+) zasilania po włączeniu zapłonu
korbowego 117 (+) zasilania po włączeniu zapłonu
Zasilanie czujnika położenia pedału przyspieszenia 118 Masa
Lampka kontrolna niesprawności silnika silnika (styki „56", „61", „116" i „117") oraz złącza
Pomarańczowa lampka kontrolna niesprawności czujnika położenia pedału przyspieszenia.
silnika jest umieszczona w zestawie wskaźników Oznaczenie barwne: brązowe.
i zasilana przez elektroniczne urządzenie steru- Napięcie zasilania: 12 V.
jące silnika. Po włączeniu stacyjki i uruchomie-
niu silnika lampka kontrolna świeci się przez ok. Przekaźnik klimatyzacji
3 sekundy, a następnie gaśnie. Jej zaświecenie Przekaźnik klimatyzacji znajduje się w skrzynce
podczas pracy silnika świadczy o wykryciu przez przekaźników w przedziale silnika, na prawym
elektroniczne urządzenie sterujące poważnej nie- nadkolu. W wersjach z klimatyzacją elektronicz-
sprawności układu sterowania silnika. ne urządzenie sterujące silnika, uwzględniając
Jeśli samochód jest wyposażony w immobilizer, otrzymane z czujników sygnały o warunkach
to miganie lampki kontrolnej niesprawności silni- pracy silnika oraz sygnał włącznika ciśnieniowe-
ka po włączeniu zapłonu oznacza, że immobili- go o ciśnieniu czynnika chłodniczego, przeka-
zer nie jest aktywny. zuje przez swój styk „15" do przekaźnika
klimatyzacji sygnał włączenia sprzęgła elektro-
Przekaźnik główny magnetycznego sprężarki klimatyzacji. Włącze-
Przekaźnik główny znajduje się pod środkową nie to następuje wyłącznie w takich warunkach,
konsolą tablicy rozdzielczej, w pobliżu elektro- w których pobór mocy na napęd sprężarki nie
nicznego urządzenia sterującego silnika, które zakłóci pracy silnika. W szczególności sprężar-
steruje przekaźnikiem głównym przez swój styk ka klimatyzacji nie jest włączana, gdy silnik
,4". Obwód mocy przekaźnika głównego zapew- pracuje z pełną mocą oraz gdy zaczyna się
nia zasilanie elektryczne urządzenia sterującego przegrzewać.
109

108. Silnik wysokoprężny
Oznaczenie barwne: niebieskie. dopasowanie charakterystyki konstrukcyjnej i re-
Napięcie zasilania: 12 V. gulacjej pompy wtryskowej do elektronicznego
urządzenia sterującego silnika.
Czujnik położenia wałka pompy wtryskowej Napięcie zasilania: 5 V.
Indukcyjny czujnik położenia wałka pompy wtry- Rezystancja (mierzona między stykami „3" i „7"
skowej, umieszczony przy pompie wtryskowej, czarnego złącza 8-stykowego pompy wtrysko-
przekazuje do elektronicznego urządzenia steru- wej przy 25°C): 200 do 15 000 Q.
jącego silnika napięcie zmienne o częstotliwości
zależnej od prędkości obrotowej. Dwóm obro- Siłownik regulacji wydatku paliwa
tom wału korbowego odpowiadają 4 impulsy Siłownik regulacji wydatku paliwa, umieszczony
czujnika. Impulsy te są także przekazywane do w pompie wtryskowej, zastępuje stosowany
obrotomierza. w klasycznych rozwiązaniach pomp wtrysko-
Rezystancja (między stykami „2" i „3" szarego wych regulator mechaniczny i jest sterowany
złącza 3-stykowego pompy wtryskowej przy przez elektroniczne urządzenie sterujące silnika.
25°C): 1600 Q. Składa się z wirującego magnesu połączonego
z trzpieniem regulacji ilości paliwa podawanego
Czujnik temperatury cieczy chłodzącej przez pompę wtryskową oraz nieruchomego
Czujnikiem temperatury cieczy chłodzącej silnik elektromagnesu zasilanego przez elektroniczne
jest termistor o ujemnym współczynniku tempe- urządzenie sterujące silnika. Gdy przez uzwoje-
raturowym rezystancji wkręcony w głowicę po nie elektromagnesu siłownika nie przepływa
prawej stronie w przedniej części silnika. Jego prąd, wówczas sprężyna przesuwa trzpień pom-
sygnał jest wykorzystywany przez elektroniczne py wtryskowej w położenie zerowej dawki pali-
urządzenie sterujące silnika do określania czasu wa. Zależnie od natężenia prądu przepływające-
włączenia świec żarowych przed i po rozruchu go przez elektromagnes trzpień przemieszcza
silnika, regulacji kąta wyprzedzenia wtrysku, włą- się na mniejszą lub większą odległość, zmienia-
czania elektrycznych wentylatorów układu chło- jąc ilość paliwa tłoczonego przez pompę wtry-
dzenia oraz w wersjach z klimatyzacją do włą- skową do wtryskiwaczy.
czania sprzęgła elektromagnetycznego sprężar- Rezystancja (między stykami „4" i „8" szarego
ki klimatyzacji. złącza 8-stykowego pompy wtryskowej przy
Oznaczenie barwne: szare. 25°C): 0,6 Q.
Napięcie zasilania: 5 V.
Rezystancja czujnika: Elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia
— przy -10°C: 7000 do 11 400 Q; wtrysku paliwa
— przy +20°C: 2100 do 2900 Q; Elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtry-
— przy +50°C: 680 do 1000 Q; sku paliwa znajduje się pod pompą wtrysko-
— przy +90°C: 230 do 260 Q; wą, jest zasilany przez elektroniczne urządze-
— przy +110°C: 140 do 150 Q. nie sterujące silnika i umożliwia zmianę kąto-
wego położenia tłokorozdzielacza pompy
Czujnik położenia trzpienia regulacji dawki wtryskowej względem jej wałka, a tym samym
paliwa zmienia kąt wyprzedzenia wtrysku paliwa przed
Indukcyjny czujnik położenia trzpienia regulacji GMP tłoka.
dawki paliwa jest umieszczony na pompie wtry- Napięcie zasilania: 12 V
skowej pod pokrywą. Przekazuje do elektronicz- Rezystancja (mierzona między stykami „2" i „6"
nego urządzenia sterującego silnika sygnał o po- czarnego złącza 8-stykowego pompy wtrysko-
łożeniu trzpienia regulacji dawki paliwa pompy wej przy 25°C): 11 Q.
wtryskowej, a więc o ilości paliwa wtryskiwane-
go do cylindrów silnika. Czujnik zawiera dwie Czujnik położenia pedału przyspieszenia
nieruchome cewki oraz pierścień stalowy połą- Czujnikiem położenia pedału przyspieszenia jest
czony z trzpieniem pompy wtryskowej, który potencjometr zamocowany we wnętrzu nadwo-
przesuwając się względem cewek zmienia ich zia do wspornika pedałów i połączony linką
indukcyjność. z pedałem przyspieszenia. Informuje on elektro-
Rezystancja (mierzona na stykach szarego niczne urządzenie sterujące silnika o chwilowym
złącza 8-stykowego pompy wtryskowej przy wciśnięciu pedału przyspieszenia przez kierow-
25°C): cę i umożliwia określenie ilości paliwa dostar-
— między stykami „2" i „3": 5,8 Q; czanego przez układ wtryskowy.
— między stykami „2" i „7": 5,8 Q. Napięcie zasilania: 5 V.
Przekazuje on do styków „31" i „32" złącza
Rezystancja kalibracji pompy wtryskowej elektronicznego urządzenia sterującego silnikiem
Rezystancja kalibracji pompy wtryskowej, umiesz- sygnał proporcjonalny do przesunięcia pedału
czona z boku pompy wtryskowej, umożliwia przyspieszenia. Na tej podstawie elektroniczne
110

109. Charakterystyka techniczna
urządzenie określa (ewentualnie z korekcją wy- — przy +30°C: 1900 do 2100 Q;
nikającą z sygnałów innych czujników) ilość — przy +50°C: 820 Q;
paliwa dostarczanego przez wtryskiwacze dla — przy +60°C: 538 do 624 Q;
poszczególnych cylindrów silnika. — przy +80°C: 289 do 344 Q.
Napięcie zasilania: 5 V.
Rezystancja czujnika (mierzona między stykami Czujnik prędkości obrotowej i położenia
brązowego złącza 3-stykowego przy 25°C): wału korbowego
— między stykami „ 1 " i „2": Indukcyjny czujnik prędkości obrotowej i poło-
pedał swobodny: 500 Q; żenia wału korbowego jest zamocowany z przo-
pedał wciśnięty do oporu: 4000 Q; du kadłuba naprzeciw tarczy umieszczonej za
— między stykami „2" i „3": kołem pasowym wału korbowego. Na tarczy
pedał swobodny: 4000 Q; znajdują się dwa występy, które powodują
pedał wciśnięty do oporu: 500 Q. powstanie impulsu napięcia w uzwojeniu cewki
czujnika w położeniu 70° przed GMR
Stycznik położenia pedału przyspieszenia Rezystancja (między stykami „2" i „3" czujnika
Stycznik położenia pedału przyspieszenia jest przy 25°C): 1215 do 1485 Q.
zamocowany we wnętrzu nadwozia do wsporni-
ka pedałów, pod czujnikiem położenia pedału Lampka kontrolna świec żarowych
przyspieszenia. Stycznik jest otwarty, gdy pedał Pomarańczowa lampka kontrolna świec żaro-
przyspieszenia jest swobodny i zamknięty, gdy wych, znajdująca się w zestawie wskaźników,
pedał przyspieszenia jest wciśnięty do oporu. jest zasilana przez styk „16" elektronicznego
Zwarcie styków powoduje połączenie z masą urządzenia sterującego silnika.
styku „29" elektronicznego urządzenia sterują-
cego silnika. Przekaźnik zasilania świec żarowych
Napięcie zasilania: 12 V. Przekaźnik zasilania świec żarowych jest zamo-
Rezystancja stycznika (mierzona między styka- cowany w przedziale silnika przed lewym nad-
mi „ 1 " i „3" czarnego złącza 3-stykowego): kolem obok akumulatora. Elektroniczne urzą-
— pedał swobodny: nieskończenie wielka; dzenie sterujące silnika przez styk „111" łączy
— pedał wciśnięty do oporu: maks. 0,5 Q. z masą obwód sterujący tego przekaźnika. Jego
obwód mocy zasila wówczas świece żarowe
Czujnik wzniosu iglicy wtryskiwacza w następujących warunkach.
Czujnik wzniosu iglicy wtryskiwacza jest wbudo- Po włączeniu kluczyka w wyłączniku zapłonu,
wany we wtryskiwacz cylindra nr 1 i przekazuje gdy temperatura cieczy chłodzącej silnik jest
do elektronicznego urządzenia sterującego silni- niższa niż 75°C, świece żarowe zostają włączo-
ka sygnał o początku wtrysku paliwa do komory ne na 20 sekund. Po uruchomieniu silnika, jeśli
spalania tego cylindra. Umożliwia to określenie temperatura cieczy chłodzącej jest niższa niż
kąta wyprzedzenia wtrysku przed GMP tłoka 60°C, świece żarowe są włączane, zależnie od
i ewentualną jego korektę. warunków otoczenia i pracy silnika, na czas od
Rdzeń magnetyczny czujnika, połączony z iglicą 20 sekund do 5 minut.
wtryskiwacza, przesuwa się podczas wtrysku Oznaczenie barwne przekaźnika: czarne.
paliwa wewnątrz cewki, indukując w jej uzwoje- Napięcie zasilania: 12 V.
niu sygnał napięcia.
Świece żarowe
Czujnik temperatury paliwa Zastosowano świece żarowe tzw. ołówkowe
Zastosowano termistancyjny czujnik temperatu- 0 krótkim czasie nagrzewania.
ry paliwa o ujemnym współczynniku temperatu- Napięcie zasilania: 12 V.
rowym rezystancji, który znajduje się pod pokry- Rezystancja (przy 25°C): 0,5 Q.
wą na pompie wtryskowej. Przekazuje on do
elektronicznego urządzenia sterującego silnika Czujnik prędkości pojazdu
sygnał o temperaturze paliwa, która ma wpływ Indukcyjny czujnik prędkości pojazdu jest połą-
na gęstość lepkość paliwa, a tym samym przy czony z zespołem napędu prędkościomierza
określonym położeniu pedału przyspieszenia, 1 umieszczony na obudowie sprzęgła. Generuje
na masą wtryskiwanej ilości paliwa. on impulsy prostokątne o amplitudzie 5 V i czę-
Napięcie zasilania: 5 V. stotliwości zależnej od prędkości jazdy, które są
Rezystancja (między stykami „4" i „8" czarnego przekazywane (za pośrednictwem złącza pręd-
złącza 8-stykowego pompy wtryskowej dla róż- kościomierza w zestawie wskaźników samocho-
nych temperatur paliwa): du) do styku „26" elektronicznego urządzenia
— przy -20°C: 13 600 do 16 300 Q; sterującego silnika.
— przy +20°C: 2300 do 2500 Q; Oznaczenie barwne: złącze przewodów szare.
111

110. Silnik wysokoprężny
Czujnik położenia dźwigni zmiany biegów Zawór recyrkulacji spalin
Rolę czujnika położenia dźwigni zmiany biegów Zawór recyrkulacji spalin, umieszczony na kolek-
spełnia stycznik, którego styki są zwarte, gdy torze dolotowym, otwiera lub zamyka przepływ
dźwignia jest w położeniu neutralnym i rozwarte części spalin metalowym przewodem z kolektora
we wszystkich pozostałych położeniach dźwigni wylotowego do kolektora dolotowego i jest stero-
zmiany biegów. Po zwarciu styków tego stycz- wany podciśnieniem z kolektora dolotowego prze-
nika następuje połączenie z masą styku „22" kazywanym za pośrednictwem dwóch elektroza-
złącza elektronicznego urządzenia sterującego worów. Przesunięcie poddanej działaniu podciśnie-
silnika, który przy braku obciążenia chroni silnik nia przepony (pokonującej opór sprężyny) siłownika
przed przekroczeniem dopuszczalnej prędkości zaworu, zamyka przepływ w zaworze i przerywa
obrotowej (rozbieganiem się), a także przed recyrkulację spalin. Odcięcie przez elektrozawory
szarpnięciami podczas zmiany biegów. podciśnienia powoduje otwarcie zaworu i wzno-
Napięcie zasilania: 12 V. wienie recyrkulacji spalin.
Rezystancja (mierzona między stykami złącza Celem recyrkulacji spalin jest obniżenie tempera-
czujnika): tury podczas spalania paliwa w komorach spala-
— włączony dowolny bieg (styki rozwarte): nie- nia cylindrów i dzięki temu zmniejszenie inten-
skończenie wielka; sywności powstawania toksycznych tlenków azo-
— dźwignia zmiany biegów w położeniu neutral- tu (NOX) oraz zmniejszenie ich emisji do atmosfery.
nym: maks. 0,5 Q. Domieszanie spalin do powietrza powoduje
zmniejszenie ilości tlenu w zassanym ładunku
Włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego cylindra oraz obniżenie szczytowej temperatury
klimatyzacji spalania. Intensywność reakcji powstawania tlen-
ków azotu zależy od stężenia tlenu i temperatury.
Włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego kli- W wyniku recyrkulacji zmniejsza się zarówno
matyzacji jest przykręcony do odwadniacza i znaj- stężenie tlenu, jak i temperatura, co w sumie
duje się z przodu po lewej stronie przedziału zmniejsza emisję tlenków azotu do atmosfery.
silnika. Przez styk „15" złącza przekazuje on do
elektronicznego urządzenia sterującego silnika Elektrozawór przepustnicy
sygnał, jeśli ciśnienie czynnika chłodniczego
przekroczy ustaloną wartość. Dwustanowy elektrozawór przepustnicy znajduje
Napięcie zasilania: 12 V. się na obudowie filtru powietrza i jest urucha-
miany przez styk „ 1 " elektronicznego urządzenia
sterującego silnika, które kontroluje przepływ
Elektrozawory recyrkulacji spalin powietrza w zależności od prędkości obrotowej,
Zastosowano dwa dwustanowe elektrozawory położenia pedału przyspieszenia i temperatury
recyrkulacji spalin umieszczone na kolektorze cieczy chłodzącej silnik. Związane jest to bezpo-
dolotowym i sterowane przez styki „103" i „109" średnio z natężeniem recyrkulacji spalin. Jeżeli
elektronicznego urządzenia sterującego silnika, temperatura cieczy chłodzącej jest niższa niż
które umożliwia recyrkulację spalin tylko w ściśle 70°C, zawór ten jest otwarty.
określonych warunkach pracy silnika, w zależ- Napięcie zasilania: 12 V.
ności od prędkości obrotowej, położenia pedału
przyspieszenia, ilości powietrza zasysanego przez Zawór przepustnicy
silnik oraz temperatury cieczy chłodzącej. Natę- Zawór przepustnicy, zamocowany do obudowy
żenie recyrkulacji spalin jest kształtowane pod- filtru powietrza, uruchamia przepustnicę umiesz-
ciśnieniem przekazywanym do zaworu recyrku- czoną na wylocie powietrza z obudowy filtru.
lacji spalin sterowanego przez dwa opisane Zawór przepustnicy jest sterowany za pośred-
elektrozawory. Recyrkulacja spalin może odby- nictwem elektrozaworu. Przesunięcie przepony,
wać się tylko wtedy, gdy temperatura cieczy połączonej z osią przepustnicy, pod działaniem
chłodzącej silnik przekracza 70°C. podciśnienia powoduje otwieranie i zamykanie
Napięcie zasilania: 12 V. przepustnicy.
Stan zaworów i elektrozaworow układu recyrkulacji spalin w rożnych warunkach
pracy silnika
Obciążenie Elektrozawór Elektrozawór Zawór Elektrozawór Zawór Natężenie
silnika recyrkulacji recyrkulacji recyrkulacji przepustnicy przepustnicy recyrkulacji
spalin nr 1 spalin nr 2 spalin spalin
Małe Otwarty Otwarty Całkowicie otwarty Otwarty Zamknięty Maksymalne
1/2 Otwarty Otwarty Całkowicie otwarty Zamknięty Otwarty Średnie
3/4 Otwarty Zamknięty Otwarty w połowie Zamknięty Otwarty Małe
Pełne Zamknięty Zamknięty Zamknięty Zamknięty Otwarty Zerowe
112

111. Charakterystyka techniczna
MOMENTY DOKRĘCANIA
Śruby mocowania głowicy (gwint i dolna płasz- 2.2. OBSŁUGA I NAPRAWA
czyzna łbów powleczone olejem):
— 1. etap: 40 N • m; UWAGI WSTĘPNE
— 2. etap: 85 do 95 N • m;
— 3. etap: odkręcić całkowicie; • Pasek zębaty napędu rozrządu oraz głowicę
— 4. etap: 40 N • m; silnika można wymontować bez wymontowania
— 5. etap: 85 do 95 N • m lub dokręcić o 75° do silnika z samochodu.
80°. • W razie wymiany paska zębatego napędu
Pokrywy łożysk wału rozrządu: 18 do 22 N • m. rozrządu zaleca się także jednoczesną wymianę
Pokrywy łożysk korbowodów (nakrętki powle- paska zębatego napędu pompy wtryskowej.
czone olejem): • Silnik wymontowuje się razem ze skrzynką
— 1. etap: 15±10 N • m; przekładniową od spodu samochodu.
— 2. etap: 37 do 45 N • m lub dokręcić o 60° do • Wymontowanie pompy cieczy chłodzącej oraz
65°. pompy oleju wymaga uprzedniego wymontowa-
Pokrywy łożysk głównych (śruby powleczone nia paska zębatego napędu rozrządu.
olejem: 78 do 80 N • m.
Koło zamachowe (śruby powleczone olejem): 85
do 95 N • m. 2.2.1. Sprawdzanie regulacja
Koło pasowe wału korbowego (śruby powleczo-
ne olejem): 145 do 155 N • m.
silnika
Koła zębate wału rozrządu (śruby powleczone
olejem): 89 do 109 N • m. SPRAWDZANIE I REGULACJA
Tarcza oporowa koła zębatego wału rozrządu: LUZU ZAWORÓW
53 do 73 N • m.
Rolka napinacza oraz rolka zwiększająca kąt W silniku zastosowano popychacze hydraulicz-
opasania paska zębatego napędu rozrządu: 33 ne samoczynnie kasujące luz zaworów podczas
do 41 N • m. pracy silnika. Dlatego nie przewiduje się spraw-
dzania ani regulacji luzu zaworów.
Rolka napinacza pasa zębatego napędu pompy
wytryskowej: 16 do 21 N • m.
Pokrywa napędu rozrządu i pokrywa napędu WYMIANA PASKA ZĘBATEGO NAPĘDU
pompy wtryskowej: 3 do 5 N • m. POMPY WTRYSKOWEJ
Korek spustu cieczy chłodzącej z kadłuba: 55
Wymontowanie
do 75 N • m.
Kolektory dolotowy i wylotowy do głowicy: 18 do Uwaga. Jeśli pasek zębaty napędu pompy
22 N • m. wtryskowej ma być ponownie zamontowany, to
Mocowanie pompy wtryskowej: przed jego wymontowaniem należy zaznaczyć
— śruby: 50 do 60 N • m; na jego zewnętrznej powierzchni kierunek jego
— nakrętki: 13 do 18 N • m. przesuwania się podczas pracy silnika, aby po
Przewody wtryskowe: 22 do 25 N • m. ponownym zamontowaniu zachować właściwy
Obsady wtryskiwaczy do głowicy: 60 do 70 kierunek przesuwania się paska podczas pracy
N-m. silnika.
Górna obsada wtryskiwacza do obsady dolnej: • W wersjach wyposażonych w kodowany od-
80 do 100 N-m. biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika
Wspornik pompy wtryskowej do silnika: 16 do przed odłączeniem akumulatora od instalacji
21 N • m. elektrycznej samochodu.
Belka zawieszenia zespołu napędowego: 45 do • Obrócić wał korbowy do położenia, w którym
55 N • m. bezbarwny znak ruchomy (wycięcie) na kole
Środkowa śruba tylnego wspornika zawieszenia pasowym wału korbowego znajdzie się naprze-
zespołu napędowego: 65 do 75 N • m. ciw znaku na kadłubie silnika (położenie GMP
Środkowe śruby przedniego i prawego wsporni- tłoka w cylindrze nr 1 — rys. 2.2).
ka zawieszenia zespołu napędowego: 45 do 55 Uwaga. Wał korbowy zawsze należy obracać
N-m. tylko w kierunku zgodnym z kierunkiem jego
Prawy wspornik zawieszenia zespołu napędo- obrotu podczas pracy silnika wykorzystując do
wego do silnika: 45 do 55 N • m. tego celu śrubę mocującą koło pasowe albo —
po podniesieniu przodu samochodu i włączeniu
4. lub 5. biegu — obracając przednie koło
w kierunku jazdy do przodu.
• Wymontować przewód powietrza łączący ko-
lektor dolotowy z obudową filtru powietrza.
113

112. Silnik wysokoprężny
• W silniku CD20E od pompy podciśnienia • Odłączyć koniec przewodu cieczy chłodzącej
odłączyć przewody podciśnienia i przewody ole- umieszczony pod obudową pompy wtryskowej
ju. Przewidzieć możliwość wycieku oleju, który i odsunąć go na bok.
należy zebrać do podstawionego wcześniej na- • Wymontować pokrywę paska zębatego napę-
czynia. du pompy wtryskowej i wyjąć jej uszczelkę.
13
Rys. 2.1. Obwód doprowadzenia powietrza
1 — przewód wlotu powietrza, 2 — rezonator wstępny, 3 — rezonator końcowy, 4 — obudowa filtru powietrza, 5 — wkład filtru
powietrza, 6 — pokrywa filtru powietrza, 7 — złącze obudowy filtru powietrza, 8 — elastyczny przewód powietrza,
9 — rozdzielacz powietrza, 10 — kolektor dolotowy, 11 — uszczelki, 12 — złączka, 13 — zawór recyrkulacji spalin,
14 — przewód recyrkulacji spalin
X — z kolektora wylotowego
• Poluzować nakrętkę rolki napinacza paska
zębatego napędu pompy wtryskowej, następnie
używając wkrętaka jako dźwigni (rys. 2.5) obrócić
rolkę napinacza w kierunku ruchu wskazówek
zegara w celu poluzowania paska zębatego.
• Dokręcić nakrętkę rolki napinacza.
• Zdjąć pasek zębaty napędu pompy wtrysko-
wej.
Zamontowanie i regulacja naciągu
Uwaga. Podczas wymiany paska zębatego na-
pędu pompy wtryskowej zaleca się wymianę
rolki napinacza. W razie pozostawiania wcze-
Rys. 2.2. Znaki ustawcze na kole pasowym wału śniej używanej rolki napinacza należy spraw-
korbowego dzić, czy obraca się ona swobodnie w łoży-
1 — znak GMP tłoka cylindra nr 1 do właściwego skach.
ustawienia pasków zębatych napędu rozrządu i pompy
wtryskowej (bezbarwny), 2 — znak ustawczy (żółty) do Podczas zamontowania paska zębatego koniecz-
ustawiania kąta wyprzedzenia tłoczenia pompy wtryskowej nie należy przestrzegać zgodności kierunku prze-
114

113. Wymiana paska zębatego napędu pompy wtryskowej
Rys. 2.3. Obwód zasilania paliwem
A— silnik CD20 (bez podgrzewacza paliwa), B — silnik CD20 (z podgrzewaczem paliwa), C — silnik CD20E
1 — korek wlewu paliwa, 2 — uszczelka rury wlewu paliwa, 3 — rura wlewu paliwa, 4 — zbiornik paliwa, 5 — czujnik
poziomu paliwa, 6 — przewody doprowadzenia paliwa, 7 — przewody powrotu nadmiaru paliwa, 8 — wspornik filtru
i ręcznej pompy paliwa, 9 — filtr paliwa, 10 — czujnik obecności wody w paliwie, 11 — zawór regulacji ciśnienia
suwania się paska podczas pracy silnika ze • Założyć pasek zębaty ustawiając naprzeciw
strzałkami na jego zewnętrznej powierzchni. siebie znaki ustawcze na kołach zębatych wału
• Sprawdzić prawidłowość ustawienia elemen- rozrządu i pompy wtryskowej z odpowiednimi
tów silnika, tzn.: znakami na pasku (rys. 2.6). Strzałka na ze-
— czy bezbarwny znak ustawczy na kole pa- wnętrznej powierzchni paska powinna być skie-
sowym wału korbowego (1, patrz rys. 2.2) rowana w stronę silnika.
znajduje się naprzeciw znaku na przedniej ścia- • W silniku CD20E zamocować pompę podci-
nie kadłuba; śnienia.
— czy znak na kole zębatym wału rozrządu (po • Poluzować nakrętkę rolki napinacza, aby jego
stronie koła zamachowego) znajduje się w poło- sprężyna mogła docisnąć rolkę do paska i na-
żeniu „godziny 1" (w silniku CD20) lub „godziny ciągnąć pasek.
12" (w silniku CD20E); • Wykonać dwa pełne obroty wałem korbowym
— czy znak na kole zębatym pompy wtryskowej w kierunku ruchu wskazówek zegara i po osią-
znajduje się w położeniu „godziny 1". gnięciu położenia ustawczego sprawdzić prawi-
Uwaga. Jeśli z silnika wymontowywano pompę dłowość ustawienia elementów silnika według
wtryskową, do prawidłowego zamontowania koła podanych uprzednio wymagań ustawczych.
zębatego należy wykorzystać rowek na wpust • Przytrzymać wkrętakiem rolkę napinacza i do-
w jego piaście oznaczony: w silniku CD20 literą kręcić nakrętkę jego mocowania (patrz rys. 2.5).
„A", zaś w silniku CD20E literą „B" (patrz rys. 2.8). • Założyć uszczelkę i zamontować pokrywę
• Upewnić się, że powierzchnie kół zębatych paska zębatego napędu pompy wtryskowej.
i rolki napinacza współpracujące z paskiem zę- • W silniku CD20E podłączyć koniec przewodu
batym są czyste i gładkie (bez zadrapań i wyraź- cieczy chłodzącej umieszczonego pod obudo-
nych śladów zużycia). wą pompy wtryskowej.
115

114. Silnik wysokoprężny
Rys. 2.4. Obwód wtrysku paliwa
A — silnik CD20, B — silnik CD20E
1 — koło zębate pasowe pompy wtryskowej, 2 — obudowa napędu pompy wtryskowej, 3 — wsporniki pompy
wtryskowej, 4 — wpust czółenkowy, 5 — pompa wtryskowa, 6 — elastyczny przewód powrotu nadmiaru paliwa,
7 — sztywny przewód powrotu nadmiaru paliwa, 8 — zespół przewodów wtryskowych (wysokiego ciśnienia), 9 — osłona,
10 — nakrętka mocująca, 11 — uszczelka, 12 — górna obsada wtryskiwacza, 13 — podkładka regulacji ciśnienia
otwarcia wtryskiwacza, 14 — sprężyna iglicy, 15 — prowadnica iglicy, 16 — gniazdo iglicy, 17 — rozpylacz, 18 — dolna
obsada wtryskiwacza, 19 — podkładka izolacji cieplnej wtryskiwacza, 20 — wtryskiwacz z czujnikiem wzniosu iglicy
(cylindra nr 1), 22 — uchwyt do podnoszenia silnika
• W silniku CD20E podłączyć do pompy podci-
śnienia przewody podciśnienia i oleju.
• Zamontować przewód powietrza łączący ko-
lektor dolotowy z obudową filtru powietrza.
Rys. 2.5. Sposób poluzowania paska zębatego napędu Rys. 2.6. Sposób ustawienia paska zębatego napędu
rozrządu pompy wtryskowej w silniku CD20
116

115. Wymontowanie i zamontowanie pompy wtryskowej
• Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- • Odłączyć od pompy wtryskowej przewody
nej samochodu. wtryskowe oraz przewody doprowadzenia i po-
• W silniku CD20E sprawdzić poziom oleju. wrotu paliwa.
• Odkręcić nakrętkę mocowania koła zębatego
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE pompy wtryskowej, zdjąć je za pomocą odpo-
POMPY WTRYSKOWEJ wiedniego ściągacza oraz wyjąć wpust czółen-
kowy z rowka wałka pompy wtryskowej.
Wymontowanie • Odkręcić śruby mocowania pompy wtrysko-
• W wersjach wyposażonych w kodowany od- wej i zdjąć ją z silnika.
biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika
przed odłączeniem akumulatora od instalacji Zamontowanie
elektrycznej samochodu. • Ustawić pompę wtryskową na wsporniku zgod-
• Oznaczyć położenie pompy wtryskowej wzglę- nie ze znakami wykonanymi przed jej wymonto-
dem jej wspornika. waniem.
• Obrócić wał korbowy do położenia, w którym • Umieścić wpust czółenkowy w rowku wałka
bezbarwny znak ruchomy na kole pasowym pompy wtryskowej i założyć jej koło zębate umiesz-
wału korbowego (1, patrz rys. 2.2) znajdzie się czając wpust w rowku: „A" piasty koła zębatego
naprzeciw znaku stałego na kadłubie silnika silnika CD20 lub „B" — silnika CD20E (rys. 2.8).
(położenie GMP po suwie sprężania tłoka cylin- • Dokręcić właściwym momentem nakrętkę
dra nr 1). mocującą koło zębate pompy wtryskowej.
Uwaga. Wał korbowy zawsze należy obracać • Zamontować pasek zębaty napędu pompy
tylko w kierunku zgodnym z kierunkiem jego wtryskowej i wyregulować jego naciąg (patrz opis
obrotu podczas pracy silnika wykorzystując do tej operacji).
tego celu śrubę mocującą koło pasowe albo —
po podniesieniu przodu samochodu i włączeniu
4. lub 5. biegu — obracając przednie koło
w kierunku jazdy do przodu. Rys. 2.8. Znaki
montażowe koła
• W silniku CD20 założyć zaciski sprężyste na zębatego pompy
elastyczne przewody sterowania urządzenia roz- wtryskowej
ruchowego zimnego silnika, a następnie odłą- 1 — znaki ustawcze na
czyć te przewody od pompy wtryskowej. wieńcu zębatym,
2 — znaki montażowe
• Wymontować pasek zębaty napędu pompy (A — dla silnika CD20,
wtryskowej (patrz opis tej operacji). B — dla silnika CD20E)
• Odłączyć od pompy wtryskowej wszystkie
doprowadzone do niej linki, przewody elektrycz-
ne i podciśnienia (zależnie od wersji silnika).
Rys. 2.9. Rozmieszczenie śrub mocowania pompy
Rys. 2.7. Sposób ustawienia paska zębatego napędu wtryskowej
pompy wtryskowej w silniku CD20E A — silnik CD20, B — silnik CD20E
117

116. Silnik wysokoprężny
• Podłączyć przewody podciśnienia oraz linki wału korbowego znajdzie się naprzeciw znaku
i przewody elektryczne odłączone podczas wy- stałego na kadłubie silnika (tłok w cylindrze nr 1
montowania pompy wtryskowej (zależnie od w GMP po suwie sprężania — patrz rys. 2.2).
wersji silnika). Uwaga. Wał korbowy zawsze należy obracać
• Podłączyć do pompy wtryskowej przewody tylko w kierunku zgodnym z kierunkiem jego
wtryskowe oraz przewody doprowadzenia i po- obrotu podczas pracy silnika wykorzystując do
wrotu paliwa. tego celu śrubę mocującą koło pasowe albo —
• W silniku CD20 podłączyć do pompy wtrysko- po podniesieniu przodu samochodu i włączeniu
wej elastyczne przewody sterowania urządzenia 4. lub 5. biegu — obracając przednie koło
rozruchowego zimnego silnika, a następnie zdjąć w kierunku jazdy do przodu.
zaciski sprężyste z tych przewodów oraz spraw- • Odkręcić gwintowany korek otworu kontrolne-
dzić poziom cieczy chłodzącej silnik. go, znajdujący się w środku głowiocy rozdziela-
• Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- cza pompy wtryskowej.
nej samochodu. • Umieścić na jego miejscu komparator wypo-
sażony w specjalną końcówkę do ustawiania
Ustawianie pompy wtryskowej pompy wtryskowej (przyrząd KV 11229350) —
• Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz- patrz rysunek 2.11.
nej samochodu. • Upewnić się, że śruby mocujące pompę wtry-
• Odłączyć od pompy wtryskowej wszystkie skową są poluzowane.
doprowadzone do niej linki, przewody podci- • Ustawić komparator tak, aby jego wskazów-
śnienia oraz przewody elektryczne (zależnie do ka znajdowała się w położeniu między 1 mm
wersji silnika). i 2 mm.
• Odłączyć od pompy wtryskowej przewody • Obrócić wał korbowy w kierunku przeciwnym
doprowadzenia i powrotu paliwa oraz przewody do ruchu wskazówek zegara o kąt 20° do 25°
wtryskowe. W silniku CD20 wyłączyć urządzenie (silnik CD20) lub 100° (silnik CD20E) i w tym
rozruchowe zimnego silnika wkładając podkładkę położeniu ustawić wskazówkę komparatora na
o grubości 15 mm między zderzak tego urządze- 0 mm.
nia i jego dźwignię (patrz rys. 2.10). • Obracać powoli wał korbowy w kierunku zgod-
• Obrócić wał korbowy do położenia, w którym nym z ruchem wskazówek zegara doprowadza-
bezbarwny znak ruchomy na kole pasowym jąc do ustawienia naprzeciw siebie żółtego zna-
ku ruchomego na kole pasowym wału korbowe-
go (2, patrz rys. 2.2) ze znakiem nieruchomym
na kadłubie silnika.
• Obracać ostrożnie pompę wtryskową odchy-
lając ją od kadłuba silnika (przyspieszanie wtry-
sku) lub przybliżając do niego (opóźnianie wtry-
sku), aż komparator wskaże wymaganą wartość
przesunięcia tłokorozdzielacza pompy wtrysko-
wej (patrz dane w podrozdz. 2.1).
• Dokręcić właściwym momentem śruby mocu-
jące pompę wtryskową.
Sprawdzanie ustawienia pompy wtryskowej
Rys. 2.10. Zamontowanie pompy wtryskowej
Ustawianie naprzeciw siebie znaków ustawczych, następnie
• Obrócić wał korbowy w kierunku zgodnym
wyłączanie urządzenia rozruchowego zimnego silnika za z ruchem wskazówek zegara doprowadzając do
pomocą podkładki o grubości 15 mm (tylko w silniku CD20) ustawienia naprzeciw siebie bezbarwnego zna-
Rys. 2.11. Ustawianie pompy wtryskowej
z pomocą komparatora wyposażonego
w specjalną końcówkę (przyrząd KV11229350)
118

117. Ustawianie i regulacja pompy wtryskowej
• Podłączyć do pompy wtryskowej wszystkie
odłączone przewody podciśnienia, linki i prze-
wody elektryczne (zależnie od wersji silnika).
• Podłączyć do pompy wtryskowej przewody
wtryskowe oraz przewody doprowadzenia i po-
wrotu paliwa.
• Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz-
nej samochodu.
• Jeśli do obracania wału korbowego wykorzy-
stywano obracanie jednego z kół przednich,
opuścić samochód i ustawić dźwignię zmiany
biegów w położeniu neutralnym.
• Odpowietrzyć układ zasilania paliwem (patrz
rys. 2.12).
• W silniku CD20 sprawdzić parametry regula-
cyjne pompy wtryskowej (patrz dalszy opis).
Rys. 2.72. Odpowietrzanie układu zasilania REGULACJA POMPY WTRYSKOWEJ
i odwadnianie filtru paliwa SILNIKA CD20
Odpowietrzanie: usunąć powietrze z układu zasilania
naciskając przycisk ręcznej pompy (1) paliwa, aż zacznie Regulacja prędkości obrotowej biegu
stawiać silny opór. Uruchomić silnik i w dalszym ciągu jałowego
naciskać przycisk, aż silnik zacznie pracować regularnie
z prędkością obrotową biegu jałowego. Zatrzymać silnik • Uruchomić silnik i po nagrzaniu do normalnej
i uruchomić go ponownie, aby sprawdzić skuteczność temperatury pracy zmierzyć prędkość obrotową
odpowietrzenia układu zasilania. biegu jałowego.
Odwadnianie filtru: w celu usunięcia wody zgromadzonej • W razie uzyskania niewłaściwej wartości pręd-
w odstojniku filtru paliwa należy otworzyć kurek (2)
i pozwolić na spłynięcie (do podstawionego naczynia) kości obrotowej biegu jałowego poluzować prze-
zgromadzonej w odstojniku wody i paliwa zmieszanego ciwnakrętkę śruby (1, rys. 2.13) regulacji pręd-
z wodą. kości obrotowej biegu jałowego i obracać tę
śrubę w odpowiednim kierunku aż do uzyskania
właściwej wartości prędkości obrotowej biegu
ku ruchomego na kole pasowym wału korbowe- jałowego.
go (1, patrz rys. 2.2) ze znakiem nieruchomym • Dokręcić przeciwnakrętkę śruby regulacji pręd-
na kadłubie silnika (tłok w cylindrze nr 1 w GMP kości obrotowej biegu jałowego.
po suwie sprężania). • Sprawdzić i w razie potrzeby wyregulować
• Obrócić wał korbowy w kierunku przeciwnym maksymalną prędkość obrotową silnika bez
do ruchu wskazówek zegara o kąt 20° do 25° obciążenia (patrz dalszy opis).
(silnik CD20) lub 100° (silnik CD20E) i w tym
położeniu ustawić wskazówkę komparatora na Regulacja maksymalnej prędkości obrotowej
0 mm. silnika bez obciążenia
• Obracać powoli wał korbowy w kierunku zgod- • Uruchomić silnik i nagrzać go na biegu jało-
nym z ruchem wskazówek zegara doprowadza- wym do normalnej temperatury pracy.
jąc do ustawienia naprzeciw siebie żółtego zna- • Nacisnąć pedał przyspieszenia do oporu
ku ruchomego na kole pasowym wału korbowe- i zmierzyć prędkość obrotową silnika.
go (2, patrz rys. 2.2) ze znakiem nieruchomym Uwaga. Z maksymalną prędkością obrotową
na kadłubie silnika. silnik nie powinien pracować dłużej niż 5 se-
• W tym położeniu wskazówka komparatora kund, gdyż grozi to poważnym jego uszkodze-
powinna wskazywać właściwą wartość przesu- niem.
nięcia tłokorozdzielacza pompy wtryskowej po- • Jeśli maksymalna prędkość obrotowa silnika
daną w podrozdziale 2.1. W razie uzyskania jest niewłaściwa, należy zdjąć kołpak ochronny
niewłaściwej wartości wskazania komparatora ze śruby (2, rys. 2.13) regulacji maksymalnej
należy powtórnie ustawić pompę wtryskową prędkości obrotowej.
(patrz poprzedni opis). • Odkręcić przeciwnakrętkę śruby (2) i obracać
• Wymontować komparator wraz ze specjalną tę śrubę aż do uzyskania właściwej wartości
końcówką z pompy wtryskowej. maksymalnej prędkości obrotowej silnika bez
• Założyć nową uszczelkę i wkręcić gwintowa- obciążenia.
ny korek w otwór kontrolny pompy wtryskowej. • Dokręcić przeciwnakrętkę śruby (2) i założyć
• W silniku CD20 wyjąć podkładkę o grubości kołpak ochronny.
15 mm, która służyła do wyłączenia urządzenia Uwaga. Kołpak spełnia rolę zabezpieczenia.
rozruchowego zimnego silnika. Nowy kołpak ochronny może założyć wyłącznie
119

118. Silnik wysokoprężny
Rys. 2.13. Elementy regulacji pompy wtryskowej
silnika CD20
1 — śruba regulacji prędkości obrotowej biegu
jałowego, 2 — śruba regulacji maksymalnej
prędkości obrotowej, 3 — śruba amortyzatora
dźwigni przyspieszenia, 4 — śruba maksymalnego
dawkowania paliwa (nie regulować!)
stacja obsługi upoważniona do przeprowadza- • Zwiększyć prędkość obrotową silnika od pręd-
nia regulacji aparatury wtryskowej. kości biegu jałowego do maksymalnej prędko-
ści obrotowej naciskając powoli ręką na dźwi-
Regulacja amortyzatora dźwigni gnię przyspieszenia pompy wtryskowej aż do
przyspieszenia oporu i następnie zwolnić dźwignię przyspie-
• Sprawdzić na całej długości skoku, czy amor- szenia.
tyzator dźwigni przyspieszenia się nie zacina i w • Zmierzyć prędkość obrotową silnika, gdy
razie stwierdzenia zacinania się wymienić amor- amortyzator nie będzie już stykał się ze śru-
tyzator dźwigni przyspieszenia. bą (3).
• Uruchomić silnik i nagrzać go na biegu jało- • W razie uzyskania niewłaściwej wartości polu-
wym do normalnej temperatury pracy. zować przeciwnakrętkę śruby (3) i obracać śru-
bę (3) w odpowiednim kierunku aż do osiągnię-
cia prawidłowej wartości prędkości obrotowej.
• Dokręcić przeciwnakrętkę śruby (3).
STEROWANIE SILNIKA CD20
ZASILANIE ELEKTRYCZNE
Elektroniczne urządzenie sterujące silnika jest ,
stale zasilane przez jego styk „38" i chronione j
bezpiecznikiem nr 41 (7,5 A) umieszczonym |
w skrzynce bezpieczników nr 1 w przedziale
silnika.
Po włączeniu kluczyka w wyłączniku zapłonu
napięcie akumulatora jest przekazywane do sty-
ków „25" i „37" urządzenia sterującego oraz do
elektrozaworu zatrzymania silnika (styk „7" sza-
rego złącza 4-stykowego pompy wtryskowej)
chronionego bezpiecznikiem nr 25 (10 A) ujniesz-
czonym w skrzynce bezpieczników we wnętrzu
Rys. 2.14. Schemat podgrzewacza paliwa nadwozia. Sygnał czujnika obecności kluczyka
(wyposażenie niektórych wersji)
A — temperatura paliwa powyżej 30°C, B — temperatura w wyłączniku zapłonu, przekazany do styku „30"
paliwa poniżej 30°C urządzenia sterującego, a następnie włączenie
I — zbiornik paliwa, 2 — filtr paliwa, 3 — pompa zapłonu powoduje, że elektroniczne urządzenie
wtryskowa, 4 — wtryskiwacz, 5 — regulator zwrotnego sterujące łączy z masą swój styk „106". Zamyka
przepływu paliwa, 6 — przepływ paliwa do zbiornika, to obwód mocy przekaźnika zasilania świec
7 — dopływ paliwa z pompy wtryskowej, 8 — zawór
zwrotny, 9 — wkład filtru paliwa, 10 — pływak, żarowych przez czas zależny od temperatury
I1 — zawór jednokierunkowy cieczy chłodzącej.
120

119. Sterowanie silnika CD20
Rys. 2.15. Schemat elektronicznego
sterowania silnika CD20
I — akumulator, 2 — czujnik obecności
kluczyka w wyłączniku zapłonu,
3 — wyłącznik zapłonu, 4 — lampka
kontrolna świec żarowych,
5 — elektroniczne urządzenie sterujące,
6 — przekaźnik włączenia świec
żarowych, 7 — świece żarowe,
8 — czujnik prędkości pojazdu,
9 — pompa wtryskowa, 10 — czujnik
prędkości obrotowej silnika,
II — elektrozawór zmiany kąta
wyprzedzenia wtrysku, 12 — pedał
przyspieszenia, 13 — czujnik temperatury
cieczy chłodzącej
9 10 12
Fusibles — bezpieczniki
Rys. 2.76. Rozmieszczenie elementów sterowania w przedziale silnika CD20
1 _ przekaźnik klimatyzacji, 2 — przekaźnik wentylatora chłodnicy (1. prędkość obrotowa), 3 — przekaźnik wentylatora
chłodnicy (2. prędkość obrotowa), 4 — przekaźnik wentylatorów chłodnicy (2. prędkość obrotowa), 5 — włącznik
ciśnieniowy czynnika chłodniczego klimatyzacji, 6 — przekaźnik świec żarowych, 7 — czujnik prędkości pojazdu,
8 — elektrozawór zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 9 — elektrozawór zatrzymania silnika (zawór STOP),
10 — elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku, 11 — czujnik prędkości obrotowej silnika, 12 — czujnik
temperatury cieczy chłodzącej
121

120. Silnik wysokoprężny
Sygnał włączania rozrusznika elektroniczne urzą- • Przed rozpoczęciem spawania elektryczne-
dzenie sterujące silnika otrzymuje za pośrednic- go elementów nadwozia należy obowiązkowo
twem swego styku „28" chronionego bezpiecz- odłączyć elektroniczne urządzenie sterujące
nikiem nr 26 (7,5 A) umieszczonym w skrzynce silnika.
bezpieczników we wnętrzu nadwozia. • Samochód nie może przebywać w kabinie
W wersjach z klimatyzacją podczas pracy silnika lakierniczej w temperaturze 80°C dłużej niż 20
z prędkością obrotową biegu jałowego elektro- minut.
niczne urządzenie sterujące łączy swój styk „8", • Podczas sprawdzania ciśnienia sprężania w cy-
chroniony bezpiecznikiem nr 6 (7,5 A), z masą. lindrach silnika elektrozawór zatrzymania silnika
Powoduje to zasilanie obwodu sterowania prze- musi być wyłączony (szare złącze 4-stykowe
kaźnika klimatyzacji, który umożliwia włączenie pompy wtryskowej).
sprężarki i jednocześnie zasila elektrozawór • Należy unikać wywoływania łuku elektrycz-
zwiększonej prędkości biegu jałowego, chronio- nego podczas wszelkich czynności związa-
ny bezpiecznikiem nr 30 (7,5 A). nych z elementami instalacji elektrycznej sa-
mochodu.
• Podczas pomiarów należy unikać podłącza-
DIAGNOSTYKA STEROWANIA nia końcówek pomiarowych przyrządu bezpo-
SILNIKA CD20 średnio do styków złącza wielostykowego elek-
Procedura diagnostyczna, jak również opisane tronicznego urządzenia sterującego. Zaleca się
dalej sposoby sprawdzania, dotyczą tylko samo- odsunięcie osłony z tworzywa sztucznego
chodów, którym jest poświęcone niniejsze opra- umieszczonej z tyłu złącza wielostykowego
cowanie (patrz tablica identyfikacyjna). Według i podłączenie końcówek bezpośrednio do koń-
posiadanych informacji są one zgodne z ich ców odpowiednich przewodów elektrycznych
specyfikacjami oryginalnymi. wiązki.
Przedstawione dalej parametry elektryczne ele- • Przy wszelkich czynnościach dotyczących
mentów wchodzących w skład systemu stero- złączy przewodów należy sprawdzać stan ich
wania silnika są wynikiem pomiarów wykona- styków, obecność uszczelki oraz skuteczność
nych klasycznym multimetrem wzbogaconym działania zatrzasku złącza.
o funkcje specyficzne dla zastosowań samo- • Podczas pomiarów rezystancji wewnętrznej
chodowych (obrotomierz, pomiar czasu wtrysku omawianych elementów akumulator powinien
paliwa, sygnałów sondy lambda itd.). Prawidło- być odłączony od instalacji elektrycznej samo-
we przeprowadzenie diagnostyki wymaga dys- chodu.
ponowania przyrządem o parametrach co naj- • W samochodach wyposażonych w kodowany
mniej równorzędnych. radioodbiornik przed odłączeniem akumulatora
należy zanotować kod radioodbiornika.
Wykorzystanie procedury diagnostycznej
Przed rozpoczęciem procedury diagnostycznej Warunki wstępne
należy koniecznie sprawdzić spełnienie warun- • Sprawdzić, czy w zbiorniku samochodu
ków wstępnych podanych dalej oraz uwzględ- znajduje się dostateczna ilość właściwego
nienie następujących zaleceń. paliwa.
• Parametry elektryczne podane bez tolerancji • Sprawdzić stan techniczny i sprawność:
są wynikiem pomiarów wykonanych w konkret- — obwodu rozruchu (akumulatora, przewodów
nym samochodzie. Ich interpretacja powinna i rozrusznika);
uwzględniać istniejące zawsze rozrzuty produk- — filtru paliwa oraz prawidłowość jego mon-
cyjne. tażu;
• Korzystanie z podanych procedur wymaga — obwodu świec żarowych;
wcześniejszego poznania działania systemu — obwodu recyrkulacji spalin (drożność ele-
sterowania silnika (patrz odpowiedni opis mentów, szczelność połączeń);
w rozdz. 2.1). — układu wylotowego (szczelność elementów
• Procedura diagnostyczna powinna zawsze i ich połączeń, drożność elementów);
rozpoczynać się od analizy objawów niespraw- — przewodów odprowadzenia par oleju (czy są
ności. szczelne i drożne);
— linki pedału przyspieszenia (maksymalny skok
Zalecenia pedału przyspieszenia powinien zapewniać ruch
• Podczas pracy silnika nie wolno odłączać dźwigni pompy wtryskowej od zderzaka do zde-
akumulatora ani elektronicznego urządzenia ste- rzaka i powrót do położenia początkowego po
rującego silnika. zwolnieniu pedału);
• Podczas ładowania z wykorzystaniem obcego — silnika jako całości pod względem mecha-
źródła zasilania akumulator powinien być odłą- nicznym (ciśnienie sprężania, luz zaworów, usta-
czony od instalacji elektrycznej samochodu. wienie rozrządu itd.).
122

121. Sterowanie silnika CD20
101 102 103104
105 106 107 108 1 0 1 1 12 13 14
O 15 16 17 18 20 21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40
Rys. 2.17. Identyfikacja styków złącza elektronicznego urządzenia sterującego silnika CD20
(widok od tyłu)
Procedura diagnostyczna
Uwaga. Jeśli pomimo wykonania podanej da-
lej procedury nie wykryje się przyczyny nie-
sprawności, a objawy niesprawności będą nadal
występowały, wtedy w ostatniej kolejności na-
leży wymienić elektroniczne urządzenie sterują-
ce silnika.
Sprawdzanie zasilania elektrycznego
systemu sterowania silnika
Sprawdzenie to polega na ocenie prawidłowości Rys. 2.18. Miejsce umieszczenia elektronicznego
zasilania elektrycznego systemu sterowania sil- urządzenia sterującego silnika pod tablicą rozdzielczą
Dostęp do elektronicznego urządzenia sterującego
nika i powinno być wykonywane przy podłączo-
uzyskuje się po zdjęciu w dolnej części zespołu
nych wszystkich złączach (w tym także wielosty- ogrzewania podzespołu rozdzielającego powietrze
kowym złączu elektronicznego urządzenia steru- i przewodu kierującego powietrze na podłogę oraz po
jącego silnika). zdjęciu pokrywy tego urządzenia
Nr Warunki Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu pomiaru stykami właściwa niesprawności
Zapłon wyłączony „38" złącza urządzenia sterującego Napięcie • Wiązka przewodów między akumulatorem
i masa akumulatora i stykiem „38" złącza urządzenia sterującego.
• Bezpiecznik nr 41 (7,5 A) w skrzynce bez-
pieczników w przedziale silnika.
• Skrzynka bezpieczników w przedziale silnika
„1" złącza przekaźnika świec żaro- • Przewody między stykiem „1" złącza prze-
wych (po lewej stronie przedziału kaźnika świec żarowych i akumulatorem.
silnika) i masa • Patrz test 1/1
„2" złącza przekaźnika świec żaro- • Przekaźnik świec żarowych
wych i masa
„106" złącza urządzenia sterujące- • Przewód między stykiem „2" złącza prze-
go i masa kaźnika świec żarowych i „106" złącza urzą-
dzenia sterującego
„3" złącza przekaźnika świec żaro- • Wiązka przewodów między akumulatorem
wych i masa i stykiem „3" złącza przekaźnika świec żarowych.
• Bezpiecznik (75 A) w skrzynce bezpieczni-
ków w przedziale silnika.
• Skrzynka bezpieczników w przedziale silnika
, 1 " złącza wyłącznika zapłonu • Wiązka przewodów między akumulatorem
masa i stykiem „1" złącza wyłącznika zapłonu.
• Bezpiecznik „i" (30 A) w skrzynce bezpiecz-
ników w przedziale silnika.
• Skrzynka bezpieczników w przedziale sil-
nika
„3" złącza przekaźnika klimatyzacji • Wiązka przewodów między akumulatorem
(skrzynka przekaźników w prze- i stykiem „3" złącza przekaźnika klimatyzacji.
dziale silnika) • Bezpiecznik nr 30 (7,5 A) w skrzynce bez-
pieczników w przedziale silnika.
• Bezpiecznik dużej mocy „g" (75 A) w skrzyn-
ce bezpieczników w przedziale silnika.
• Skrzynka bezpieczników w przedziale sil-
nika
123

122. Silnik wysokoprężny
Nr Warunki Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu pomiaru stykami właściwa niesprawności
Zapłon wyłączony „ 1 " złącza czujnika obecności klu- Napięcie • Wiązka przewodów między akumulatorem
czyka w wyłączniku zapłonu i masa akumulatora i stykiem „ 1 " złącza czujnika obecności klu-
czyka w wyłączniku zapłonu.
• Bezpiecznik nr 24 (7,5 A) w skrzynce bez-
pieczników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nad
wozia
1/9 Zapłon włączony „2" i '3" złącza wyłącznika zapłonu » Wyłącznik zapłonu
i masa (kluczyk w położeniu „ACC",
następnie „ON")
„25" i „37" złącza urządzenia ste- • Wiązka przewodów między wyłącznikiem
rującego oraz masa zapłonu i stykami „25" oraz „37" złącza urzą-
dzenia sterującego.
• Bezpiecznik nr 25 (10 A) w skrzynce bez-
pieczników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nad-
wozia
„2" złącza czujnika obecności • Czujnik obecności kluczyka w wyłączniku
kluczyka w wyłączniku zapłonu zapłonu
i masa
1/12 „30" złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykiem „2" złącza czuj
i masa nika obecności kluczyka w wyłączniku za-
płonu i stykiem „30" złącza urządzenia ste-
rującego
„7" złącza (4-stykowe szare) pom- • Wiązka przewodów między wyłącznikiem
py wtryskowej (elektrozawór STOP) zapłonu i elektrozaworem STOR
i masa • Bezpiecznik nr 25 (10 A) w skrzynce bez-
pieczników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nad-
wozia
Pomiary podczas „5" złącza przekaźnika świec żaro- • Przekaźnik świec żarowych
działania wyłączni- wych i masa
ka czasowego
Między szyną zasilania świec żaro- • Przewody między szyną zasilania świec ża-
wych i masą rowych i stykiem „5" złącza przekaźnika świec
żarowych
„106" złącza urządzenia sterujące- Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika
go i masa 0V
1/17 Pomiary podczas ,6" złącza wyłącznika zapłonu Napięcie • Wyłącznik zapłonu
rozruchu silnika masa (kluczyk w położeniu akumulatora
.ST")
„28" złącza urządzenia sterującego • Wiązka przewodów między stykiem „28" złą-
i masa cza urządzenia sterującego oraz stykiem „5"
złącza wyłącznika zapłonu.
• Bezpiecznik nr 25 (7,5 A) w skrzynce bez-
pieczników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nad-
wozia
Pomiar podczas „ 1 " złącza przekaźnika klimatyzacji - Wiązka przewodów między wyłącznikiem
pracy silnika z wy- (skrzynka przekaźników w prze- zapłonu i stykiem „ 1 " złącza przekaźnika kli-
łączonym wyłączni- dziale silnika) i masa matyzacji.
kiem klimatyzacji • Bezpiecznik nr 6 (7,5 A) w skrzynce bez-
pieczników w przedziale silnika. •
• Skrzynka bezpieczników w przedziale silni-
ka
„2" złącza przekaźnika klimatyzacji • Przekaźnik klimatyzacji
masa
,8" złącza urządzenia sterującego • Wiązka przewodów między przekaźni-
masa kiem klimatyzacji i urządzeniem sterującym
silnika.
• Włącznik ciśnieniowy obwodu czynnika
chłodniczego klimatyzacji
124

123. Sterowanie silnika CD20
Nr Warunki Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu pomiaru stykami właściwa niesprawności
1/22 Pomiary podczas „5" złącza przekaźnika klimatyzacji Napięcie • Przekaźnik klimatyzacji
pracy silnika na bie- (skrzynka przekaźników w prze- akumulatora
gu jałowym z włą- dziale silnika) i masa
czonym wyłączni-
1/23 kiemklimatyzacji „ 1 " złącza regulatora zwiększonej • Przewód między stykiem „ 1 " złącza regula-
prędkości obrotowej biegu jałowe- tora zwiększonej prędkości obrotowej biegu
go i masa jałowego oraz stykiem „5" złącza przekaźnika
klimatyzacji
Sprawdzanie czujników, urządzeń tronicznego urządzenia sterującego silnika lub,
wykonawczych i wiązek przewodów jeśli wymaganie takie podano w tabeli, po
Sprawdzenie to polega na ocenie stanu urzą- odłączeniu złącza wielostykowego od elektro-
dzeń zewnętrznych względem elektronicznego nicznego urządzenia sterującego. Podczas po-
urządzenia sterującego silnika i powinno być miarów złącza przewodów elementów spraw-
wykonywane po podłączeniu przyrządu pomia- dzanych nie powinny być odłączane.
rowego do styków złącza wielostykowego elek-
Nr Element Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności
2/1 Czujnik prędkości obro- „17" oraz „23" i „36" złącza urzą- Rezystancja • Czujnik prędkości obrotowej silnika.
towej silnika dzenia sterującego 1,6 ii • Przewód między stykiem „4" złącza czujni-
ka prędkości obrotowej oraz stykami „23"
i „36" złącza urządzenia sterującego.
• Przewód między stykiem „5" złącza czujni-
ka oraz stykiem „17" złącza urządzenia steru-
jącego
2/2 Czujnik temperatury cie- „15" oraz „23" i „38" złącza urzą- Patrz dane • Czujnik temperatury cieczy chłodzącej.
czy chłodzącej dzenia sterującego w rozdz. 2.1 • Przewód między stykiem „ 1 " złącza czujni-
ka temperatury cieczy chłodzącej i stykiem
„15" złącza urządzenia sterującego.
• Przewód między stykiem „2" złącza czuj-
nika temperatury cieczy chłodzącej oraz sty-
kami „23" i „36" złącza urządzenia sterujące-
go
2/3 Elektrozawór korekcji „108' złącza urządzenia sterujące- Rezystancja • Elektrozawór korekcji wyprzedzenia wrysku
wyprzedzenia wtrysku go i obudowa elektrozaworu 10Q paliwa.
paliwa • Wiązka przewodów
Obudowa elektrozaworu i masa Rezystancja • Punkt masy elektrozaworu i pompy wtry-
maks. skowej
0,5 Q
2/4 Elektrozawór zwię- „ 1 " i '2" złącza regulatora zwiększo- Rezystancja • Elektrozawór zwiększonej prędkości obro-
kszonej prędkości obro- nej prędkości obrotowej biegu ja- 39 Q towej biegu jałowego
towej biegu jałowego łowego
(wersje z klimatyzacją)
„2" złącza regulatora zwiększonej Rezystancja • Przewód między stykiem „2" złącza regula-
prędkości obrotowej biegu jałowe- maks. tora zwiększonej prędkości obrotowej biegu
go i masa 0,5 n jałowego i masą
2/5 Czujnik obecności klu- „ 1 " i „2" złącza czujnika obecności Bez kluczyka: • Czujnik obecności kluczyka w wyłączniku
czyka w wyłączniku za- kluczyka w wyłączniku zapłonu rezystancja zapłonu
płonu nieskończenie
wielka.
Z kluczykiem:
rezystancja
maks. 0,5 Cl
2/6 Czujnik prędkości po- „ 1 " i „2" złącza czujnika prędkości Rezystancja • Czujnik prędkości pojazdu
jazdu pojazdu 250 i i
2/7 Masa elektronicznego „26", „39", „101" i „105" złącza Rezystancja • Przewody między stykami „26", „39", „101"
urządzenia sterującego urządzenia sterującego oraz masa maks. 0,5 fl i „105" złącza urządzenia sterującego oraz
silnika punktami masy
125

124. f
25
Rys. 2.19. Schemat połączeń elektrycznych elektronicznego urządzenia sterującego silnika CD20
1 _ akumulator, 2 — wyłącznik zapłonu, 3 — czujnik obecności kluczyka w wyłączniku zapłonu, 4 — przekaźnik świec żarowych, 5 — świece żarowe, 6 — przekaźnik
wentylatorów chłodnicy (1. prędkość obrotowa), 7 — przekaźnik wentylatorów chłodnicy (2. prędkość obrotowa), 8 — wentylatory chłodnicy, 9 — elektroniczne urządzenie
sterujące silnika, 10 — (+) zasilania po włączeniu zapłonu lub rozrusznika, 11 — (+) zasilania po włączeniu zasilania elementów osprzętu lub (+) zasilania po włączeniu
zapłonu, 12 — (+) zasilania stałego, 13 — lampka kontrolna świec żarowych, 14 — prędkościomierz, 15 — czujnik prędkości pojazdu, 16 — pompa wtryskowa,
17 _ elektrozawór zatrzymania silnika (zawór STOP), 18 — elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku paliwa, 19 — czujnik prędkości obrotowej silnika, 20 — czujnik
temperatury cieczy chłodząpej, 21 — włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego klimatyzacji, 22 — elektrozawór zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 23 — do
obrotomierza, 24 — zespół sterowania ogrzewania wnętrza samochodu, 25 — czujnik parownika, 26 — do sprężarki klimatyzacji, 27 — zespół sterowania przewietrzania
wnętrza samochodu, 28 — wyłącznik klimatyzacji, 29 — przekaźnik klimatyzacji
FUSIBLES — bezpieczniki

125. Sterowanie silnika CD20
Sprawdzanie zasilania elektrycznego złącza wielostykowego urządzenia sterującego
czujników pasywnych oraz sygnałów silnika, a złącze to powinno być podłączone do
wytwarzanych przez czujniki aktywne urządzenia sterującego. Ze względów praktycz-
Sprawdzenie to polega na ocenie prawidłowości nych zaleca się wykorzystanie przy sprawdzaniu
zasilania elektrycznego lub sygnałów czujników. płytki zaciskowej włączonej szeregowo między
Pomiary powinny być wykonywane na stykach urządzenie sterujące i jego złącze wielostykowe.
Nr Element Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności
Sprawdzenie zasilania lub przekazywanego sygnału (zapłon włączony)
3/1 Czujnik temperatury cie- „15" oraz „23" i „36" Napięcie 5 V • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika
czy chłodzącej
Sprawdzenie zasilania lub przekazywanego sygnału (s nik pracuje)
3/2 Czujnik prędkości obro- „17" oraz „23" i „36" Wahania napię- • Czujnik prędkości obrotowej silnika
towej silnika cia od 0 do 5 V
o częstotliwości
zależnej od pręd-
kości obrotowej
silnika
3/3 Czujnik prędkości po- „ 1 " i „2" złącza czujnika prędkości Wahania napię- • Czujnik prędkości pojazdu
jazdu pojazdu cia od 0 do 5 V
o częstotliwości
zależnej od pręd-
kości pojazdu
3/4 Elektrozawór korekcji „6" złącza (4-stykowe szare) elek- Napięcie 12 V * Elektroniczne urządzenie sterujące silnika
wyprzedzenia wtrysku trozaworu korekcji wyprzedzenia
paliwa (silnik zimny) wtrysku paliwa i masa
STEROWANIE SILNIKA CD20E tację przekaźnika świec żarowych, które są zasi-
lane przez czas zależny od temperatury cieczy
ZASILANIE ELEKTRYCZNE chłodzącej silnik.
Elektroniczne urządzenie sterujące silnika jest Elektroniczne urządzenie sterujące silnika otrzy-
stale zasilane przez jego styk „70" i chronione muje sygnał o zamiarze uruchomienia silnika
bezpiecznikiem nr 41 (7,5 A) umieszczonym przez swój styk „20", chroniony bezpiecznikiem
w skrzynce bezpieczników nr 1 w przedziale nr 26 (10 A) w skrzynce bezpieczników we
silnika. wnętrzu nadwozia.
Po włączeniu kluczyka w wyłączniku zapłonu W wersjach wyposażonych w klimatyzację elek-
napięcie akumulatora jest doprowadzane do troniczne urządzenie sterujące silnika decyduje
chronionego bezpiecznikiem nr 25 (10 A), przez swój styk „15" o włączeniu za pośrednic-
w skrzynce bezpieczników we wnętrzu nadwo- twem przekaźnika klimatyzacji sprzęgła elektro-
zia, styku „38" elektronicznego urządzenia ste- magnetycznego i uruchomieniu sprężarki kli-
rującego silnika oraz do elektrozaworu zmiany matyzacji. Uwzględniane są przy tym sygnały
kąta wyprzedzenia wtrysku paliwa. Elektronicz- włącznika ciśnieniowego czynnika chłodnicze-
ne urządzenie sterujące silnika łączy z masą go klimatyzacji oraz sygnały warunków pracy
swój styk „4", co powoduje zamknięcie podwój- silnika.
nego obwodu mocy przekaźnika głównego.
Komutacja tych dwóch obwodów zapewnia DIAGNOSTYKA STEROWANIA
zasilanie styków „56", „61", „116" i „117" SILNIKA CD20E
elektronicznego urządzenia sterującego silnika Procedura diagnostyczna, jak również opisane
oraz styku „2" czujnika położenia pedału przy- dalej sposoby sprawdzania, dotyczą tylko samo-
spieszenia. chodów, którym jest poświęcone niniejsze opra-
W tym samym czasie są zasilane dwa elektroza- cowanie (patrz tablica identyfikacyjna). Według
wory recyrkulacji spalin i elektrozawór przepust- posiadanych informacji są one zgodne z ich
nicy, chronione bezpiecznikiem nr 16 (10 A) specyfikacjami oryginalnymi.
umieszczonym w skrzynce bezpieczników we Przedstawione dalej parametry elektryczne ele-
wnętrzu nadwozia. mentów wchodzących w skład systemu stero-
Połączenie z masą styku „111" elektronicznego wania silnika są wynikiem pomiarów wykona-
urządzenia sterującego silnika powoduje komu- nych klasycznym multimetrem wzbogaconym
127

126. Silnik wysokoprężny
Rys. 2.20. Schemat elektronicznego sterowania silnika CD20E
1 — akumulator, 2 — wyłącznik zapłonu, 3 — lampka kontrolna sterowania silnika, 4 — lampka kontrolna świec
żarowych, 5 — czujnik obecności wody w odstojniku filtru paliwa, 6 — elektroniczne urządzenie sterujące silnika,
7 — wyłącznik klimatyzacji, 8 — czujnik położenia pedału przyspieszenia, 9 — stycznik położenia pedału przyspieszenia,
10 — stycznik przyspieszenia, 11 — czujnik położenia dźwigni zmiany biegów, 12 — czujnik prędkości pojazdu,
13 — wentylatory chłodnicy, 14 — pompa wtryskowa, 15 — rezystancja kalibracji pompy wtryskowej, 16 — siłownik
regulacji wydatku paliwa, 17 — czujnik temperatury paliwa, 18 — czujnik położenia trzpienia regulacji dawki paliwa,
19 — elektrozawór zatrzymania silnika (elektrozawór STOP), 20 — elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku paliwa,
21 — czujnik położenia wałka pompy wtryskowej, 22 — czujnik prędkości obrotowej i położenia wału korbowego,
23 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej silnik, 24 — przekaźnik świec żarowych, 25 — czujnik wzniosu iglicy
wtryskiwacza (cylindra nr 1), 26 — świeca żarowa, 27 — do pompy podciśnienia, 28 — zawór recyrkulacji spalin,
29 — zawór przepustnicy, 30 — filtr powietrza, 31 — elektrozawór przepustnicy, 32 — drugi elektrozawór recyrkulacji
spalin, 33 — pierwszy elektrozawór recyrkulacji spalin
o funkcje specyficzne dla zastosowań samo-
chodowych (obrotomierz, pomiar czasu wtrysku
paliwa, sygnałów sondy lambda itd.). Prawidło-
we przeprowadzenie diagnostyki wymaga dys-
ponowania przyrządem o parametrach co naj-
mniej równorzędnych.
Wykorzystanie procedury diagnostycznej
Przed rozpoczęciem procedury diagnostycznej
należy koniecznie sprawdzić spełnienie warun-
ków wstępnych podanych dalej oraz uwzględ-
nienie następujących zaleceń.
• Parametry elektryczne podane bez tolerancji
są wynikiem pomiarów wykonanych w konkret-
Rys. 2.21. Usytuowanie złącza diagnostycznego nym samochodzie. Ich interpretacja powinna
128

127. Sterowanie silnika CD20E
Rys. 2.22. Rozmieszczenie elementów
sterowania silnika CD20E wewnątrz nadwozia
1 — elektroniczne urządzenie sterujące silnika,
2 — przekaźnik główny, 3 — złącze czujnika
położenia pedału przyspieszenia, 4 — czujnik
położenia pedału przyspieszenia, 5 — stycznik
pedału przyspieszenia
Dostęp do elektronicznego urządzenia
sterującego uzyskuje się po zdjęciu w dolnej
części zespołu ogrzewania podzespołu
rozdzielającego powietrze i przewodu kierującego
powietrze na podłogę oraz po zdjęciu pokrywy
tego urządzenia
uwzględniać istniejące zawsze rozrzuty produk- ków, obecność uszczelki oraz skuteczność dzia-
cyjne. łania zatrzasku złącza.
• Korzystanie z podanych procedur wymaga wcze- • Podczas pomiarów rezystancji wewnętrznej
śniejszego poznania działania systemu sterowania omawianych elementów akumulator powinien
silnika (patrz odpowiedni opis w rozdz. 2.1). być odłączony od instalacji elektrycznej samo-
• Procedura diagnostyczna powinna zawsze chodu.
rozpoczynać się od analizy objawów niespraw- • W samochodach wyposażonych w kodowany
ności. radioodbiornik przed odłączeniem akumulatora
należy zanotować kod radioodbiornika.
Zalecenia
• Podczas pracy silnika nie wolno odłączać Warunki wstępne
akumulatora ani elektronicznego urządzenia ste- • Sprawdzić, czy w zbiorniku samochodu znaj-
rującego silnika. duje się dostateczna ilość właściwego paliwa.
• Podczas ładowania z wykorzystaniem obcego • Sprawdzić stan techniczny i sprawność:
źródła zasilania akumulator powinien być odłą- — obwodu rozruchu (akumulatora, przewodów
czony od instalacji elektrycznej samochodu. i rozrusznika);
• Przed rozpoczęciem spawania elektrycznego — filtru paliwa oraz prawidłowość jego monta-
elementów nadwozia należy obowiązkowo odłą- żu;
czyć elektroniczne urządzenie sterujące silnika. — obwodu świec żarowych;
• Samochód nie może przebywać w kabinie — obwodu recyrkulacji spalin (drożność ele-
lakierniczej w temperaturze 80°C dłużej niż 20 mentów, szczelność połączeń);
minut. — układu wylotowego (szczelność elementów
• Podczas sprawdzania ciśnienia sprężania w cy- i ich połączeń, drożność elementów);
lindrach silnika elektrozawór zatrzymania silnika — przewodów odprowadzenia par oleju (czy są
musi być wyłączony (szare złącze 4-stykowe szczelne i drożne);
pompy wtryskowej). — linki pedału przyspieszenia (maksymalny skok
• Należy unikać wywoływania łuku elektrycz- pedału przyspieszenia powinien zapewniać ruch
nego podczas wszelkich czynności związa- dźwigni pompy wtryskowej od zderzaka do zde-
nych z elementami instalacji elektrycznej sa- rzaka i powrót do położenia początkowego po
mochodu. zwolnieniu pedału);
• Podczas pomiarów należy unikać podłącza- — silnika jako całości pod względem mecha-
nia końcówek pomiarowych przyrządu bezpo- nicznym (ciśnienie sprężania, luz zaworów, usta-
średnio do styków złącza wielostykowego elek- wienie rozrządu itd.).
tronicznego urządzenia sterującego. Zaleca się
odsunięcie osłony z tworzywa sztucznego Procedura diagnostyczna
umieszczonej z tyłu złącza wielostykowego Uwaga. Jeśli pomimo wykonania podanej dalej
i podłączenie końcówek bezpośrednio do koń- procedury nie wykryje się przyczyny niespraw-
ców odpowiednich przewodów elektrycznych ności, a objawy niesprawności będą nadal
wiązki. występowały, wtedy w ostatniej kolejności na-
• Przy wszelkich czynnościach dotyczących złą- leży wymienić elektroniczne urządzenie steru-
czy przewodów należy sprawdzać stan ich sty- jące silnika.
129

128. Silnik wysokoprężny
Rys. 2.23. Rozmieszczenie elementów sterowania w przedziale silnika CD20E
I — czujnik temperatury cieczy chłodzącej, 2 — rezystancja kalibracji pompy wtryskowej, 3 — czujnik położenia wałka pompy
wtryskowej, 4 — elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku, 5 — elektrozawór zatrzymania silnika (elektrozawór STOP),
6 — czujnik temperatury paliwa, czujnik położenia trzpienia regulacyjnego i siłownik regulacji wydatku paliwa, 7 — czujnik
położenia dźwigni zmiany biegów, 8 — czujnik prędkości pojazdu, 9 — zawór przepustnicy, 10 — przekaźnik świec żarowych,
II — włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego klimatyzacji, 12 — elektrozawór przepustnicy, 13 — zawór recyrkulacji spalin,
14 — drugi elektrozawór recyrkulacji spalin, 15 — pierwszy elektrozawór recyrkulacji spalin, 16 — czujnik prędkości obrotowej
i położenia wału korbowego, 17 — przekaźnik wentylatorów chłodnicy (2. prędkość obrotowa), 18 — przekaźnik wentylatorów
chłodnicy (1. prędkość obrotowa), 19 — przekaźnik klimatyzacji, 20 — czujnik wzniosu iglicy wtryskiwacza (cylindra nr 1)
Rys. 2.24. Schemat połączeń elektrycznych elektronicznego urządzenie sterującego silnika CD20E
1 — akumulator, 2 — wyłącznik zapłonu, 3 — przekaźnik główny, 4 — pierwszy elektrozawór recyrkulacji spalin, 5 — drugi
elektrozawór recyrkulacji spalin, 6 — elektrozawór przepustnicy, 7 — elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku paliwa,
8 — elektrozawór zatrzymania silnika (elektrozawór STOP), 9 — przekaźnik wentylatorów chłodnicy (1. prędkość obrotowa),
10 — przekaźnik wentylatorów chłodnicy (2. prędkość obrotowa), 11 — wentylatory chłodnicy, 12 — stycznik położenia pedału
przyspieszenia, 13 — rezystancja kalibracji pompy wtryskowej, 14 — czujnik temperatury paliwa, 15 — czujnik temperatury cieczy
chłodzącej, 16 — zespół immobilizera, 17 — elektroniczne urządzenie sterujące silnika, 18 — złącze diagnostyczne, 19 — lampka
kontrolna sterowania silnika, 20 — czujnik obecności wody w odstojniku filtru paliwa, 21 — lampka kontrolna świec żarowych,
22 — czujnik położenia wałka pompy wtryskowej, 23 — czujnik prędkości obrotowej i położenia wału korbowego, 24 — czujnik
położenia trzpienia regulacyjnego, 25 — czujnik położenia pedału przyspieszenia, 26 — czujnik wzniosy iglicy wtryskiwacza
(cylindra nr 1), 27 — siłownik regulacji wydatku paliwa, 28 — włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego klimatyzacji, 29 — do
obrotomierza, 30 — stycznik pedału przyspieszenia, 31 — czujnik położenia dźwigni zmiany biegów, 32 — prędkościomierz,
33 — czujnik prędkości pojazdu, 34 — zespół sterowania przewietrzania wnętrza samochodu, 35 — wyłącznik klimatyzacji,
36 — zespół sterowania ogrzewania wnętrza samochodu, 37 — czujnik parownika, 38 — do sprężarki klimatyzacji,
39 — przekaźnik klimatyzacji, 40 — świece żarowe, 41 — przekaźnik świec żarowych, 42 — (+) zasilania po włączeniu zapłonu
lub rozrusznika, 43 — (+) zasilania po włączeniu zasilania elementów osprzętu lub (+) zasilania po włączeniu zapłonu
Pied leve — pedał swobodny, Pied a fond — pedał wciśnięty
130

129. Sterowanie silnika CD20E
-fo 0>fHi
131

130. Silnik wysokoprężny
!20|21|22|23| ĘÓRfl |53|54|551
O |24|25l26l27lą3l
i29|30|31|32|33|
|44|45|46|57|SB|Sala?|
Rys. 2.25. Identyfikacja styków złącza elektronicznego urządzenia sterującego silnika CD20E (widok od tyłu)
Sprawdzanie zasilania elektrycznego nika i powinno być wykonywane przy podłączo-
systemu sterowania silnika nych wszystkich złączach (w tym także wielosty-
Sprawdzenie to polega na ocenie prawidłowości kowym złączu elektronicznego urządzenia steru-
zasilania elektrycznego systemu sterowania sil- jącego silnika).
Nr Warunki Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu pomiaru stykami prawidłowa niesprawności
1/1 Zapłon wyłączony „70" złącza urządzenia sterującego Napięcie • Wiązka przewodów między akumulatorei
i masa akumulatora i stykiem „70" złącza urządzenia sterującego.
• Bezpiecznik nr 41 (7,5 A) w skrzynce be;
pieczników w przedziale silnika.
• Skrzynka bezpieczników w przedziale
nika
„ 1 " złącza przekaźnika świec żaro- • Wiązka przewodów między stykiem „ 1 " złą-
wych (po lewej stronie przedziału cza przekaźnika świec żarowych i akumulato-
silnika) i masa rem.
• Jak w teście 1/1
„2" złącza przekaźnika świec żaro- • Przekaźnik świec żarowych
wych i masa
„111" złącza urządzenia sterujące- • Przewód między stykiem „2" złącza przekai
go i masa nika świec żarowych i stykiem „111" złącza urzs
dzenia sterującego
1/5 „3" złącza przekaźnika świec żaro- • Wiązka przewodów między akumulatoren
wych i masa i stykiem „3" złącza przekaźnika świec żaro
wych.
• Bezpiecznik „a" (75 A) w skrzynce bezpiea
ników w przedziale silnika.
• Skrzynka bezpieczników w przedziale silniki
„ 1 " złącza wyłącznika zapłonu • Wiązka przewodów między akumulatora
i masa i stykiem „ 1 " złącza wyłącznika zapłonu.
• Bezpiecznik „i" (30 A) w skrzynce bezpiecz
ników w przedziale silnika.
• Skrzynka bezpieczników w przedziale silnik
• Wiązka przewodów między akumulatorem
„3" złącza przekaźnika klimatyzacji i stykiem „3" złącza przekaźnika klimatyzacji.
(skrzynka przekaźników w prze- • Bezpiecznik nr 30 (75 A) w skrzynce bezpiecz-
dziale silnika) i masa ników w przedziale silnika.
• Bezpiecznik dużej mocy „ g " (75 A) w skrzyn-
ce bezpieczników w przedziale silnika.
• Skrzynka bezpieczników w przedziale silnika
„ 1 " i „6" złącza przekaźnika głów- • Wiązka przewodów między akumulatorem
nego oraz masa oraz stykiem „ 1 " i „6" złącza przekaźnika głów-
nego.
• Jak w teście 1/1
„2" złącza przekaźnika głównego • Przekaźnik główny
i masa
„4" złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykiem „2" złącza przekaź-
i masa nika głównego i stykiem „4" złącza urządzenia
sterującego
„3" złącza przekaźnika głównego • Wiązka przewodów między akumulatorem
i masa i stykiem „3" złącza przekaźnika głównego.
• Bezpiecznik nr 35 (15 A) w skrzynce bezpiecz-
ników w przedziale silnika.
• Skrzynka bezpieczników w przedziale silnika
132

131. Sterowanie silnika CD20E
Nr Warunki Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu pomiaru stykami prawidłowa niesprawności
1/12 Zapłon włączony „2" i „3" złącza wyłącznika zapłonu Napięcie • Wyłącznik zapłonu
i masa (kluczyk w położeniu „ACC", akumulatora
następnie „ON")
„38" złącza urządzenia sterującego • Wiązka przewodów między wyłącznikiem za-
masa płonu i stykiem „38" złącza urządzenia sterują-
cego.
• Bezpiecznik nr 25 (10 A) w skrzynce bezpiecz-
ników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia
„ 1 " złącza elektrozaworu korekcji • Wiązka przewodów między wyłącznikiem za-
wyprzedzenia wtrysku paliwa i masa płonu i elektrozaworem korekcji wyprzedzenia
wtrysku paliwa
• Jak w teście 1/13
„2" złącza każdego z dwóch elek- • Wiązka przewodów między wyłącznikiem za-
trozaworów recyrkulacji spalin płonu i odpowiednim elektrozaworem recyrku-
i masa lacji spalin.
• Bezpiecznik nr 16 (10 A) w skrzynce bezpiecz-
ników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia
„2" złącza elektrozaworu przepust- • Wiązka przewodów między wyłącznikiem za-
nicy i masa płonu i elektrozaworem przepustnicy.
• Bezpiecznik nr 16 (10 A) w skrzynce bezpiecz-
ników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia
„5" i „7" złącza przekaźnika głów- • Przekaźnik główny
nego oraz masa
„ 116" i „117" złącza urządzenia ste- • Wiązka przewodów między stykami „116"
rującego oraz masa i „117" złącza urządzenia sterującego oraz sty-
kiem „5" złącza przekaźnika głównego
„56" i „61" złącza urządzenia ste- • Wiązka przewodów między stykami „56"
rującego oraz „7" złącza przekaź- i „61" złącza urządzenia sterującego i stykiem
nika głównego „7" złącza przekaźnika głównego
„2" złącza (3-stykowego szarego) • Wiązka przewodów między stykiem „2" złą-
czujnika położenia pedału przy- cza czujnika położenia pedału przyspieszenia
spieszenia i masa i stykiem „7" złącza przekaźnika głównego
,4' złącza urządzenia sterującego Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika
masa 0V
„ 1 " złącza przekaźnika klimatyzacj Napięcie • Wiązka przewodów między przekaźnikiem
i masa akumulatora klimatyzacji i wyłącznikiem zapłonu.
• Bezpiecznik nr 6 (7,5 A) w skrzynce bezpiecz-
ników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwo-
Pomiary podczas- „5" złącza przekaźnika świec żaro- Napięcie • Przekaźnik świec żarowych
działania wyłącznika wych i masa akumulatora
czasowego
Między szyną zasilania świec żaro- • Wiązka przewodów między szyną zasilania
wych i masą świec żarowych i stykiem „5" złącza przekaźni-
ka świec żarowych
111" złącza urządzenia sterujące- Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika
go i masa 0V
Pomiary podczas ,6" złącza wyłącznika zapłonu i ma- Napięcie > Wyłącznik zapłonu
rozruchu silnika sa (kluczyk w położeniu „ST") akumulatora
,20" złącza urządzenia sterującego • Wiązka przewodów między stykiem „20" złą-
masa cza urządzenia sterującego i stykiem „6" złącza
wyłącznika zapłonu.
Bezpiecznik nr 26 (7,5 A) w skrzynce bez-
pieczników we wnętrzu nadwozia.
• Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia
133

132. Silnik wysokoprężny
Nr Warunki Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu pomiaru stykami prawidłowa niesprawności
1/28 Pomiary podczas „5" złącza przekaźnika klimatyzacji Napięcie • Przekaźnik klimatyzacji
pracy silnika na bie- (skrzynka przekaźników po prawej akumulatora
gu jałowym z włą- stronie przedziału silnika) i masa
czonym wyłączni-
1/29 kiem klimatyzacji „ 15" złącza urządzenia sterującego Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika
i masa 0V
1/30 Pomiary podczas „2" złącza przekaźnika klimatyzacji Napięcie • Przekaźnik klimatyzacji
pracy silnika na bie- i masa akumulatora
gu jałowym z wyłą-
1/31 czonym wyłączni- „15" złącza urządzenia sterującego • Wiązka przewodów między przekaźnikiem
kiemklimatyzacji i masa klimatyzacji i urządzeniem sterującym silnika.
• Włącznik ciśnieniowy obwodu czynnika chłod-
niczego klimatyzacji
Sprawdzanie czujników, urządzeń złącza wielostykowego elektronicznego urządzenia
wykonawczych i wiązek przewodów sterującego silnika lub, jeśli wymaganie takie poda-
Sprawdzenie to polega na ocenie stanu urządzeń no w tabeli, po odłączeniu złącza wielostykowego
zewnętrznych względem elektronicznego urządze- od elektronicznego urządzenia sterującego. Pod-
nia sterującego silnika i powinno być wykonywane czas pomiarów złącza przewodów elementów
po podłączeniu przyrządu pomiarowego do styków sprawdzanych nie powinny być odłączane.
Nr Element Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności
Czujnik temperatury cie- „19" i „50" złącza urządzenia ste- Patrz dane • Czujnik temperatury cieczy chłodzącej.
czy chłodzącej rującego w rozdz. 2.1 • Przewód między stykiem „ 1 " złącza czuj
ka temperatury cieczy chłodzącej i styki
„50" złącza urządzenia sterującego.
• Przewód między stykiem „2' złącza czuj
ka temperatury cieczy chłodzącej i styki
„19" złącza urządzenia sterującego
Czujnik temperatury pa- „10" i „50" złącza urządzenia ste- • Czujnik temperatury paliwa.
rującego • Przewód między stykiem „8" złącza czujr
ka temperatury paliwa i stykiem „50" złąc;
urządzenia sterującego.
• Przewód między stykiem „4" złącza czujr
ka temperatury paliwa i stykiem „10" złąc;
urządzenia sterującego
Czujnik prędkości obro- „40" i „44" oraz „47" i „52" złącza Rezystancja • Czujnik prędkości obrotowej i położeni
towej i położenia wału urządzenia sterującego 1215 wału korbowego.
korbowego do 1485 O • Przewód między stykiem 3 złącza czujnikć
prędkości obrotowej oraz stykami „40" i „44'
złącza urządzenia sterującego.
• Przewód między stykiem „2" złącza czujni
ka prędkości obrotowej oraz stykami „471
i „52" złącza urządzenia sterującego
„ 1 " złącza czujnika prędkości ob- Rezystancja • Przewód między stykiem „ 1 " złącza czujni
rotowej i masa maks. 0,5 ił ka prędkości obrotowej i punktem masy.
• Ekranowanie przewodów
Elektrozawór korekcji „ 1 " złącza elektrozaworu korekcji Rezystancja • Elektrozawór korekcji wyprzedzenia wtry-
wyprzedzenia wtrysku wyprzedzenia wtrysku paliwa oraz 11 Q sku paliwa.
paliwa „104" i „110" złącza urządzenia ste- • Przewód między stykiem „2" złącza elek-
rującego trozaworu korekcji wyprzedzenia wtrysku pa-
liwa oraz stykami „104" i „110" złącza urzą-
dzenia sterującego
Elektrozawory recyrku- „2" złącza każdego elektrozaworu Rezystancja • Jeden z elektrozaworów recyrkulacji spalin.
lacji spalin recyrkulacji spalin i „103" lub „109" nieskończenie • Przewód między stykiem „2" złącza elek-
złącza urządzenia sterującego wielka trozaworu oraz odpowiednio stykiem „103* lub
„109" złącza urządzenia sterującego
Elektrozawór przepust- „ 1 " złącza elektrozaworu przepust- • Elektrozawór przepustnicy.
nicy nicy i „ 1 " złącza urządzenia steru- • Przewód między stykiem „ 1 " złącza elek-
jącego trozaworu przepustnicy i stykiem „1" i
urządzenia sterującego
134

133. Sterowanie silnika CD20E
Nr Element Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności
2/7 Czujnik wzniosu iglicy „2" złącza czujnika wzniosu iglicy Rezystancja • Czujnik wzniosu iglicy wtryskiwacza.
wtryskiwacza (cylindra wtryskiwacza i „34" złącza urządze- nieskończenie • Przewód między stykiem „2" złącza czujni-
nr 1) nia sterującego wielka ka wzniosu iglicy wtryskiwacza i stykiem „34"
złącza urządzenia sterującego
„ 1 " złącza czujnika wzniosu iglicy Rezystancja • Przewód między stykiem „ 1 " złącza czujni-
wtryskiwacza i masa maks. 0,5 ii ka wzniosu iglicy wtryskiwacza i punktem masy.
• Ekranowanie przewodów
2/8 Czujnik położenia trzpie- „63" i „67" oraz „53" i „57" złącza Rezystancja • Czujnik położenia trzpienia regulacji dawki
nia regulacji dawki pali- urządzenia sterującego 5,8 i i paliwa.
wa • Wiązka przewodów
„62" i „66" oraz „63" i „67" złącza
urządzenia sterującego
„ 1 " złącza czujnika położenia trzpie- Rezystancja • Przewód między stykiem „ 1 " złącza czujni-
nia regulacji dawki paliwa i masa maks. 0,5 ii ka położenia trzpienia regulacji dawki paliwa
i punktem masy.
• Ekranowanie przewodów
2/9 Czujnik położenia wałka „41" i „45" oraz „28" i „33" złącza Rezystancja • Czujnik położenia wałka pompy wtryskowej.
pompy wtryskowej urządzenia sterującego 1600 £2 • Przewód między stykiem „3" złącza czujnika
położenia wałka pompy wtryskowej oraz styka-
mi „41" i „45" złącza urządzenia sterującego.
• Przewód między stykiem „2" złącza czujnika
położenia wałka pompy wtryskowej oraz sty-
kami „28" i „33" złącza urządzenia sterującego
„ 1 " złącza czujnika położenia wał- Rezystancja • Przewód między stykiem „ 1 " złącza czujni-
ka pompy wtryskowej i masa maks. 0,5 ii ka położenia wałka pompy wtryskowej i punk-
tem masy.
• Ekranowanie przewodów
2/10 Rezystancja kalibracji „46" i „50" złącza urządzenia ste- Rezystancja • Rezystancja kalibracji pompy wtryskowej.
pompy wtryskowej rującego 200 do 15 000 i i • Przewód między stykiem „3" złącza rezy-
stancji kalibracji pompy wtryskowej i stykiem
„46" złącza urządzenia sterującego.
• Przewód między stykiem „7" złącza rezy-
stancji kalibracji pompy wtryskowej i stykiem
„50" złącza urządzenia sterującego
2/11 Siłownik regulacji wy- „101" i „107" oraz „102" i „108" złą- Rezystancja • Siłownik regulacji wydatku paliwa.
datku paliwa cza urządzenia sterującego 0,6 i i • Przewód między stykiem „4" złącza siłowni-
ka regulacji wydatku paliwa oraz stykami „101"
i „107" złącza urządzenia sterującego.
• Przewód między stykiem „8" złącza siłow-
nika regulacji wydatku paliwa oraz stykami
„102" i „108" złącza urządzenia sterującego
2/12 Czujnik położenia peda- „48" i „51" złącza urządzenia ste- Rezystancja • Czujnik położenia pedału przyspieszenia.
łu przyspieszenia rującego nieskończenie • Przewód między stykiem „3" złącza czujni-
wielka ka położenia pedału przyspieszenia i stykiem
„48" złącza urządzenia sterującego.
• Przewód między stykiem „ 1 " złącza czujni-
ka położenia pedału przyspieszenia i stykiem
„51" złącza urządzenia sterującego
3
„48" i „23" złącza urządzenia ste- edał swobodny: • Czujnik położenia pedału przyspieszenia.
rującego rezystancja • Przewód między stykiem „2" złącza czujni-
4000 i i . ka położenia pedału przyspieszenia i stykiem
Pedał wciśnięty: „23" złącza urządzenia sterującego.
rezystancja • Przewód między stykiem „3" złącza czujni-
500 i i ka położenia pedału przyspieszenia i stykiem
„48" złącza urządzenia sterującego.
• Ekranowanie przewodów
„23" i „51" złącza urządzenia ste- • Czujnik położenia pedału przyspieszenia.
rującego • Przewód między stykiem „2" złącza czujni-
ka położenia pedału przyspieszenia i stykiem
„23" złącza urządzenia sterującego.
• Przewód między stykiem „ 1 " złącza czujni-
ka położenia pedału przyspieszenia i stykiem
„51" złącza urządzenia sterującego.
• Ekranowanie przewodów
135

134. Silnik wysokoprężny
Nr Element Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności
2/13 Stycznik położenia pe- „2" złącza stycznika położenia pe- Pedał swobodny: • Stycznik położenia pedału przyspieszenia.
dału przyspieszenia dału przyspieszenia i „31" złącza rezystancja • Przewód między stykiem „ 1 " złącza stycz-
urządzenia sterującego maks. 0,5 £2. nika położenia pedału przyspieszenia i stykiem
Pedał wciśnięty: „31" złącza urządzenia sterującego
rezystancja
nieskończenie
wielka
„2" złącza stycznika położenia pe- Pedał swobodny: • Stycznik położenia pedału przyspieszenia.
dału przyspieszenia i „32" złącza rezystancja • Przewód między stykiem „1" złącza stycz-
urządzenia sterującego nieskończenie nika położenia pedału przyspieszenia i stykiem
wielka. „32" złącza urządzenia sterującego
Pedał wciśnięty:
rezystancja
maks. 0,5 ii
2/14 Stycznik pedału przy- „3" złącza stycznika pedału przy- Pedał swobodny: • Stycznik pedału przyspieszenia.
spieszenia spieszenia i „29" złącza urządzenia rezystancja • Przewód między stykiem „3" złącza stycz-
sterującego nieskończenie nika pedału przyspieszenia i stykiem „29" złą-
wielka. cza urządzenia sterującego
Pedał wciśnięty:
maks. 0,5 łl
„ 1 " złącza stycznika pedału przy- Rezystancja • Przewód między stykiem „ 1 " złącza stycz-
spieszenia i masa maks. 0,5 £2 nika pedału przyspieszenia i punktem masy
2/15 Zawór elektromagne- Obudowa elektrozaworu STOP Rezystancja • Elektrozawór STOR
tyczny zatrzymania silni- oraz „113" i „115" złącza urządze- 18O • Przewód między stykiem „ 1 " złącza elek-
ka (elektrozawór STOP) nia sterującego trozaworu STOP oraz stykami „113" i „115" złą-
cza urządzenia sterującego
Obudowa elektrozaworu i masa Rezystancja • Punkty masy elektrozaworu STOP i pompy
maks. 0,5 łi wtryskowej
2/16 Czujnik prędkości po- „ 1 " i „2" złącza czujnika prędkości Rezystancja • Czujnik prędkości pojazdu
jazdu pojazdu 250 Q
2/17 Czujnik położenia dźwi- „22" złącza urządzenia sterującego Bieg włączony: • Czujnik położenia dźwigni zmiany biegów.
gni zmiany biegów i „2" złącza czujnika położenia rezystancja • Przewód między stykiem „22" złącza urzą-
dźwigni zmiany biegów nieskończenie dzenia sterującego i stykiem „ 1 " złącza czuj-
wielka. nika położenia dźwigni zmiany biegów
Położenie
neutralne:
rezystancja
maks. 0,5 Q
„2' złącza czujnika położenia dźwi- Rezystancja • Przewód między stykiem „2" złącza
gni zmiany biegów i masa maks. 0,5 O. czujnika położenia dźwigni zmiany biegów
i masą
2/18 Masa elektronicznego „39", „43", „106", „112", „118" złą- Rezystancja • Przewody między stykami „39", „43", „106",
urządzenia sterującego cza urządzenia sterującego i masa maks. 0,5 Cl „112", „118" złącza urządzenia sterującego
silnika i punktami masy
136

135. Sterowanie silnika CD20E
Sprawdzanie zasilania elektrycznego złącza wielostykowego urządzenia sterującego
czujników pasywnych oraz sygnałów silnika, a złącze to powinno być podłączone do
wytwarzanych przez czujniki aktywne urządzenia sterującego. Ze względów praktycz-
Sprawdzenie to polega na ocenie prawidłowości nych zaleca się wykorzystanie przy sprawdzaniu
zasilania elektrycznego lub sygnałów czujników. płytki zaciskowej włączonej szeregowo między
Pomiary powinny być wykonywane na stykach urządzenie sterujące i jego złącze wielostykowe.
Nr Element Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności
Sprawdzenie zasilania lub przekazywanego sygnału (zapłon włączony)
3/1 Czujnik temperatury „19" i „50" Napięcie 5 V • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika
cieczy chłodzącej
3/2 Czujnik temperatury „10" i „50"
paliwa
3/3 Rezystancja kalibracji „46' i „50"
pompy wtryskowej
3/4 Czujnik położenia pe- „48"i „51"
dału przyspieszenia
3/5 Stycznik pedału przy- „29" i masa Napięcie 12 V
spieszenia
3/6 Stycznik położenia „22" i masa Bieg włączony:
dźwigni zmiany bie- napięcie 5 V.
gów Położenie neutralne:
napięcie 0 V
Sprawdzenie zasilania lub przekazywanego sygnału (silnik pracuje)
3/7 Czujnik prędkości „ 1 " i „2" złącza czujnika prędkości Wahania napięcia • Czujnik prędkości pojazdu
pojazdu (podczas pojazdu od 0 do 5 V
jazdy) o zmiennej
częstotliwości
zależnej
od prędkości jazdy
3/8 Czujnik prędkości „40" i „44" oraz „47" i „52" Wahania napięcia • Czujnik prędkości obrotowej i położenia
obrotowej i położe- od 0 do 5 V wału korbowego
nia wału korbowego o zmiennej
częstotliwości
zależnej
od prędkości
obrotowej silnika
3/9 Elektrozawór STOP „113" i „115" oraz masa Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika
12V
3/10 Czujnik wzniosu igli- „ 1 " złącza czujnika wzniosu iglicy Wahania napięcia • Czujnik wzniosu iglicy wtryskiwacza cylin-
cy wtryskiwacza cy- wtryskiwacza i „34" złącza urządze- od 0,1 do 0,7 V dra nr 1
lindra nr 1 nia sterującego
3/11 Czujnik położenia „63" i „67" oraz „53" i „57" Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika
trzpienia regulacji 2,6 V
dawki wtryskiwane-
go paliwa (na biegu
jałowym)
3/12 Czujnik położenia „41" i „45" oraz „28" i „33" Wahania napięcia • Czujnik położenia wałka pompy wtryskowej
wałka pompy wtry- od 0 do 2 V
skowej o zmiennej
częstotliwości
zależnej
od prędkości
obrotowej silnika
3/13 Siłownik regulacji „101" i „107" oraz „102" i „108" Napięcie 12 V • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika
dawki wtryskiwane-
go paliwa
137

136. Silnik wysokoprężny
2.2.2. Naprawy nie wymagające
wymontowania silnika
UKŁAD ROZRZĄDU
Wymiana paska zębatego napędu rozrządu
Wymontowanie
Uwaga. Jeśli pasek zębaty napędu rozrządu ma
być ponownie zamontowany, to przed wymonto-
waniem należy zaznaczyć na zewnętrznej po-
wierzchni paska kierunek jego przesuwania się Rys. 2.26. Unieruchomienie kota zamachowego
podczas pracy silnika, aby po ponownym za- za pomocą przyrządu KV10105630 zamontowanego
montowaniu zachować właściwy kierunek prze- zamiast rozrusznika
suwania się paska podczas pracy silnika.
• W wersjach wyposażonych w kodowany od-
biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika
przed odłączeniem akumulatora od instalacji • Opróżnić układ chłodzenia (patrz odpowiedni
elektrycznej samochodu. opis w p. 2.2.6).
• Podnieść i podeprzeć przód samochodu oraz
zdjąć prawe koło przednie. W przedziale silnika
• We wnęce prawego koła przedniego wymonto- • Odkręcić śruby mocujące koło pasowe pom-
wać osłonę przeciwbłotną i dolną osłonę silnika. py cieczy chłodzącej.
Rys. 2.27. Układ rozrządu
A — silnik CD20, B — silnik CD20E
1 — koło pasowe wału korbowego, 2 — zewnętrzna dolna osłona napędu rozrządu, 3 — uszczelka, 4 — pompa cieczy
chłodzącej, 5 — prawy wspornik zawieszenia silnika, 6 — zewnętrzna górna osłona napędu rozrządu, 7 — tarcza
oporowa koła zębatego wału rozrządu, 8 — pasek zębaty napędu rozrządu, 9 — koło zębate wału korbowego,
10 — rolka zwiększająca kąt opasania kół zębatych, 11 — rolka napinacza paska zębatego, 12 — sprężyna rolki
napinacza, 13 — koło zębate wału rozrządu, 14 — wewnętrzna osłona napędu rozrządu, 15 — pierścień uszczelniający
wał rozrządu, 16 — wał rozrządu, 17 — wpust czółenkowy, 18 — popychacz hydrauliczny, 19 — półstożki zamka
zaworu, 20 — górna podkładka oporowa sprężyn zaworu, 21 — zewnętrzna sprężyna zaworu, 22 — wewnętrzna
sprężyna zaworu, 23 — dolna podkładka oporowa sprężyn zaworu, 24 — uszczelniacz trzonka zaworu, 25 — zawór,
26 — wewnętrzna osłona napędu pompy wtryskowej, 27 — koło zębate pompy wtryskowej, 28 — pasek zębaty
napędu pompy wtryskowej, 29 — zewnętrzna osłona napędu pompy wtryskowej, 30 — pompa podciśnienia
138

137. Układ rozrządu
• Zdjąć elastyczny przewód cieczy chłodzą-
cej przechodzący nad chłodnicą na prawym
nadkolu.
• Wymontować paski klinowe napędu osprzętu
(patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6).
• Zdjąć koło pasowe pompy cieczy chłodzącej,
t Wymontować zewnętrzną górną osłonę napę-
du rozrządu wraz z jej uszczelką.
t Pod silnikiem przygotować dla niego tymcza-
sowe podparcie lub wykorzystać do podtrzyma-
nia silnika uchwyty do podnoszenia silnika i wy-
ciągnik warsztatowy. Rys. 2.28. Sposób montażu tarczy oporowej koła
• Wymontować prawy wspornik zawieszenia sil- zębatego wału korbowego
Vers moteur — w stronę silnika
nika.
• Odłączyć od rozrusznika przewody elektrycz-
ne i wymontować rozrusznik.
• Obrócić wał korbowy do położenia, w którym zębatych. Rolki te można pozostawić tylko
bezbarwny znak ruchomy (wycięcie) na kole wtedy, gdy nie ma na nich śladów uszkodzeń
pasowym wału korbowego znajdzie się naprze- lub widocznego zużycia i obracają się bez
ciw znaku stałego na kadłubie silnika (położenie wyczuwalnych oporów.
GMP tłoka w cylindrze nr 1 — patrz rys. 2.2). • Sprawdzić stan przedniego pierścienia uszczel-
Uwaga. Wał korbowy zawsze należy obracać niającego wał korbowy. W przypadku najmniej-
tylko w kierunku zgodnym z kierunkiem jego szych wątpliwości co do jego stanu techniczne-
obrotu podczas pracy silnika wykorzystując do go zaleca się wymianę tego pierścienia posługu-
tego celu śrubę mocującą koło pasowe albo — jąc się trzpieniem o odpowiedniej średnicy
po podniesieniu przodu samochodu i włączeniu i wypełniając smarem stałym przestrzeń między
4. lub 5. biegu — obracając przednie koło wargami pierścienia uszczelniającego.
w kierunku jazdy do przodu. • Upewnić się, że powierzchnie współpracy kół
• Zamontować zamiast rozrusznika przyrząd zębatych i rolek z paskiem zębatym są czyste
(KV10105630 lub KV101105610) do unierucho- i w dobrym stanie technicznym.
mienia wału korbowego (rys. 2.26). • Na wał korbowy założyć blaszaną tarczę opo-
rową (w silniku CD20) przestrzegając kierunku
Pod samochodem jej montażu (rys. 2.28) i umieścić w rowku
• Odkręcić śrubę mocowania koła pasowego przedniego czopa wału korbowego wpust czó-
do wału korbowego i zdjąć koło pasowe z wału łenkowy.
korbowego za pomocą uniwersalnego ściąga- • Upewnić się, że wał korbowy znajduje się
cza o uchwytach zewnętrznych. w położeniu ustawczym:
• Wymontować zewnętrzną dolną osłonę napę- — wpust ustawiony w położeniu „godziny 12";
du rozrządu oraz jej uszczelkę. — znak na kole zębatym wału rozrządu skiero-
• Poluzować śrubę rolki napinacza paska zęba- wany w kierunku „godziny 3".
tego napędu rozrządu i obrócić rolkę napinacza • Zamontować rolkę zwiększającą kąt opasania
w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek kół zębatych przez pasek zębaty.
zegara, aby zmniejszyć naciąg paska zębatego. • Założyć pasek zębaty napędu rozrządu wraz
• Dokręcić śrubę rolki napinacza (przy poluzo- z kołem zębatym wału korbowego. Znaki ustaw-
wanym pasku zębatym). cze kół zębatych wału korbowego i wału rozrzą-
• Wymontować rolkę zwiększającą kąt opasa- du powinny być skierowane na „godzinę 3" (rys.
nia kół zębatych przez pasek zębaty. 2.19). Naciągnąć odcinek paska między kołami
• Zdjąć pasek zębaty napędu rozrządu wraz zębatymi. Strzałka na zewnętrznej powierzchni
z kołem zębatym wału korbowego. Wyjąć wpust paska zębatego powinna być skierowana na
czółenkowy i zdjąć z wału korbowego blaszaną zewnątrz silnika.
tarczę oporową (w silniku CD20). • Założyć tarczę oporową koła zębatego wału
Uwaga. Po zdjęciu paska zębatego napędu rozrządu (jeśli ją zdejmowano), powlec gwint
rozrządu nie wolno obracać wału korbowego, śrub mocujących środkiem zapobiegającym ich
gdyż grozi to uderzeniem tłoków o zawory odkręceniu i dokręcić te śruby właściwym mo-
i poważnym uszkodzeniem silnika. mentem.
• Wymontować przyrząd specjalny użyty wcze-
Zamontowanie śniej do unieruchomienia wału korbowego (patrz
Uwaga. Podczas wymiany paska zębatego na- rys. 2.26).
pędu rozrządu zaleca się także wymianę rolki • Obrócić wał korbowy o dwa obroty w kierun-
napinacza i rolki zwiększającej kąt opasania kół ku zgodnym z kierunkiem jego obrotu podczas
139

138. Silnik wysokoprężny
• Zamontować górny elastyczny przewód chłod-
nicy na prawym nadkolu.
• Zamocować rozrusznik i podłączyć jego prze-
wody elektryczne.
• We wnęce prawego koła przedniego zamon-
tować dolną osłonę silnika i osłonę przeciwbłot-
ną oraz przykręcić prawe koło przednie.
• Opuścić samochód.
• Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz-
nej samochodu.
• Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia sil-
nika (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6).
GŁOWICA
Wymontowanie i zamontowanie głowicy
Wymontowanie
• W wersjach wyposażonych w kodowany od-
biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika
przed odłączeniem akumulatora od instalacji
elektrycznej samochodu.
Rys. 2.29. Ustawienie rozrządu • Podnieść i podeprzeć przód samochodu oraz
1 — śruba mocowania rolki napinacza, 2 — sześciokątny zdjąć prawe koło przednie.
klucz trzpieniowy zastosowany w celu przeciwdziałania • We wnęce prawego koła przedniego wymon-
sile sprężyny napinacza, 3 — wpust wału korbowego
w położeniu „godziny 12", 4 — znak na kole zębatym tować osłonę przeciwbłotną i dolną osłonę
wału korbowego w położeniu „godziny 3", 5 — znak na silnika.
kole zębatym wału rozrządu w położeniu „godziny 3" • Opróżnić układ chłodzenia (patrz odpowiedni
opis w p. 2.2.6).
• Wymontować pasek zębaty napędu rozrządu
i pasek zębaty napędu pompy wtryskowej (patrz
pracy silnika i zatrzymać wał korbowy w położe- odpowiednie opisy tych operacji).
niu ustawczym oraz sprawdzić poprawność usta- • Odłączyć od wtryskiwaczy przewody wtrysko-
wienia rozrządu według znaków ustawczych we oraz od wtryskiwacza nr 4 przewód powrotu
(patrz rys. 2.29). nadmiaru paliwa.
Uwaga. Nie wolno obracać wału korbowego za • Odłączyć od świec żarowych elementy zasila-
pośrednictwem koła zębatego wału rozrządu. nia elektrycznego.
• Dokręcić nakrętkę rolki napinacza przytrzy- • Rozłączyć złącze czujnika temperatury cieczy
mując ją przed obrotem sześciokątnym kluczem chłodzącej (w przewodzie na wyjściu z głowicy),
trzpieniowym (patrz rys. 2.29). a ponadto w silniku CD20E rozłączyć złącze
przewodów czujnika wzniosu iglicy wtryskiwa-
Pod samochodem cza cylindra nr 1.
• Zamontować zewnętrzną dolną osłonę napę- • Za pomocą odpowiedniego przyrządu unieru-
du rozrządu wraz z jej uszczelką. chomić koło zębate wału rozrządu (od strony
• Założyć koło pasowe na wał korbowy i dokrę- pompy wtryskowej), następnie odkręcić śrubę
cić śrubę jego mocowania właściwym momen- mocującą i zdjąć to koło zębate.
tem. • Wymontować elementy mocowania do głowi-
cy wewnętrznej osłony paska zębatego napędu
W przedziale silnika pompy wtryskowej.
• Zamontować prawy wspornik zawieszenia sil- • Wymontować rolkę napinacza paska zębate-
nika i zdjąć urządzenie, za pomocą którego go napędu pompy wtryskowej.
podtrzymywano silnik. • Odłączyć elastyczne przewody układu chło-
• Zamontować zewnętrzną górną osłonę napę- dzenia od złącza na wyjściu z głowicy.
du rozrządu wraz z jej uszczelką. • Pod samochodem wymontować przednią rurę
• Zamontować koło pasowe pompy cieczy chło- wylotową spalin wraz z jej uszczelką.
dzącej. • Wymontować osłonę termiczną kolektora wy-
• Zamontować paski klinowe napędu osprzętu lotowego.
(patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6). • Wymontować kolektory dolotowy i wylotowy
• Dokręcić śruby mocujące koło pasowe pom- oraz ich uszczelki.
py cieczy chłodzącej. • Wymontować pokrywę głowicy.
140

139. Głowica
• Odkręcić śruby mocowania głowicy w kilku
etapach w kolejności odwrotnej do wymaganej
podczas ich dokręcania (patrz rys. 2.32).
• Upewnić się, że wszystkie przewody elek-
tryczne doprowadzone do głowicy zostały odłą-
czone.
• Za pomocą odpowiedniej dźwigni oddzielić
głowicę od kadłuba silnika i zdjąć głowicę,
wysuwając koniec wału rozrządu z wewnętrznej
osłony paska zębatego napędu pompy wtrysko-
wej. Ustawić głowicę na specjalnym stojaku lub
na drewnianych podkładkach.
• Zdjąć uszczelkę głowicy.
Zamontowanie Rys. 2.31. Kierunek zakładania uszczelki głowicy
• Za pomocą rozpuszczalników chemicznych 1 — tulejki ustawcze, 2 — znak grubości uszczelki
oczyścić z resztek uszczelki górną powierzchnię
kadłuba i dolną powierzchnię głowicy. Do czysz-
czenia nie wolno używać skrobaków ani mate-
riału ściernego ze względu na niebezpieczeń-
stwo porysowania powierzchni.
• Upewnić się, że na oczyszczonych powierzch-
niach nie ma rys ani śladów zadrapań.
• Obrócić wał rozrządu do położenia ustawcze-
go, kierując znak na jego kole zębatym w kie-
runku „godziny 3".
t Odpowiednim gwintownikiem przegwintować
otwory śrub głowicy w kadłubie. Otwory te
odtłuścić i wysuszyć.
• Upewnić się, że w kadłubie znajdują się kołki
ustawcze do środkowania głowicy.
• Upewnić się, że wał korbowy znajduje się
w położeniu ustawczym: wpust koła zębatego
powinien wskazywać „godzinę 12".
• Za pomocą liniału warsztatowego i szczelino-
mierza sprawdzić płaskość dolnej płaszczyzny
głowicy. Rys. 2.32. Kolejność dokręcania śrub głowicy
• Założyć nową uszczelkę głowicy o takiej sa-
mej grubości jak poprzednio używana, jeśli wy-
mienia się uszczelkę.
• W razie wymiany zespołu tłoka z korbowo- średnich wartości wystawania tłoków czterech
dem (lub jednego z jego elementów) albo kadłu- cylindrów i na tej podstawie dobrać grubość
ba silnika należy zmierzyć komparatorem wysta- uszczelki.
wanie tłoków w położeniu GMP ponad górną • Na górnej płaszczyźnie kadłuba położyć
płaszczyznę kadłuba i na tej podstawie dobrać uszczelkę głowicy stroną z napisem „TOP" skie-
grubość nowej uszczelki głowicy (patrz odpo- rowaną do góry. Oznaczenia grubości uszczelki
wiednia tablica w podrozdz. 2.1). (wycięcia na jej krawędzi) powinny być skiero-
Uwaga. Należy obliczyć wartość średnią wysta- wane w stronę filtru oleju (rys. 2.31).
wania dla czterech punktów każdego tłoka (rys. • Ustawić głowicę na kadłubie.
2.30), a następnie obliczyć wartość średnią ze • Założyć podkładki śrub mocowania głowicy
stroną rowkowaną do góry, powlec olejem silni-
kowym gwint i spodnią płaszczyznę łbów śrub
•30. •30,
mocowania głowicy oraz wkręcić ręką śruby
w otwory głowicy.
Rys. 2.30. • Dokręcić śruby mocowania głowicy w kolej-
^ w"
N Rozmieszczenie ności podanej na rysunku 2.32 w pięciu etapach
1 " punktów pomiaru właściwym momentem (patrz wartości w pod-
wystawania tłoka ponad rozdz. 2.1).
górną płaszczyznę
kadłuba silnika (wymiary • Założyć nowe uszczelki i przystawić do głowi-
w mm) cy kolektory dolotowy oraz wylotowy, a następ-
141

140. Silnik wysokoprężny
3 2
Rys. 2.33. Połączenia przewodów podciśnienia
w silniku CD20E
1 — pompa podciśnienia, 2 — zawór przepustnicy,
3 — elektrozawór przepustnicy, 4 — zawór
recyrkulacji spalin, 5 — drugi elektrozawór
recyrkulacji spalin, 6 — pierwszy elektrozawór
recyrkulacji spalin
nie dokręcić śruby ich mocowania właściwym
momentem.
• Pod samochodem założyć nową uszczelkę
i zamontować przednią rurę wylotową spalin.
• Zamontować ekran termiczny kolektora wylo-
towego.
• Zamontować na głowicy elementy mocowa-
nia wewnętrznej osłony paska zębatego napędu
pompy wtryskowej.
• Na wał rozrządu od strony pompy wtryskowej
założyć koło zębate, następnie unieruchomić
wał rozrządu i dokręcić śrubę mocowania tego
koła zębatego.
• Zamontować rolkę napinacza paska zębate-
go napędu pompy wtryskowej.
• Podłączyć elastyczne przewody układu chło-
dzenia do złącza na wyjściu cieczy chłodniczej
z głowicy.
• Zamontować i naciągnąć pasek zębaty na-
pędu rozrządu i pasek zębaty napędu pompy
wtryskowej (patrz odpowiednie opisy tych ope-
racji).
• Sprawdzić ustawienie pompy wtryskowej (patrz
odpowiedni opis w p. 2.2.1).
• Założyć nową uszczelkę i zamontować pokry-
wę głowicy.
• Połączyć złącze czujnika temperatury cieczy
chłodzącej (na wyjściu z głowicy), a w silniku
CD20E także złącze czujnika wzniosu iglicy Rys. 2.34. Zespół głowicy
wtryskiwacza cylindra nr 1. 1 — korek wlewu oleju, 2 — pokrywa głowicy,
• Podłączyć zasilanie elektryczne do świec ża- 3 — uszczelka pokrywy głowicy, 4 — pokrywy łożysk
rowych. wału rozrządu, 5 — głowica, 6 — uszczelka głowicy,
7 — wirowa komora spalania, 8 — gniazda zaworów
• Podłączyć do wtryskiwaczy przewody wtry-
skowe oraz podłączyć przewód powrotu nad-
miaru paliwa do wtryskiwacza cylindra nr 4.
• We wnęce prawego przedniego koła zamon- • W silniku CD20 sprawdzić ustawienie i para-
tować dolną osłonę silnika, osłonę przeciwbłot- metry regulacji pompy wtryskowej; w razie ko-
ną oraz założyć prawe przednie koło. nieczności wyregulować je (patrz odpowiednie
• Opuścić samochód na ziemię. opisy w p. 2.2.1).
• Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz-
nej samochodu. Rozkładanie głowicy
• Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia sil- Uwaga Podczas rozkładania głowicy części
nika (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6). współpracujące należy oznaczać w sposób
142

141. Głowica
leca się jej wykonanie w wyspecjalizowanej sta-
cji obsługi (warsztacie naprawczym).
Planowanie dolnej płaszczyzny głowicy
Jeśli niepłaskość dolnej płaszczyzny głowicy
przekracza 0,1 mm, a wał rozrządu obraca się
swobodnie w łożyskach ślizgowych, wówczas
jest możliwe planowanie tej płaszczyzny pod
warunkiem zachowania wymiarów podanych
Rys. 2.35. Sposób pomiaru wystawania prowadnicy w rozdziale 2.1. Maksymalne planowanie może
zaworu wynosić 0,1 mm łącznie dla dolnej płaszczyzny
głowicy i górnej płaszczyzny kadłuba. Jeśli nie
można spełnić tego warunku, należy wymienić
głowicę.
umożliwiający ich ponowne zamontowanie Prowadnice zaworów
w tych samych skojarzeniach. Prowadnice zaworów są wciskane w głowicę.
• Wymontować głowicę silnika (patrz odpo- Podczas naprawy głowicy można wstawić pro-
wiedni opis). wadnice naprawcze o zwiększonej średnicy ze-
• Za pomocą odpowiedniego przyrządu unie- wnętrznej. Wymaga to rozwiercenia otworów
ruchomić koło zębate napędu rozrządu na wa- gniazd prowadnic w głowicy na wymiar dostoso-
le rozrządu, następnie odkręcić śrubę mocują- wany do naprawczych prowadnic zaworów (patrz
cą to koło oraz śruby mocujące jego tarczę dane w podrozdz. 2.1).
oporową. Prowadnice wymontowuje się z głowicy pod
• Zdjąć z wału rozrządu tarczę oporową i koło prasą po uprzednim nagrzaniu głowicy w kąpieli
zębate napędu rozrządu. olejowej do temperatury 150 do 160°C.
• Wymontować wewnętrzną osłonę napędu roz- Podczas wciskania pod prasą naprawczych pro-
rządu. wadnic należy tak oprzyrządować prasę, aby
t Wymontować rolkę napinacza paska zębate- prowadnice wystawały z głowicy na wymaganą
go napędu rozrządu. odległość (patrz dane w podrozdz. 2.1 i rys.
• Odkręcać stopniowo (etapami) w kolejności 2.35). Po wciśnięciu prowadnic zaworów należy
odwrotnej do zalecanej podczas dokręcania sprawdzić ich średnicę wewnętrzną. W razie
(patrz rys. 2.39) śruby mocujące i zdjąć pokrywy zmniejszenia średnicy wewnętrznej prowadnicy
łożysk wału rozrządu. zaworu po wciśnięciu jej w głowicę należy
• Zdjąć pierścienie uszczelniające z końców rozwiercić otwór prowadnicy odpowiednim roz-
wału rozrządu. wiertakiem, a następnie przeszlifować gniazda
• Wyjąć wał rozrządu. zaworów.
• Wyjąć popychacze hydrauliczne i ustawić je
w kolejności, którą zajmowały w silniku, denka- Zawory
mi na dół (w położeniu odwrotnym do zajmowa- Podczas naprawy głowicy zaleca się sprawdze-
nego w głowicy). nie luzu trzonków zaworów w prowadnicach.
• Za pomocą przyrządu do ściskania sprężyn W razie stwierdzenia zbyt dużej wartości luzu
zaworów wymontować kolejno zespoły wszyst- jest konieczna wymiana obu tych elementów,
kich zaworów i ustawić je kompletami w kolejno- gdyż nie produkuje się zaworów o wymiarach
ści, którą zajmowały w głowicy (półstożki zamka naprawczych.
zaworu, górna podkładka oporowa sprężyn, Przylgnie zaworów (rys. 2.36) mogą być szlifo-
sprężyny zewnętrzna i wewnętrzna, dolna pod- wane, a następnie docierane do gniazd, pod
kładka oporowa sprężyn, zawór). warunkiem spełnienia ograniczeń wymiarowych
• Za pomocą odpowiednich szczypiec zdjąć podanych w podrozdziale 2.1.
uszczelki trzonków zaworów. Po szlifowaniu i docieraniu zaworów należy bar-
• Wymontować z głowicy wtryskiwacze i ich dzo starannie oczyścić głowicę z resztek mate-
podkładki izolacji cieplnej. riału ściernego.
• Wykręcić z głowicy świece żarowe.
• Oczyścić wszystkie części rozpuszczalnikiem Gniazda zaworów
chemicznym. Do czyszczenia nie stosować Gniazda zaworów (rys. 2.37) są wciskane w gło-
ostrych narzędzi ani materiału ściernego. wicę. Podczas naprawy głowicy można je wy-
mienić i po wciśnięciu przeszlifować pod wa-
Naprawa głowicy runkiem spełnienia ograniczeń wymiarowych po-
Uwaga. Naprawa głowicy wymaga użycia prasy danych w podrozdziale 2.1. Przed wymianą
oraz specjalnego oprzyrządowania. Dlatego za- gniazd zaworów należy sprawdzić stan prowad-
143

142. Silnik wysokoprężny
Po szlifowaniu i docieraniu gniazd zaworów
należy starannie oczyścić głowicę z resztek
materiału ściernego i sprawdzić szczelność ze-
społu zaworu i jego gniazda.
Uszczelniacze trzonków zaworów
Na trzonkach zaworów dolotowych i wylotowych
są umieszczone uszczelniacze z gumy synte-
tycznej. Podczas zakładania uszczelniaczy trzon-
ków zaworów zaleca się stosowanie specjalnych
d n tulejek ułatwiających montaż i chroniących
V
uszczelniacze przed uszkodzeniem.
Wymianę uszczelniaczy trzonków zaworów zale-
ca się zawsze wtedy, gdy jest zdejmowana
- L
dolna podkładka oporowa sprężyn zaworów.
Rys. 2.36. Charakterystyczne wymiary zaworu
D — średnica grzybka, d — średnica trzonka,
E — grubość talerzyka, L — długość, a — kąt przylgni Sprężyny zaworów
Zawory zamykają dwie współśrodkowe spręży-
ny śrubowe, jednakowe dla zaworów doloto-
wych i wylotowych.
Weryfikując stan sprężyn zaworów należy spraw-
dzać prostopadłość osi sprężyn względem ich
płaszczyzn oporowych. Jeśli lakier pokrywający
drut sprężyny jest popękany, zaleca się jej wy-
mianę, gdyż jest to oznaka zmęczenia materiału
i sprężyna taka może w krótkim czasie pęknąć.
Nie należy myć sprężyn w benzynie lub trójchlo-
roetylenie, gdyż ciecze te mogą rozpuszczać
lakier pokrywający drut sprężyny.
Popychacze hydrauliczne
Sprawdzić stan powierzchni zewnętrznych po-
pychaczy oraz ich luz w prowadnicach w głowi-
i
y / 1 cy. W razie stwierdzenia nadmiernego luzu jest
A konieczna wymiana głowicy i popychaczy.
Wał rozrządu i koła zębate
Sprawdzić stah powierzchni czopów łożysk wału
i rozrządu, krzywek oraz powierzchni łożysk śli-
D zgowych wału rozrządu w głowicy i pokrywach.
4
Sprawdzić wysokość krzywek wału rozrządu
Rys. 2.37. Charakterystyczne wymiary gniazd zaworów oraz bicie wału. Jeśli choć jedno z wymagań
A — gniazdo zaworu dolotowego, B — gniazdo zaworu podanych w podrozdziale 2.1 nie jest spełnione,
wylotowego D — średnica zewnętrzna przylgni gniazda
zaworu, L — szerokość przylgni gniazda zaworu, należy wymienić wał rozrządu lub głowicę.
R — zagłębienie gniazda zaworu względem dolnej Sprawdzić luz promieniowy i osiowy wału roz-
płaszczyzny głowicy, a — kąt przylgni gniazda zaworu, rządu. Jeśli choć jeden z nich jest nadmierny,
P — kąt podcięcia górnego należy wymienić wał rozrządu lub głowicę.
Sprawdzić stan powierzchni zębów pasowych
kół zębatych wału rozrządu. W razie stwierdze-
nia śladów uszkodzeń lub nadmiernego zużycia
nic zaworów i zaworów. W razie wymiany gniazd koła zębate należy wymienić.
zaworów otwory w głowicy przeznaczone na
gniazda zaworów należy rozwiercić na wymiar Wirowe komory spalania
naprawczy (patrz dane w podrozdz. 2.1). Wirowe komory spalania są wciskane w głowicę.
Przed wciśnięciem gniazd zaworów głowicę na- Ustawienie komory względem głowicy zapewnia
leży podgrzać w kąpieli olejowej do temperatury kołek ustawczy umieszczony u podstawy jej
150 do 160°C. kołnierza.
Wymiana gniazda zaworu powoduje koniecz- Wymianę komory spalania zaleca się tylko w
ność wymiany także zaworu współpracującego przypadku jej uszkodzenia. W tym celu należy
z tym gniazdem. wykonać następujące czynności.
144

143. Głowica
• Nagrzać głowicę w kąpieli olejowej o tempe- (7) (3) 2 ® ® ®
raturze 150 do 160°C.
• Wypchnąć komorę z głowicy pobijakiem wsu-
niętym przez otwór przeznaczony dla wtryskiwa-
cza, zwracając uwagę, aby nie uszkodzić jego
gwintu.
• Obrócić głowicę otworami dla komór spalania
ku górze.
• Włożyć komorę spalania w przeznaczony dla
niej otwór w głowicy ustawiając ją tak, aby kołek
ustawczy komory trafił w odpowiednie wycięcie
w ścianie głowicy.
• Wbić komorę spalania w otwór głowicy ude-
rzeniami młotka z tworzywa sztucznego (lub
brązu) aż do oporu.
Składanie głowicy
Uwaga. Podczas składania głowicy należy po- Rys. 2.39. Oznaczenia, identyfikacja i kolejność
wlec olejem silnikowym (zalecanym dla danego dokręcania śrub pokryw łożysk wału rozrządu
silnika) wszystkie współpracujące części. 1 — strzałka, która powinna być skierowana w stronę
paska zębatego, 2 — oznaczenie grupy selekcyjnej
• Oczyścić głowicę i wszystkie części, które średnicy łożyska, 3 — numer pokrywy łożyska,
będą do niej montowane. 4 — obszar nakładania pasty uszczelniającej
• Przedmuchać sprężonym powietrzem wszyst- Uwaga: w kółkach podano kolejność dokręcania śrub
kie kanały w głowicy, a w szczególności kanały pokryw łożysk wału rozrządu
doprowadzenia oleju do łożysk wału rozrządu. n°1 — pokrywa łożyska nr 1, n°5 — pokrywa łożyska nr 5
• Jeśli do głowicy montuje się używane zawory,
to muszą one trafić do tych prowadnic, w któ-
rych uprzednio pracowały. Trzonki zaworów na- sprężyn zaworów wylotowych są wyposażone
leży powlec olejem silnikowym i założyć nowe w mechanizm wymuszający obrót zaworu.
uszczelniacze trzonków zaworów. • Oprzeć głowicę krawędzią o stół warsztatowy
• Złożyć zespoły wszystkich zaworów za pomo- i uderzać lekko młotkiem z tworzywa sztuczne-
cą przyrządu do ściskania sprężyn zaworów. go w końce trzonków zaworów, aby półstożki
Należy kolejno zakładać: zawór, dolną podkład- zamka zaworu mogły prawidłowo ułożyć się
kę oporową sprężyn, uszczelniacz trzonka za- w podcięciach trzonków zaworów i we wgłębie-
woru, sprężyny zaworu, górną podkładkę opo- niach górnych podkładek oporowych sprężyn
rową sprężyn i półstożki zamka zaworu. Spręży- zaworów.
ny zaworów należy montować stroną oznaczoną • Umieścić popychacze hydrauliczne w otwo-
znakiem barwnym lub stroną o zmniejszonym rach prowadnic w głowicy zwracając uwagę,
skoku zwojów od strony głowicy. aby poszczególne popychacze trafiły do odpo-
Uwaga. Górne podkładki oporowe sprężyn za- wiednich prowadnic, w których poprzednio pra-
worów różnią się dla zaworów dolotowych i wy- cowały, gładką powierzchnią w kierunku krzywki
lotowych (rys. 2.38). Górne podkładki oporowe wału rozrządu.
• Powlec olejem silnikowym czopy łożysk
i krzywki wału rozrządu oraz umieścić wał roz-
rządu w łożyskach głowicy, stroną z czopem
stożkowym w kierunku paska zębatego napędu
rozrządu.
• Założyć pokrywy łożysk wału rozrządu zwra-
cając uwagę, aby poszczególne pokrywy trafiły
do odpowiednich łożysk i dokręcić śruby moco-
wania łożysk w zalecanej kolejności (rys. 2.39)
właściwym momentem. Na uszczelniane po-
wierzchnie skrajnych pokryw łożysk wału rozrzą-
du nałożyć pastę uszczelniającą (patrz rys. 2.39).
• Za pomocą tulei o odpowiedniej średnicy po
obu stronach wału rozrządu zamontować nowe
Rys. 2.38. Przekrój górnych podkładek oporowych pierścienie uszczelniające. Przestrzeń między
sprężyn zaworów wargami pierścieni uszczelniających wypełnić
A — górna podkładka oporowa sprężyn zaworu
dolotowego, B — górna podkładka oporowa sprężyn smarem stałym. Przestrzegać zgodności strza-
zaworu wylotowego łek wskazujących kierunek obrotu wału rozrzą-
145

144. Silnik wysokoprężny
• Zamontować wtryskiwacze z nowymi pod-
kładkami izolacji cieplnej przestrzegając prawi-
dłowego kierunku ich montażu (rys. 2.40). Do-
kręcić wtryskiwacze właściwym momentem.
W silniku CD20E w cylindrze nr 1 wkręcić wtry-
skiwacz wyposażony w czujnik wzniosu iglicy
rozpylacza.
• Zamontować świece żarowe.
• Zamontować głowicę silnika (patrz odpowied-
ni opis).
2.2.3. Wymontowanie
i zamontowanie
zespołu napędowego
WYMONTOWANIE ZESPOŁU NAPĘDOWEGO
• Ustawić samochód na podnośniku warsztato-
Rys. 2.40. Sposób montażu dwóch rodzajów wym, najlepiej dwukolumnowym.
podkładek izolacji cieplnej wtryskiwaczy • Zdjąć przednie koła oraz wymontować osłony
przeciwbłotne we wnękach kół przednich.
• Zdjąć dolne osłony przedziału silnika.
du (w kierunku ruchu wskazówek zegara pa- • Jeżeli samochód jest wyposażony w kodowa-
trząc od strony paska zębatego napędu rozrzą- ny odbiornik radiowy, zanotować kod radiood-
du, w kierunku przeciwnym — patrząc od stro- biornika, a następnie odłączyć akumulator od
ny napędu pompy wtryskowej) z kierunkiem instalacji elektrycznej i wyjąć go z przedziału
montażu pierścieni uszczelniających. silnika.
• Zamontować wewnętrzną osłonę napędu wału • Opróżnić układ chłodzenia (patrz odpowiedni
rozrządu. opis w p. 2.2.6).
• Zamontować na wał rozrządu koło zębate • Spuścić olej z silnika i skrzynki przekładnio-
napędu rozrządu oraz jego tarczę oporową, wej.
unieruchomić to koło zębate i dokręcić śruby • Wymontować zbiornik wyrównawczy układu
mocujące. chłodzenia.
• Zamontować rolkę napinacza paska zębate- • Wymontować paski klinowe napędu osprzętu
go napędu rozrządu. (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6).
Rys. 2.41. Wsporniki
zawieszenia zespołu
napędowego
1 — element metalowo-gumowy,
2 — wspornik prawy,
3 — wspornik tylny,
4 — wspornik reakcyjny zespołu
napędowego, 5 — belka
zawieszenia zespołu
napędowego, 6 — masa
wyrównoważająca zespołu
napędowego, 7 — wspornik
lewy, 8 — wspornik przedni,
9 — ściąg
146

145. Wymontowanie zespołu napędowego
• Rozłączyć złącza przewodów elektrycznych Z każdej strony samochodu
i wymontować alternator. • Wymontować zacisk hamulca przedniego bez
• Wymontować bez odłączania przewodów odłączania od niego przewodu hamulcowego
hydraulicznych pompę wspomagania układu i podwiesić zacisk we wnęce koła za pomocą
kierowniczego wraz z jej wspornikiem. Odsu- miękkiego drutu.
nąć pompę wspomagania na bok i podwiesić • Odkręcić nakrętkę mocującą dolny przegub
ją w przedziale silnika za pomocą miękkiego kulowy zwrotnicy koła i rozłączyć połączenie
drutu. zwrotnicy z wahaczem zawieszenia wypychając
• W wersjach z klimatyzacją wymontować bez go na dół za pomocą uniwersalnego ściągacza
odłączania przewodów czynnika chłodniczego do przegubów kulowych.
sprężarkę klimatyzacji. Odsunąć sprężarkę kli- • Odkręcić nakrętkę mocującą do zwrotnicy
matyzacji na bok i podwiesić ją w przedziale przegub kulowy drążka kierowniczego i wymon-
silnika za pomocą miękkiego drutu. tować go ze zwrotnicy za pomocą uniwersalne-
• W wersjach wyposażonych w silnik CD20E go ściągacza do przegubów kulowych.
odłączyć złącze elektryczne od elektrozaworu • Za pomocą odpowiedniej dźwigni wyciągnąć
przepustnicy oraz odłączyć elastyczny przewód półoś ze skrzynki przekładniowej.
podciśnienia od obudowy filtru powietrza. • Przechylić zespół: zwrotnicy koła z półosią
• Wymontować obudowę filtru powietrza wraz i kolumną zawieszenia, a następnie podwiesić
z jej przewodem powietrza i rezonatorem. półoś we wnęce koła za pomocą miękkiego
• W wersjach z recyrkulacją spalin odłączyć drutu.
elastyczne przewody podciśnienia od elektroza- • Odpowiednim korkiem zaślepić otwór po wy-
woru recyrkulacji spalin i pompy podciśnienia. jętej półosi w obudowie skrzynki przekładniowej,
• W zależności od wersji silnika rozłączyć złą- aby uniknąć przedostania się zanieczyszczeń
cza elektryczne czujnika wzniosu iglicy wtryski- do jej wnętrza.
wacza cylindra nr 1, elektrozaworów recyrkulacji
spalin, czujników temperatury i wyłącznika ci- Pozostałe czynności wymontowania
śnieniowego, rozrusznika oraz czujnika prędko- • Nad przedziałem silnika ustawić żuraw warsz-
ści obrotowej silnika. Odsunąć na bok wiązkę tatowy i podwiesić zespół napędowy zaczepia-
przewodów elektrycznych silnika. jąc linę o przewidziane do tego celu uchwyty
• Odłączyć zasilanie elektryczne od świec żaro- (ewentualnie podeprzeć zespół napędowy od
wych. spodu kilkoma podnośnikami z zestawem be-
• Rozłączyć wszystkie złącza przewodów elek- lek).
trycznych dochodzących do pompy wtryskowej, • Odkręcić śruby mocowania wsporników za-
a także przewody doprowadzenia i powrotu wieszenia zespołu napędowego.
paliwa. • Opuszczać powoli zespół napędowy pod sa-
• Odłączyć od pompy wtryskowej linkę pedału mochód sprawdzając, czy wszystkie złącza prze-
przyspieszenia. wodów elektrycznych zostały rozłączone oraz
• Odłączyć przewód hydrauliczny od siłownika zwracając uwagę, aby zespół napędowy nie
wyłączania sprzęgła. Przewidzieć wypływ zawar- uszkodził żadnego elementu wnętrza przedzia-
tej w nim cieczy; zaślepić odsłonięte otwory, aby łu silnika.
uniknąć zanieczyszczenia układu hydrauliczne- • Wyjąć zespół napędowy od spodu samo-
go i wycieku cieczy ze zbiornika. chodu.
• Odłączyć od wyjścia cieczy chłodzącej z gło-
wicy i od obudowy termostatu elastyczne prze- ZAMONTOWANIE ZESPOŁU
wody prowadzące od chłodnicy i nagrzewnicy NAPĘDOWEGO
wnętrza samochodu. W celu zamontowania zespołu napędowego
należy wykonać czynności w kolejności odwrot-
Pod samochodem nej do podanej podczas jego wymontowania.
• Wymontować przednią rurę wylotową spalin. Należy zwrócić uwagę na następujące zalece-
• Wymontować belkę zawieszenia zespołu na- nia.
pędowego. • Wymienić wszystkie nakrętki zabezpieczane
• Od skrzynki przekładniowej odłączyć drążki przed odkręceniem.
zewnętrznego mechanizmu zmiany biegów. • Przestrzegać właściwych momentów dokrę-
• Rozłączyć złącza przewodów elektrycznych cania śrub i nakrętek.
dochodzących do skrzynki przekładniowej (czuj- • Podczas dokręcania śrub mocowania ele-
nika położenia dźwigni zmiany biegów i włączni- mentu metalowo-gumowego przedniego wspor-
ka świateł cofania). nika zawieszenia zespołu napędowego należy
• Wymontować oba wentylatory elektryczne oraz zachować odległość między nimi wynoszącą
chłodnicę. W wersjach z klimatyzacją nie de- 55 mm (patrz rys. 1.37 i 2.41). Pozostałe wspor-
montować skraplacza. niki zawieszenia zespołu napędowego można
147

146. Silnik wysokoprężny
dokręcać dopiero po prawidłowym zamontowa- • Odłączyć silnik od skrzynki przekładniowej.
niu przedniego wspornika. • Ustawić silnik na specjalnym stojaku monta-
• Wymienić sprężyste pierścienie osadcze na żowym.
końcach obu półosi. • Spuścić olej z silnika (jeśli nie wykonano tego
• Wymienić pierścienie uszczelniające półosi przed wymontowaniem zespołu napędowego
znajdujące się w gniazdach obudowy skrzynki z samochodu).
przekładniowej wypełniając uprzednio smarem • Wymontować pasek zębaty napędu pompy
przestrzeń między wargami nowych pierścieni wtryskowej i pasek zębaty napędu rozrządu
uszczelniających. (patrz odpowiednie opisy w p. 2.2.1 i 2.2.2).
• Napełnić skrzynkę przekładniową odpowied- • Wymontować pompę cieczy chłodzącej (patrz
nią ilością właściwego rodzaju oleju (patrz dane odpowiedni opis w p. 2.2.6).
w podrozdz. 4.1). • Wymontować pompę wtryskową (patrz odpo-
• Jeżeli nie wykonano tego wcześniej, wymie- wiedni opis w p. 2.2.1).
nić filtr oleju i napełnić silnik odpowiednią ilością • Wymontować głowicę silnika (patrz odpo-
właściwego rodzaju oleju (patrz dane w pod- wiedni opis w p. 2.2.2).
rozdz. 2.1). • W miejscu mocowania rozrusznika zamonto-
• Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia wać przyrząd do unieruchomienia koła zama-
(patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6). chowego (KV10105630 lub KV101105610) —
• Odpowietrzyć układ hydraulicznego wyłącza- patrz rysunek 2.26.
nia sprzęgła i uzupełnić płyn w jego zbiorniku • Oznaczyć położenie zespołu dociskowego
(patrz odpowiedni opis w podrozdz. 3.2). sprzęgła względem koła zamachowego i odkrę-
• Sprawdzić poziom i w razie potrzeby uzupe- cić śruby mocujące zespół dociskowy.
łnić ilość oleju w zbiorniku wyrównawczym ob- • Zdjąć zespół dociskowy oraz tarczę sprzę-
wodu wspomagania układu kierowniczego. gła.
• Odpowietrzyć układ zasilania paliwem. • Odblokować śruby mocujące koło zamacho-
• Sprawdzić i w razie potrzeby wyregulować we do wału korbowego.
ustawienie kół przednich (patrz odpowiedni opis • Oznaczyć położenie i odłączyć wszystkie ela-
w podrozdz. 8.2). styczne przewody układu chłodzenia silnika.
• Sprawdzić ustawienie i w razie potrzeby wyre- • Wymontować wspornik pompy wtryskowej.
gulować pompę wtryskową (patrz odpowiedni • Odkręcić filtr oleju.
opis w p. 2.2.1). • Wymontować obudowę termostatu, wspornik
• W celu zapewnienia prawidłowej pracy układu filtru oleju wraz z chłodnicą oleju.
smarowania silnika przed jego pierwszym uru- • Obrócić silnik o 180° i wymontować miskę
chomieniem po montażu należy rozłączyć złą- olejową.
cze elektrozaworu zatrzymania silnika, a następ- • Odkręcić śruby korbowodów, zdjąć pokrywy
nie włączyć rozrusznik na około 30 sekund. korbowodów wraz z dolnymi panewkami korbo-
W tym czasie pompa zassie olej i wtłoczy go do wymi oraz wyjąć z cylindrów zespoły tłoków
kanałów w kadłubie i głowicy silnika. wraz z korbowodami i górnymi panewkami kor-
• Podłączyć złącze elektryczne do elektrozawo- bowymi (gładkimi). Ustawić zespoły tłoków z kor-
ru zatrzymania silnika i uruchomić silnik. Spraw- bowodami, pokrywami korbowodów i panewka-
dzić prawidłowość pracy silnika i szczelność mi korbowymi według kolejności cylindrów,
układów zasilania paliwem, smarowania i chło- w których pracowały.
dzenia. • Wymontować pompę oleju (patrz odpowiedni
opis w p. 2.2.5).
• Odkręcić stopniowo i w kolejności odwrotnej
niż zalecana przy dokręcaniu (patrz rys. 2.49)
2.2.4. Naprawa silnika śruby pokryw łożysk głównych wału korbowego.
Zdjąć pokrywy łożysk głównych i ustawić je
ROZKŁADANIE SILNIKA w kolejności łożysk wraz z wyjętymi z pokryw
dolnymi panewkami głównymi.
Rozkładanie silnika przeprowadza się po wy- • Zdjąć przyrząd użyty do unieruchomienia koła
montowaniu zespołu napędowego z samocho- zamachowego, odkręcić śruby mocujące i zdjąć
du i oddzieleniu silnika od skrzynki przekła- koło zamachowe oraz jego blaszaną osłonę.
dniowej. • Wymontować tylną pokrywę kadłuba wraz
Uwaga. Podczas rozkładania silnika należy ozna- z tylnym pierścieniem uszczelniającym wał kor-
czać współpracujące części w taki sposób, aby bowy.
przy ewentualnym ponownym ich wykorzystaniu • Wyjąć z kadłuba wał korbowy.
można było zamontować je w poprzednich miej- • Wyjąć z gniazd łożysk głównych kadłuba
scach. górne panewki główne i ustawić je przy pokry-
• Wymontować rozrusznik i alternator. wach odpowiednich łożysk głównych.
148

147. Rozkładanie silnika
Rozkładanie zespołów tłoka
z korbowodem
Uwaga. Rozkładanie i składanie zespołu tłoka
z korbowodem wymaga użycia specjalnego
oprzyrządowania, gdyż łączący je sworzeń tłoka
jest wciśnięty w główkę korbowodu oraz paso-
wany obrotowo w piastach tłoka. Wyjęcie sworz-
nia tłoka i rozłożenie zespołu wymaga nagrzania
go w kąpieli olejowej do temperatury 60 do
70°C, a następnie użycia prasy.
• Wyjąć dwa pierścienie osadcze z rowków Rys. 2.42. Pomiar średnicy znamionowej tłoka
w piastach tłoka. w odległości d = 62 mm od denka
• Wyjąć z rowków i zdjąć pierścienie z tłoka.
• Umieścić górną cześć tłoka w specjalnym
przyrządzie w kształcie litery „V" i ustawić współ-
osiowo sworzeń względem osi otworu przyrzą-
• W przypadku przekroczenia dopuszczalnych
du, przez który sworzeń będzie usuwany. Uży-
odchyłek należy wymienić korbowód.
wając trzpienia o średnicy nieco mniejszej niż
średnica sworznia tłoka wypchnąć pod prasą Sprawdzanie pierścieni tłoków
sworzeń z piast tłoka i główki korbowodu.
• Ustawić komplety części rozłożonych zespo- • Sprawdzić luz pierścieni w rowkach tłoka.
łów (tłok, pierścienie tłoka, sworzeń, korbowód W przypadku nadmiernego luzu należy zmie-
wraz z pokrywą i panewkami) w kolejności rzyć wysokość pierścieni; jeśli mieści się ona
cylindrów silnika. w granicach tolerancji, wymienić tłok wraz z pier-
ścieniami.
• Starannie oczyścić wszystkie wymontowane
części silnika i powierzchnie przylegania uszcze- • Sprawdzić luzy w zamkach pierścieni po
lek oraz przedmuchać sprężonym powietrzem włożeniu ich do odpowiedniego cylindra. Jeśli
kanały oleju. Ocenić ich stan techniczny i sto- są zbyt duże, należy — nawet w przypadku
pień zużycia oraz zakwalifikować je do ponow- nowych pierścieni — wymienić tłoki na na-
nego użycia lub do wymiany. prawcze (nadwymiarowe) i przeszlifować cylin-
dry na odpowiedni wymiar naprawczy lub
wymienić kadłub silnika i tłoki wraz z pierście-
SPRAWDZANIE CZĘŚCI niami.
Po oczyszczeniu wszystkich części należy oce-
Sprawdzanie tłoków i sworzni tłoków
nić ich zużycie, stan techniczny oraz zweryfi-
kować ich dalszą przydatność. Niezbędne wy- • Sprawdzić stan powierzchni bocznej (płasz-
miary i dane techniczne podano w podroz- cza) tłoków. Tłoki, których powierzchnia bocz-
dziale 2.1. na jest zarysowana lub ma ślady zatarcia,
należy wymienić (wraz ze sworzniami i pier-
Sprawdzanie zespołów tłoków ścieniami).
z korbowodami • Zmierzyć średnicę zewnętrzną sworznia tłoka
Przed sprawdzaniem tych zespołów należy usu- oraz otworu w piastach tłoka i obliczyć luz tego
nąć osad węglowy (nagaru) z denek tłoków, połączenia. Jeśli przekracza dopuszczalną war-
rowków pierścieni i pierścieni tłoków. tość, wymienić tłok wraz ze sworzniem i pier-
ścieniami osadczymi.
Sprawdzanie korbowodów • Zmierzyć nominalną średnicę tłoka w sposób
• Upewnić się, że śruby korbowodów są w do- podany w rozdziale 2.1 (rys. 2.42) oraz średnicę
skonałym stanie technicznym. wewnętrzną cylindra i określić luz tego skojarze-
• Sprawdzić, czy na powierzchni korbowodu nia. Jeśli luz ten przekracza wartość dopuszczal-
i jego pokrywy nie ma śladów przegrzania. ną, należy wymienić tłok na naprawczy (nadwy-
• Sprawdzić, czy w otworze główki korbowodu miarowy) i przeszlifować cylinder na wymiar
oraz w gnieździe panewki korbowej (w korbowo- naprawczy.
dzie i pokrywie) nie ma rys i śladów zdzierania • Sprawdzić wcisk sworznia w tulejce główki
powierzchni. korbowodu. W przypadku uzyskania niewłaści-
• Zmierzyć średnicę wewnętrzną tulejki główki wej wartości wymienić sworzeń tłoka, tulejkę
korbowodu. główki korbowodu lub cały korbowód. W razie
• Sprawdzić prostopadłość osi symetrii trzona wymiany tulejki główki korbowodu zwrócić uwa-
korbowodu do osi jego otworów (główki i łba) gę na to, aby po zamontowaniu otwór smarowy
oraz równoległość osi otworów w główce i łbie w tulejce pokrywał się z otworem w główce
korbowodu. korbowodu.
149

148. Silnik wysokoprężny
• Oczyścić starannie i przedmuchać kanaty oe-
ju kadłuba oraz przestrzeń cieczy chłodzącej
w kadłubie.
Sprawdzanie wału korbowego
• Sprawdzić stan powierzchni czopów głów-
nych i korbowych wału, a następnie zmierzyć
ich owalizację i stożkowość.
Rys. 2.43. Sposób • Zmierzyć bicie wału korbowego.
pomiaru wysokości • Oczyścić i przedmuchać sprężonym powie-
kadłuba trzem kanały oleju w wale korbowym.
Określenie grupy selekcyjnej panewek
Sprawdzanie kadłuba głównych wału korbowego
Po umyciu kadłuba należy sprawdzić zużycie • Grupę selekcyjną panewek głównych wału
cylindrów. korbowego określa się na podstawie oznaczeń
• Zmierzyć średnicę każdego cylindra. grup selekcyjnych czopów korbowych i pokryw
• Określić stożkowość cylindrów jako różnicę łożysk głównych. Stosowany jest kod 3-cyfrowy
średnic w płaszczyźnie prostopadłej do osi wału (0 do 2) dla grup selekcyjnych czopów korbo-
korbowego w odległości 20 mm i 120 mm od wych i pokryw łożysk głównych oraz 5-cyfrowy
górnej krawędzi cylindra. Różnica tych wymia- (0 do 4) dla panewek łożysk głównych.
rów nie powinna przekraczać wartości maksy- Oznaczenia grupy selekcyjnej łożysk głównych
malnej podanej w charakterystyce technicznej są wybite na dolnej płaszczyźnie kadłuba obok
(patrz dane w podrozdz. 2.1). W przeciwnym gniazd każdego z łożysk (rys. 2.44).
razie należy przeszlifować wszystkie cylindry Oznaczenia grupy selekcyjnej czopów głównych
w kadłubie na wymiar naprawczy lub wymienić wału korbowego są wybite na skrajnym przeciw-
kadłub silnika. ciężarze od strony napędu rozrządu (rys. 2.45).
• Określić owalizację cylindrów jako różnicę Cyfra z lewej strony odnosi się do łożyska nr 1
średnic zmierzonych w odległości 70 mm od (od strony napędu rozrządu); kolejne cyfry doty-
górnej krawędzi cylindra w dwóch płaszczy- czą kolejnych łożysk głównych.
znach: równoległej i prostopadłej do osi wału Grupa selekcyjna grubości panewek głównych
korbowego. Różnica ta nie powinna przekraczać jest oznaczana barwnym znakiem na ich krawę-
wartości maksymalnej podanej w charakterysty- dzi. Grupę selekcyjną panewek dobiera się na
ce technicznej (patrz podrozdz. 2.1). W przeciw- podstawie grup selekcyjnych czopa głównego
nym razie należy przeszlifować wszystkie cylin- i łożyska głównego.
dry w kadłubie na wymiar naprawczy lub wymie-
nić kadłub silnika. Grupy selekcyjne panewek głównych wału
• Sprawdzić niepłaskość górnej płaszczyzny korbowego
kadłuba. Jeśli niepłaskość przekracza 0,1 mm, Grupa Grupa selekcyjna pokrywy
to należy przeszlifować tę płaszczyznę pamięta- selekcyjna łożyska głównego
jąc, że łączny ubytek grubości materiału górnej średnicy czopa
głównego 0 1 2
płaszczyzny kadłuba i dolnej płaszczyzny głowi-
cy (jeśli też wymagała szlifowania) nie może 0 0 (żółty) 1 (zielony) 2 (brązowy)
przekraczać 0,1 mm. Jeśli warunek ten nie 1 1 (zielony) 2 (brązowy) 3 (czarny)
może być spełniony, należy wymienić kadłub. 2 2 (brązowy) 3 (czarny) 4 (niebieski)
• Jeśli jeden z cylindrów wymaga przeszlifowa-
nia, należy przeszlifować także pozostałe trzy
cylindry na wymiar naprawczy. Średnicę napraw-
czą cylindra określa się w następujący sposób.
Średnica po szlifowaniu powinna być równa su-
mie średnicy nominalnej tłoka i wymaganego
luzu tłoka w cylindrze powiększonej o 0,02 mm
(zapas na dotarcie tłoka do cylindra).
Uwaga. Przed szlifowaniem cylindrów należy
założyć pokrywy łożysk głównych i dokręcić ich
śruby właściwym momentem, aby zwiększyć
sztywność kadłuba. Szlifowanie cylindrów na
wymiar naprawczy odbywa się w kilku etapach.
Maksymalne zwiększenie średnicy w każdym Rys. 2.44. Oznaczenia grup selekcyjnych gniazd
etapie nie może przekraczać 0,05 mm. panewek łożysk głównych w kadłubie silnika
150

149. Sprawdzanie części
Sprawdzanie luzu promieniowego czopów
głównych wału korbowego
Luz promieniowy czopa wału korbowego w łoży-
sku głównym lub korbowym można określić
dwiema metodami: stosując plastykowe pręciki
pomiarowe Plastigage lub mierząc średnicę ze-
wnętrzną czopa i średnicę wewnętrzną panewki
po jej zamontowaniu w łożysku. W niniejszym
punkcie opisano pierwszą z tych metod (łatwiej-
szą do wykonania).
• Oczyścić wał korbowy i pokrywy łożysk głów-
nych.
• Umieścić w gniazdach łożysk głównych ka-
dłuba panewki z rowkami na powierzchni ślizgo-
Rys. 2.45. Rozmieszczenie oznaczeń grup selekcyjnych
wału korbowego wej oraz otworem smarowym i ułożyć na nich
1 — oznaczenia grup selekcyjnych średnic czopów korbowych, wał korbowy (czysty i suchy).
2 — oznaczenia grup selekcyjnych średnic czopów głównych, • Uciąć pięć pręcików Plastigage o długości
3 — oznaczenie grupy selekcyjnej średnicy czopa korbowego równej szerokości panewek głównych i ułożyć je
pierwszego cylindra, 4 — oznaczenie grupy selekcyjnej wzdłuż czopów głównych.
średnicy czopa głównego pierwszego cylindra
i. 2.46. Zespół kadłuba i układ tłokowo-korbowy
- kadłub, 2 — wspornik kadłuba, 3 — półpanewki łożysk głównych wału korbowego, 4 — półpanewki środkowego łożyska
igo wału korbowego, 5 — wał korbowy, 6 — pokrywy łożysk głównych, 7 — tulejka prowadząca, 8 — uszczelka,
-tylna pokrywa kadłuba, 10 — tylny pierścień uszczelniający wał korbowy, 11 — osłona blaszana koła zamachowego,
i—koło zamachowe, 13 — górny pierścień tłoka (1. uszczelniający), 14 — środkowy pierścień tłoka (2. uszczelniający),
I—dolny pierścień tłoka (zgarniający), 16 — tłok, 17 — sworzeń tłoka, 18 — pierścienie osadcze sworznia, 19 — korbowód,
|-panewki korbowe, 21 — pokrywa korbowodu, 22 — korek otworu spustu cieczy chłodzącej z kadłuba
151

150. Silnik wysokoprężny
Uwaga. Nie obracać wału korbowego podczas
tej operacji.
• Odkręcić śruby mocujące i ostrożnie zdjąć
pokrywy łożysk głównych.
• Korzystając z przymiaru na opakowaniu pręci-
ków Plastigage odczytać wartość luzu promie-
niowego w łożysku odpowiadającą największej
szerokości odkształconego pręcika.
• Zanotować odczytaną wartość luzu i porów-
nać ją z wartością właściwą (patrz podrozdz.
2.1).
• Jeśli zmierzony luz wykracza poza granice
tolerancji, należy wymienić panewki uwzględnia-
jąc oznaczenie barwne ich grupy selekcyjnej lub
przeszlifować czopy główne wału korbowego na
wymiar naprawczy i zastosować odpowiednie
panewki naprawcze. W przypadku panewek środ-
kowego łożyska głównego należy brać także
pod uwagę wartość luzu osiowego wału (patrz
Rys. 2.47. Sposób montażu pierścieni na tłoku dalszy opis).
A — kierunek montażu, B — rozstawienie zamków
pierścieni Sprawdzanie luzu osiowego wału
1 — wnęka w denku skierowana w stronę napędu
rozrządu, 2 — zamek sprężyny rozpierającej pierścień korbowego
zgarniający, 3 — zamek górnego pierścienia • Umieścić w kadłubie górną panewkę środko-
(1. uszczelniającego), 4 — zamek środkowego wego łożyska głównego (z kołnierzami po obu
pierścienia (2. uszczelniającego) stronach i otworem smarowym).
• Ułożyć górne półpanewki pozostałych łożysk
głównych (z otworami do przepływu oleju) i u-
mieścić na półpanewkach wał korbowy o czo-
pach głównych uprzednio powleczonych olejem
silnikowym.
• Założyć pokrywy łożysk głównych wraz z dol-
nymi półpanewkami głównymi (gładkimi — bez
rowków i otworów smarowych). Dolna półpa-
newka środkowego łożyska głównego wyróżnia
się obustronnymi kołnierzami. Strzałki na pokry-
wach łożysk powinny być skierowane w stronę
napędu rozrządu.
• Dokręcić śruby mocowania pokryw łożysk
głównych właściwym momentem w zalecanej
kolejności (patrz rys. 2.49).
• Oprzeć końcówkę pomiarową komparatora
o powierzchnię czołową wału korbowego.
Rys. 2.48. Sposób składania zespołu tłoka • Za pomocą odpowiedniej dźwigni przesuwać
z korbowodem wał korbowy wzdłuż jego osi do przodu i do tyłu
1 — znak grupy selekcyjnej średnicy tłoka, który oraz odczytać na wskaźniku komparatora luz
powinien być skierowany w stronę filtru oleju), 2 — znaki osiowy wału.
kompletacji korbowodu i jego pokrywy oznaczające • Jeśli wartość luzu osiowego wału korbowego
numer cylindra, z którym współpracują (tu cylinder nr 1),
które powinny być skierowane w stronę filtru oleju, wykracza poza granice tolerancji, należy wymie-
3 — półpanewka korbowodu z otworem do przepływu nić panewki środkowego łożyska głównego
oleju (górna panewka korbowa), 4 — półpanewka gładka (uwzględniając ich grupę selekcyjną ze względu
pokrywy korbowodu (dolna panewka korbowa), na luz promieniowy).
5 — otwór smarowy korbowodu
SKŁADANIE SILNIKA
• Założyć pokrywy łożysk głównych wraz z gład- Składanie zespołów tłoków z korbowodami
kimi (bez rowków smarowych) panewkami • W rowku otworu jednej z piast tłoka zamonto-
głównymi. Dokręcić śruby mocowania pokryw wać nowy pierścień osadczy.
łożysk głównych właściwym momentem w zale- • W kąpieli olejowej o temperaturze 60 do 70°C
canej kolejności (patrz rys. 2.49). nagrzać tłok, korbowód i sworzeń tłoka.
152

151. Składanie silnika
9 5 1 3 7 bez otworu do odprowadzania zgarnianego ole-
ju do wnętrza tłoka.
Dalsze czynności składania silnika
• Zamontować powleczone olejem silnikowym
górne panewki główne (z rowkami i otworami
smarowymi) do gniazd kadłuba silnika. Górną
panewkę główną z obustronnym kołnierzem
umieścić w gnieździe środkowego łożyska głów-
nego.
y p^ g
bowe wału korbowego oraz ułożyć wał korbowy
na panewkach w kadłubie.
• Założyć pokrywy łożysk głównych wraz z dol-
nymi panewkami głównymi (gładkimi — bez
rowków i otworów) powleczonymi olejem silni-
kowym (łożysko nr 1 od strony paska zębatego
napędu rozrządu). W pokrywie środkowego ło-
żyska głównego należy umieścić dolną panew-
kę główną z obustronnym kołnierzem.
• Powlec olejem silnikowym gwint śrub pokryw
łożysk głównych, wkręcić je ręką i dokręcić
Rys. 2.49. Rozmieszczenie oznaczeń pokryw łożysk właściwym momentem w kolejności wskazanej
głównych i kolejność dokręcania śrub ich mocowania
na rysunku 2.49.
• Upewnić się, że wał korbowy obraca się
w łożyskach bez wyczuwalnego oporu.
• Umieścić górną cześć tłoka w specjalnym Określenie grupy selekcyjnej panewek
przyrządzie w kształcie litery „V" i ustawić korbowych
współosiowo otwór sworznia oraz otwór przy- • Grupę selekcyjną panewek korbowych dobie-
rządu, przez który będzie wprowadzany swo- ra się w zależności od grup selekcyjnych czo-
rzeń tłoka. pów korbowych. Istnieją 3 grupy selekcyjne
• Umieścić w przyrządzie korbowód tak, aby czopów korbowych. Oznaczenia grup selekcyj-
oś otworu w tulejce główki znalazła się na nych czopów korbowych znajdują się na pierw-
przedłużeniu osi otworów piast tłoka. Zwrócić szym przeciwciężarze wału korbowego po stro-
uwagę na prawidłowy sposób montażu korbo- nie koła zamachowego (patrz rys. 2.45). Pierw-
wodu względem tłoka (patrz rys. 2.48). Za po- sza cyfra po lewej stronie dotyczy czopa
mocą trzpienia o średnicy nieznacznie mniej- korbowego 1. cylindra; następne — czopów
szej od średnicy sworznia wcisnąć za pomocą korbowych kolejnych cylindrów.
prasy sworzeń do otworu piasty tłoka (bez pier- • Grupa selekcyjna panewek korbowych jest
ścienia osadczego), następnie do otworu tulejki oznaczona znakiem barwnym na ich krawędzi.
główki korbowodu i do otworu w drugiej pia- Sposób doboru panewek podano w tablicy.
ście tłoka, aż do oparcia o pierścień osadczy.
• W otworze drugiej piasty tłoka założyć nowy Grupy selekcyjne panewek korbowych
pierścień osadczy. Grupa selekcyjna czopa Grupa selekcyjna panewki
• Sprawdzić prawidłowość złożenia tłoka z kor- korbowego korbowej
bowodem.
0 0 (czarny)
• Za pomocą specjalnego przyrządu do monta-
1 1 (żółty)
żu pierścieni tłoków umieścić kolejno w odpo-
2 2 (niebieski)
wiednich rowkach tłoka: pierścień zgarniający
(dolny), drugi pierścień uszczelniający (środko-
wy) i pierwszy pierścień uszczelniający (górny). • Powlec boczną powierzchnię tłoka oraz gładź
Litera „R" na płaskich powierzchniach pierścieni cylindra olejem silnikowym.
powinna być skierowana w stronę denka tłoka • Obrócić wał korbowy tak, aby czopy korbowe
(rys. 2.47). cylindrów 1. i 4. znalazły się w położeniu GMR
• Rozstawić zamki pierścieni na obwodzie tłoka • Za pomocą przyrządu do ściskania pierścieni
tak, aby znajdowały się jak najdalej od siebie tłoków wsunąć do cylindrów kadłuba zespoły
i nie leżały w płaszczyźnie osi sworznia tłoka tłoków z korbowodami, przestrzegając ich kolej-
(lub w jej pobliżu) oraz aby zamek pierścienia ności i zwracając uwagę na położenie tłoków
zgarniającego nie wypadał na odcinku rowka względem kadłuba silnika (rys. 2.50). Cyfry wy-
153

152. Silnik wysokoprężny
przeszlifować czopy korbowe wału na wymiar
naprawczy i zamontować odpowiednie panewki
naprawcze.
• Powlec olejem silnikowym gwint śrub korbo-
wodów i ich nakrętek; założyć pokrywy korbo-
wodów wraz z dolnymi panewkami korbowymi;
dokręcić nakrętki właściwym momentem.
• Obrócić wał korbowy o 180°, aby czopy
korbowe cylindrów nr 2 i 3 znalazły się w poło-
żeniu GMP i powtórzyć dla nich czynności
opisane dla czopów nr 1 i 4.
• Sprawdzić luz osiowy korbowodów na czo-
pach korbowych. W przypadku przekroczenia
dopuszczalnych wartości należy wymienić od-
powiedni korbowód lub wał korbowy.
Końcowe czynności składania silnika
• Założyć nową uszczelkę i zamontować tylną
pokrywę kadłuba.
• Za pomocą trzpienia o odpowiedniej średnicy
zamontować nowy tylny pierścień uszczelniają-
cy wał korbowy po uprzednim wypełnieniu sma-
Rys. 2.50. Sposób montażu zespołów tłoków rem stałym przestrzeni między jego wargami.
z korbowodami w kadłubie • Oczyścić powierzchnię przylegania do kadłu-
1 — znak grupy selekcyjnej średnicy tłoka, 2 — znak
grupy selekcyjnej średnicy cylindra
ba w obudowie pompy oleju, powlec ją pastą
uszczelniającą i zamontować pompę oleju
z przodu kadłuba silnika.
• Zamontować miskę olejową.
bite na łbie korbowodu i jego pokrywie muszą • Zamontować wspornik filtru oleju wraz z chłod-
być identyczne i znajdować się po tej samej nicą oleju do kadłuba zakładając przy tym nowe
stronie co cyfra na denku tłoka (oznaczająca uszczelki.
jego grupę selekcyjną). Przy wkładaniu zespołu • Oczyścić powierzchnię przylegania obudowy
tłoka z korbowodem do cylindra cyfry te muszą termostatu do kadłuba, powlec ją pastą uszczel-
znajdować się po stronie pompy wtryskowej. niającą i zamontować obudowę termostatu.
• Umieścić górną panewkę korbową (z otwo- • Zamontować nowy filtr oleju.
rem smarowym) w łbie korbowodu i ustawić • Zamontować wspornik pompy wtryskowej.
współosiowo otwory w panewce korbowej i kor- • Założyć i podłączyć do silnika wszystkie ela-
bowodzie. styczne przewody układu chłodzenia.
• Zamontować dolną osłonę blaszaną koła za-
Sprawdzanie luzu promieniowego machowego oraz unieruchomić wał korbowy za
w łożyskach korbowych pomocą odpowiedniego przyrządu. Powlec ole-
• Ułożyć wzdłuż czystych i suchych czopów jem silnikowym gwint śrub mocowania koła
korbowych nr 1 i 4 pręciki pomiarowe Plastigage. zamachowego, założyć koło zamachowe na wat
• Założyć pokrywy korbowodów wraz z suchy- korbowy i dokręcić śruby jego mocowania wła-
mi półpanewkami dolnymi na korbowody nr 1 ściwym momentem.
i 4 oraz dokręcić śruby korbowodów właściwym • Zamontować tarczę i zespół dociskowy sprzę-
momentem. gła. Jeśli części te były wcześniej używane,
Uwaga. Przy tej operacji nie wolno obrócić wału należy sprawdzić ich stan techniczny, stopień
korbowego. zużycia i zamontować zgodnie ze znakami wy-
• Wymontować pokrywy korbowodów wraz konanymi przed ich wymontowaniem. Śruby
z dolnymi panewkami korbowymi. mocowania zespołu dociskowego dokręcić w za-
• Korzystając z przymiaru na opakowaniu pręci- lecanej kolejności właściwym momentem (patrz
ków Plastigage odczytać wartość luzu promie- odpowiedni opis w podrozdz. 3.2 i rys. 3.4).
niowego w łożysku odpowiadającą największej • Zamontować głowicę silnika (patrz odpowied-
szerokości odkształconego pręcika. ni opis w p. 2.2.2).
• Zanotować odczytaną wartość luzu i porównać • Pokryć powierzchnię przylegania uszczelki
ją z wartością właściwą (patrz podrozdz. 2.1). oraz gwint śrub mocujących pastą uszczelniają-
• Jeśli zmierzony luz wykracza poza granice cą i zamontować pompę cieczy chłodzącej.
tolerancji, należy wymienić panewkę uwzględ- • Zamontować pompę wtryskową (patrz odpo-
niając jej grupę selekcyjną (znak barwny) lub wiedni opis w p. 2.2.1).
154

153. Układ smarowania
• Założyć i wyregulować naciąg paska zębate- • Podnieść i podeprzeć przód samochodu, zdjąć
go napędu pompy wtryskowej i paska zębatego prawe koło przednie, osłonę przeciwbłotną pra-
napędu rozrządu (patrz odpowiednie opisy w p. wej wnęki koła i dolną osłonę przedziału silnika
2.2.1 i 2.2.2). z prawej strony.
• Wyjąć przyrząd użyty do unieruchomienia • Opróżnić układ chłodzenia silnika (patrz od-
koła zamachowego. powiedni opis w p. 2.2.6).
• Połączyć silnik ze skrzynką przekładniową. • Wymontować pasek zębaty napędu rozrządu
• Zamontować rozrusznik i alternator oraz podłą- (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.2).
czyć ich przewody elektryczne. • Zdjąć z wału korbowego koło zębate i wyjąć
• Napełnić silnik odpowiednią ilością właściwe- wpust czółenkowy.
go rodzaju oleju. • W silniku CD20E rozłączyć złącze przewodów
• Ustawić pompę wtryskową (patrz odpowiedni elektrycznych czujnika prędkości obrotowej sil-
opis w p. 2.2.1). nika.
• Zamontować zespół napędowy do samocho-
du (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.3). Pod samochodem
• Wymontować przednią rurę wylotową spalin.
• Wymontować belkę zawieszenia zespołu na-
pędowego.
2.2.5. Układ smarowania • Wymontować ściąg łączący silnik ze skrzynką
przekładniową.
WYMONTOWANIE, SPRAWDZANIE • Wymontować miskę olejową.
I ZAMONTOWANIE POMPY OLEJU • Wymontować pompę oleju wraz z jej ssakiem
oraz prowadnicą wskaźnika poziomu oleju.
Wymontowanie i rozkładanie pompy oleju • Odwrócić obudowę pompy oleju i zdjąć jej
• W wersjach wyposażonych w kodowany od- pokrywę.
biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika • Wyjąć koła zębate z obudowy pompy oleju.
przed odłączeniem akumulatora od instalacji • Wykręcić gwintowany korek zaworu przele-
elektrycznej samochodu. wowego i wyjąć części zaworu przelewowego
16
8
Rys. 2.57. Układ smarowania
1 — czujnik ciśnienia oleju, 2 — czujnik prędkości obrotowej silnika (tylko silnik CD20E), 3 — pompa oleju, 4 — uszczelka,
5 — suwak zaworu przelewowego, 6 — sprężyna zaworu przelewowego, 7 — podkładka regulacji ciśnienia otwarcia zaworu
przelewowego, 8 — korek gwintowany, 9 — pierścień uszczelniający, 10 — kadłub pompy oleju, 11 — pokrywa pompy
oleju, 12 — koło zębate wewnętrzne, 13 — koło zębate zewnętrzne, 14 — ssak pompy oleju, 15 — korek spustu oleju,
16 — prowadnica wskaźnika poziomu oleju, 17 — prętowy wskaźnik poziomu oleju, 18 — miska olejowa, 19 — króciec,
20 — wymiennik ciepła typu olej-ciecz chłodząca, 21 — wspornik filtru oleju i wymiennika ciepła, 22 — filtr oleju
155

154. Silnik wysokoprężny
Rys. 2.53. Usytuowanie czujnika ciśnienia oleju pod
B
filtrem oleju
dzone, należy wymienić koła zębate albo o u
b-
dowę pompy oleju.
Składanie i zamontowanie pompy oleju
W celu złożenia i zamontowania pompy oleju
wykonać czynności w kolejności odwrotnej do
podanej podczas jej wymontowania i rozkłada-
nia. Należy zwrócić uwagę na następujące zale-
cenia.
• Przed składaniem wszystkie części powlec
olejem silnikowym.
• Wymienić pierścień uszczelniający o przekro-
ju okrągłym gwintowanego korka zaworu przele-
wowego. L
• Założyć nowe uszczelki miski olejowej umiesz- I
czone pod oboma końcami wału korbowego.
• Wymienić przedni pierścień uszczelniający wal
Rys. 2.52. Sprawdzanie luzów w pompie oleju korbowy umieszczony w obudowie pompy oleju,
A — sprawdzanie luzu promieniowego zewnętrznego koła • Pokryć pastą uszczelniającą oczyszczone
zębatego w obudowie pompy, B — sprawdzanie luzu wcześniej powierzchnie przylegania do kadłuba
międzyzębnego kół pompy, C — sprawdzanie luzu
osiowego między kołami zębatymi i płaszczyzną
miski olejowej i obudowy pompy oleju.
przylegania pokrywy pompy • Napełnić silnik odpowiednią ilością właściwe-
go rodzaju oleju i sprawdzić poziom oleju.
• Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia sil-
nika (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6).
(sprężynę, podkładki regulacji ciśnienia otwarcia • Przed pierwszym uruchomieniem silnika roz-
i suwak zaworu). łączyć złącze przewodów elektrycznych elektro-
zaworu zatrzymania silnika; następnie włączyć
Sprawdzanie pompy oleju na około 30 sekund rozrusznik, aby pompa
• Oczyścić i sprawdzić stan wszystkich części mogła zassać olej i napełnić nim kanały w ka-
pompy oleju. dłubie i głowicy silnika.
• Sprawdzić, czy na kołach zębatych i we- • Po podłączeniu złącza elektrozaworu zatrzy-
wnętrznych powierzchniach obudowy nie ma mania silnika uruchomić silnik i sprawdzić jego
uszkodzeń, zadrapań ani śladów nadmiernego szczelność oraz prawidłowość pracy.
zużycia.
• Umieścić koła zębate pompy w jej obudowie. SPRAWDZANIE CIŚNIENIA OLEJU
• Zmierzyć szczelinomierzem luz promieniowy • Wykręcić czujnik ciśnienia oleju (rys. 2.53) i na
między kołami zębatymi pompy oraz między jego miejsce wkręcić końcówkę przewodu mano-
kołami i obudową pompy. Następnie zmierzyć metru o odpowiednim zakresie pomiarowym.
luz osiowy między powierzchnią kół zębatych i • Uruchomić i nagrzać silnik do temperatury
płaszczyzną przylegania pokrywy pompy oleju normalnej pracy. Odczytać na manometrze ciśnie-
(patrz rys. 2.52). nie oleju na biegu jałowym i przy 2000 obr/min
• Jeśli choć jeden ze zmierzonych luzów wykra- silnika. Porównać zmierzone wartości z war-
cza poza granice tolerancji lub części pompy tościami właściwymi podanymi w podrozdzia-
oleju wykazują nadmierne zużycie albo są uszko- le 2.1.
156

155. Układ chłodzenia
2.2.6. Układ chłodzenia
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
PASKA NAPĘDU POMPY CIECZY
CHŁODZĄCEJ
Wymontowanie
• W wersjach wyposażonych w kodowany od-
biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika
przed odłączeniem akumulatora od instalacji
elektrycznej samochodu.
• Podnieść i podeprzeć przód samochodu. Zdjąć Rys. 2.55. Paski klinowe napędu osprzętu
prawe koło przednie oraz wymontować osłonę 1 — koło pasowe wału korbowego, 2 — koło pasowe
przeciwbłotną z wnęki tego koła. pompy wspomagania układu kierowniczego, 3 — koło
pasowe pompy cieczy chłodzącej, 4 — koło pasowe
• Wymontować prawą dolną osłonę przedziału alternatora, 5 — koło pasowe sprężarki klimatyzacji,
silnika. 6 — rolka napinacza
• Poluzować śrubę górnego mocowania pompy Strzałkami wskazano miejsca sprawdzania naciągu paska
wspomagania układu kierowniczego, a następ-
nie poluzować śrubę regulacji naciągu (rys.
2.56) w celu poluzowania paska klinowego na-
pędu pompy cieczy chłodzącej i pompy wspo-
magania układu kierowniczego.
• Zdjąć pasek klinowy napędu pompy cieczy układu kierowniczego (patrz rys. 2.55) oraz
chłodzącej i pompy wspomagania układu kie- sprawdzić, czy zajmuje właściwe położenie
rowniczego. w rowkach kół pasowych (szczególnie koła pa-
sowego wału korbowego).
Zamontowanie • Naciągnąć pasek klinowy napędu pompy
• Oczyścić i sprawdzić stan kół pasowych. cieczy chłodzącej i pompy wspomagania ukła-
» Założyć na koła pasek klinowy napędu pom- du kierowniczego obracając śrubę regulacji na-
py cieczy chłodzącej i pompy wspomagania ciągu paska tak, aby ugięcie odcinka paska
ys. 2.54. Układ chłodzenia
1 - koło pasowe pompy cieczy chłodzącej, 2 — pompa cieczy chłodzącej, 3 — uszczelka, 4 — czujnik wskaźnika
temperatury cieczy chłodzącej, 5 — króciec wyjścia cieczy chłodzącej z głowicy silnika, 6 — czujnik temperatury cieczy
chłodzącej sterowania silnika, 7 — obudowa termostatu, 8 — termostat, 9 — pokrywa termostatu (króciec wejścia cieczy
chłodzącej), 10 — pompa wtryskowa z układem rozruchowym zimnego silnika (tylko silnik CD20E), 11 — pokrywa,
I 12-króciec mocowania, 13 — wymiennik ciepła typu olej-ciecz chłodząca silnik, 14 — wspornik filtru oleju, 15 — filtr
oleju, 16 — nagrzewnica wnętrza samochodu, 17 — silniki elektryczne wentylatorów chłodnicy, 18 — wsporniki
wentylatorów chłodnicy, 19 — wentylatory chłodnicy, 20 — chłodnica, 21 — zbiornik wyrównawczy cieczy chłodzącej
157

156. Silnik wysokoprężny
Rys. 2.56. Usytuowanie śruby regulacji naciągu paska
klinowego napędu pompy cieczy chłodzącej
między kołami pasowymi pompy wspomagania
układu kierowniczego i pompy cieczy chłodzą- Rys. 2.57. Rozmieszczenie korków spustu cieczy
cej odpowiadało wartości określonej podroz- chłodzącej
dziale 2.1. A — w kadłubie silnika, B — w chłodnicy
• Dokręcić śrubę górnego mocowania pompy
wspomagania układu kierowniczego.
• Zamontować prawą dolną osłonę przedziału
silnika. Zamontowanie
• We wnęce prawego koła przedniego zamon- • Oczyścić starannie rozpuszczalnikiem c e h-
tować osłonę przeciwbłotną oraz prawe koło micznym powierzchnię przylegania obudowy
przednie. pompy cieczy chłodzącej do kadłuba silnika.
• Opuścić przód samochodu. • Sprawdzić stan części oraz luz promieniowy
• Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- wałka pompy cieczy chłodzącej. W razie stwier-
nej samochodu. dzenia znacznego zużycia, widocznych zaryso-
wań lub wyraźnie wyczuwalnego luzu promie-
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE niowego wałka pompy należy wymienić pompę
POMPY CIECZY CHŁODZĄCEJ cieczy chłodzącej.
• W zależności od wersji silnika nałożyć pastę
Wymontowanie uszczelniającą na powierzchnię przylegania obu-
• W wersjach wyposażonych w kodowany od- dowy pompy cieczy chłodzącej do kadłuba
biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika silnika lub wymienić uszczelkę obudowy pompy
przed odłączeniem akumulatora od instalacji cieczy chłodzącej.
elektrycznej samochodu. • Założyć na kadłub pompę cieczy chłodzącej.
• Podnieść i podeprzeć przód samochodu. Zdjąć • Powlec pastą uszczelniającą gwint śrub mo-
prawe koło przednie oraz wymontować osłonę cujących pompę cieczy chłodzącej i dokręcić je
przeciwbłotną z wnęki tego koła. właściwym momentem.
• Wymontować prawą dolną osłonę przedziału • Zamontować rolkę napinacza paska napędu
silnika. rozrządu.
• Opróżnić układ chłodzenia silnika (patrz od- • Zamontować pasek zębaty napędu rozrządu
powiedni opis). (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.2).
• Odkręcić śruby mocujące koło pasowe pom- • Założyć koło pasowe pompy cieczy chłodzą-
py cieczy chłodzącej. cej i dokręcić śruby jego mocowania.
• Wymontować pasek zębaty napędu rozrządu • Zamontować prawą dolną osłonę przedziałi
(patrz odpowiedni opis w p. 2.2.2). silnika.
• Wymontować rolkę napinacza paska zębate- • We wnęce prawego koła przedniego zamon-
go napędu rozrządu. tować osłonę przeciwbłotną i założyć prawe
• Wymontować koło pasowe pompy cieczy chło- koło przednie.
dzącej. • Opuścić przód samochodu.
• Odkręcić śruby mocujące i zdjąć pompę cie- • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz-
czy chłodzącej. nej samochodu.
158

157. Układy chłodzenia i wylotowy
• Po całkowitym opróżnieniu układu chłodzenia
przepłukać go obficie czystą wodą przez wlew
chłodnicy. Korki spustowe należy najpierw wkrę-
cić (aby napełnić układ czysta wodą), a następ-
nie wykręcić i obficie przepłukać układ chłodze-
nia. Należy także przepłukać zbiornik wyrów-
nawczy.
• Pokryć gwint korka spustu cieczy chłodzącej
w kadłubie silnika pastą uszczelniającą. Wkręcić
korki spustu cieczy chłodzącej w kadłub silnika
i chłodnicę.
Rys. 2.58. Usytuowanie odpowietrznika układu • Zamontować zbiornik wyrównawczy w prze-
chłodzenia
dziale silnika.
Napełnianie i odpowietrzanie
• Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia • Napełniać powoli układ chłodzenia zaleca-
(patrz odpowiedni opis). nym rodzajem cieczy przez wlew chłodnicy, aż
zacznie się ona wypływać przez odkręcony
OPRÓŻNIANIE, NAPEŁNIANIE odpowietrznik układu chłodzenia.
I ODPOWIETRZANIE UKŁADU CHŁODZENIA • Dokręcić odpowietrzanik układu chłodzenia,
gdy wypływająca ciecz nie będzie zawierała
Opróżnianie pęcherzyków powietrza.
• Ustawić pokrętło regulacji temperatury w po- • Napełnić maksymalnie chłodnicę i zakręcić
łożeniu maksymalnego ogrzewania wnętrza nad- korek jej wlewu.
wozia. • Napełnić zbiornik wyrównawczy do poziomu
• Umieścić pod samochodem naczynie do ze- maksymalnego zaznaczonego na zbiorniku.
brania cieczy chłodzącej. • Uruchomić silnik i nagrzać go do temperatu-
• Odkręcić korek chłodnicy, aby obniżyć ciśnie- ry normalnej pracy.
nie w układzie chłodzenia. • Unieruchomić silnik i odczekać aż ostygnie.
• Wykręcić korek spustu cieczy chłodzącej • Sprawdzić poziom cieczy w chłodnicy i w
w chłodnicy (rys. 2.57A) i skierować strumień razie potrzeby uzupełnić jej ilość do poziomu
wypływającej cieczy do podstawionego na- maksymalnego.
czynia. • Sprawdzić poziom cieczy chłodzącej w zbior-
t Wymontować zbiornik wyrównawczy układu niku wyrównawczym i w razie potrzeby uzupeł-
chłodzenia i opróżnić go z cieczy chłodzącej. nić ilość cieczy w zbiorniku do poziomu mak-
• Odkręcić odpowietrznik układu chłodzenia symalnego.
znajdujący się w króćcu odprowadzającym ciecz • Uruchomić silnik i powtarzać dwie ostat-
chłodzącą z głowicy (rys. 2.58). nie czynności aż do ustabilizowania się pozio-
• Wykręcić korek spustu cieczy chłodzącej mu cieczy w chłodnicy i zbiorniku wyrównaw-
w kadłubie silnika (rys. 2.57A). czym.
R s 2.59. Układ wylotowy
y.
A — silnik CD20, B — silnik
020E
— kolektor wylotowy,
— uszczelka kolektora
lylotowego, 3 — osłona
jrmiczna, 4 — przednia rura
łylotowa, 5 — środkowa rura
lylotowa z tłumikiem
pośrednim, 6 — tłumik tylny
159

158. 3 SPRZĘGŁO
Zespół dociskowy sprzęgła ma centralną sprę-
3.1. CHARAKTERYSTYKA żynę tarczową. Tarcza sprzęgła zawiera piastę
TECHNICZNA z tłumikiem drgań skrętnych. Łożysko wycisko-
we jest kulkowe i stale styka się z mechanizmem
wyłączania sprzęgła.
DANE OGÓLNE
Zastosowano jednotarczowe sprzęgło suche ste- MOMENTY DOKRĘCANIA
rowane mechaniczne za pomocą linki w wer- Zespół dociskowy do koła zamachowego:
sjach z silnikiem benzynowym lub hydraulicznie — 1. etap: 10 do 20 N • m;
w wersjach z silnikiem wysokoprężnym. — 2. etap: 22 do 30 N • m.
Podstawowe parametry sprzęgła
Benzynowy Benzynowy Wysokoprężny
Rodzaj silnika
1,4 1,6 2,0
Model sprzęgła 180 200 200
Średnica zewn. / wewn. tarczy (mm) 180/125 190/132 200/130
Grubość nominalna okładzin ciernych (mm) 3,5 3,5 3,5
Grubość minimalna okładzin ciernych* (mm) 0,3 0,3 0,3
Maks. bicie tarczy / promień pomiaru (mm) 1 /85 1/90 1/95
Luz maks. tarczy w rowkach wielowypustu** (mm) 0,7 0,8 0.8
Siła docisku sprężyny tarczowej (daN) 323,6 382,5 441,3
Dopuszczalne przesunięcie między płytkami sprężyny tarczowej (mm) 1,0 1,0 0,7
Wysokość pedału (mm) 159 do 169 159 do 169 156 do 166
Skok jałowy pedału (mm) 11 do 15 11 do 15 9 do 16
Skok jałowy dźwigni sprzęgła (mm) 2,5 do 3,5 2,5 do 3,5 Sterowana
hydraulicznie
Średnica cylindra pompy / siłownika (mm) Nie dotyczy Nie dotyczy 15,87/17,46
Średnica amortyzatora hydrauliczn. (mm) Nie dotyczy Nie dotyczy 19,05
* Mierzona do łbów nitów.
** Pomiar na zewnętrznej średnicy tarczy ciernej.
160

159. Charakterystyka techniczna
11
Rys.
flys 3.7. Sprzęgło sterowane mechanicznie
I — pedał sprzęgła, 2 — sprężyna pedału, 3 — wspornik pedału, 4 — linka sprzęgła, 5 — dźwignia wyłączania sprzęgła,
6— widełki sprzęgła, 7 — kołek, 8 — łożysko wyciskowe, 9 — zapinki łożyska wyciskowego, 10 — zespół dociskowy,
II —tarcza cierna
Oś i wspornik pedału sprzęgła: 16 do 22 N • m. • Po każdym otwarciu hydraulicznego obwodu
Pompa sprzęgła: 8 do 11 N • m. sterowania sprzęgła jest konieczne jego odpo-
Siłownik sprzęgła: 30 N • m. wietrzenie i sprawdzenie działania oraz, w razie
Wspornik siłownika sprzęgła: 16 do 28 N • m. potrzeby, regulacja wysokości pedału sprzęgła.
Przewody hydrauliczne sterowania sprzęgła: 15
do 18 N • m. WYMIANA TARCZY SPRZĘGŁA
Odpowietrznik hydraulicznego sterowania sprzę- I ZESPOŁU DOCISKOWEGO
gła: 6 do 10 N • m. • W wersjach z silnikami benzynowymi odłą-
czyć linkę sterowania sprzęgła od dźwigni wyłą-
czania sprzęgła.
• W wersjach z silnikiem wysokoprężnym wy-
3.2. OBSŁUGA I NAPRAWA montować siłownik sprzęgła bez odłączania od
niego przewodu hydraulicznego i podwiesić si-
łownik w przedziale silnika za pomocą miękkie-
UWAGI WSTĘPNE go drutu.
• Wymontować skrzynkę przekładniową (patrz
• Wymiana sprzęgła wymaga uprzedniego wy- odpowiedni opis w podrozdz. 4.2).
montowania skrzynki przekładniowej z samo- • Odkręcić stopniowo (etapami) w kolejności
chodu. odwrotnej do zalecanej podczas dokręcania
• Wysokość pedału sprzęgła oraz skok jałowy
dźwigni wyłączania sprzęgła można regulować.
Rys. 3.2. Sposób pomiaru
wysokości pedału sprzęgła
1 — śruba zderzakowa, Rys. 3.3. Sposób regulacji luzu dźwigni wyłączania
2 — przeciwnakrętka, sprzęgła
X — wysokość pedału sprzęgła 1 — nakrętka regulacyjna, 2 — przeciwnakrętka,
(mierzona po zdjęciu dywanika) X — skok jałowy dźwigni sprzęgła (2,5 do 3,5 mm)
161

160. Sprzęgło
• Wyśrodkować tarczę sprzęgła za pomocą
przyrządu specjalnego Nissan KN/30101600,
uniwersalnego przyrządu do środkowania tar-
czy sprzęgła lub trzpienia o odpowiedniej śred-
nicy.
Rys. 3.4. Kolejność • Umieścić na kole zamachowym zespół doci-
dokręcania śrub skowy sprzęgła i wkręcić ręką śruby jego moco-
mocowania zespołu wania.
dociskowego sprzęgła
• Dokręcić śruby mocowania zespołu docisko-
wego sprzęgła w zalecanej kolejności (rys. 3.4)
(patrz rys. 3.4) śruby mocowania zespołu właściwym momentem.
dociskowego sprzęgła do koła zamachowego • Wyjąć przyrząd użyty do środkowania tarczy
aż do całkowitego zwolnienia sprężyny tar- sprzęgła.
czowej. • Powlec wielowypusty wałka sprzęgłowego
• Wykręcić całkowicie śruby mocujące i zdjąć skrzynki przekładniowej oraz łożysko wyciskowe
zespół dociskowy oraz tarczę sprzęgła. niewielką ilością smaru stałego.
• Oczyścić wszystkie wymontowane części • Zamontować skrzynkę przekładniową (patrz
i sprawdzić ich stan techniczny. odpowiedni opis w podrozdz. 4.2).
• Wymienić uszkodzone i nadmiernie zużyte • W wersjach z silnikami benzynowymi podłą-
części. czyć linkę sterowania sprzęgła od dźwigni wyłą-
• Odtłuścić powierzchnię cierną koła zamacho- czania sprzęgła.
wego odpowiednim rozpuszczalnikiem, np. trój- • W wersjach z silnikami wysokoprężnymi za-
chloroetylenem. montować siłownik sprzęgła.
28
Rys. 3.5. Sprzęgło sterowane hydraulicznie
1 — pedał sprzęgła, 2 — sprężyna pedału, 3 — wspornik pedału, 4 — osłona gumowa, 5 — pierścień osadczy,
6 — podkładka oporowa, 7 — tłok pompy sprzęgła, 8 — sprężyna tłoka, 9 — cylinder pompy sprzęgła,
10 — zbiornik wyrównawczy, 11 — uszczelka, 12 — płytka, 13 — tłok amortyzatora hydraulicznego, 14 — sprężyna
amortyzatora, 15 — amortyzator układu hydraulicznego, 16 — siłownik sprzęgła, 17 — osłona gumowa,
18 — tłoczysko siłownika, 19 — tłok siłownika, 20 — uszczelka gumowa tłoka, 21 — sprężyna siłownika,
22 — cylinder siłownika, 23 — dźwignia wyłączania sprzęgła, 24 — widełki sprzęgła, 25 — łożysko wyciskowe,
26 — kołek, 27 — zapinka łożyska wyciskowego, 28 — zespół dociskowy, 29 — tarcza cierna, 30 — odpowietrznik
siłownika hydraulicznego
162

161. Obsługa i naprawa
NAPEŁNIANIE I ODPOWIETRZANIE
HYDRAULICZNEGO OBWODU STEROWANIA
SPRZĘGŁA
• Napełnić zbiornik hydraulicznego obwodu ste-
rowania sprzęgła zalecanym rodzajem płynu
i podczas odpowietrzania układu utrzymywać
maksymalny jego poziom w zbiorniku wyrów-
nawczym.
«Zdjąć osłonę gumową i nałożyć na odpo-
wietrznik amortyzatora hydraulicznego sterowa-
nia sprzęgła (rys. 3.6) przewód z przezroczy-
stego tworzywa sztucznego. Drugi koniec prze-
wodu umieścić w naczyniu zawierającym czysty
płyn. Rys. 3.7. Widok siłownika sprzęgła (1) i jego
» Nacisnąć pedał sprzęgła, aby wytworzyć ci- odpowietrzanika (2)
śnienie w obwodzie hydraulicznym.
• Jeśli pedał sprzęgła nie stawia oporu, należy
„pompować" pedałem tak długo, aż będzie • Trzymając wciśnięty pedał sprzęgła odkręcić
stawiał chociaż niewielki opór. odpowietrznik amortyzatora hydraulicznego i ob-
serwować płyn wypływający z przezroczystego
przewodu.
• Gdy płyn przestanie wypływać, wówczas
dokręcić odpowietrznik i zwolnić pedał sprzę-
gła.
• Ponownie wcisnąć pedał sprzęgła i powtó-
rzyć dwie ostatnie czynności.
• Powtarzać trzy ostatnie czynności tak długo,
aż wypływający płyn nie będzie zawierał pęche-
rzyków powietrza.
• Powtórzyć całą operację dla odpowietrzania
siłownika sprzęgła (2, rys. 3.7).
Uwaga. W celu skutecznego odpowietrzenia
całego obwodu sterowania sprzęgła może oka-
zać się konieczne kilkakrotne powtarzanie od-
powietrzania na przemian amortyzatora hydrau-
licznego oraz siłownika sprzęgła.
tys. 3.6. Widok amortyzatora hydraulicznego
ferowania sprzęgła
• Sprawdzić wysokość pedału sprzęgła (patrz
— odpowietrznik amortyzatora hydraulicznego, rys. 3.2) oraz prawidłowość włączania poszcze-
— śruby mocujące gólnych biegów.

162. 4 MECHANICZNA
SKRZYNKA
PRZEKŁADNIOWA
Skrzynka RS5F31A silnika benzynowego 1,6
4.1. CHARAKTERYSTYKA
Przeło- Prędkość
TECHNICZNA Przełożenie
żenie
Przełożenie
jazdy* w km/h
Bieg prze- przy
biegu całkowite 1000 obr/min
kładni
DANE OGÓLNE głównej silnika
1. 3,062(49/16) 12,759 8,36
Mechaniczna skrzynka przekładniowa ma pięć 2. 1,826 (42/23) 7,609 14,03
synchronizowanych biegów do jazdy do przo- 3. 1,286 (36/28) 4,167 5,359 19,92
du oraz niesynchronizowany bieg wsteczny. 4. 0,975 (39/40) (75/18) 4,063 26,28
Wraz z silnikiem i sprzęgłem tworzy zespół 5. 0,810(34/42) 3,375 31,65
Wsteczny 3,417(41/12) 14,204 7,49
napędowy umieszczony poprzecznie z przodu
samochodu, napędzający koła przednie. * Z ogumieniem 175/65 R14 o obwodzie tocznym 1780 mm.
Skrzynka RS5F31A silnika wysokoprężnego
Typ skrzynki przekładniowej
2,0
Samochód napędzany silnikiem:
— benzynowym 1,4: RS5F30A; Przeło- Prędkość
żenie jazdy* w km/h
— benzynowym 1,6 oraz wysokoprężnym 2,0: Bieg
Przełożenie
prze-
Przełożenie przy
RS5F31A. biegu całkowite
kładni 1000 obr/min
głównej silnika
1. 3,333(50/15) 12,166 8,96
Przełożenia 2. 1,955 (43/22) 7,136 15,29
3. 1,286 (36/28) 3,650 4,694 23,25
Skrzynka RS5F30A 4. 0,902(37/41) (73/20) 3,292 33,14
5. 0,756 (34/45) 2,759 39,58
Wsteczny 3,417(41/12) 12,472 8,74
Przeło- Prędkość
żenie jazdy* w km/h
Przełożenie Przełożenie * Z ogumieniem 185/65 R14 o obwodzie tocznym 1820 mm.
Bieg prze- przy
biegu całkowite
kładni 1000 obr/min
głównej silnika Dane regulacyjne
1. 3,333 (50/15) 13,889 7,58
Luz pierścieni synchronizatorów:
2. 1,955 (43/22) 8,146 12,92 — nominalny: 1,00 do 1,35 mm;
3. 1,286 (36/28) 4,167 5,359 19,64 — minimalny: 0,7 mm.
4. 0,902 (37/41) (75/18) 3,759 27,26 Luz osiowy kół zębatych:
5. 0,733 (33/45) 3,054 34,45
Wsteczny 3,417 (41/12) 14,204 7,39 — koła 1. i 5. biegu: 0,18 do 0,31 mm;
— koła 2., 3. i 4. biegu: 0,20 do 0,30 mm.
* Z ogumieniem 175/70 R13 o obwodzie tocznym 1755 mm. Luz piast synchronizatorów: 0,1 mm.
164

163. Charakterystyka techniczna
Luz łożyska tocznego wałka sprzęgłowego (mię- — w trudnych warunkach eksploatacji: spraw-
dzy pierścieniem osadczym i podkładką): dzanie poziomu co 30 000 km lub co 1 rok,
0,1 mm. wymiana oleju co 60 000 km lub co 2 lata.
Luz wałka głównego (między półpierścieniami
ustalającymi i podkładką): 0,1 mm. MOMENTY DOKRĘCANIA
Luz mechanizmu różnicowego (między kołem Skrzynka przekładniowa do silnika benzynowe-
koronowym półosi i obudową mechanizmu): go:
0,1 do 0,2 mm. — śruby o długości (bez łba) 70, 85 i 30 mm:
Moment obrotowy blokowania biegu wsteczne- 31 do 41 N-m;
go: 4,9 do 7,4 N • m. — śruby o długości (bez łba) 25 mm: 16 do
Moment oporów obrotu mechanizmu różnico- 21 N-m.
wego (nowe łożyska stożkowe): Skrzynka przekładniowa do silnika wysokopręż-
— skrzynka przekładniowa RS5F30A: 3,9 do nego:
12,3 N • m; — śruby o długości (bez łba) 120 i 85 mm: 31
— skrzynka przekładniowa RS5F31A: 3,9 do do 41 N • m;
13,7 N-m. — śruby o długości (bez łba) 75, 30 i 25 mm:
16 do 21 N-m.
Dobór grubości podkładek regulacyjnych Korek spustu oleju: 25 do 35 N • m.
łożyska wałka głównego Obudowa zespołu kół zębatych do obudowy
sprzęgła: 27 do 31 N • m.
Grubość Grubość Włącznik świateł cofania: 20 do 30 N • m.
Wynik
podkładek Wynik podkładek Wspornik łożyska tocznego: 16 do 21 N-m.
pomiaru
regulacyjnych pomiaru regulacyjnych
(mm) (mm) Koło zębate napędzane przekładni głównej: 75
(mm) (mm)
do 90 N • m.
1^2,35 do 2,40 0,10 2,85 do 2,90 0,60 Korek gwintowany tulei zatrzasku: 12 do 16 N • m.
• 4 0 do 2,45 0,15 2,90 do 2,95 0,65 Nakrętka drążka reakcyjnego mechanizmu zmia-
• 4 5 do 2,50 0,20 2,95 do 3,00 0,70 ny biegów: 36 do 48 N • m.
• , 5 0 do 2,55 0,25 3,00 do 3,05 0,75
• 5 5 do 2,60 0,30 3,05 do 3,10 0,80 Nakrętka krzyżaka drążka zmiany biegów: 14 do
• 6 0 do 2,65 0,35 3,10 do 3,15 0,85 18 N-m.
• , 6 5 do 2,70 0,40 3,15 do 3,20 0,90 Połączenie drążka zmiany biegów z dźwignią
• , 7 0 do 2,75 0,45 3,20 do 3,25 0,95
• , 7 5 do 2,80 0,50 3,25 do 3,30 1,00 zmiany biegów: 18 do 24 N • m.
• , 8 0 do 2,85 0,55 Wspornik tylny zawieszenia zespołu napędowe-
go: 16 do 21 N-m.
Wspornik przedni zawieszenia zespołu napędo-
Olej do skrzynki przekładniowej RS5F30A wego: 31 do 41 N • m.
3Ść: 2,8 do 3,0 dm 3 .
ziom (poniżej krawędzi otworu kontrolnego):
do 66 mm.
"Rodzaj: olej przekładniowy o jakości wg API GL4 4.2. OBSŁUGA I NAPRAWA
i lepkości wg SAE 80W90.
Częstość obsługi: UWAGI WSTĘPNE
- w normalnych warunkach eksploatacji: spraw-
• Skrzynkę przekładniową można wymontować
dzanie poziomu co 30 000 km lub co 1 rok (nie
od spodu samochodu bez konieczności wymon-
wymaga się okresowej wymiany oleju);
towania zespołu napędowego.
-w trudnych warunkach eksploatacji: spraw-
J dzanie poziomu co 30 000 km lub co 1 rok, • Zewnętrzny mechanizm zmiany biegów nie
| wymiana oleju co 60 000 km lub co 2 lata. ma elementów regulacyjnych i nie wymaga re-
gulacji.
Olej do skrzynki przekładniowej RS5F31A WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
Ilość: 2,9 do 3,2 dm 3 . SKRZYNKI PRZEKŁADNIOWEJ
P zo (poniżej krawędzi otworu kontrolnego):
oi m
i-silnik benzynowy 1,6: 57 do 66 mm; Wymontowanie
1-silnik wysokoprężny 2,0: 54 do 61 mm; • Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz-
1 Rodzaj: olej przekładniowy o jakości wg API GL4 nej samochodu i wyjąć akumulator z przedziału
lepkości wg SAE 80W90. silnika.
Częstość obsługi: • Wymontować i odsunąć na bok bez odłącza-
w normalnych warunkach eksploatacji: spraw- nia przewodów skrzynkę bezpieczników w prze-
da i poziomu co 30 000 km lub co 1 rok (nie
zne dziale silnika wraz z wiązką przewodów elek-
i wm g się okresowej wymiany oleju);
y aa trycznych.
165

164. Mechaniczna skrzynka przekładniowa
11
17
19
Rys. 4.1. Zespół obudowy mechanicznej skrzynki przekładniowej
1 — obudowa sprzęgła, 2 — obudowa zespołu kół zębatych, 3 — pokrywa tylna, 4 — uszczelka pokrywy, 5 — włącznik
świateł cofania, 6 — pierścienie uszczelniające, 7 — zębnik napędu prędkościomierza, 8 — zaślepka z otworem wypływu
oleju, 9 — rynienka wypływu oleju, 10 — wspornik łożyska tocznego (skrzynka RS5F30A), 11 — wspornik łożyska tocznego
(skrzynka RS5F31A), 12 — zbierak oleju (skrzynka RS5F30A), 13 — zbierak oleju (skrzynka RS5F31A), 14 — stycznik
położenia neutralnego dźwigni zmiany biegów, 15 — pierścień uszczelniający wałka wybieraka, 16 — gumowa osłona
ochronna, 17 — korek otworu wlewu i kontroli poziomu oleju, 18 — korek spustu oleju, 19 — odpowietrznik
• Wymontować przewód doprowadzenia po- • Wymontować półosie napędowe (patrz odpo-
wietrza łączący obudowę filtru powietrza z kolek- wiedni opis w podrozdz. 6.2).
torem dolotowym. • Odłączyć przewody elektryczne od rozruszni-
• W wersjach z silnikiem wysokoprężnym odłą- ka i wymontować rozrusznik (patrz odpowiedni
czyć sztywny przewód cieczy chłodzącej prze- opis w p. 11.2.2).
chodzący nad skrzynką przekładniową i odsu- • Podtrzymać zespół napędowy i podłożyć klo-
nąć go na bok. cek drewniany między belkę zawieszenia zespo-
• W wersjach z silnikami benzynowymi odłą- łu napędowego i silnik.
czyć linkę sterowania sprzęgła od dźwigni wyłą-
czania sprzęgła.
• W wersjach z silnikiem wysokoprężnym wy-
montować siłownik sprzęgła bez odłączania od
niego przewodu hydraulicznego i podwiesić si-
łownik w przedziale silnika za pomocą miękkie-
go drutu.
• Podnieść samochód na wysokość umożliwia-
jącą wyjęcie skrzynki przekładniowej od spodu
samochodu i podeprzeć go tak, aby koła przed-
nie zwisały swobodnie.
• Opróżnić skrzynkę przekładniową z oleju (patrz
rys. 4.2).
• Odłączyć od skrzynki przekładniowej drążek
reakcyjny i drążek zmiany biegów.
• Zdjąć lewe koło przednie i wymontować osłonę
przeciwbłotną z wnęki lewego koła przedniego.
• Odłączyć przewody od włącznika świateł co-
Rys. 4.2. Rozmieszczenie korków skrzynki
fania, czujnika położenia dźwigni zmiany biegów przekładniowej
i czujnika prędkości pojazdu oraz przewód łą- 1 — korek spustu oleju, 2 — korek wlewu i kontroli
czący obudowę skrzynki przekładniowej z masą. poziomu oleju
166

165. Obsługa i naprawa
• Ustawić podnośnik hydrauliczny i podeprzeć • Sprawdzić występowanie kołków ustawczych
nim skrzynkę przekładniową. w kadłubie silnika.
• Wymontować tylny wspornik zawieszenia ze- • Nanieść niewielką ilość smaru stałego na
społu napędowego, a następnie lewy wspornik wielowypust tulei prowadzenia sprzęgła i końce
zawieszenia zespołu napędowego (patrz rys. widełek wyłączania sprzęgła.
1.36 lub 2.41). • Upewnić się, że łożysko wyciskowe sprzęgła
• Wykręcić śruby mocowania skrzynki przekła- zajmuje prawidłowe położenie.
dniowej do silnika, oddzielić ją od silnika i • Przystawić skrzynkę przekładniową do kadłu-
ostrożnie wyjąć ją od spodu samochodu. ba silnika oraz wkręcić i dokręcić właściwym
momentem śruby mocowania skrzynki przekła-
Zamontowanie dniowej do silnika.
Uwaga. Podczas zamontowania należy wymie- • Zamontować wsporniki zawieszenia zespołu
nić wszystkie: nakrętki zabezpieczane przed napędowego tylny i lewy.
odkręceniem, podkładki sprężyste oraz pierście- • Wyjąć klocek wsunięty między belkę zawie-
nie uszczelniające. szenia zespołu napędowego i silnik.
• Za pomocą trzpieni o odpowiedniej średnicy • Zamontować półosie napędowe (patrz odpo-
zamontować nowe pierścienie uszczelniające wiedni opis w podrozdz. 6.2).
półosie napędowe w otworach obudowy skrzyn- • Zamontować i podłączyć rozrusznik (patrz
ki przekładniowej. Wargi pierścieni przed za- odpowiedni opis w p. 11.2.2).
montowaniem powlec niewielką ilością smaru • Podłączyć drążek reakcyjny i drążek zmiany
stałego. biegów do skrzynki przekładniowej.
13
10
11
Rys. 4.3. Zespół kół zębatych i wałków skrzynki przekładniowej
1 — pierścienie osadcze, 2 — podkładki, 3 — łożysko kulkowe, 4 — wałek sprzęgłowy, 5 — zaślepka, 6 — łożysko
igiełkowe, 7 — koło zębate napędzające 5. biegu, 8 — tuleja przesuwna synchronizatora 5. biegu, 9 — pierścień
synchronizatora 5. biegu, 10 — podkładka oporowa, 11 — łożyska walcowe, 12 — podkładka regulacji luzu osiowego,
13 — pierścienie zewnętrzne łożysk stożkowych, 14 — łożyska stożkowe, 15 — pierścienie wewnętrzne łożysk
stożkowych, 16 — pierścień osadczy, 17 — tulejka odległościowa, 18 — koło zębate napędzane 5. biegu, 19 — tuleja
kół zębatych 4. i 5. biegu, 20 — koło zębate napędzane 4. biegu, 21 — pierścień synchronizatora 4. biegu,
22 — piasta synchronizatora, 23 — pierścień synchronizatora 3. biegu, 24 — tuleja przesuwna synchronizatora biegów
3—4, 25 — koło zębate napędzane 3. biegu, 26 — tuleja kół zębatych 2. i 3. biegu, 27 — koło zębate napędzane
2. biegu, 28 — pierścień synchronizatora 2. biegu, 29 — pierścień synchronizatora 1. biegu, 30 — tuleja przesuwna
synchronizatora biegów 1—2 z kołem zębatym biegu wstecznego, 31 — koło zębate napędzane 1. biegu, 32 — wałek
główny z zębnikiem przekładni głównej, 33 — koło zębate przekładni głównej, 34 — obudowa mechanizmu
różnicowego, 35 — koło zębate napędu prędkościomierza, 36 — podkładka, 37 — łożyska stożkowe obudowy
mechanizmu różnicowego, 38 — podkładka regulacji naciągu wstępnego łożysk stożkowych obudowy mechanizmu
różnicowego, 40 — oś satelitów, 41 — satelity, 42 — podkładki oporowe kół koronowych, 43 — podkładki oporowe
satelitów, 44 — kołek osi satelitów, 45 — koło zębate pośrednie biegu wstecznego
W czarnych kółkach podano numery biegów poszczególnych zazębień (AR — bieg wsteczny)
167

166. Mechaniczna skrzynka przekładniowa
18
26
Rys. 4.4. Mechanizm zmiany biegów
I — widełki 5. biegu, 2 — widełki biegów 3—4, 3 — widełki biegów 1—2, 4 — wspornik, 5 — oś widełek, 6 — rygle
widełek, 7 — sprężyna zatrzasku, 8 — kulka zatrzasku, 9 — tuleja zatrzasku, 10 — popychacz widełek przesuwki,
II — sprężyna, 12 — pierścień uszczelniający o przekroju okrągłym, 13 — tuleja zatrzasku, 14 — kołek,
15 — kulki zatrzasku, 16 — sprężyna zatrzasku, 17 — korek gwintowany, 18 — dźwignia blokady jednoczesnego
włączenia dwóch biegów, 19 — wałek wybieraka, 20 — dźwignia pośrednia, 21 — przegub drążka zmiany biegów,
22 — drążek reakcyjny (nieruchomy), 23 — drążek zmiany biegów, 24 — masa wyrównoważająca,
25 — pokrywa zewnętrznego mechanizmu zmiany biegów, 26 — wspornik drążka zmiany biegów, 27 — ramka,
28 — tuleja dźwigni zmiany biegów, 29 — dźwignia zmiany biegów, 30 — gniazdo sworznia kulowego dźwigni zmiany
biegów, 31 — gumowa osłona ochronna, 32 — gałka dźwigni zmiany biegów
• Podłączyć przewody do: włącznika świateł co- ki przekładniowej oraz podłączyć sztywny prze-
fania, czujnika położenia dźwigni zmiany biegów wód cieczy chłodzącej przechodzący nad skrzyn-
i czujnika prędkości pojazdu oraz przewód łączą- ką przekładniową.
cy obudowę skrzynki przekładniowej z masą. • Zamontować skrzynkę bezpieczników w prze-
• Zamontować osłonę przeciwbłotną we wnęce dziale silnika na właściwym miejscu i zamoco-
lewego koła przedniego i lewe koło przednie. wać jej wiązkę przewodów elektrycznych.
• Napełnić skrzynkę przekładniową odpowied- • Zamontować akumulator w przedziale silnika
nią ilością właściwego rodzaju oleju przekładnio- i podłączyć go do instalacji elektrycznej samo-
wego i sprawdzić jego poziom. chodu.
• W wersjach z silnikami benzynowymi podłą- • Zamontować przewód doprowadzenia powie-
czyć linkę sterowania sprzęgła do dźwigni wyłą- trza łączący obudowę filtru powietrza z kolekto-
czania sprzęgła. rem dolotowym.
• W wersjach z silnikiem wysokoprężnym za- • Opuścić samochód.
montować siłownik sprzęgła do obudowy skrzyn-

167. 5 AUTOMATYCZNA
SKRZYNKA
PRZEKŁADNIOWA
gólne elementy mogą być blokowane przez dwa
5.1. CHARAKTERYSTYKA hamulce taśmowe i łączone (lub rozłączane)
TECHNICZNA przez 5 wielotarczowych sprzęgieł ciernych.
Hamulce taśmowe i sprzęgła cierne, uruchamia-
ne siłownikami hydraulicznymi, są sterowane
DANE OGÓLNE przez hydrauliczny zespół sterowania. Bieg 4
(nadbieg) jest sterowany elektrozaworem włą-
Automatyczna skrzynka przekładniowa ma czte- czanym przyciskiem na dźwigni.
ry biegi do jazdy do przodu i bieg wsteczny oraz Rezystancja elektrozaworu nadbiegu: ok. 25 W.
jest sterowana hydraulicznie. Typ automatycznej skrzynki przekładniowej:
Dźwignia wyboru biegów, umieszczona w podło- RL4F03A wersja 34 x 68.
dze, może zajmować sześć położeń:
— P: postój (parking); Olej do przekładni automatycznej
— R: bieg wsteczny;
— N: położenie neutralne; Ilość (razem z przekładnią hydrokinetyczną):
— D: automatyczna zmiana wszystkich trzech 7,0 dm 3 .
biegów do jazdy do przodu; Rodzaj: olej do przekładni automatycznych ATF.
— 2: automatyczna zmiana tylko dwóch pierw- Częstość obsługi:
szych biegów do jazdy przodu; — w normalnych warunkach eksploatacji: spraw-
— 1: włączony na stałe pierwszy bieg do jazdy dzanie poziomu co 30 000 km lub co 1 rok (nie
do przodu. wymaga się okresowej wymiany oleju);
Włączenie 4. biegu (nadbiegu) następuje przez — w trudnych warunkach eksploatacji: spraw-
naciśnięcie na dźwigni wyboru biegów wyłączni- dzanie poziomu co 30 000 km lub co 1 rok,
ka uruchamiającego elektrozawór sterujący. wymiana oleju co 60 000 km lub co 2 lata.
Wyjęcie kluczyka z wyłącznika zapłonu jest
Przełożenia
możliwe wyłącznie wtedy, gdy dźwignia wyboru
biegów znajduje się w położeniu „P". Dźwignia
Przeło- Prędkość
zostaje następnie zablokowana w tym położe- żenie jazdy* w km/h
niu. Odblokowanie wymaga włożenia kluczyka Przełożenie Przełożenie
biegu całkowite przy
do wyłącznika zapłonu. kładni
1000 obr/min
głównej silnika
W położeniach „D" oraz „2" automatyczna zmia-
na biegu na niższy (tzw. redukcja biegu) nastę- 1. 2,861 11,653 9,16
puje po naciśnięciu pedału przyspieszenia do 2. 1,562 6,362 16,77
oporu. Zmianą steruje linka kick-down połączo- 3. 1,000 4,073 4,073 26,21
4. 0,698 2,843 37,56
na z dźwignią przepustnicy.
Wsteczny 2,231 9,087 11,34
Automatyczna skrzynka przekładniowa ma dwa
zestawy przekładni planetarnej, których poszcze- * Z ogumieniem 175/65 R14 o obwodzie tocznym 1780 mm.
169

168. Automatyczna skrzynka przekładniowa
MOMENTY DOKRĘCANIA
Skrzynka przekładniowa do silnika:
— śruby o długości (bez łba) 50 i 30 mm: 31
do 41 N • m;
— śruby o długości (bez łba) 25 mm: 16 do 21
Nm.
Linka sterowania do skrzynki przekładniowej:
12 do 15 N m .
Śruba drążona przewodu chłodzenia oleju: 30
do 50 N • m.
Pokrywa boczna: 27 do 31 N • m.
Przeciwnakrętka zębnika przekładni głównej:
250 N • m. Rys. 5.2. Regulacja linki
Korek spustu oleju: 30 do 40 N • m. mechanizmu kick-down
Wspornik tylny zawieszenia zespołu napędowe- 1 — trzpień regulacyjny,
2 — uchwyt trzpienia
go: 16 do 21 N • m. regulacyjnego, X — skok linki
Wspornik przedni zawieszenia zespołu napędo- A — pedał wciśnięty, B — bieg
wego: 31 do 41 N • m. jałowy
Rys. 5.1. Zespół obudowy automatycznej skrzynki przekładniowej
1 — obudowa zespołu kół zębatych, 2 — obudowa przekładni hydrokinetycznej, 3 — pokrywa boczna, 4 — miska
olejowa, 5 — przekładnia hydrokinetyczna, 6 — ściąg, 7 — prowadnica wskaźnika poziomu oleju, 8 — prętowy wskaźnik
poziomu oleju, 9 — regulator, 10 — korek spustu oleju, 11 — uszczelka
X — do chłodnicy oleju
170

169. Regulacja
5.2. OBSŁUGA I NAPRAWA
UWAGI WSTĘPNE
• Automatyczną skrzynkę przekładniową wy-
montowuje się od spodu samochodu.
• Poziom oleju w automatycznej skrzynce prze-
kładniowej sprawdza się przy pracującym silni-
ku i dźwigni wyboru biegów ustawionej w
położeniu „P" lub „N" oraz przy temperaturze
oleju 30 do 50°C (na zimno) lub 50 do 80°C
(na gorąco) uwzględniając odpowiedni znak na
wskaźniku poziomu oleju.
• Z automatycznej skrzynki przekładniowej
spuszcza się gorący olej przy nie pracującym
silniku.
• Automatyczną skrzynkę przekładniową nape- Rys. 5.3. Sposób regulacji linki sterowania
łnia się olejem przez otwór prowadnicy wskaź- 1 — nakrętka linki, 2 — dźwignia sterowania, 3 — linka
nika poziomu oleju do osiągnięcia właściwego sterowania
poziomu na wskaźniku.
REGULACJA LINKI MECHANIZMU
KICK-DOWN
• Nacisnąć na uchwyt trzpienia regulacyjnego
(2, rys. 5.2).
• Jednocześnie przesuwać w górę (lub na dół)
względem uchwytu trzpień regulacyjny (1).
• Nacisnąć pedał przyspieszenia do oporu (do
całkowitego otwarcia przepustnicy) i sprawdzić,
czy skok linki mechanizmu kick-down (X) wyno-
si 40 do 42 mm.
• W razie potrzeby powtarzać poprzednie czyn-
ności aż do uzyskania właściwego skoku linki
mechanizmu kick-down. Rys. 5.4. Sposób regulacji stycznika wielofunkcyjnego
1 — stycznik wielofunkcyjny, 2 — dźwignia sterowania,
3 — otwór trzpienia ustawczego
REGULACJA LINKI STEROWANIA
• Ustawić dźwignię wyboru biegów skrzynki
automatycznej w położeniu „P".
• Odkręcić nakrętkę (1, rys. 5.3) mocowania
linki sterowania (3) do dźwigni sterowania (2). • Odsuwać stycznik wielofunkcyjny, aż możli-
• Do końca linki sterowania przyłożyć siłę 6,9 N we będzie wsunięcie pręta o średnicy 4 mm
(0,7 kG). w otwór trzpienia ustawczego (3) dźwigni ste-
• Poluzować linkę sterowania o około 1 mm rowania (2) oraz stycznika wielofunkcyjnego (1).
i dokręcić nakrętkę mocowania linki sterowania • Dokręcić nakrętki mocujące stycznik wielo-
w tym położeniu. funkcyjny i wyjąć pręt o średnicy 4 mm.
• Sprawdzić prawidłowość przesuwania się • Podłączyć linkę sterowania do dźwigni stero-
dźwigni wyboru biegów skrzynki automatycznej wania skrzynki automatycznej i wyregulować jej
w poszczególnych położeniach. skok (patrz poprzedni opis).
REGULACJA STYCZNIKA WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
WIELOFUNKCYJNEGO AUTOMATYCZNEJ SKRZYNKI
• Odłączyć linkę sterowania od dźwigni stero- PRZEKŁADNIOWEJ
wania skrzynki automatycznej.
• Ustawić dźwignię wyboru biegów w położe- Wymontowanie
niu „N". • Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz-
• Poluzować nakrętki mocowania stycznika wie- nej samochodu i wyjąć akumulator z przedziału
lofunkcyjnego (1, rys. 5.4). silnika.
171

170. Automatyczna skrzynka przekładniowa
• Wymontować półosie napędowe ze skrzynki
przekładniowej (patrz odpowiedni opis w pod-
rozdz. 6.2).
• Odłączyć przewody elektryczne od rozrusz-
nika i wymontować rozrusznik (patrz odpowied-
ni opis w p. 11.2.2).
• Wymontować blaszaną osłonę przekładni hy-
drokinetycznej oraz boczną pokrywę obudowy
skrzynki przekładniowej.
• Odłączyć od skrzynki przekładniowej elastycz-
ne przewody oleju.
Rys. 5.5. Usytuowanie korka spustu oleju • Wymontować przednią rurę wylotową spalin.
automatycznej skrzynce przekładniowej • Wykręcić śruby mocujące przekładnię hydro-
kinetyczną do tarczy napędowej (rys. 5.6), w ra-
zie potrzeby obracając wał korbowy silnika.
• Podeprzeć zespół napędowy i umieścić klo-
cek drewniany między belką zawieszenia ze-
społu napędowego i silnikiem.
• Wymontować i odsunąć na bok bez odłącza- • Ustawić podnośnik hydrauliczny i podeprzeć
nia przewodów skrzynkę bezpieczników w prze- automatyczną skrzynką przekładniową.
dziale silnika wraz z wiązką przewodów elek- • Wymontować kolejno wsporniki zawieszenia
trycznych. zespołu napędowego: tylny i lewy.
• Wymontować przewód doprowadzenia powie- • Wykręcić śruby mocujące automatyczną
trza łączący obudowę filtru powietrza z kolekto- skrzynkę przekładniową do silnika, odsunąć ją
rem dolotowym. od silnika i wyjąć automatyczną skrzynkę prze-
• Podnieść samochód na wysokość umożliwia- kładniową od spodu samochodu.
jącą wymontowanie automatycznej skrzynki
przekładniowej od spodu samochodu i pode- Zamontowanie
przeć go tak, aby koła przednie swobodnie Uwaga. Podczas zamontowania należy wymie-
zwisały. nić wszystkie nakrętki zabezpieczane przed od-
• Spuścić olej z automatycznej skrzynki prze- kręceniem oraz podkładki sprężyste i pierście-
kładniowej (rys. 5.5). nie uszczelniające.
• Zdjąć lewe koło przednie. Z wnęki lewego • Za pomocą trzpienia o odpowiedniej średnicy
koła przedniego wymontować osłonę przeciw- zamontować nowe pierścienie uszczelniające pó-
błotną. łosi w otworach obudowy skrzynki przekładniowej.
• Rozłączyć złącza przewodów elektrycznych: Przed zamontowaniem powlec wargi pierścieni
włącznika świateł cofania, prędkościomierza, uszczelniających cienką warstwą smaru stałego.
stycznika wielofunkcyjnego oraz odłączyć od • Sprawdzić zagłębienie (X, rys. 5.7) przekład-
skrzynki przekładniowej przewód masy i linkę ni hydrokinetycznej względem powierzchni czo-
mechanizmu kick-down. łowej jej obudowy.
Rys. 5.7. Sprawdzanie zagłębienia (X) przekładni
Rys. 5.6. Odkręcanie śrub mocujących przekładnię hydrokinetycznej względem powierzchni czołowej
hydrokinetyczną do tarczy napędowej obudowy
172

171. Wymontowanie
12
27
14
Rys. 5.8. Elementy automatycznej skrzynki przekładniowej
1 — pierścienie uszczelniające o przekroju okrągłym, 2 — pierścień uszczelniający, 3 — obudowa pompy oleju, 4 — koła
zębate pompy oleju, 5 — pokrywa pompy oleju, 6 — podkładka oporowa, 7 — łożyska igiełkowe, 8 — osłona tarcz
sprzęgła biegu wstecznego, 9 — pierścienie uszczelniające, 10 — tłok, 11 — wspornik sprężyny powrotnej,
12 — pierścień osadczy, 13 — tarcza sprzęgła o wielowypuście zewnętrznym, 14 — tarcze sprzęgła gładkie,
15 — sprzęgło biegu wstecznego, 16 — tłok, 17 — wspornik sprężyny powrotnej, 18 — tarcza sprzęgła o wielowypuście
wewnętrznym, 19 — tarcza wklęsła sprzęgła, 20 — wspornik sprężyny sprzęgła jazdy do przodu, 21 — sprężyna
powrotna, 22 — tłok sprzęgła, 23 — sprzęgło jazdy do przodu, 24 — obudowa sprzęgła jazdy do przodu, 26 — tłok
biegu 1. i wstecznego, 27 — koło blokowania skrzynki w położeniu parkowania, 28 — koło koronowe, 29 — kosz
satelitów, 30 — przekładnia planetarna, 31 — koło zębate napędzane przekładni głównej, 32 — piasta sprzęgła,
33 — wałek wyjściowy, 34 — łożysko toczne wałka wyjściowego, 35 — podkładka regulacji luzu wałka wyjściowego,
36 — łożysko stożkowe, 37 — koło zębate napędzające, 38 — koło zębate napędzane wałka zębnika przekładni głównej,
39 — nakrętka wałka zębnika, 40 — łożysko wałka zębnika przekładni głównej, 41 — wałek zębnika przekładni głównej,
42 — taśma hamulca, 43 — sworzeń hamulca taśmowego, 44 — wspornik tłoka, 45 — tłok siłownika hamulca
taśmowego, 46 — trzpień sterowania hamulca taśmowego, 47 — sprężyna powrotna
173

172. Automatyczna skrzynka przekładniowa
Rys. 5.9. Przekładnia główna z mechanizmem różnicowym
I — obudowa mechanizmu różnicowego, 2 — koło zębate przekładni głównej, 3 — koła koronowe, 4 — satelity, 5 — oś
satelitów, 6 — podkładki oporowe, 7 — łożyska toczne, 8 — podkładka regulacji naciągu wstępnego łożysk obudowy
mechanizmu różnicowego, 9 — koło zębate napędu prędkościomierza, 10 — wałek z zębnikiem przekładni głównej,
II — łożyska stożkowe wałka zębnika przekładni głównej, 12 — podkładka regulacji naciągu wstępnego łożysk wałka
zębnika przekładni głównej, 13 — koło napędzane wałka zębnika przekładni głównej, 14 — nakrętka wałka zębnika
przekładni głównej, 15 — zębnik napędu prędkościomierza, 16 — pierścień uszczelniający, 17 — obudowa przekładni
hydrokinetycznej, 18 — pierścień uszczelniający o przekroju okrągłym
Rys. 5.10. Mechanizm wyboru
biegów
1 — gałka dźwigni wyboru biegów,
2 — osłona dźwigni wyboru
biegów z oznaczeniami jej
położeń, 3 — wspornik dźwigni
wyboru biegów, 4 — uszczelka,
5 — lampka oświetlenia położeń
dźwigni wyboru biegów,
6 — przycisk odblokowywania
dźwigni wyboru biegów,
7 — sprężyna, 8 — linka
sterowania, 9 — stycznik blokady
rozruchu silnika, 10 — wałek
sterowania, 11 — palec wybieraka,
12 — dźwignia mechanizmu kick-
down, 13 — płaska sprężyna
zaworu hydraulicznego, 14 — linka
mechanizmu kick-down,
15 — trzpień blokowania skrzynki
15 w położeniu parkowania
X — do pedału przyspieszenia
174

173. Zamontowanie
• Przystawić obudowę automatycznej skrzynki • Podłączyć złącza elektryczne stycznika wie-
przekładniowej do silnika, wkręcić i dokręcić lofunkcyjnego, włącznika świateł cofania, pręd-
śruby mocujące właściwym momentem. kościomierza oraz podłączyć przewód masy
• Podeprzeć od spodu skrzynkę przekładnio- i linkę kick-down do skrzynki automatycznej.
wą i zamontować wsporniki zawieszenia zespo- • Zamontować osłonę przeciwbłotną we wnę-
łu napędowego: lewy i tylny. ce lewego koła przedniego oraz założyć lewe
• Wyjąć klocek drewniany umieszczony wcze- koło przednie.
śniej między belką zawieszenia zespołu napę- • Zamontować skrzynkę bezpieczników w prze-
dowego i silnikiem. dziale silnika na właściwym miejscu i zamoco-
• Wkręcić i dokręcić śruby mocujące przekład- wać jej wiązkę przewodów elektrycznych.
nię hydrokinetyczną do tarczy napędowej obra- • Zamontować akumulator w przedziale silnika
cając przy tym w miarę potrzeby wał korbowy i podłączyć go do instalacji elektrycznej samo-
silnika. chodu.
t Zamontować boczną pokrywę obudowy • Zamontować przewód doprowadzenia powie-
skrzynki przekładniowej oraz blaszaną osłonę trza łączący obudowę filtru powietrza z kolekto-
przekładni hydrokinetycznej. rem dolotowym.
• Zamontować przednią rurę wylotową spalin. • Napełnić automatyczną skrzynkę przekładnio-
• Zamontować elastyczne przewody oleju au- wą właściwym rodzajem oleju do maksymalne-
tomatycznej skrzynki przekładniowej. go poziomu (zaleca się uzupełnienie ilości oleju
• Zamontować rozrusznik i podłączyć do nie- do poziomu „na gorąco", przy pracującym sil-
go przewody elektryczne. niku i dźwigni wyboru biegów w położeniu „P"
• Zamontować półosie (patrz odpowiedni opis lub „IM").
w podrozdz. 6.2). • Opuścić samochód.

174. 6 PÓŁOSIE NAPĘDOWE
MOMENTY DOKRĘCANIA
6.1. CHARAKTERYSTYKA Nakrętka piasty: 200 do 280 N • m.
TECHNICZNA Dolne śruby mocowania elementów zawiesze-
nia przedniego: 116 do 136 N • m.
DANE OGÓLNE Nakrętki mocowania kół: 100 do 120 N • m.
Napęd na koła przednie jest przenoszony przez
dwie półosie o zróżnicowanej długości. Każda
półoś ma dwa przeguby równobieżne: kulowy
od strony koła przedniego oraz trójramienny od 6.2. OBSŁUGA I NAPRAWA
strony skrzynki przekładniowej.
Wszystkie wersje samochodów mają na prawej UWAGI WSTĘPNE
półosi masę wyrównoważającą. W samocho-
dach wyposażonych w silnik benzynowy 1,6 dm 3 • Podczas każdego wymontowania półosi zale-
masa wyrównoważającą znajduje się także na ca się wymianę jej pierścienia uszczelniającego
lewej półosi. w otworze obudowy skrzynki przekładniowej.
Parametry półosi
Benzynowy Benzynowy Wysokoprężny
Rodzaj silnika
1,4 1,6 2,0
Typ przegubu:
- zewnętrznego (od strony koła przedniego) ZF80 ZF90 ZF90
- wewnętrznego (od strony skrzynki
przekładniowej) TS70C TS79C TS79C
Długość osłony przegubu (mm):
- zewnętrznego (od strony koła przedniego) 90,5 do 92,5 96 do 98 96 do 98
- wewnętrznego (od strony skrzynki
przekładniowej) 95,5 do 97,5 101,5 do 103,5 101,5 do 103,5
Ilość smaru stałego (g) w przegubie:
- zewnętrznym (od strony koła przedniego) 95 115 do 125 115 do 125
- wewnętrznym (od strony skrzynki
przekładniowej) 110 do 120 155 do 165 155 do 165
Położenie masy wyrownoważającej* (mm):
- półoś prawa 432 do 442 432 do 442 372,5 do 377,5
- półoś lewa - 175,3 do 185,3 -
Grubość masy wyrownoważającej (mm):
- półoś prawa 66 66 37
- półoś lewa - 58 -
* Odległość masy wyrownoważającej od płaszczyzny styku półosi ze zwrotnicą koła.
176

175. Wymontowanie i zamontowanie
Rys. 6.1. Wyjmowanie wewnętrznego przegubu
napędowego z obudowy skrzynki przekładniowej
» Przeguby trójramienne są zamocowane w ko-
łach koronowych półosi sprężystymi pierścienia- Rys. 6.2. Wyjmowanie prawej półosi z automatycznej
mi osadczymi. Wyjęcie przegubu trójramienne- skrzynki przekładniowej
1 — oś satelitów, 2 — koło koronowe półosi, 3 — półoś,
go ze skrzynki przekładniowej wymaga użycia 4 — wkrętak
znacznej siły wzdłuż półosi i wymiany jego
sprężystego pierścienia osadczego przed za-
montowaniem półosi.
WYMONTOWANIE
I ZAMONTOWANIE PÓŁOSI
Uwaga. W samochodach wyposażonych w au- 10.4), wyjąć kompletny zacisk hamulca bez
tomatyczną skrzynkę przekładniową wymonto- odłączania od niego przewodu hamulcowego
wanie prawej półosi wymaga uprzedniego wy- i podwiesić zacisk hamulca we wnęce koła za
montowania lewej półosi. pomocą miękkiego drutu w taki sposób, aby
nie uszkodzić elastycznego przewodu hamul-
Wymontowanie cowego.
• Podnieść samochód i zdjąć przednie koło • Za pomocą odpowiedniego narzędzia unieru-
z odpowiedniej strony samochodu. chomić piastę koła, wyjąć zawleczkę, odbloko-
• Spuścić olej ze skrzynki przekładniowej. wać i odkręcić nakrętkę piasty koła.
• Odczepić elastyczny przewód hamulcowy od • Odkręcić nakrętkę mocującą przegub kulowy
kolumny zawieszenia przedniego. drążka kierowniczego i za pomocą odpowied-
• Wykręcić dwie śruby mocowania wspornika niego ściągacza wyjąć ten przegub kulowy ze
zacisku hamulca przedniego (2, patrz rys. zwrotnicy koła.
Rys. 6.3. Zespół półosi
A — wersje z silnikiem benzynowym,
B — wersje z silnikiem
wysokoprężnym
1 — przegub kulowy (od strony koła
jezdnego), 2 — opaski zaciskowe
osłon ochronnych, 3 — gumowe
osłony ochronne przegubów,
4 — pierścienie osadcze, 5 — wałek
półosi, 6 — masa wyrównoważająca,
7 — opaski zaciskowe masy
wyrównoważającej, 8 — pierścień
osadczy, 9 — obudowa przegubu
trójramiennego (od strony skrzynki
przekładniowej), 10 — element
trójramienny przegubu
X — w stronę koła jezdnego,
Y — w stronę skrzynki przekładniowej 6 7
177

176. Półosie napędowe
wprowadzić wkrętak we wgłębienie w półosi
(rys. 6.2) i wypchnąć przegub trójramienny z me-
chanizmu różnicowego przez otwór w obudowie
dla lewej półosi.
• Wyjąć półoś sprawdzając obecność spręży-
stego pierścienia osadczego w rowku wielo-
wypustu przegubu od strony skrzynki przekła-
dniowej.
Zamontowanie
• Oczyścić i powlec niewielką ilością smaru
Rys. 6.4. Przekrój przegubu kulowego ZF80 oraz ZF90
stałego wielowypusty piasty i półosi.
• Za pomocą trzpienia o odpowiedniej średnicy
zamontować nowy pierścień uszczelniający i wy-
pełnić smarem stałym przestrzeń między jego
wargami.
• Wymienić sprężysty pierścień osadczy na
wewnętrznym końcu półosi.
• Zamontować półoś w skrzynce przekładnio-
wej zwracając uwagę, aby nie uszkodzić pier-
ścienia uszczelniającego i na prawidłowe połą-
czenie przegubu wewnętrznego z kołem koro-
Rys. 6.5. Przekrój przegubu trójramiennego TS70C nowym półosi.
oraz TS79C
• Wsunąć półoś w piastę koła i lekko przykręcić
nakrętkę piasty koła.
• Połączyć zwrotnicę koła z kolumną zawiesze-
• Wykręcić dwie śruby dolnego mocowania nia przedniego.
kolumny zawieszenia przedniego i odłączyć • Połączyć przegub kulowy drążka kierownicze-
zwrotnicę koła od kolumny zawieszenia. go ze zwrotnicą koła.
• Uważając, aby nie obciążać dolnego przegubu • Unieruchomić piastę koła, dokręcić właści-
kulowego, obracać w obie strony zwrotnicę w celu wym momentem nakrętkę piasty koła i założyć
wyjęcia zewnętrznego końca półosi z piasty koła. jej zawleczkę.
• Za pomocą odpowiedniej dźwigni wyciągnąć • Napełnić skrzynkę przekładniową odpowied-
przegub trójramienny ze skrzynki przekładnio- nią ilością właściwego oleju.
wej (rys. 6.1). Przy wyjmowaniu prawej półosi • Założyć koło przednie z odpowiedniej strony
z automatycznej skrzynki przekładniowej należy samochodu i opuścić samochód.

177. 7 UKŁAD KIEROWNICZY
w wersjach z silnikiem wysokoprężnym, napę-
7.1. CHARAKTERYSTYKA dzający także pompę cieczy chłodzącej.
TECHNICZNA Naciąg (mierzony ugięciem paska pod naci-
skiem 98 N):
— wersje z silnikiem benzynowym: 3 do 5 mm
DANE OGÓLNE
(pasek nowy) lub 4 do 6 mm (pasek używany);
W układzie kierowniczym zastosowano zębatko- — wersje z silnikiem wysokoprężnym: 4 do
wą przekładnię kierowniczą z wbudowanym si- 6 mm (pasek nowy) lub 5 do 7 mm (pasek
łownikiem hydraulicznym sterowanym zaworeo używany).
obrotowym, umieszczoną za przednią osią, dzie-
lony wał kierownicy połączony przegubem krzy- Olej w obwodzie wspomagania układu
żakowym i regulowaną wysokość położenia koła kierowniczego
kierownicy we wszystkich wersjach samochodu. Ilość: 0,9 dm 3 .
Przełożenie przekładni kierowniczej: 17. Rodzaj: olej do przekładni automatycznych
Skok zębatki: 65 mm. Dexron TM.
Średnica zawracania: Częstość obsługi: sprawdzanie poziomu co
— wersje z silnikiem benzynowym: 9,6 m; 30 000 km lub co 1 rok (nie wymaga się wymia-
— wersje z silnikiem wysokoprężnym: 10,4 m. ny oleju).
Liczba obrotów koła kierownicy (od oporu do
oporu): MOMENTY DOKRĘCANIA
— wersje z silnikiem benzynowym: 3,17; Śruby przegubu krzyżakowego: 24 do 30 N • m.
— wersje z silnikiem wysokoprężnym: 2,95. Nakrętka mocowania osłony wału kierownicy:
Dłwgość wału kierownicy: 533 do 555 mm. 15 do 19 N • m.
Długość wstępna drążka kierowniczego (regulo- Nakrętka koła kierownicy: 30 do 40 N • m.
wana): 187 mm. Nakrętka wału kierownicy: 25 do 35 N • m.
Moment kontrolny na kole kierownicy: 39 N • m. Obudowa przekładni kierowniczej do ramy
szczątkowej zawieszenia: 74 do 99 N • m.
Pompa wspomagania Nakrętka przegubu kulowego końcówki drążka
Zastosowano łopatkową pompę hydrauliczną kierowniczego do zwrotnicy: 30 do 40 N • m.
napędzaną paskiem klinowym od wału korbo- Przeciwnakrętka przegubu kulowego końcówki
wego silnika. drążka kierowniczego:
Ciśnienie tłoczenia: 7,65 do 8,24 MPa. — wersje z silnikiem benzynowym: 38 do
47 N • m;
Pasek napędu pompy wspomagania — wersje z silnikiem wysokoprężnym: 80 N • m.
Zastosowano pasek wieloklinowy w wersjach Drążek kierowniczy do obudowy przekładni:
z silnikiem benzynowym albo pasek klinowy 80 do 100 N-m.
179

178. Układ kierowniczy
Złącza przewodów hydraulicznych obwodu wspo-
magania: 20 do 27 N • m.
Wspornik pompy wspomagania do silnika: 16 do
21 N-m.
Śruba dolnego mocowania pompy wspomaga-
nia: 32 do 43 N • m.
Przewód wysokiego ciśnienia do pompy wspo-
magania: 50 do 70 N • m.
Koło pasowe pompy wspomagania: 55 do
69 N m.
Pokrywa tylna pompy wspomagania:
— wersje z silnikiem benzynowym 1,6 z ukła-
dem przeciwblokującym ABS: 14 do 18 N • m; Rys. 7.1. Rozmieszczenie śrub mocowania przekładni
kierowniczej do ramy szczątkowej
— pozostałe wersje: 32 do 43 N • m.
Przeciwnakrętka popychacza zębatki: 40 do
60 N • m.
137 mm
7.2. OBSŁUGA I NAPRAWA
UWAGI WSTĘPNE Rys. 7.2. Sposób wstępnej regulacji długości drążka
kierowniczego
• Przed wszelkimi czynnościami dotyczącymi X = 137 mm
zespołu poduszek powietrznych zaleca się odłą-
czenie akumulatora od instalacji elektrycznej
samochodu i odczekanie około 10 minut.
• Zaleca się każdorazową wymianę zawleczek
nakrętek koronowych oraz sprawdzanie stanu
tych nakrętek i w razie potrzeby ich wymianę.
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE Rys. 7.3. Skok zębatki przekładni kierowniczej
PRZEKŁADNI KIEROWNICZEJ X = 65 mm
Wymontowanie
• Ze zbiornika wyrównawczego obwodu wspo-
magania układu kierowniczego odessać strzy- • W wersjach z mechaniczną skrzynką przekła-
kawką jak największą ilość oleju. dniową od skrzynki przekładniowej odłączyć
• Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz- drążek zmiany biegów.
nej samochodu i ustawić przednie koła w poło- • Od obudowy przekładni kierowniczej odłą-
żeniu do jazdy prosto. czyć przewody doprowadzenia i odprowadzenia
• Zdjąć pokrywę otworu umożliwiającego do- oleju. Przewidzieć wypływ oleju, który należy
stęp do połączenia wału kierownicy z przekład- zebrać do podstawionego wcześniej naczynia
nią kierowniczą. • Odkręcić śruby mocujące przekładnię kierow-
• Oznaczyć pisakiem położenie wału kierowni- niczą do ramy szczątkowej (rys. 7.1).
cy względem wałka zębnika przekładni kierowni- • Wyjąć przekładnię kierowniczą przez wnękę
czej. lewego koła przedniego.
• Wykręcić śrubę mocowania przegubu krzyża-
kowego łączącego wał kierownicy z wałkiem Zamontowanie
zębnika przekładni kierowniczej. W celu zamontowania przekładni kierowniczej
• Zdjąć lewe przednie koło i wymontować osło- należy wykonać czynności w kolejności odwrot-
nę przeciwbłotną z wnęki lewego koła przednie- nej do podanej podczas jej wymontowania,
go. przestrzegając następujących zaleceń.
• Z obu stron samochodu wyjąć zawleczkę • Uwzględnić oznaczenia wzajemnego poło-
i odkręcić nakrętkę mocowania przegubu kulo- żenia wykonane przed rozłączeniem wałka
wego końcówki drążka kierowniczego oraz odłą- zębnika przekładni kierowniczej od wału kie-
czyć ten przegub od zwrotnicy koła za pomocą rownicy.
uniwersalnego ściągacza do przegubów kulo- • Przestrzegać odpowiedniej kolejności (patrz
wych. rys. 7.5) i właściwych momentów dokręcania
• Wymontować przednią rurę wylotową spalin. śrub mocowania przekładni kierowniczej.
180

179. Wymontowanie i zamontowanie przekładni kierowniczej
• Wymienić wszystkie uszczelki o przekroju • Wymontować górną i dolną osłonę wału kie-
okrągłym w złączach przewodów hydraulicz- rownicy.
nych. • Wymontować zespół poduszki powietrznej
• Napełnić obwód hydrauliczny wspomagania (patrz odpowiedni opis w podrozdziale 11.2).
układu kierowniczego odpowiednią ilością zale- • Odkręcić nakrętkę mocującą koło kierownicy
canego rodzaju oleju oraz odpowietrzyć ten i zdjąć koło kierownicy z wału korzystając w ra-
obwód (patrz dopowiedni opis). zie potrzeby z odpowiedniego ściągacza.
• Sprawdzić i w razie potrzeby wyregulować • Wymontować złącze obrotowe (6, patrz rys. 7.4).
ustawienie kół przednich (patrz odpowiedni opis • Wymontować dolną osłonę tablicy rozdziel-
w p. 8.2.2). czej.
• Wymontować przełącznik zespolony (7).
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE WAŁU • Rozłączyć złącze elektryczne przewodów od
KIEROWNICY wyłącznika zapłonu z blokadą kierownicy.
• Odkręcić nakrętki mocujące i zsunąć gumową
Wymontowanie osłonę ochronną górnej części wału kierownicy.
• Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz- • Oznaczyć pisakiem położenie wału kierowni-
nej samochodu i ustawić koła przednie w poło- cy względem wałka zębnika przekładni kierow-
żeniu do jazdy prosto. niczej.
10
Rys. 7.4. Układ kierowniczy
1 — koło kierownicy, 2 — nakrętka koła kierownicy, 3 — zespół poduszki powietrznej, 4 — śruba mocowania zespołu
poduszki powietrznej, 5 — osłona kolumny kierownicy, 6 — złącze obrotowe, 7 — przełącznik zespolony,
8 — przeciwnakrętka wału kierownicy, 9 — rurowa osłona wału kierownicy, 10 — wspornik regulacji wysokości koła
kierownicy, 11 — gumowa osłona ochronna, 12 — pokrywa przegubu wału kierownicy, 13 — wspornik, 14 — korek,
15 — zawór obrotowy hydraulicznego wspomagania układu kierowniczego, 16 — zębnik przekładni kierowniczej,
17 — pierścienie uszczelniające o przekroju okrągłym, 18 — podkładka regulacyjna, 19 — uszczelka, 20 — obudowa
przekładni kierowniczej, 21 — popychacz zębatki, 22 — przewody hydrauliczne, 23 — tuleje gumowe przekładni
kierowniczej, 24 — obejmy mocowania przekładni kierowniczej, 25 — zębatka, 26 — opaski zaciskowe, 27 — gumowe
osłony ochronne, 28 — podkładki odległościowe (oprócz samochodów z silnikami wysokoprężnymi), 29 — płytki
blokujące, 30 — drążki kierownicze, 31 — końcówki drążków kierowniczych, 32 — przegub krzyżakowy połączenia wału
kierownicy z zębnikiem przekładni kierowniczej, 33 — wał kierownicy
181

180. Układ kierowniczy
Rys. 7.7. Regulacja
Rys. 7.5. Kolejność popychacza zębatki
dokręcania śrub obejm przekładni kierowniczej
mocowania przekładni 1 — śruba regulacyjna,
kierowniczej 2 — przeciwnakrętka,
3 — popychacz zębatki
• Przestrzegać znaków wzajemnego położe-
nia naniesionych przed rozłączeniem wału kie-
rownicy i wałka zębnika przekładni kierowni-
czej.
Rys. 7.6. Długość kontrolna wału kierownicy • Dopilnować, aby podczas podłączania aku-
X = 533 do 535 mm mulatora do instalacji elektrycznej samochodu
nikt nie znajdował się wewnątrz nadwozia sa-
mochodu (niebezpieczeństwo zadziałania po-
duszki powietrznej).
• Odkręcić śrubę zaciskową połączenia wału • Sprawdzić podczas jazdy próbnej, czy koło
kierownicy z wałkiem zębnika przekładni kierow- kierownicy jest prawidłowo ustawione wzglę-
niczej. dem wału kierownicy w położeniu do jazdy
• Odkręcić nakrętki mocowania rurowej osłony prosto.
wału kierownicy.
• Wymontować zespół wału kierownicy wraz REGULACJA POPYCHACZA ZĘBATKI
z rurową osłoną. PRZEKŁADNI KIEROWNICZEJ
• Wymontować przekładnię kierowniczą (patrz
Zamontowanie odpowiedni opis).
W celu zamontowania wału kierownicy należy • Zamocować obudowę przekładni kierowni-
wykonać czynności w kolejności odwrotnej do czej w imadle, poluzować przeciwnakrętkę (2,
podanej podczas jego wymontowania, prze- rys. 7.7) śruby regulacyjnej (1) popychacza (3)
strzegając następujących zaleceń. zębatki, wykręcić śrubę regulacyjną, powlec jej
• Ustalić właściwe położenie złącza obrotowe- gwint pastą uszczelniającą i wkręcić ponownie
go (patrz odpowiedni opis w podrozdziale 11.2 w otwór obudowy.
i rys. 11.39). • Lekko dokręcić przeciwnakrętkę.
Rys. 7.8. Obwód hydrauliczny wspomagania
A — wersje bez układu przeciw/blokującego ABS, B — wersje z układem
przeciwblokującym ABS, C — wersje z silnikiem benzynowym, D — wersje
z silnikiem wysokoprężnym, E — wersje bez chłodnicy oleju, F — wersje
z chłodnicą oleju
1 — zbiornik wyrównawczy, 2 — pompa wspomagania układu kierowniczego,
3 — przewody elastyczne, 4 — przewody sztywne, 5 — chłodnica oleju
X — do skrzynki przekładniowej, Y — ze skrzynki przekładniowej
182

181. Wymontowanie i zamontowanie wału kierownicy oraz pompy wspomagania
• Dokręcić śrubę regulacyjną momentem 5 do
6 N • m, odkręcić i ponownie dokręcić momen-
tem 0,2 N • m.
• Przesunąć wielokrotnie zębatkę przekładni
między jej skrajnymi położeniami.
• Zmierzyć moment oporów podczas obrotu
zębnika przekładni kierowniczej (rys. 7.9) uży-
wając precyzyjnego klucza dynamometryczne- Rys. 7.9. Pomiar momentu oporów zębnika przekładni
go (Nissan ST3127S000) oraz specjalnej nasad- kierowniczej
ki (Nissan KV48100700). 1 — przyrząd Nissan KV48100700, 2 — przyrząd Nissan
• Ustawić zębnik przekładni kierowniczej w po- ST3127S000
łożeniu, w którym zmierzono największy mo-
ment oporów.
• Odkręcić śrubę regulacyjną popychacza zę-
batki, dokręcić ją momentem 5 N • m i odkręcić
o 70° do 110°.
• Dokręcić przeciwnakrętkę śruby regulacyjnej • Zdjąć pasek napędu z koła pasowego pompy
popychacza właściwym momentem. wspomagania.
• Wymontować wsporniki pompy wspomagania.
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE • Wykręcić dolną śrubę mocującą i wyjąć pom-
POMPY WSPOMAGANIA UKŁADU pę wspomagania układu kierowniczego.
KIEROWNICZEGO
Zamontowanie
Wymontowanie W celu zamontowania pompy wspomagania
• Ze zbiornika wyrównawczego obwodu wspo- układu kierowniczego należy wykonać czynno-
magania układu kierowniczego odessać strzy- ści w kolejności odwrotnej do podanej podczas
kawką jak największą ilość oleju. jej wymontowania, przestrzegając następujących
• Wymontować wspornik wiązki przewodów zaleceń.
elektrycznych. • Przestrzegać właściwych momentów dokrę-
• W wersjach z silnikiem benzynowym wymon- cania śrub i nakrętek.
tować wspornik skrzynki przekaźników przy gór- • Napełnić obwód hydrauliczny odpowiednią
nym mocowaniu kolumny zawieszenia prawego ilością zalecanego rodzaju oleju i odpowietrzyć
koła przedniego. ten obwód (patrz odpowiedni opis).
• W wersjach z klimatyzacją odsunąć przewody • Sprawdzić, czy przewody elektryczne i prze-
obwodu czynnika chłodniczego klimatyzacji oraz wody hydrauliczne zostały prawidłowo podłą-
wiązki przewodów elektrycznych (ewentualnie czone.
rozłączyć ich złącza).
t Poluzować dolną śrubę mocującą oraz śrubę
napinacza paska klinowego napędu pompy
wspomagania układu kierowniczego.
Rys. 7.10. Pompa wspomagania
układu kierowniczego
A — wersje z silnikiem
benzynowym, B — wersje
z silnikiem wysokoprężnym
1 — obudowa pompy
wspomagania, 2 — wałek napędu
pompy, 3 — koło pasowe,
4 — zawór regulacji ciśnienia,
5 — rozdzielacz,
6 — łopatki wirnika pompy,
7 — wirnik pompy, 8 — stojan
pompy, 9 — kołek, 10 — pokrywa
pompy, 11 — pierścień
uszczelniający o przekroju
okrągłym, 12 — pierścień
uszczelniający, 13 — sprężysty
pierścień osadczy,
14 — wspornik pompy,
15 — jarzmo regulacji naciągu
paska klinowego, X — do obudowy
przekładni kierowniczej
183

182. Układ kierowniczy
NAPEŁNIANIE I ODPOWIETRZANIE • Podnieść przód samochodu tak, aby koła
HYDRAULICZNEGO zwisały swobodnie i wielokrotnie obracać powoli
OBWODU WSPOMAGANIA koło kierownicy od jednego skrajnego położenia
do drugiego aż do ustabilizowania się poziomu
• Sprawdzić, czy wszystkie złącza przewodów oleju w zbiorniku wyrównawczym.
hydraulicznych są prawidłowo połączone. • Uruchomić silnik i powtórzyć poprzednią czyn-
• Napełnić zalecanym rodzajem oleju do ukła- ność do ponownego ustabilizowania się pozio-
dów hydraulicznych zbiornik wyrównawczy do mu oleju w zbiorniku wyrównawczym.
poziomu maksymalnego na zimno (oznaczenie • W razie potrzeby uzupełnić ilość oleju w zbior-
„MAX" na zbiorniku). niku wyrównawczym do poziomu oznaczonego
„MAX".

183. 8 ZAWIESZENIE
PRZEDNIE
Kąt pochylenia sworznia zwrotnicy (nieregulo-
8.1. CHARAKTERYSTYKA wany): 14°45'±45'.
TECHNICZNA Zbieżność kół (regulowana): 2±2 mm (0°11' ±11').
Kąty skrętu kół (wersje z silnikiem
BUDOWA ZAWIESZENIA PRZEDNIEGO benzynowym)
Koło zewnętrzne: 34°.
Zastosowano niezależne zawieszenie przednie Koło wewnętrzne: 41° (+17-3°).
typu pseudo Mac Pherson, zawierające wahacz
zamocowany do ramy szczątkowej, kolumnę Kąty skrętu kół (wersje z silnikiem
zawieszenia (amortyzator współśrodkowy ze wysokoprężnym)
sprężyną śrubową) oraz stabilizator poprzeczny Koło zewnętrzne: 31°.
prętowy. Koło wewnętrzne: 37° (+17-3°).
Sprężyny zawieszenia
Zastosowano sprężyny śrubowe współśrodkowe PIASTY KÓŁ PRZEDNICH
z amortyzatorami hydraulicznymi, tworzące ko- Każda piasta koła przedniego jest ułożyskowana
lumny zawieszenia. na dwurzędowym łożysku kulkowym skośnym
zakrytym. Łożyska są montowane z wciskiem
Amortyzatory w zwrotnicy koła i na osi piasty.
Zastosowano hydrauliczne amortyzatory telesko- Dopuszczalny luz osiowy: 0,05 mm.
powe dwustronnego działania.
Stabilizator MOMENTY DOKRĘCANIA
Zastosowano stabilizator poprzeczny prętowy Górne mocowanie kolumny zawieszenia: 25 do
zamocowany elastycznie do ramy szczątkowej 3 0 N • m.
z tyłu osi przedniej i połączony z wahaczami Dolne mocowanie kolumny zawieszenia: 116 do
zawieszenia za pośrednictwem łączników prze- 136 N • m.
gubowych. Nakrętka tłoczyska amortyzatora: 60 do 75 N • m.
Mocowanie ramy szczątkowej do nadwozia: 100
do 120 N-m.
USTAWIENIE KÓŁ PRZEDNICH Przeguby elastyczne drążka stabilizatora: 32 do
Uwaga. Podane wartości parametrów ustawie- 43 N • m.
nia kół przednich dotyczą samochodu nie obcią- Łącznik stabilizatora do drążka stabilizatora: 47
żonego w stanie gotowym do jazdy. do 53 N • m.
Kąt pochylenia koła (nieregulowany): -0°35' ±45'. Łącznik stabilizatora do wahacza: 16 do 22 N • m.
Kąt wyprzedzenia sworznia zwrotnicy (nieregu- Przednie mocowanie wahacza: 100 do 125 N • m.
lowany): 1°25'±45'. Tylne mocowanie wahacza: 80 do 100 N • m.
185

184. Zawieszenie przednie
Przegub kulowy wahacza do zwrotnicy koła:
70 N • m.
Nakrętka piasty koła: 200 do 280 N • m.
Nakrętki mocowania kół: 100 do 120 N • m.
8.2. OBSŁUGA I NAPRAWA
UWAGI WSTĘPNE
• Przed wymontowaniem zaleca się zablokowa-
nie sprężyn zawieszenia w stanie obciążony
(samochód oparty na kołach).
• Spośród parametrów ustawienia kół przed-
nich tylko zbieżność kół jest regulowana.
Rys. 8.2. Elementy górnego mocowania kolumny
zawieszenia
8.2.1. Elementy zawieszenia 1 — nakrętka tłoczyska amortyzatora, 2 — nakrętki
górnego mocowania kolumny zawieszenia
przedniego
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
KOLUMNY ZAWIESZENIA • Odkręcić trzy nakrętki (2) górnego mocowa-
nia kolumny zawieszenia do nadwozia.
Wymontowanie • Odczepić elastyczny przewód hamulcowy od
• Podnieść samochód i zdjąć koło przednie dolnej części kolumny zawieszenia.
z odpowiedniej strony. • Odkręcić dwie śruby dolnego mocowania ko-
Uwaga. Jeśli kolumnę zawieszenia wymontowu- lumny zawieszenia do zwrotnicy koła (rys. 8.3).
je się w celu wymiany sprężyny zawieszenia lub • Wykorzystując odpowiednio długi sztywny pręt
amortyzatora, przed kolejnymi czynnościami w charakterze dźwigni oprzeć go o wahacz i odłą-
należy poluzować (bez odkręcania) nakrętkę (1, czyć kolumnę zawieszenia od zwrotnicy koła.
rys. 8.2) tłoczyska amortyzatora. • Wyjąć kolumnę zawieszenia z wnęki koła.
Rys. 8.1. Widok zawieszenia przedniego
186

185. Obsługa i naprawa elementów
Rys. 8.5. Odkręcanie
nakrętki tłoczyska
amortyzatora
Rys. 8.3. Śruby dolnego mocowania kolumny
zawieszenia do zwrotnicy koła
Rys. 8.4. Ustawienie kolumny
zawieszenia względem
nadwozia
Strzałką wskazano zewnętrzną
stronę samochodu
Zamontowanie
W celu zamontowania kolumny zawieszenia na-
leży wykonać czynności w kolejności odwrotnej Rys. 8.6. Widok lewej części zawieszenia przedniego
do podanej podczas jej wymontowania, prze- od spodu samochodu
1 — śruby tylnego mocowania wahacza, 2 — śruby
strzegają następujących zaleceń. przedniego mocowania wahacza, 3 — nakrętka
• Sprawdzić, czy znak na górnej tarczy oporo- mocowania do wahacza łącznika drążka stabilizatora,
wej sprężyny jest skierowany na zewnątrz samo- 4 — śruby mocowania obejmy przegubu elastycznego
chodu (patrz rys. 8.4). drążka stabilizatora, 5 — elementy mocowania
przedniego wspornika wahacza do ramy szczątkowej
• Przestrzegać właściwych momentów dokrę-
cania śrub i nakrętek.
• Po zamontowaniu i opuszczeniu samochodu tarczę oporową amortyzatora (13), górną ela-
sprawdzić ustawienie kół przednich. styczną podkładkę oporową sprężyny (12) oraz
gumową osłonę ochronną (11).
ROZKŁADANIE I SKŁADANIE • Jeśli nie przewiduje się natychmiastowego
KOLUMNY ZAWIESZENIA zamontowania sprężyny, ze względów bezpie-
Uwaga. Należy zawsze wymieniać amortyzatory czeństwa należy powoli ją odprężyć.
i sprężyny parami dla obu kół przednich.
Składanie
Rozkładanie • Ścisnąć sprężynę zawieszenia, jeśli została
• Wymontować kolumnę zawieszenia (patrz odprężona po rozłożeniu kolumny zawieszenia.
odpowiedni opis). • Założyć poszczególne elementy kolumny za-
• Ścisnąć sprężynę zawieszenia za pomocą wieszenia w kolejności odwrotnej do ich rozkła-
przeznaczonego specjalnie do tego celu przy- dania.
rządu, w takim stopniu, aby końce sprężyny • Wkręcić lekko nakrętkę tłoczyska amortyzato-
przestały naciskać na tarcze oporowe. ra (dokręcić ją właściwym momentem dopiero
• Odkręcić nakrętkę tłoczyska amortyzatora. po postawieniu samochodu na kołach).
• Wyjąć kolejno: płytkę dociskową (16, rys. • Odprężyć powoli sprężynę, zwracając uwagę
8.7), elementy wspornika górnego mocowania na prawidłowe oparcie jej końców o podkładki
kolumny zawieszenia (15), łożysko oporowe (14), oporowe.
187

186. Zawieszenie przednie
Rys. 8.7. Zawieszenie przednie
1 — rama szczątkowa, 2 — wahacz,
3 — drążek stabilizatora,
4 — łącznik drążka stabilizatora,
5 — przegub elastyczny drążka
stabilizatora z obejmą mocowania,
6 — wspornik tylnego mocowania
wahacza, 7 — zwrotnica koła,
8 — amortyzator, 9 — dolna
elastyczna podkładka oporowa
sprężyny, 10 — sprężyna
zawieszenia, 11 — gumowa osłona
ochronna, 12 — górna elastyczna
podkładka oporowa sprężyny,
13 — tarcza oporowa amortyzatora,
14 — łożysko oporowe,
15 — elementy wspornika górnego
mocowania kolumny zawieszenia,
16 — płytka dociskowa,
17 — nakrętka tłoczyska
amortyzatora, 18 — nakrętka
górnego mocowania kolumny
zawieszenia, 19 — półoś,
20 — pierścień uszczelniający,
21 — łożysko toczne piasty koła,
22 — sprężysty pierścień osadczy,
23 — śruba mocowania koła,
24 — piasta koła, 25 — podkładka,
26 — nakrętka półosi,
27 — nakładka koronowa,
28 — zawleczka
• Zamontować kolumnę zawieszenia do samo- śruby tylnego mocowania wahacza i wyjąć wa-
chodu (patrz odpowiedni opis). hacz zawieszenia przedniego.
• W wersjach z silnikami benzynowymi wymon-
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE tować osłony termiczne przedniej rury wyloto-
RAMY SZCZĄTKOWEJ wej.
• Wymontować przednią rurę wylotową spa-
Wymontowanie lin.
• Podnieść samochód i zdjąć koła przednie. • Wymontować drążek reakcyjny i drążek zmia-
• Z obu stron samochodu odłączyć półosie od ny biegów.
piast kół przednich w następujący sposób: • Podtrzymać zespół napędowy i odłączyć
— za pomocą odpowiedniego narzędzia unieru- przedni i tylny wspornik zawieszenia zespołu
chomić piastę koła, wyjąć zawleczkę, odbloko- napędowego od belki zawieszenia zespołu na-
wać i odkręcić nakrętkę piasty koła; pędowego.
— odkręcić nakrętkę mocującą przegub kulowy • Wymontować belkę zawieszenia zespołu na-
końcówki drążka kierowniczego do zwrotnicy pędowego.
koła i za pomocą uniwersalnego ściągacza do • Wykręcić śruby mocowania przekładni kie-
przegubów kulowych odłączyć sworzeń kulowy rowniczej do ramy szczątkowej.
końcówki drążka kierowniczego od zwrotnicy • Za pomocą jednego lub większej liczby
koła; podnośników przewoźnych podeprzeć ramę
— odkręcić nakrętkę mocującą przegub kulowy szczątkową oraz odkręcić dwie śruby i cztery
wahacza do zwrotnicy koła i za pomocą uniwer- nakrętki mocujące ramę szczątkową do nad-
salnego ściągacza do przegubów kulowych odłą- wozia.
czyć przegub kulowy wahacza od zwrotnicy • Opuścić powoli ramę szczątkową zwracając
koła; uwagę, aby nie zaczepiła o żaden element
— poruszając zespołem kolumny zawieszenia samochodu.
ze zwrotnicą koła wysunąć półoś z piasty koła
przedniego. Zamontowanie
• Wymontować stabilizator (patrz odpowiedni W celu zamontowania ramy szczątkowej należy
opis). wykonać czynności w kolejności odwrotnej do
• Z obu stron samochodu odkręcić śrubę przed- podanej podczas jej wymontowania uwzględnia-
niego mocowania wahacza, a następnie dwie jąc następujące zalecenia.
188

187. Ustawienie kół przednich
• Przestrzegać właściwych momentów dokrę-
cania połączeń gwintowych.
• Sprawdzić szczelność połączeń rury wyloto-
wej spalin.
• W razie potrzeby sprawdzić ustawienie kół
przednich (patrz odpowiedni opis w p. 8.2.2).
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
STABILIZATORA
Wymontowanie
• Podnieść samochód i zdjąć koła przednie. Rys. 8.8. Regulacja zbieżności kół przednich
1 — przeciw/nakrętka drążka kierowniczego, 2 — drążek
• Odkręcić śruby mocujące przeguby elastycz- kierowniczy, 3 — nakrętka przegubu kulowego
ne drążka stabilizatora do ramy szczątkowej.
• Z obu stron samochodu odłączyć łącznik
drążka stabilizatora od wahacza zawieszenia.
• Wyjąć stabilizator z boku samochodu razem
z jego łącznikami.
Zamontowanie
• Umieścić drążek stabilizatora wraz z jego
łącznikami w miejscu mocowania do ramy szcząt-
O
kowej.
• Przykręcić do ramy szczątkowej obejmy prze-
gubów elastycznych drążka stabilizatora wypo- B
sażone w nowe przeguby elastyczne. Zwrócić
uwagę, aby znaki barwne na drążku były skiero-
wane do wnętrza samochodu.
• Z obu stron samochodu zamocować łączniki
drążka stabilizatora do wahacza zawieszenia.
• Przykręcić koła przednie i opuścić samochód.
8.2.2. Ustawienie kół przednich
Ustawienie kół przednich należy sprawdzać na
specjalnym stanowisku do kontroli i regulacji
Rys. 8.9. Wymiary trzpieni niezbędnych do wymiany
ustawienia kół. Spośród czterech parametrów łożyska piasty koła
charakteryzujących ustawienie kół przednich A — trzpień rurowy do wymontowania piasty koła,
w samochodzie można wyregulować tylko zbież- B — trzpień do wymontowania i zamontowania łożyska
ność kół. Jeśli pozostałe parametry ustawienia piasty koła, C — trzpień do zamontowania pierścienia
kół przednich wykraczają poza granice toleran- uszczelniającego
cji, należy sprawdzić stan techniczny i wymienić
odpowiednie elementy zawieszenia przedniego.
REGULACJA ZBIEŻNOŚCI KÓŁ PRZEDNICH
Zbieżność kół przednich sprawdza się w samo- 8.2.3. Piasty kół przednich
chodzie nie obciążonym w stanie gotowym do
jazdy przy prawidłowym ciśnieniu powietrza w o- WYMIANA ŁOŻYSKA PIASTY KOŁA
gumieniu. Uwaga. Opisany sposób wymiany łożyska pia-
W razie stwierdzenia nieprawidłowej wartości sty koła wymaga wymontowania i zamontowa-
zbieżności kół przednich można ją wyregulować nia zwrotnicy koła.
obracając w odpowiednią stronę o ten sam kąt,
lecz w przeciwnych kierunkach, drążki kierowni- Wymontowanie
cze po poluzowaniu przeciwnakrętek drążków • Podnieść samochód i zdjąć koło przednie
kierowniczych z obu stron przekładni kierowni- z odpowiedniej strony.
czej (rys. 8.8). Po wyregulowaniu zbieżności • Wykręcić dwie śruby mocowania wspornika
należy dokręcić przeciwnakrętki drążków kie- zacisku hamulca przedniego (2, patrz rys. 10.4),
rowniczych. zdjąć kompletny zacisk z tarczy hamulca bez
189

188. Zawieszenie przednie
koła i wymontować przegub kulowy drążka kie-
rowniczego ze zwrotnicy koła za pomocą uni-
wersalnego ściągacza do przegubów kulowych.
Rys. 8.10. Sposób • Odkręcić nakrętkę mocującą przegub kulowy
zamontowania łożyska wahacza zawieszenia do zwrotnicy koła i wy-
piasty kota montować przegub kulowy wahacza ze zwrotni-
1 — trzpień,
2 — dwurzędowe łożysko
cy koła za pomocą uniwersalnego ściągacza do
kulkowe piasty koła, przegubów kulowych.
3 — zwrotnica, • Wymontować tarczę hamulca.
4 — wspornik • Odkręcić dwie śruby dolnego mocowania ko-
lumny zawieszenia do zwrotnicy koła i wyjąć
zwrotnicę koła.
• Wycisnąć piastę koła ze zwrotnicy za pomocą
prasy i odpowiedniego trzpienia (rys. 8.9A).
• Za pomocą ściągacza o uchwytach zewnętrz-
nych wymontować wewnętrzny pierścień łoży-
ska pozostały na piaście koła.
• Za pomocą wkrętaka wyjąć pierścienie uszczel-
niające łożysko piasty koła.
• Zdjąć sprężysty pierścień osadczy i ściągnąć
łożysko piasty ze zwrotnicy koła za pomocą
prasy i trzpienia o odpowiednich wymiarach
(rys 8.9B).
Zamontowanie
• Upewnić się, że gniazdo łożyska piasty w zw-
rotnicy koła nie ma śladów zużycia ani zaryso-
wań i nasmarować je.
Rys. 8.11. Sposób zamontowania piasty do zwrotnicy • Zamontować do zwrotnicy za pomocą prasy
koła i trzpienia o odpowiedniej średnicy (rys. 8.9C)
1 — trzpień, 2 — dwurzędowe łożysko kulkowe piasty nowe łożysko toczne piasty koła przedniego
koła, 3 — zwrotnica, 4 — wspornik, 5 — piasta koła,
6 — zewnętrzny pierścień uszczelniający, (rys. 8.10).
7 — wewnętrzny pierścień uszczelniający • Założyć nowy sprężysty pierścień osadcz
łożyska.
• Za pomocą prasy zamontować (ostrożnie re
gulując siłę nacisku) kolejno zewnętrzny i we
wnętrzny pierścień uszczelniający łożyska tocz
odłączania od zacisku elastycznego przewodu nego oraz powlec krawędzie uszczelniające pier
hamulcowego i podwiesić zacisk hamulca we ścieni smarem stałym.
wnęce koła przedniego za pomocą miękkiego • Za pomocą prasy i odpowiedniego trzpienie
drutu tak, aby nie uszkodzić elastycznego prze- zamontować piastę koła do zwrotnicy (rys. 8.11)
wodu hamulcowego. • Wykonać dalsze czynności zamontowania
• W wersjach wyposażonych w układ przeciw- w kolejności odwrotnej do podanej podczas
blokujący ABS odłączyć złącze elektryczne od wymontowania łożyska piasty koła. Należy zwró-
czujnika prędkości koła przedniego i wymonto- cić uwagę na:
wać ten czujnik. — zachowanie właściwych momentów dokręca-
• Za pomocą odpowiedniego narzędzia unieru- nia połączeń gwintowych;
chomić piastę koła, wyjąć zawleczkę z nakrętki — obowiązkową wymianę zawleczki nakrętki pia-
piasty koła oraz odblokować i wykręcić nakrętkę sty koła przedniego;
piasty koła. — sprawdzenie ustawienia kół przednich
• Odkręcić nakrętkę mocującą przegub kulowy razie potrzeby wyregulowanie ich zbieżności
końcówki drążka kierowniczego do zwrotnicy (patrz odpowiedni opis).

189. 9 ZAWIESZENIE TYLNE
MOMENTY DOKRĘCANIA
9.1. CHARAKTERYSTYKA Górne mocowanie kolumny resorującej: 19 do
TECHNICZNA 22 N • m.
Dolne mocowanie kolumny resorującej: 100 do
BUDOWA ZAWIESZENIA TYLNEGO 120 N m.
Elementy mocowania wahacza poprzecznego:
Zastosowano zawieszenie półniezależne (tzw. układ 100 do120 N-m.
Scotta-Russela), o belce osi tylnej opartej na skośnych Elementy mocowania wahaczy podłużnych do
kolumnach resorujących, które stanowią sprężyny nadwozia: 100 do 120 N • m.
śrubowe i współosiowe z nimi amortyzatory telesko- Mocowanie drążka reakcyjnego wahacza po-
powe, prowadzonej na pojedynczych podłużnych przecznego do belki osi tylnej: 100 do 120 N • m.
wahaczach wleczonych oraz połączonej przegubo- Mocowanie drążka reakcyjnego do wahacza
wo z wahaczem poprzecznym o złożonym ruchu, za- poprzecznego: 60 do 80 N • m.
pewniającym dokładnie pionowe przemieszczanie się Nakrętka tłoczyska amortyzatora: 18 do 24 N • m.
tylnych kół podczas pracy zawieszenia. Nakrętka piasty koła: 190 do 260 N • m.
Nakrętki mocowania kół: 100 do 120 N • m.
Sprężyny zawieszenia
Zastosowano sprężyny śrubowe współśrodkowe
z amortyzatorami hydraulicznymi, tworzące ko-
lumny resorujące.
Amortyzatory 9.2. OBSŁUGA I NAPRAWA
Zastosowano hydrauliczne amortyzatory telesko-
powe dwustronnego działania. UWAGI WSTĘPNE
USTAWIENIE KÓŁ TYLNYCH • Połączenia gwintowe elementów zawieszenia
zaleca się dokręcać właściwymi momentami,
Uwaga. Podane wartości parametrów ustawie-
gdy są one obciążone (samochód oparty na
nia kół przednich dotyczą samochodu nie obcią-
kołach).
żonego w stanie gotowym do jazdy.
• Żaden z parametrów ustawienia kół tylnych
Kąt pochylenia koła (nieregulowany): 1°±45'.
nie może być regulowany.
Zbieżność kół tylnych (nieregulowana): 1 ±4 mm.
• Piasta koła tylnego tworzy z łożyskiem tocz-
nym nierozbieralny zespół.
PIASTY KÓŁ TYLNYCH
Piasta koła tylnego tworzy z łożyskiem tocznym
nierozbieralny zespół.
Dopuszczalny luz osiowy: 0,05 mm.
191

190. Zawieszenie tylne
9.2.1. Elementy zawieszenia
tylnego
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
KOLUMNY RESORUJĄCEJ
Wymontowanie
• Podnieść samochód i zdjąć koło tylne z od-
powiedniej strony. L P
• Wewnątrz bagażnika odsunąć wykładzinę Rys. 9.3. Położenie montażowe dolnego pierścienia
podłogi, zdjąć kołpak ochronny i odkręcić dwie i jego wspornika
1 — położenie końca dolnego zwoju sprężyny, 2 — osie
nakrętki (1, rys. 9.1) górnego mocowania kolum- prostopadłe do pierścienia uszczelniającego
ny resorującej. L — lewa kolumna resorująca, P — prawa kolumna
Uwaga. Jeśli kolumnę resorującą wymontowuje resorująca
się w celu wymiany sprężyny zawieszenia lub Strzałką wskazano kierunek przodu samochodu
amortyzatora, przed kolejnymi czynnościami
należy poluzować (bez odkręcania) nakrętkę (2)
tłoczyska amortyzatora. do podanej podczas jej wymontowania, prze-
• Pod samochodem wykręcić śrubę dolnego strzegając właściwych momentów dokręcania
mocowania kolumny resorującej (rys. 9.2) i wy- połączeń gwintowych.
jąć kolumnę resorującą z wnęki koła tylnego.
ROZKŁADANIE I SKŁADANIE
Zamontowanie KOLUMNY RESORUJĄCEJ
W celu zamontowania kolumny resorującej nale- Uwaga. Należy zawsze wymieniać amortyzatory
ży wykonać czynności w kolejności odwrotnej i sprężyny parami dla obu kół tylnych.
Rozkładanie
• Wymontować kolumnę resorującą z samo-
chodu (patrz odpowiedni opis).
• Za pomocą specjalnego przyrządu ścisnąć sprę-
żynę zawieszenia tak, aby jej górny koniec nie na-
ciskał na jej górną gumową podkładkę oporową.
• Wykręcić nakrętkę tłoczyska amortyzatora (11,
rys. 9.5).
• Zdjąć kolejno: podkładkę nakrętki tłoczyska
amortyzatora, pierścień nakrętki tłoczyska amor-
tyzatora (17), płytkę dociskową (10), wspornik
górnego mocowania kolumny (9), górną gumo-
Rys. 9.7. Elementy górnego mocowania kolumny wą podkładkę oporową sprężyny (8), pierścienie
resorującej gumowe (7) i gumową osłonę ochronną (6).
1 — śruby górnego mocowania kolumny resorującej, • Ze względów bezpieczeństwa powoli rozprę-
2 — nakrętka tłoczyska amortyzatora żyć sprężynę zawieszenia, jeśli nie przewiduje
się jej natychmiastowego montażu.
Składanie
• Ścisnąć sprężynę zawieszenia, jeśli została
odprężona po rozłożeniu kolumny resorującej.
Rys. 9.4. Usytuowanie
sprężyny zawieszenia
względem podkładek
oporowych
1 — dolna podkładka
oporowa (element
amortyzatora), 2 — górna
podkładka oporowa
Rys. 9.2. Usytuowanie śruby dolnego zamocowania (odejmowalna), 3 — górny
kolumny resorującej płaski zwój sprężyny
192

191. Obsługa i naprawa elementów
• Założyć poszczególne elementy kolumny re- • W wersjach wyposażonych w układ przeciw-
sorującej w kolejności odwrotnej do ich rozkła- blokujący ABS odłączyć złącza elektryczne od
dania, zwracając uwagę na właściwe położenie czujników prędkości kół tylnych.
montażowe dolnego pierścienia gumowego sprę- • Odłączyć od hamulców tylnych elastyczne prze-
żyny i jego wspornika (rys. 9.3). wody hamulcowe. Zebrać wyciekający płyn ha-
• Wkręcić lekko nakrętkę tłoczyska amortyzato-
ra (dokręcić ją właściwym momentem dopiero
po postawieniu samochodu na kołach).
• Odprężyć powoli sprężynę, zwracając uwagę
na prawidłowe oparcie jej końców o podkładki
oporowe (rys. 9.4).
• Zamontować kolumnę resorującą do samo-
chodu (patrz odpowiedni opis).
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
BELKI OSI TYLNEJ
Wymontowanie Rys. 9.6. Widok dwuramiennego wahacza
• Ze zbiornika wyrównawczego układu hamul- poprzecznego od spodu samochodu
1 — śruba mocowania przegubu wahacza poprzecznego
cowego odessać strzykawką jak największą ilość do nadwozia, 2 — śruba mocowania przegubu wahacza
płynu hamulcowego. poprzecznego do belki osi tylnej, 3 — śruby mocowania
• Podnieść samochód i zdjąć koła tylne. poprzecznego drążka reakcyjnego
Rys. 9.5. Zawieszenie tylne
A — wersja z hamulcami bębnowymi, B — wersja z hamulcami tarczowymi
1 — belka osi tylnej, 2 — wahacz poprzeczny dwuramienny, 3 — poprzeczny drążek reakcyjny, 4 — amortyzator,
5 — sprężyna zawieszenia, 6 — gumowa osłona ochronna, 7 — pierścienie gumowe, 8 — górna gumowa podkładka
oporowa sprężyny, 9 — wspornik górnego mocowania kolumny, 10 — płytka dociskowa, 11 — nakrętka tłoczyska
amortyzatora, 12 — tarcza nośna hamulca bębnowego (A) lub osłona hamulca tarczowego (B), 13 — piasta koła,
14 — podkładka, 15 — nakrętka piasty, 16 — zawleczka, 17 — pierścień nakrętki tłoczyska amortyzatora
193

192. Zawieszenie tylne
• Z obu stron samochodu odkręcić śrubę mo-
cowania wahacza podłużny do nadwozia.
• Opuścić powoli belkę osi tylnej uważając, aby
nie zaczepić nią o żaden element podwozia.
Zamontowanie
W celu zamontowania belki osi tylnej należy
wykonać czynności w kolejności odwrotnej do
podanej podczas jej wymontowania, uwzględ-
niając następujące zalecenia.
• Wymienić wszystkie nakrętki zabezpieczane
przed odkręceniem.
• Przestrzegać właściwych momentów dokrę-
Rys. 9.7. Wymiary wahacza poprzecznego oraz cania połączeń gwintowych.
poprzecznego drążka reakcyjnego • Po zamontowaniu belki osi tylnej odpowie-
A — wahacz poprzeczny, B — poprzeczny drążek
reakcyjny trzyć układ hydrauliczny hamulców oraz wyre-
1 — krótsze ramię (207 do 208 mm), 2 — dłuższe ramię gulować hamulec awaryjny (patrz odpowiednie
(394 do 395 mm), 3 — rozstaw ramion wahacza (601 do opisy w podrozdz. 10.2).
603 mm); 4 — rozstaw otworów drążka reakcyjnego (106 • Sprawdzić kąty ustawienia kół tylnych.
do 108 mm).
Sposób montażu drążka reakcyjnego: otwór o większej
średnicy — mocowanie do belki osi tylnej; otwór o
mniejszej średnicy — mocowanie do wahacza
poprzecznego.
9.2.2. Piasty kół tylnych
Uwaga. Piasta koła tylnego wraz z łożyskiem
tocznym tworzy nierozbieralny zespół. W razie
nadmiernego zużycia lub uszkodzenia łożyska
należy wymienić całą piastę. Zasadą jest przy tym
równoczesna wymiana piast obu kół tylnych.
WYMONTOWANIE
• Podnieść samochód i zdjąć koło tylne z od-
powiedniej strony.
• W zależności od wersji wymontować bęben
hamulca lub kompletny zacisk i tarczę hamulca
(patrz odpowiednie opisy w podrozdz. 10.2).
• Odkręcić kołpak ochronny piasty, wyjąć za-
wleczkę i odkręcić nakrętkę piasty koła tylnego.
• Zdjąć piastę koła tylnego.
ZAMONTOWANIE
Rys. 9.8. Zabezpieczenie nakrętki piasty koła
1 — nakrętka piasty, 2 — zawleczka Uwaga. Każdorazowo należy wymieniać zawlecz-
kę nakrętki piasty koła oraz kołpak ochronny
piasty.
• Oczyścić i sprawdzić stan powierzchni czopa
piasty, a następnie powlec go (łącznie z gwin-
mulcowy do podstawionego wcześniej naczynia tem) cienką warstwą smaru.
i zaślepić odpowiednimi korkami koniec przewo- • Zamontować piastę koła tylnego na czop.
du hamulcowego oraz otwór w hamulcu tylnym. • Nasmarować smarem stałym podkładkę opo-
• Odłączyć od mechanizmów obu hamulców rową i nakrętkę piasty koła oraz dokręcić nakręt-
tylnych końce linek hamulca awaryjnego oraz kę piasty koła tylnego właściwym momentem.
odczepić linki hamulca awaryjnego od belki osi • Założyć zawleczkę, wypełnić całkowicie wnętrze
tylnej. nowego kołpaka ochronnego piasty smarem do
• Za pomocą jednego lub większej liczby pod- łożysk tocznych i zamontować go na piastę koła.
nośników przewoźnych podeprzeć belkę osi • Za pomocą komparatora sprawdzić luz osio-
tylnej. wy piasty koła.
• Odkręcić śrubę (1, rys. 9.6) mocowania waha- • W zależności od wersji zamontować bęben
cza poprzecznego do nadwozia. hamulca lub tarczę i zacisk hamulca (patrz
• Z obu stron belki osi tylnej odkręcić śrubę odpowiednie opisy w podrozdz. 10.2).
dolnego mocowania kolumny resorującej do belki. • Założyć tylne koło i opuścić samochód.
194

193. 10 UKŁAD
HAMULCOWY
Hamulec awaryjny jest uruchamiany mechanicznie
10.1. CHARAKTERYSTYKA (linką) i działa na machanizmy hamulców tylnych.
TECHNICZNA HAMULCE PRZEDNIE
OPIS KONSTRUKCJI Hamulce przednie są tarczowe. Zastosowano
w nich tarcze wentylowane oraz zaciski pływają-
Hamulec roboczy jest uruchamiany hydraulicz- ce jednotłokowe.
nie. W układzie zastosowano wspomaganie za
pomocą podciśnieniowego urządzenia wspoma- HAMULCE TYLNE BĘBNOWE
gającego. Układ hamulcowy jest dwuobwodowy Hamulce tylne bębnowe wyposażono w mecha-
(podział „po przekątnej") i zawiera stałe ogra- nizm samoczynnej regulacji luzu szczęk oraz
niczniki ciśnienia kół tylnych zintegrowane mechanizm hamulca awaryjnego.
z pompą hamulcową (wersje bez układu ABS) Typ: LT18C.
albo jeden korektor siły hamowania (wersje Średnica cylinderków: 15,87 mm.
z układem ABS). Średnica robocza bębna:
Wyposażeniem dodatkowym jest układ prze- — nominalna: 180 mm;
ciwblokujący ABS, który wymaga zastosowania — maksymalna po naprawie: 181 mm.
tylnych hamulców tarczowych zamiast bębno- Dopuszczalna owalizacja bębna: 0,03 mm.
wych stosowanych jako wyposażenie standar- Długość okładzin ciernych: 172,8 mm.
dowe. Szerokość okładzin ciernych: 30 mm.
Parametry hamulców przednich
Benzynowy Benzynowy Wysokoprężny
Rodzaj silnika
1,4 1,6 2,0
Typ CL22VD CL22VE CL22VE
Średnica tłoka (mm) 54 54 54
Średnica zewnętrzna tarczy (mm) 232 247 247
Grubość tarczy (mm):
- nominalna 18 18 18
- minimalna dopuszczalna 16 16 16
Bicie tarczy (mm) maks. 0,07 maks. 0,07 maks. 0,07
Dopuszczalna różnica grubości tarczy (mm) maks. 0,02 maks. 0,02 maks. 0,02
Wymiary wkładek ciernych (mm):
- długość 106 106 106
- szerokość 39,5 39,5 39,5
Grubość wkładek ciernych (mm):
- nominalna 11 11 11
- minimalna dopuszczalna 2 2 2
Rodzaj materiału ciernego Akebono AP5H FF Akebono AP5H FF Akebono AP5H FF
195

194. Układ hamulcowy
Grubość okładziny ciernej: Ograniczniki ciśnienia (korektor siły
— nominalna: 4 mm; hamowania)
— minimalna dopuszczalna: 1,5 mm. W wersjach bez układu przeciwblokującego ABS
Typ okładzin: Akebono A90TEE. zastosowano dwa stałe ograniczniki ciśnienia
hamulców tylnych zintegrowane z pompą ha-
HAMULCE TYLNE TARCZOWE mulcową, natomiast w wersjach z układem prze-
W hamulcach tylnych tarczowych zastosowano ciwblokującym ABS zastosowano jeden podwój-
tarcze pełne oraz zaciski pływające jednotłoko- ny korektor siły hamowania umieszczony na osi
we i wyposażono je w mechanizm hamulca tylnej.
awaryjnego. Przełożenie: 0,4.
Typ: CL7HB. Ciśnienie kontrolne:
Średnica tłoka zacisku: 30,23 mm. — wersje z układem przeciwblokującym ABS:
Średnica zewnętrzna tarczy: 234 mm. obwód przedni 7,36 MPa — obwód tylny 5,1 do
Grubość tarczy: 5,49 MPa;
— nominalna: 7 mm; — wersje bez układu przeciwblokującego ABS:
— minimalna dopuszczalna: 6 mm. obwód przedni 6,37 MPa — obwód tylny 3,43
Długość wkładek ciernych: 94 mm. do 3,82 MPa.
Szerokość wkładek ciernych: 29 mm.
Grubość okładzin ciernych: HAMULEC AWARYJNY
— nominalna: 10 mm; Hamulec awaryjny jest uruchamiany mechanicz-
— minimalna dopuszczalna: 1,5 mm. nie za pomocą linki i działa na koła tylne.
Typ okładzin: Akebono AP52FF. Skok dźwigni hamulca awaryjnego pod działa-
niem siły 196 N:
UKŁAD URUCHAMIANIA HAMULCÓW — wersja z hamulcami tylnymi bębnowymi: 7 do
8 zębów zapadki;
Urządzenie wspomagające — wersja z hamulcami tylnymi tarczowymi: 8 do
Zastosowano podciśnieniowe urządzenie wspo- 9 zębów zapadki.
magające typu tandem.
Typ: M195T. PŁYN HAMULCOWY
Średnica przepony: Rodzaj: płyn syntetyczna do układów hamulco-
— pierwszej: 205 mm; wych DOT 3 lub DOT4.
— drugiej: 180 mm. Częstość obsługi: sprawdzanie poziomu co
Długość trzpienia sterowania: 125 mm. 20 000 km, wymiana co 60 000 km lub co 2 lata.
Długość trzpienia popychacza: 10,275 do
10,525 mm. UKŁAD PRZECIWBLOKUJĄCY ABS
Wysokość pedału pod naciskiem 490 N: Jako wyposażenie dodatkowe wszystkich wersji
— wersje z mechaniczną skrzynką przekła- zastosowano sterowany elektronicznie układ
dniową: zapobiegający blokowaniu kół podczas hamo-
— nominalna: 148 do 158 mm; wania.
— minimalna: 75 mm; Marka: Nippodenso.
— wersje z automatyczną skrzynką przekła- Układ zawiera: hydrauliczny zespół sterowania
dniową: o 8 elektrozaworach i pompie hydraulicznej
— nominalna: 157 do 167 mm; zasilanej elektrycznie, elektroniczne urządze-
— minimalna: 85 mm. nie sterujące układu ABS umieszczone z przo-
du po prawej stronie podłogi wewnątrz nad-
Pompa hamulcowa wozia, 4 czujniki prędkości obrotowej kół sa-
Pompa hamulcowa jest dwuobwodowa typu tan- mochodu, włącznik świateł hamowania oraz
dem. przekaźnik pompy hydraulicznej i elektroza-
Średnica tłoków: worów zapewniający zasilanie elektryczne ca-
— wersje bez układu ABS: 20,64 mm; łego układu. Zaświecenie lampki kontrolnej w
— wersje z układem ABS: 22,22 mm. zestawie wskaźników sygnalizuje niesprawność
układu.
Pompa podciśnienia
Pompa podciśnienia występuje tylko w wersjach Elektrozawory
wyposażonych w silnik wysokoprężny. Jest to Zespół hydrauliczny zawiera 8 nierozbieralnych
pompa łopatkowa: elektrozaworów (po dwa sterujące ciśnieniem
— w silniku CD20 zamocowana z tyłu alternato- hamulca każdego koła).
ra i napędzana od jego wałka; Rezystancja:
— w silniku CD20E (od kwietnia 1996) zamoco- — elektrozawór wylotowy: 4,4 do 6 Q;
wana na głowicy i napędzana od wału rozrządu. — elektrozawór wlotowy: 8,5 do 11,0 Q.
196

195. Hamulce przednie
Czujniki prędkości kół
Zastosowano czujniki indukcyjne umieszczone
na zwrotnicach kół przednich i wspornikach
piast kół tylnych, naprzeciw zębatego nadajnika
impulsów. 14
Rezystancja: 800 do 1200 Q.
Odstęp czujnika od koła nadajnika impulsów
(nieregulowany): 0,1 do 1,1 mm.
Elektroniczne urządzenie sterujące
Mikroprocesorowe elektroniczne urządzenie ste-
rujące układu ABS ma złącze 83-stykowe i jest
umieszczone z przodu po prawej stronie podło-
gi wewnątrz nadwozia. Za pośrednictwem elek-
trozaworów reguluje ono ciśnienie w zaciskach
poszczególnych hamulców tak, aby przeciw-
działać zablokowaniu kół samochodu. Sygnały
o blokowaniu kół przekazują czujniki ich prędko-
ści obrotowej. Elektroniczne urządzenie sterują-
ce wykorzystuje także informację o naciśnięciu Rys. 10.1. Hamulec przedni
1 — tarcza hamulca, 2 — wkładki cierne, 3 — zacisk
pedału hamulca z obwodu świateł hamowania. hamulca, 4 — wspornik zacisku, 5 — osłony ochronne
prowadników, 6 — prowadniki zacisku, 7 — śruby
MOMENTY DOKRĘCANIA prowadników zacisku, 8 — odpowietrznik, 9 — tłok
Śruba prowadnika zacisku hamulca przedniego: zacisku, 10 — osłona przeciwpyłowa, 11 — uszczelka
22 do 32 N • m. tłoka, 12 — zaczepy mocowania wkładek ciernych,
13 — sprężyny zaczepów, 14 — płytki zapobiegające
Wspornik zacisku hamulca przedniego do zwrot- drganiom wkładek ciernych
nicy: 55 do 65 N • m.
Tarcza nośna hamulca tylnego bębnowego: 43
do 56 N • m.
Cylinderek tylnego hamulca bębnowego: 6 do je się po odłączeniu elektronicznego urządze-
11 N-m. nia sterującego tego układu.
Zaczep linki hamulca awaryjnego (tylny hamulec • W wersji z układem przeciwblokującym ABS
tarczowy): 27 do 37 N • m. odstępu czujników prędkości obrotowej kół nie
Wspornik dźwigni hamulca awaryjnego: 16 do można regulować.
20 N • m. • Diagnostyka układu przeciwblokującego ABS
Włącznik świateł hamowania: 12 do 15 N-m. wymaga użycia przyrządu kontrolnego Nissan
Podciśnieniowe urządzenie wspomagające: 13 Consult.
do 16 N • m.
Pompa hamulcowa: 12 do 15 N • m.
Ogranicznik ciśnienia (korektor siły hamowania):
15 do 18 N m . 10.2.1. Hamulce przednie
Przewody hydrauliczne: 17 do 20 N • m.
Odpowietrznik: 7 do 9 N • m. WYMIANA WKŁADEK CIERNYCH
Czujniki prędkości kół przednich: 18 do
24 N-m. Uwaga. Zawsze należy wymieniać komplet wkła-
Czujniki prędkości kół tylnych: 25 do 34 N • m. dek ciernych obu hamulców przednich oraz
Hydrauliczny zespół sterowania układu ABS: 11 stosować wkładki renomowanych firm o uznanej
do 15 N-m. jakości.
Wymontowanie
• Podnieść przód samochodu i zdjąć koła przed-
10.2. OBSŁUGA I NAPRAWA nie.
• W razie wysokiego poziomu płynu hamulco-
wego za pomocą strzykawki odessać ze zbiorni-
UWAGI WSTĘPNE
ka pewną ilość płynu po odkręceniu korka
• Regulacji hamulca awaryjnego dokonuje się wlewu, aby podczas wymiany wkładek po cof-
wewnątrz nadwozia przy ręcznej dźwigni ha- nięciu tłoka zacisku uniknąć wylania się płynu
mulca. przez wlew zbiornika.
• Odpowietrzania układu hamulcowego w wer- • Przytrzymać dolny prowadnik zacisku i odkrę-
sji z układem przeciwblokującym ABS dokonu- cić śrubę jego mocowania (rys. 10.2).
197

196. Układ hamulcowy
Rys. 10.2. Odkręcanie dolnej śruby prowadnika
zacisku hamulca przedniego Rys. 10.4. Rozmieszczenie śrub (1) prowadników
zacisku i śrub (2) mocowania wspornika zacisku
hamulca przedniego
ilość płynu hamulcowego w zbiorniku wyrów-
nawczym.
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
ZACISKU HAMULCA
Wymontowanie
• Podnieść przód samochodu i zdjąć koła przed-
nie.
• Za pomocą strzykawki odessać jak najwięk-
szą ilość płynu hamulcowego ze zbiornika wy-
równawczego po odkręceniu korka wlewu.
• Odkręcić od zacisku elastyczny przewód ha-
mulcowy. Przewidzieć wyciek niewielkiej ilości
Rys. 10.3. Wyjmowanie wkładek ciernych po obróceniu płynu hamulcowego i jak najszybciej zaślepić
zacisku hamulca przedniego koniec przewodu hamulcowego odpowiednim
korkiem.
• Wykręcić dwie śruby (2, rys. 10.4) mocowania
• Obrócić zacisk do góry i wyjąć wkładki cierne wspornika zacisku.
(rys. 10.3). • Wyjąć kompletny zacisk (zespół wspornika
z zaciskiem) i wymontować z zacisku wkładki
• Sprawdzić szczelność tłoka, stan osłony
cierne.
ochronnej, stopień zużycia tarczy hamulca oraz
swobodę przemieszczania się zacisku w jego • Oczyścić i sprawdzić stan wszystkich części.
prowadnikach. Zamontowanie
Zamontowanie • W celu zamontowania zacisku należy wyko-
nać czynności w kolejności odwrotnej do poda-
• Za pomocą odpowiedniego narzędzia we-
nej podczas jego wymontowania zwracając uwa-
pchnąć do oporu tłok do wnętrza cylindra zaci-
gę, aby wszystkie części ponownie montowane
sku.
znalazły się w tych samych miejscach, z których
• Wykonać pozostałe czynności zamontowania
je wymontowano, oraz przestrzegając właści-
wkładek w kolejności odwrotnej do podanej
wych momentów dokręcania połączeń gwinto-
podczas ich wymontowania, wymieniając śrubę
wych.
mocowania dolnego prowadnika zacisku i prze-
strzegając właściwych momentów dokręcania • Odpowietrzyć układ hamulcowy (patrz odpo-
połączeń gwintowych. wiedni opis w p. 10.2.4).
• Po zamontowaniu wkładek kilkakrotnie naci-
snąć silnie na pedał hamulca, aby doprowadzić WYMIANA TARCZY HAMULCA
do styku wkładek ciernych z tarczą hamulca Uwaga. Zawsze należy wymieniać obie tarcze
oraz sprawdzić i w razie potrzeby uzupełnić hamulców przednich; jednocześnie należy wy-
198

197. Hamulce tylne bębnowe
mienić wszystkie wkładki cierne (bez względu
na stopień ich zużycia). Nowe tarcze hamulców
często są pokryte warstwą chroniącą je przed
korozją podczas magazynowania. Przed zamon-
towaniem tarczy należy usunąć z niej warstwę
ochronną odpowiednim rozpuszczalnikiem (np.
trójchloroetylenem).
Wymontowanie
• Podnieść przód samochodu i zdjąć koła przed-
nie.
• Wymontować zacisk hamulca bez odłączania
przewodu hamulcowego (patrz odpowiedni opis)
i podwiesić zacisk we wnęce koła za pomocą
miękkiego drutu w taki sposób, aby nie uszko-
dzić tego przewodu.
• Wkręcić dwie śruby (M8x1,25) w gwintowane
otwory tarczy do oporu. Wkręcając je dalej 16 15
odpowiednim kluczem na przemian, równomier- Rys. 70.5. Hamulec tylny bębnowy
nie, ściągnąć tarczę hamulca z piasty koła. I — bęben hamulca, 2 — tarcza nośna hamulca,
3 — cylinderek hamulca, 4 — sprężyna tłoczka,
Zamontowanie 5 — gumowa uszczelka tłoczka, 6 — tłoczek cylinderka
hamulca, 7 — osłona przeciwpyłowa, 8 — odpowietrznik,
W celu zamontowania tarczy hamulca należy 9 — szczęka współbieżna, 10 — szczęka przeciwbieżna,
wykonać czynności w kolejności odwrotnej do I1 — mechanizm samoczynnej regulacji luzu szczęk,
podanej podczas jej wymontowania, przestrze- 12 — górna sprężyna powrotna, 13 — dolna sprężyna
gając następujących zaleceń. powrotna, 14, 15, 16 — elementy prowadnika szczęki,
17 — sprężyna mechanizmu samoczynnej regulacji luzu
• Przed założeniem tarczy dokładnie oczyścić szczęk, 18 — linka hamulca awaryjnego
powierzchnie styku piasty koła i tarczy hamulca.
• Po zakończeniu zamontowania wielokrotnie
nacisnąć silnie na pedał hamulca, aby dopro-
wadzić do styku wkładek ciernych z tarczą
hamulca.
10.2.2. Hamulce tylne bębnowe
WYMIANA CYLINDERKA
I SZCZĘK HAMULCOWYCH
Uwaga. Zaleca się wymianę cylinderków w ha-
mulcach bębnowych obu kół tylnych i jednocze-
śnie także wymianę w nich szczęk hamulco-
wych.
• Podnieść tył samochodu i zdjąć koła tylne. Rys. 70.6. Zdejmowanie bębna hamulca
• Sprawdzić, czy dźwignia ręczna hamulca awa- z wykorzystaniem dwóch śrub M8x1,25 w roli
ryjnego jest całkowicie zwolniona. ściągacza
• Wprowadzić wkrętak do otworu w tarczy no-
śnej hamulca i wyłączyć mechanizm samoczyn-
nej regulacji luzu szczęk obracając radełkowane • Zdjąć górną (12) i dolną (13) sprężynę po-
pokrętło tego mechanizmu. wrotną szczęk.
• Wkręcić dwie śruby (M8x1,25) w gwintowane • Wymontować elementy prowadników (14 do
otwory bębna do oporu. Wkręcając je dalej 16) obu szczęk.
kluczem na przemian (rys. 10.6), równomiernie, • Odłączyć koniec linki hamulca awaryjnego
ściągnąć bęben hamulca z piasty koła. (18) i wyjąć szczękę współbieżną (9), a następ-
• Wykręcić gwintowy korek z piasty koła tylne- nie szczękę przeciwbieżną (10).
go, wyjąć zawleczkę i odkręcić nakrętkę piasty • Wyjąć mechanizm (11 i 17) samoczynnej
koła. regulacji luzu szczęk.
• Zjąć piastę koła tylnego. • Na wystające z cylinderka hydraulicznego
• Zdjąć sprężynę (17, patrz rys. 10.5) mechani- końce tłoczków założyć sprężystą zapinkę unie-
zmu samoczynnej regulacji luzu szczęk. możliwiającą ich wysunięcie.
199

198. Układ hamulcowy
8 7 6 4 • Zmierzyć zużycie oraz bicie powierzchni cier-
nej bębna. Jeśli któryś z parametrów wykracza
poza zakres dopuszczalny, należy wymienić bę-
ben hamulca.
• Odłączyć przewód hydrauliczny od cylinderka
hamulcowego; podstawić naczynie na wypływa-
jący płyn hamulcowy. Zaślepić odpowiednimi
korkami odsłonięte otwory, aby uniknąć ich za-
nieczyszczenia.
• Odkręcić dwie śruby mocujące cylinderek
hamulca i odłączyć go od tarczy nośnej hamul-
ca.
• Starannie oczyścić wszystkie wymontowane
1 części i ocenić ich dalszą przydatność.
• Zamontować cylinderek i szczęki hamulcowe
Rys. 70.7. Widok hamulca bębnowego po zdjęciu wykonując czynności w kolejności odwrotnej do
bębna
1 — linka hamulca awaryjnego, 2 — dolna sprężyna podanej poprzednio.
powrotna szczęk, 3 — górna sprężyna powrotna szczęk, • Odpowietrzyć hydrauliczny układ uruchamia-
4 — prowadnik szczęki, 5 — szczęka przeciwbieżna, nia hamulców (patrz odpowiedni opis w p.
6 — szczęka współbieżna, 7 — mechanizm samoczynnej 10.2.4) i wyregulować hamulec awaryjny za
regulacji luzu szczęk pomocą nakrętki regulacyjnej (5, patrz rys.
10.16) według wytycznych podanych w podroz-
dziale 10.1.
10.2.3. Hamulce tylne tarczowe
WYMIANA WKŁADEK CIERNYCH
Uwaga. Zawsze należy wymieniać komplet wkła-
11 dek ciernych obu hamulców tylnych oraz sto-
sować wkładki renomowanych firm o uznanej
jakości.
• Podnieść tył samochodu i zdjąć koła tylne.
• W razie wysokiego poziomu płynu hamulco-
wego za pomocą strzykawki odessać ze zbiorni-
ka pewną ilość płynu po odkręceniu korka
wlewu, aby podczas wymiany wkładek po cof-
nięciu tłoka zacisku uniknąć wylania się płynu
przez wlew zbiornika.
• Przytrzymując oba prowadniki zacisku odkrę-
cić śruby ich mocowania (rys. 10.9).
• Zdjąć zacisk hamulca tylnego ze wspornika
(rys. 10.10) i podwiesić go we wnęce koła za
pomocą miękkiego drutu w taki sposób, aby nie
3 2 9
Rys. 10.8. Hamulec tylny tarczowy
1 — tarcza hamulca, 2 — wkładki cierne, 3 — zaczepy
mocujące wkładki cierne, 4 — sprężyna zaczepów,
5 — zacisk hamulca, 6 — prowadniki zacisku, 7 — śruby
prowadników, 8 — osłony ochronne prowadników,
9 — płytki zapobiegające drganiom wkładek ciernych,
10 — dźwignia hamulca awaryjnego, 11 — osłona
przeciwpyłowa, 12 — tłok zacisku, 13 — oś tłoka,
14 — łożysko, 15 — podkładki odległościowe,
16 — podkładka falista, 17 — sprężysty pierścień
osadczy, 18 — uszczelka tłoka, 19 — sprężyna powrotna,
20 — podkładka oporowa sprężyny, 21 — trzpień, Rys. 70.9. Odkręcanie śrub prowadników zacisku
22 — pierścień uszczelniający o przekroju okrągłym hamulca tylnego
200

199. Hamulce tylne tarczowe
Rys. 10.10. Zdejmowanie zacisku w celu wyjęcia
wkładek ciernych hamulca tylnego Rys. 10.11. Rozmieszczenie śrub (1) prowadników
zacisku i śrub (2) mocowania wspornika zacisku
hamulca tylnego
uszkodzić elastycznego przewodu hamulcowe-
go i linki hamulca awaryjnego.
• Wyjąć wkładki cierne.
• Sprawdzić szczelność tłoka, stan osłony
ochronnej, zużycie tarczy hamulca tylnego oraz
swobodę przesuwania się zacisku w prowadni-
cach.
Zamontowanie
• Za pomocą odpowiedniego narzędzia we-
pchnąć do oporu tłok do wnętrza cylindra zaci-
sku, obracając go podczas wpychania w kierun-
ku zgodnym z ruchem wskazówek zegara (patrz Rys. 10.12. Obracanie tłoka zacisku hamulca tylnego
rys. 10.12). w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara
• Wykonać pozostałe czynności zamontowania w celu wsunięcia tłoka w głąb zacisku
wkładek w kolejności odwrotnej do podanej
podczas ich wymontowania, wymieniając śruby
mocowania obu prowadników zacisku i prze-
strzegając właściwych momentów dokręcania • Wyjąć zespół wspornika z zaciskiem hamulca
połączeń gwintowych. tylnego i wymontować z niego wkładki cierne.
• Po zamontowaniu wkładek kilkakrotnie naci- • Oczyścić wszystkie wymontowane części
snąć silnie na pedał hamulca, aby doprowadzić i sprawdzić ich stan.
do styku wkładek ciernych z tarczą hamulca
oraz sprawdzić i w razie potrzeby uzupełnić Zamontowanie
ilość płynu hamulcowego w zbiorniku wyrów- • W celu zamontowania zacisku należy wyko-
nawczym. nać czynności w kolejności odwrotnej do poda-
nej podczas jego wymontowania zwracając uwa-
gę, aby wszystkie części ponownie montowane
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE znalazły się w tych samych miejscach, z których
ZACISKU je wymontowano, oraz przestrzegając właści-
wych momentów dokręcania połączeń gwinto-
Wymontowanie wych.
• Podnieść tył samochodu i zdjąć koła tylne. • Odpowietrzyć układ hamulcowy (patrz odpo-
• Za pomocą strzykawki odessać ze zbiornika wiedni opis w p. 10.2.4) i sprawdzić prawidło-
wyrównawczego jak największą ilość płynu ha- wość działania hamulca awaryjnego.
mulcowego po odkręceniu korka wlewu.
• Odłączyć przewód hamulcowy od zacisku; WYMIANA TARCZY HAMULCA
podstawić naczynie na wypływający płyn hamul- Uwaga. Zawsze należy wymieniać obie tarcze
cowy i zaślepić odsłonięte otwory odpowiednimi hamulców tylnych; jednocześnie należy wymie-
korkami, aby uniknąć przedostania się zanie- nić wszystkie wkładki cierne (bez względu na
czyszczeń do układu hamulcowego. stopień ich zużycia). Nowe tarcze hamulców
• Odłączyć linkę hamulca awaryjnego. często są pokryte warstwą chroniącą je przed
• Odkręcić dwie śruby (2, rys. 10.11) mocowa- korozją podczas magazynowania. Przed zamon-
nia wspornika zacisku. towaniem tarczy należy usunąć z niej warstwę
201

200. Układ hamulcowy
ochronną odpowiednim rozpuszczalnikiem (np. podanej podczas jej wymontowania, przestrze-
trójchloroetylenem). gając następujących zaleceń.
• Przed założeniem tarczy dokładnie oczyścić
Wymontowanie powierzchnie styku piasty koła i tarczy hamulca.
• Podnieść tył samochodu i zdjąć koła tylne. • Po zakończeniu zamontowania wielokrotnie
• Wymontować zacisk hamulca bez odłączania nacisnąć silnie na pedał hamulca, aby dopro-
od niego przewodu hamulcowego (patrz odpo- wadzić do styku wkładek ciernych z tarczą
wiedni opis) i podwiesić go we wnęce koła za hamulca.
pomocą miękkiego drutu w taki sposób, aby nie
uszkodzić tego przewodu.
• Wkręcić dwie śruby (M8x1,25) w gwintowane
otwory tarczy hamulca do oporu. Wkręcając je
10.2.4. Układ uruchamiania
dalej kluczem na przemian, równomiernie, ścią- hamulców
gnąć tarczę hamulca tylnego z piasty koła.
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
Zamontowanie
POMPY HAMULCOWEJ
W celu zamontowania tarczy hamulca należy
wykonać czynności w kolejności odwrotnej do Wymontowanie
• Za pomocą strzykawki odessać ze zbiornika
wyrównawczego jak największą ilość płynu ha-
mulcowego po odkręceniu korka wlewu.
• W wersjach wyposażonych w silniki benzyno-
we wymontować przewód doprowadzenia po-
wietrza do silnika.
• Wymontować zbiornik płynu hamulcowego
(9, rys. 10.13) i wyjąć jego uszczelki (8).
• Odłączyć od pompy hamulcowej przewody
hydrauliczne po uprzednim oznaczeniu ich poło-
żenia; podstawić naczynie na wypływający płyn
hamulcowy. Zaślepić odsłonięte otwory, aby
uniknąć przedostania się do układu hydraulicz-
nego zanieczyszczeń.
• Odkręcić nakrętki mocujące pompę hamulco-
wą do podciśnieniowego urządzenia wspoma-
gającego i wyjąć pompę hamulcową z przedzia-
łu silnika, zwracając uwagę na znajdujący się
obok filtr paliwa.
Zamontowanie
W celu zamontowania pompy hamulcowej nale-
ży wykonać czynności w kolejności odwrotnej
do podanej podczas jej wymontowania, stosując
się do następujących zaleceń.
• Przestrzegać właściwych momentów dokrę-
cania połączeń gwintowych.
• Po zamontowaniu odpowietrzyć układ hamul-
6 cowy (patrz odpowiedni opis).
Rys. 70.13. Układ uruchamiania hamulców
A — wersja bez układu przeciwblokującego ABS, B — wersja WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
z układem przeciwblokującym ABS PODCIŚNIENIOWEGO URZĄDZENIA
I — wspornik pedału, 2 — włącznik świateł hamowania, WSPOMAGAJĄCEGO
3 — oś pedału hamulca, 4 — zawleczka, 5 — uszczelka,
6 — podciśnieniowe urządzenie wspomagające, Wymontowanie
7 — pompa hamulcowa, 8 — uszczelki zbiornika
wyrównawczego, 9 — zbiornik wyrównawczy płynu • Wymontować pompę hamulcową (patrz od-
hamulcowego, 10 — korek zbiornika wyrównawczego, powiedni opis).
II — uszczelka pompy hamulcowej, 12 — tłok pierwszego • W wersjach wyposażonych w silnik wysoko-
obwodu, 13 — tłok drugiego obwodu, prężny wymontować wspornik filtru paliwa (bez
14 — ograniczniki ciśnienia odłączania go).
X — do obudowy przepustnicy (wersje z silnikiem
benzynowym) lub do pompy podciśnienia (wersje • Odłączyć przewód podciśnienia od urządze-
z silnikiem wysokoprężnym) nia wspomagającego.
202

201. Układ uruchamiania hamulców
AIB • We wnętrzu nadwozia wymontować dolną
osłonę tablicy rozdzielczej.
• Wymontować wykładzinę głuszącą wokół
wspornika pedałów.
• Wyjąć zapinkę sprężystą, następnie oś wide-
łek trzpienia sterowania urządzenia wspomaga-
jącego łączącą go z pedałem hamulca.
• Odłączyć od pedału hamulca trzpień sterowa-
nia urządzenia wspomagającego.
• Odkręcić cztery nakrętki mocujące urządze-
nie wspomagające do wspornika pedałów oraz
Rys. 70.74. Wymiary kontrolne podciśnieniowego wyjąć uszczelkę i urządzenie wspomagające
urządzenia wspomagającego z przedziału silnika.
A — tłoczysko siłownika, B — trzpień sterowania
siłownika
Zamontowanie
X— 10,275 do 10,525 mm; Y — ok. 125 mm
• Sprawdzić długość kontrolną tłoczyska si-
łownika (X, rys. 10.14A), która powinna wyno-
sić 10,275 do 10,525 mm przy podciśnieniu
500 mm Hg (66,7 kPa).
• Zmierzyć długość kontrolną trzpienia stero-
wania (Y), która powinna wynosić około 125 mm.
Rys. 70.75. Obwód podciśnienia
A — silnikCD20, B — silnik CD20E
I — pompa podciśnienia, 2 — pokrywa, 3 — przewód doprowadzenia oleju, 4 — przewód odpływu oleju, 5 — akumulator
podciśnienia, 6 — przewody podciśnienia, 7 — czujnik ciśnienia, 9 — alternator, 10 — obudowa pompy podciśnienia,
II — wirnik pompy podciśnienia, 12 — łopatka wirnika pompy podciśnienia, 13 — pierścienie uszczelniające o przekroju
okrągłym
I
X — do pompy podciśnienia, Y — do podciśnieniowego urządzenia wspomagającego
203

202. Układ hamulcowy
B
Rys. 10.16. Hamulec awaryjny
A — wersja z tylnymi hamulcami
bębnowymi, B — wersja z tylnymi
hamulcami tarczowymi
1 — dźwignia hamulca awaryjnego,
2 — linka przednia,
3 — linki tylne, 4 — dźwignia
dwuramienna, 5 — nakrętka regulacyjna
W razie potrzeby wyregulować tę odległość 10.2.5. Układ przeciwblokujacy
obracając odpowiednio nakrętkę (1) po poluzo-
waniu przeciwnakrętki (2) trzpienia sterowania. ABS
• Wykonać czynności zamontowania podciśnie-
niowego urządzenia wspomagającego w kolej- WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
ności odwrotnej do opisanej podczas jego wy- ZESPOŁU HYDRAULICZNEGO
montowania, przestrzegając właściwych momen-
tów dokręcania połączeń gwintowych. Wymontowanie
• Po zakończeniu montażu odpowietrzyć hy- • Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz-
drauliczny układ uruchamiania hamulców (patrz nej samochodu.
odpowiedni opis). • Za pomocą strzykawki odessać jak najwięk-
• Sprawdzić wysokość pedału hamulca. W ra- szą ilość płynu hamulcowego ze zbiornika wy-
zie potrzeby wyregulować ją. równawczego.
• Odłączyć złącza przewodów elektrycznych
ODPOWIETRZANIE UKŁADU od hydraulicznego zespołu sterowania układu
HAMULCOWEGO ABS.
• W wersjach z klimatyzacją opróżnić obwód
Odpowietrzanie układu hamulcowego należy czynnika chłodniczego klimatyzacji, a następnie
wykonać po wszelkich naprawach, podczas któ- odłączyć jego przewody od przegrody czołowej
rych rozłączano przewody hydraulicznego ukła- (patrz odpowiedni opis).
du uruchamiania hamulców oraz w razie stwier- • Wymontować skrzynkę przekaźników w prze-
dzenia zapowietrzenia układu w wyniku zbyt dziale silnika (2, patrz rys. 10.18), umieszczoną
niskiego poziomu płynu hamulcowego lub nie- na zespole hydraulicznym.
szczelności. Objawem zapowietrzenia układu • Odłączyć i odsunąć od zespołu hydrauliczne-
hamulcowego jest konieczność kilkakrotnego go przewody hydrauliczne (rys. 10.17). Zaślepić
naciskania na pedał hamulca (tzw. pompowa- odpowiednimi korkami odsłonięte otwory.
nia) w celu uzyskania właściwej skuteczności • Odkręcić dwie nakrętki mocowania zespołu
hamowania oraz brak oporu pedału hamulca hydraulicznego.
podczas jego naciskania na części lub na całym
jego skoku, gdy pedał sprawia wrażenie ela-
stycznego („sprężynuje").
Dwuobwodowy układ hamulcowy jest dzielony
po przekątnej. Jego odpowietrzanie należy prze-
prowadzać w następującej kolejności: hamulec
tylny prawy, hamulec przedni lewy, hamulec
tylny lewy, hamulec przedni prawy.
Do odpowietrzania układu hamulcowego zaleca
się wykorzystać specjalne urządzenie do odpo-
wietrzania pod ciśnieniem i postępować według
zaleceń producenta tego urządzenia. Odpowie-
trzanie bez specjalnego urządzenia można wy-
konywać tylko w niezbędnych przypadkach i na-
leży traktować je jako naprawę doraźną, po
której jak najszybciej należy odpowietrzyć układ Rys. 10.17. Rozmieszczenie złączy przewodów
hamulcowy za pomocą specjalnego urządzenia. hydraulicznego zespołu sterowania układu
przeciwblokufącego ABS
204

203. Układ przeciw/blokujący ABS
AVGł • ARD
Rys. 10.18. Usytuowanie
hydraulicznego zespołu sterowania
układu przeciwbiokującego ABS
1 — hydrauliczny zespół sterowania,
2 — skrzynka przekaźników,
3 — przekaźnik elektrozaworów,
4 — przekaźnik silnika elektrycznego
pompy hydraulicznej
A G — złącze przewodu hamulca
V
przedniego lewego, ARD — złącze
przewodu hamulca tylnego prawego,
A D — złącze przewodu hamulca
V
przedniego prawego, ARG — złącze
przewodu hamulca tylnego lewego
• Odłączyć hydrauliczny zespół sterowania ukła-
du przeciwbiokującego ABS od wspornika i wy-
jąć ten zespół z przedziału silnika.
Zamontowanie
W celu zamontowania zespołu hydraulicznego
należy wykonać czynności w kolejności odwrot-
nej do podanej podczas jego wymontowania,
przestrzegając właściwych momentów dokręca-
nia połączeń gwintowych. Po zakończeniu mon- Rys. 10.19. Sprawdzanie odstępu czujnika prędkości
tażu odpowietrzyć hydrauliczny układ urucha- koła tylnego od koła zębatego nadajnika impulsów
miania hamulców.
SPRAWDZANIE I WYMIANA CZUJNIKA
PRĘDKOŚCI KOŁA
Uwaga. Sprawdzanie odstępu czujnika pręd-
kości obrotowej od koła nadajnika impulsów
wymaga uprzedniego wymontowania bębna lub
tarczy hamulca (patrz odpowiednie opisy).
Wymiana czujnika prędkości koła nie przed-
stawia istotnych trudności. Podczas zamonto-
wania czujnika należy sprawdzić prawidło-
wość ułożenia wiązki przewodów elektrycz-
nych czujnika, zaś po jego zamontowaniu —
zachowanie właściwego odstępu czujnika od
koła nadajnika impulsów (patrz wartości w pod-
rozdz. 10.1).
WYMIANA NADAJNIKA IMPULSÓW
CZUJNIKA PRĘDKOŚCI
Uwaga. Nadajniki impulsów czujników prędko- Rys. 10.20. Usytuowanie śruby mocowania czujnika
ści mają wygląd koła zębatego i są wciskane prędkości koła przedniego
1 — miejsce pomiaru odstępu czoła czujnika od koła
na element (półoś lub piastę) związany z ko- zębatego nadajnika impulsów
205

204. Układ hamulcowy
Rys. 10.21. Ściąganie koła zębatego nadajnika
impulsów czujnika prędkości koła przedniego
Rys. 10.23. Usytuowanie śrub mocowania czujnika
prędkości koła tylnego oraz jego przewodów
Nadajnik impulsów czujnika prędkości koła
tylnego
Wymiana nadajnika impulsów czujnika prędko-
ści koła tylnego, który również ma wygląd koła
zębatego, wymaga użycia takiego oprzyrządo-
wania, jak w przypadku nadajnika impulsów
czujnika prędkości koła przedniego (i prasy do
zamontowania) oraz wymontowania elementu,
Rys. 10.22. Zakładanie za pomocą prasy koła zębatego na którym ma być osadzony; w tym przypadku
nadajnika impulsów czujnika prędkości koła tylnego — piasty koła tylnego.
4,5 mm a 5,5 mm — 4,5 do 5,5 mm
Po starannym oczyszczeniu powierzchni piasty,
na której ma być osadzony, należy wcisnąć
nadajnik impulsów czujnika prędkości koła tyl-
nego za pomocą prasy oraz odpowiedniego
łem samochodu. Można je zdjąć za pomocą pierścienia przekazującego siłę nacisku i umoż-
ściągacza. liwiającego osadzenie koła nadajnika impulsów
w odległości 4,5 do 5,5 mm od krawędzi piasty
Nadajnik impulsów czujnika prędkości koła (rys. 10.22).
przedniego
• Wymontować półoś napędową z odpowied- SPRAWDZANIE UKŁADU
niej strony samochodu (patrz odpowiedni opis PRZECIWBLOKUJĄCEGO ABS
w podrozdz. 6.2). Opisana dalej procedura diagnostyczna odnosi
• Zamocować półoś w imadle warsztatowym się wyłącznie do samochodów wyposażonych
i zdjąć z półosi nadajnik impulsów czujnika w układ przeciwblokujący Nipodenso, których
prędkości za pomocą uniwersalnego ściągacza ukompletowanie jest zgodne z fabryczną specy-
o uchwytach zewnętrznych, wyposażonego fikacją.
w nastawną obejmę (rys. 10.21). Uwaga. Żadnego z elementów układu prze-
• Przed zamontowaniem nowego koła nadajni- ciwbiokującego ABS nie można regulować.
ka impulsów dokładnie oczyścić powierzchnię Niesprawny element tego układu należy wy-
czopa, na którym ma on być osadzony. Koło mienić.
zębate nadajnika impulsów wciska się uderze- Obwody elektryczne układu przeciwbiokującego
niami młotka za pośrednictwem drewnianego ABS można sprawdzić (częściowo) podłączając
klocka (aby nie uszkodzić zębów na jego obwo- multimetr do styków złącza wielostykowego odłą-
dzie). czonego od elektronicznego urządzenia sterują-
Rys. 10.24. Identyfikacja styków złącza
wielostykowego elektronicznego urządzenia
sterującego układu przeciwbiokującego ABS
206

205. Układ przeciw/blokujący ABS
Rys. 10.25. Schemat połączeń elektrycznych układu przeciwbiokującego ABS
1 — elektroniczne urządzenie sterujące, 2 — skrzynka przekaźników, 3 — przekaźnik silnika pompy hydraulicznej,
4 — przekaźnik elektrozaworów, 5 — czujnik prędkości koła przedniego prawego, 6 — czujnik prędkości koła przedniego
lewego, 7 — czujnik prędkości koła tylnego prawego, 8 — czujnik prędkości koła tylnego lewego, 9 — włącznik świateł
hamowania, 10 — złącze diagnostyczne, 11 — lampka kontrolna układu przeciwbiokującego, 12 — elektrozawór
wylotowy hamulca przedniego lewego, 13 — elektrozawór wlotowy hamulca przedniego lewego, 14 — elektrozawór
wylotowy hamulca przedniego prawego, 15 — elektrozawór wlotowy hamulca przedniego prawego, 16 — elektrozawór
wylotowy hamulca tylnego lewego, 17 — elektrozawór wlotowy hamulca tylnego lewego, 18 — elektrozawór wylotowy
hamulca tylnego prawego, 19 — elektrozawór wlotowy hamulca tylnego prawego
+ APC — (+) zasilania po włączeniu zapłonu, BATTERIE + PERMANENT — (+) zasilania stałego, FUSIBLE —
bezpiecznik
cego układu ABS. W tym przypadku zaleca się Zalecenia
zsunięcie ze złącza wielostykowego osłony z two- • Nie wolno odłączać akumulatora od instalacji
rzywa sztucznego i podłączenie multimetru do elektrycznej samochodu podczas pracy silnika.
odsłoniętych końców przewodów albo wykorzy- • Nie wolno odłączać lub podłączać złączy
stanie specjalnej listwy zaciskowej (należy wów- układu przeciwbiokującego przy włączonym za-
czas oznaczyć styki listwy zaciskowej odpowied- płonie.
nio do styków złącza). • Podczas wszelkich czynności dotyczących
Przed wymianą hydraulicznego zespołu stero- wielostykowego złącza przewodów należy za-
wania, elektronicznego urządzenia sterującego wsze sprawdzać stan jego styków, działanie
układu ABS lub innych kosztownych elementów zatrzasku tego złącza oraz obecność i stan jego
tego układu zaleca się dokonanie szczegółowej uszczelki gumowej.
kontroli całego układu przeciwbiokującego za • Po zakończeniu wszelkich czynności dotyczą-
pomocą specjalnego przyrządu kontrolnego Nis- cych układu hamulcowego należy sprawdzić,
san Consult. czy przewody hamulcowe są prawidłowo połą-
207

206. Układ hamulcowy
czone oraz czy hydrauliczny układ uruchamiania — elementy układu hamulcowego są w dobrym
hamulców został prawidłowo odpowietrzony. stanie technicznym.
Czynności wstępne Sprawdzanie zasilania elektrycznego
• Sprawdzić, czy: Sprawdzenia te polegają na ocenie prawidło-
— podciśnieniowy układ wspomagania hamul- wości zasilania elektrycznego i połączenia z m -
a
ców jest szczelny, a jego zawór zwrotny działa są elementów układu przeciwbiokującego A S B
prawidłowo; oraz działania włącznika świateł hamowania.
— przewody hamulcowe są szczelne i nie są Czynności przeprowadza się przy podłączo-
zagniecione; nych wszystkich złączach z wyjątkiem złącza
— w zbiorniku wyrównawczym jest odpowied- elektronicznego urządzenia sterującego układu
nia ilość płynu hamulcowego; ABS.
Nr Połączenie Warunki Wartość Prawdopodobne przyczyny
testu między stykami sprawdzenia właściwa niesprawności
1/1 „13" skrzynki przekaźni- Zapłon wyłączony Napięcie Bezpiecznik D (30 A) lub wiązka przewodów
ków i masa akumulatora
1/2 „4" skrzynki przekaźni- Bezpiecznik C (30 A) lub wiązka przewodów
ków i masa
1/3 „ 1 " włącznika świateł Bezpiecznik nr 14 (30 A) lub wiązka przewo-
hamowania i masa dów
1/4 „ 1 " i masa Zapłon włączony Bezpiecznik nr 12 (30 A) lub wiązka przewo-
dów
1/5 „30" i masa Bezpiecznik nr 8 (30 A) lub wiązka przewo-
dów
1/6 „7" złącza diagnostycz- Bezpiecznik nr 7 (30 A) lub wiązka przewo-
nego i masa dów
1/7 „19" zespołu hydraulicz- Przekaźnik zasilania elektrozaworów
nego i masa
1/8 „48" i masa Zapłon wyłączony, pedał hamulca Napięcie Włącznik świateł hamowania
swobodny 0V
Zapłon wyłączony, pedał hamulca Napięcie
wciśnięty akumulatora
1/9 „28", „29" i „39" oraz Zapłon wyłączony, akumulator od- Rezystancja Wiązka przewodów lub punkt masy
masa łączony, urządzenie sterujące ukła- mniejsza niż
du ABS połączone z masą 0,5 a
Sprawdzanie czujników
Nr Połączenie Sprawdzany czujnik Warunki Wartość Prawdopodobna przyczyna
testu między stykami prędkości obrotowej koła sprawdzenia właściwa niesprawności
2/1 „15" i „14" Przedniego prawego Zapłon 800 do Złącze, wiązka przewodów lub
wyłączony 1200 £2 czujnik
2/2 „9" i „10" Przedniego lewego prędkości koła
2/3 „11" i „38" Tylnego prawego
2/4 „13" i „12" Tylnego lewego

207. 11 WYPOSAŻENIE
ELEKTRYCZNE
ALTERNATOR
11.1. CHARAKTERYSTYKA Zastosowano alternator z wbudowanym regula-
TECHNICZNA torem elektronicznym napędzany paskiem klino-
wym od wału korbowego. W wersjach z silni-
AKUMULATOR kiem wysokoprężnym typu CD20, produkowa-
nych do marca 1996, wałek alternatora napędzał
Zastosowano akumulator umieszczony w po- także pompę podciśnienia.
jemniku po lewej stronie przedziału silnika.
Parametry akumulatorów
Pasek napędu alternatora
Silnik
Rodzaj silnika Silniki benzynowe
wysokoprężny W samochodach napędzanych silnikiem ben-
Typ 55DL23L 65D26L
zynowym 1,6 dm 3 zastosowano pasek wielokli-
95D31L
Napięcie znamionowe (V) 12 12 12 nowy napędzający alternator oraz (w wersjach
Prąd rozruchu (A) 150 195 240 wyposażonych w klimatyzację) sprężarkę klima-
Pojemność (A • h) 60 65 80 tyzacji (patrz rys. 1.52B i C).
Parametry alternatorów
Rodzaj silnika Silniki benzynowe Silnik wysokoprężny
Marka Mitsubishi Hitachi Hitachi Hitachi
Typ A5T06891 LR170-746E LR170-504B LR180-749
Prąd maksymalny (A) 70 80 80 80
Prąd (A) pod napięciem 13,5 V przy prędkości > 21 /1300 > 22/1300 >27/1300 > 3 1 /1300
obrotowej (obr/min) > 50 / 2500 > 50 / 2500 >56/2500 > 67 / 2500
> 67 / 5000 >66 / 5000 > 76 / 5000
Napięcie regulowane (V) 14,1 do 14,7 14,1 do 14,7 14,1 do 14,7 14,1 do 14,7
Prędkość obrotowa(obr/min) bez obciążenia pod < 1300 < 1000
napięciem 13,5 V
Długość minimalna szczotek (mm) 5 6 6 6
Siła nacisku szczotek (N) 4,6 do 5,8 1,0 do 3,4 0,9 do 3,3 1,0 do 3,4
Średnica minimalna pierścieni ślizgowych (mm) 22,1 26 31,6 26
Rezystancja uzwojenia wirnika (ii) 2,5 do 2,9 2,6 4,8 b.d.
Uwaga: b.d. - brak danych.
209

208. Wyposażenie elektryczne
W samochodach napędzanych silnikiem ben- ŻARÓWKI
zynowym 1,4 dm 3 (patrz rys. 1.52A) oraz silni- Reflektory: H4 55/60 W.
kami wysokoprężnymi (patrz rys. 2.55) zasto- Światła przeciwmgłowe przednie: H3 55 W.
sowano odrębny pasek klinowy napędzający al- Światła pozycyjne przednie: R 5 W.
ternator. Kierunkowskazy przednie: PY 21 W.
Kierunkowskazy boczne: W 5 W.
Ugięcie (mm) paska napędu alternatora Światła hamowania/pozycyjne tylne: P 21/5 W.
pod naciskiem 100 N Światła pozycyjne tylne: 5 W.
Światła przeciwmgłowe tylne: P 21 W.
Rodzaj
Benzy- Benzynowy 1,6 Wysoko- Światła cofania: P 21 W.
nowy (bez klimatyzacji / prężny
silnika / z klimatyzacją) 2,0
Dodatkowe światło hamowania:
1,4
— wersja z nadwoziem 4-drzwiowym: 5 W;
Pasek nowy 6 do 8 6 do 8 / 5,5 do 6,5 9 do 11 — wersje z nadwoziem 3- i 5-drzwiowym: 21 W.
Pasek używany 7 do 9 7 do 9 / 6 do 7 11 do 13 Kierunkowskazy tylne: P 21 W.
Dopuszczalne 11 11 /10 14
Oświetlenie tablicy rejestracyjnej: C 5 W.
ROZRUSZNIK
Parametry rozruszników w wersjach z silnikami benzynowymi
Rodzaj skrzynki przekładniowej Automatyczna Mechaniczna
Rodzaj rozrusznika Z reduktorem Bez reduktora
Marka rozrusznika Hitachi Mitsubishi
Typ rozrusznika S114-776A M1T72087A M1T77281 S114-769A S114-630 M3T37783 M0T80285
Prąd (A) bez obciążenia pod napię- < 85 50 do 75 < 85 <60 < 90
ciem 11 V
Prędkość obrotowa (obr/min) > 2950 3000 do 4000 >2950 > 7000 >6500 > 2750
Średnica min. kolektora (mm) 28 28,8 28 39 31,4 28,8
Długość min. szczotek (mm) 10,5 12 10,5 11 11,5 7
Siła nacisku szczotek (N) 16,2 13,7 do 25,5 14,7do17,7 17,7do21,6 13,7do25,5 11,8 do 23,5
Luz w łożyskach (mm) < 0,2 b.d. < 0,2 b.d. < 0,2 b.d. < 0,2
Luz osiowy zębnika (mm) 0,3 do 2,5 0,5 do 2,0 b.d. 0,3 do 2,5 b.d. 0,5 do 2,0
Uwaga: b.d. - brak danych.
Parametry rozruszników w wersjach z silnikami wysokoprężnymi
Rodzaj rozrusznika Z reduktorem
Marka rozrusznika Mitsubishi Hitachi Mitsubishi
Typ rozrusznika M2T62071A S13-305/S13-331 M2T61871A
Prąd (A) bez obciążenia pod napięciem 11 V < 105 < 140 < 110
Prędkość obrotowa (obr/min) >4030 >3900 > 4100
Średnica minimalna kolektora (mm) 31,4 35,5 31,4
Długość minimalna szczotek (mm) 11,5 11 11,5
Siła nacisku szczotek (N) 13,7 do 25,5 28,4 do 34,3 13,7 do 25,5
Luz osiowy zębnika (mm) b.d. 0,3 do 2,0 / 0,3 do 0,8 b.d.
Uwaga: b.d. - brak danych.
210

209. Charakterystyka techniczna
BEZPIECZNIKI I PRZEKAŹNIKI
Bezpieczniki
Zastosowano bezpieczniki wtykowe miniaturowe
zgrupowane w skrzynkach znajdujących się:
— wewnątrz nadwozia po lewej stronie tablicy
rozdzielczej (rys. 11.1);
— w przedziale silnika obok akumulatora oraz
przed akumulatorem (patrz rys. 11.3).
Identyfikacja bezpieczników
Prąd
Nr Zabezpieczane obwody
(A)
Skrzynka bezpieczników wewnątrz nadwozia
1 15 Ogrzewanie, przewietrzanie, klimatyzacja
Rys. 11.1. Identyfikacja bezpieczników w skrzynce
2 Ogrzewanie, przewietrzanie, klimatyzacja wewnątrz nadwozia
15
3 20 Ogrzewanie szyby tylnej
4 15 Reflektory przeciwmgłowe
5 - Nie wykorzystany
6 7,5 Sterowanie klimatyzacji
7 7,5 Sygnał pozostawienia włączonych świateł, immobili-
zer, obwód sterowania przekaźnika elektrycznego ste-
rowania szyb i dachu otwieranego, złącze diagno-
styczne
8 10 Obwód sterowania przekaźnika świec żarowych,
skrzynka automatyczna, światło cofania, immobilizer,
zestaw wskaźników
9 10 Sterowanie przekaźnika wycieraczki i spryskiwacza
szyby tylnej
Rys. 11.2. Rozmieszczenie przekaźników w skrzynce
10 15 Radioodbiornik wewnątrz nadwozia
1 — przekaźnik elektrycznego sterowania dachu lub
11 7,5 Kierunkowskazy elektrycznego sterowania szyb, 2 — przekaźnik pierwotny
zasilania elementów wyposażenia elektrycznego,
12 7,5 Układ przeciwblokujący ABS 3 — przekaźnik wtórny zasilania elementów wyposażenia
elektrycznego, 4 — przekaźnik zasilania układu
13 15 Zapalniczka przewietrzania wnętrza, 5 — przekaźnik kierunkowskazów
i świateł awaryjnych
14 10 Układ przeciwblokujący ABS, światła hamowania
15 10 Światła awaryjne
16 10 Ogrzewanie sondy lambda Prąd
Nr Zabezpieczane obwody
(A)
17 15 Pompa paliwa
26 7,5 Sterowanie elektrozaworu wyprzedzenia wtrysku (sil-
18 10 Sterowanie ogrzewania siedzeń przednich nik wysokoprężny)
19 20 Wycieraczka szyby przedniej 27 - Nie wykorzystany
20 7,5 Lampa oświetlenia wnętrza, oświetlenie bagażnika 28 - Nie wykorzystany
21 3 Poduszka powietrzna kierowcy 29 15 Spryskiwacz reflektorów
22 10 Dwie poduszki powietrzne (kierowcy i pasażera) Skrzynki bezpieczników w przedziale silnika
23 10 Regulacja zewnętrznych lusterek wstecznych 30 7,5 Sprężarka klimatyzacji, regulator zwiększonej pręd-
kości obrotowej biegu jałowego
24 7,5 Radioodbiornik, immobilizer, korektor ustawienia świa-
teł reflektorów 31 7,5 Zasilanie regulatora alternatora
25 10 Silnik wentylatora chłodnicy (wersje z klimatyzacją), 36 10 Światła pozycyjne przednie i tylne
elektrozawór recyrkulacji spalin, regulator prędkości
obrotowej biegu jałowego 37 - Nie wykorzystany
211

210. Wyposażenie elektryczne
Prąd
Nr Zabezpieczane obwody
(A)
38 - Nie wykorzystany
39 15 Światło drogowe i światło mijania prawe
40 15 Światło drogowe i światło mijania lewe, lampka kon-
trolna świateł drogowych
41 7,5 Czujnik położenia wału rozrządu, przepływomierz
powietrza, immobilizer
42 10 Sygnał dźwiękowy
43 7,5 Tylne światło przeciwmgłowe
44 10 Tylne światło pozycyjne i oświetlenie tablicy rejestra-
cyjnej
45 10 Tylne światło pozycyjne
A 75 Obwód świec żarowych
C 30 Układ przeciwblokujący ABS
Rys. 11.3. Identyfikacja bezpieczników w przedziale
D 30 Układ przeciwblokujący ABS
silnika
E 30 Silnik wentylatora chłodnicy, klimatyzacja (zależnie od
wyposażenia)
F 25 Informacja zamka centralnego, elektryczne otwiera-
nie dachu
G 75 Zasilanie ogólne
H 30 Silnik wentylatora chłodnicy, klimatyzacja (zależnie od
wyposażenia)
I 30 Zasilanie wyłącznika zapłonu
Przekaźniki
Przekaźniki są usytuowane w skrzynkach znaj-
dujących się:
— wewnątrz nadwozia po lewej stronie tablicy
rozdzielczej (razem z bezpiecznikami — patrz
rys. 11.2 i 11.5);
— w przedziale silnika obok akumulatora oraz
Rys. 11.4. Rozmieszczenie przekaźników w przedziale
przed akumulatorem (razem z bezpiecznikami); silnika
— w przedziale silnika na prawym nadkolu 1 — przekaźnik klimatyzacji, 2 — przekaźnik wycieraczki
(rys. 11.4). szyby tylnej, 3 — przekaźnik sygnału dźwiękowego,
4 — przekaźnik pierwotny silnika wentylatora chłodnicy,
KLIMATYZACJA 5 — przekaźnik wtórny silnika wentylatora chłodnicy,
6 — przekaźnik silnika wentylatora chłodnicy (silnik
Klimatyzacja może być wyposażeniem dodatko- CD20), 7 — przekaźnik tylnego światła
wym lub standardowym w zależności od wersji przeciwmgłowego
wyposażenia samochodu.
Filtr przeciwpyłkowy
Zastosowano filtr z papieru karbowanego, który Czynnik chłodniczy klimatyzacji
znajduje się po prawej stronie pod tablicą roz- Ilość: 650 ± 50 g.
dzielczą w obudowie parownika. Dostęp do filtru Rodzaj czynnika chłodniczego: R134a.
uzyskuje się po wymontowaniu schowka w tabli-
cy rozdzielczej i wycięciu części obramowania Sprężarka klimatyzacji
schowka (patrz rys. 11.34). Obecność filtru prze- Sprężarka klimatyzacji jest napędzana od wa-
ciwpyłkowego sygnalizuje nalepka wewnątrz łu korbowego paskiem wieloklinowym, włącza-
schowka w tablicy rozdzielczej. na sprzęgłem elektromagnetycznym i sterowa-
Częstość wymiany filtru: co 24 000 km lub co na przez elektroniczne urządzenie sterujące
2 lata. silnika.
212

211. Alternator
Pasek napędu sprężarki klimatyzacji
Rodzaj paska:
— wersje z silnikiem benzynowym 1,4 dm 3 :
indywidualny pasek wieloklinowy;
— wersje z silnikiem benzynowym 1,6 dm 3 :
pasek wieloklinowy napędzający sprężarkę i al-
ternator;
— silnik wysokoprężny 2,0 dm 3 : indywidualny
pasek klinowy.
Uwaga: we wszystkich wersjach zastosowano
rolkowy napinacz paska.
Naciąg: mierzony ugięciem paska pod naci-
skiem 100 N (pasek nowy / pasek używany):
— wersje z silnikiem benzynowowym 1,4 dm 3 :
5 do 7 mm / 6 do 8 mm;
— wersje z silnikiem benzynowym 1,6 dm 3 :
5,5 do 6,5 mm / 6 do 7 mm;
Rys. 11.5. Rozmieszczenie elementów wyposażenia — wersje z silnikiem wysokoprężnym 2,0 dm 3 :
elektrycznego wewnątrz nadwozia 9 do 11 mm / 11 do 13 mm.
1 — skrzynka bezpieczników i przekaźników,
2 — elektroniczne urządzenie sterujące silnika,
3 — elektroniczny moduł sterowania poduszki powietrznej, MOMENTY DOKRĘCANIA
4 — elektroniczne urządzenie sterujące układu Wspornik sprężarki do kadłuba silnika: 46 do
przeciwblokującego ABS, 5 — przekaźnik główny układu 61 N -m.
sterowania silnika, 6 — wyłącznik czasowy wycieraczki
szyby przedniej, 7 — moduł sterowania zamka centralnego, Sprężarka do wspornika: 38 do 51 N • m.
8 — moduł sterowania immobilizera, 9 — moduł sterowania Nakrętka mocowania rolki napinacza: 26 do
sygnalizacji pozostawienia włączonych świateł 33 N • m.
zewnętrznych po wyłączeniu silnika, 10 — przekaźnik Przewody czynnika chłodniczego:
kierunkowskazów i świateł awaryjnych, 11 — włącznik — do sprężarki i odwadniacza: 8 do 11 N • m;
świateł hamowania, 12 — przekaźnik przednich świateł
przeciwmgłowych, 13 — przekaźnik pompy paliwa, — prawy do skraplacza: 8 do 11 N • m;
14 — wyłącznik czasowy ogrzewania tylnej szyby, — lewy do skraplacza: 10 do 20 N • m;
15 — czujniki otwarcia drzwi, 16 — czujnik otwarcia — niskiego ciśnienia do parownika: 10 do 20 N • m;
pokrywy przedziału silnika, 17 — wyłącznik samoczynny — wysokiego ciśnienia do parownika: 25 do
elektrycznego sterowania szyb i otwierania dachu
35 N • m.
Parametry sprężarek klimatyzacji
Rodzaj silnika 1,4 1,6 2,0 D 11.2. OBSŁUGA I NAPRAWA
Marka i typ Zexel Zexel Zexel
DKV-14D DKV-11D DKV-11D UWAGI WSTĘPNE
Wydatek (cm3/obr) 140 110 110
Luz między sprzęgłem
• W wersjach z silnikiem wysokoprężnym CD20
i kotem pasowym (mm) 0,3 do 0,6 0,3 do 0,6 0,3 do 0,6 (do marca 1996) pompa podciśnienia jest umo-
cowana z tyłu alternatora.
Ole) do sprężarki klimatyzacji
Ilość: 200 cm 3 . 11.2.1. Alternator
Rodzaj: olej Nissan typu R (KLH00-PAGR0).
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
Ilość dolewanego oleju po wymianie ALTERNATORA
elementów układu klimatyzacji
Wymontowanie
Element wymieniany
Ilość dolewanego oleju • Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz-
(cm 3 ) nej samochodu, następnie odłączyć od alterna-
Sprężarka 200 tora złącza przewodów elektrycznych.
Skraplacz 75 • Wymontować osłony termiczne kolektora wy-
Parownik 75 lotowego.
Odwadniacz 5
Czynnik chłodniczy lub prze- • W wersjach z silnikiem wysokoprężnym typu
wód w wyniku znacznego wy- CD20 (do marca 1996) od pompy podciśnienia
cieku 30 odłączyć przewody podciśnienia.
213

212. Wyposażenie elektryczne
Rys. 17.6. Pasek klinowy napędu alternatora silnika
benzynowego 1,4
1 — śruba regulacji naciągu paska klinowego napędu
alternatora, 2 — przeciwnakrętka, 3 — koło pasowe Rys. 11.7. Elementy regulacji naciągu paska klinowego
alternatora, 4 — koło pasowe sprężarki klimatyzacji, napędu alternatora silnika wysokoprężnego
5 — koło pasowe pompy wspomagania układu 1 — śruba regulacji naciągu paska klinowego napędu
kierowniczego, 6 — koło pasowe pompy cieczy chłodzącej, alternatora, 2 — śruba blokująca
7 — napinacz paska klinowego napędu sprężarki
klimatyzacji
• W wersjach z klimatyzacją odsunąć przewody
czynnika chłodniczego uważając, aby ich nie
• Spuścić z układu chłodzenia część cieczy uszkodzić.
chłodzącej, a następnie odłączyć górny ela- • W zależności od wersji odkręcić przeciwna-
styczny przewód cieczy chłodzącej. krętkę lub śrubę blokującą śrubę napinacza
• Odczepić wiązkę przewodów elektrycznych paska napędu alternatora i poluzować pasek
i odsunąć te przewody bez rozłączania ich złą- klinowy obracając śrubę regulacji naciągu pa-
czy. ska (patrz rys. 11.6 i 11.7).
11
11
Rys. 77.8. Alternator
A — alternator Mitsubishi silnika benzynowego, B — alternator Hitachi silnika benzynowego, C i D — alternator Hitachi
silnika wysokoprężnego
1 — koło pasowe, 2 — wentylator, 3 — pokrywa przednia, 4 — łożysko toczne, 5 — wirnik, 6 — stojan, 7 — szczotkotrzymacz,
8 — regulator napięcia, 9 — zespół szczotkotrzymacza z regulatorem napięcia, 10 — prostownik, 11 — pokrywa tylna,
12 — pompa podciśnienia, 13 — kondensator
214

213. Rozrusznik
• Zdjąć pasek klinowy z koła pasowego alterna- NAPRAWA ROZRUSZNIKA
tora. Operacje składania i rozkładania rozrusznika nie
• W zależności od wersji wykręcić przeciwna- przedstawiają istotnych trudności (należy posłu-
krętkę lub śrubę blokującą napinacz oraz śrubę żyć się rys. 11.10, który precyzuje właściwe
dolnego mocowania alternatora. położenie części).
• Wyjąć alternator. W wersjach z silnikiem wyso-
koprężnym CD20, produkowanych do marca 1996,
odłączyć pompę podciśnienia od alternatora.
11.2.3. Zestaw wskaźników,
Zamontowanie oświetlenie zewnętrzne
W celu zamontowania alternatora należy wyko- i wycieraczki szyb
nać czynności w kolejności odwrotnej do poda-
nej podczas jego wymontowania, przestrzegając
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
właściwych wartości naciągu paska klinowego
i po napełnieniu cieczą chłodzącą odpowietrza- ZESTAWU WSKAŹNIKÓW
jąc układ chłodzenia (patrz odpowiedni opis Wymontowanie
w p. 1.2.6 lub 2.2.6).
• Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz-
NAPRAWA ALTERNATORA nej samochodu.
• Wymontować osłony kolumny kierownicy.
Operacje składania i rozkładania alternatora nie
• Odkręcić śruby mocujące ramkę zestawu
przedstawiają istotnych trudności (należy posłu-
wskaźników (rys. 11.12) oraz odczepić i wyjąć
żyć się rys. 11.8, który precyzuje właściwe poło-
ramkę zestawu wskaźników.
żenie części).
• Odkręcić śruby mocujące zestaw wskaźników
(rys. 11.13), pociągnąć zestaw wskaźników do
sobie, rozłączyć złącza przewodów elektrycz-
11.2.2. Rozrusznik nych i wyjąć zestaw wskaźników.
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
ROZRUSZNIKA
Wymontowanie
• Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz-
nej samochodu.
• W wersjach z silnikiem wysokoprężnym wy-
montować przewód doprowadzenia powietrza
do silnika.
• Odłączyć od rozrusznika złącza przewodów
elektrycznych.
• Wymontować płytkę złączy przewodów.
• Wykręcić górną i dolną śrubę mocowania
rozrusznika (patrz rys. 11.9).
• Odsunąć wiązkę przewodów i wydjąć roz-
rusznik.
Zamontowanie Rys. 11.11. Zestaw wskaźników
W celu zamontowania rozrusznika należy wyko- 1 — szyba, 2 — ramka, 3 — wskaźnik temperatury cieczy
chłodzącej, 4 — obrotomierz, 5 — prędkościomierz,
nać czynności w kolejności odwrotnej do poda- 6 — wskaźnik poziomu paliwa, 7 — wspornik,
nej podczas jego wymontowania. 8 — obwód drukowany
Rys. 11.9. Śruby Rys. 11.12. Rozmieszczenie śrub mocujących ramkę
mocowania rozrusznika zestawu wskaźników
215

214. Wyposażenie elektryczne
Rys. 11.10. Rozrusznik
A — rozrusznik Hitachi S114-766A wersji z automatyczną skrzynką przekładniową, B — rozrusznik Mitsubishi
M1T-72087A wersji z automatyczną skrzynką przekładniową, C — rozrusznik Mitsubishi M1T-77281 wersji z silnikiem
benzynowym, D — rozrusznik Hitachi S114-630 wersji z silnikiem benzynowym, F — rozrusznik Mitsubishi M3T-37783
wersji z silnikiem benzynowym, G — rozrusznik Mitsubishi M2T-62071A wersji z silnikiem wysokoprężnym,
H — rozrusznik Hitachi S13-305/331 wersji z silnikiem wysokoprężnym, I — rozrusznik Mitsubishi M2T-61871A wersji
z silnikiem wysokoprężnym
1 — pokrywa przednia, 2 — stojan, 3 — reduktor, 4 — zespół zębnika, 5 — wirnik, 6 — szczotki, 7 — widełki,
8 — włącznik elektromagnetyczny, 9 — pokrywa tylna, 10 — łożysko ślizgowe, 11 — łożysko toczne, 12 — zębnik,
13 — pokrywa tylna
216

215. Oświetlenie zewnętrzne
WYMIANA REFLEKTORA
I REGULACJA USTAWIENIA ŚWIATEŁ
Wymiana reflektora
• Rozłączyć złącza przewodów elektrycznych
żarówki światła drogowego i mijania, żarówki
światła pozycyjnego przedniego oraz żarówki
kierunkowskazu.
• Odkręcić śrubę mocującą kierunkowskaz i wy-
jąć kierunkowskaz.
13 • Odkręcić śruby i nakrętki mocujące reflektor.
• Wyjąć reflektor z samochodu.
• W celu zamontowania reflektora wykonać czyn-
ności w kolejności odwrotnej do podanej po-
przednio.
12 Regulacja ustawienia świateł reflektorów
• Ustawić samochód nie obciążony w stanie
gotowym do jazdy na stanowisku kontrolnym
Rys. 11.13. Rozmieszczenie śrub mocujących
obudowę zestawu wskaźników
Rys. 11.10. c.d.
Zamontowanie
Rys. 11.14. Zespoły przedniego oświetlenia
W celu zamontowania zestawu wskaźników na- zewnętrznego
leży wykonać czynności w kolejności odwrotnej 1 — reflektor przedni, 2 — żarówka świateł drogowego
do podanej podczas jego wymontowania. Przed i mijania, 3 — żarówka światła pozycyjnego, 4 — lampa
umieszczeniem zestawu wskaźników w jego kierunkowskazu przedniego, 5 — żarówka
kierunkowskazu przedniego, 6 — lampa kierunkowskazu
wnęce należy sprawdzić, czy wszystkie wskaźni- bocznego, 7 — przedni reflektor przeciwmgłowy,
ki działają prawidłowo. 8 — żarówka przedniego światła przeciwmgłowego
217

216. Wyposażenie elektryczne
• Sprawdzić ustawienie świateł drugiego reflek-
tora. W razie potrzeby wyregulować ustawienie
świateł drugiego reflektora w sposób analogicz-
ny do podanego poprzednio.
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
SILNIKA WYCIERACZKI SZYBY PRZEDNIEJ
• Odłączyć przewody elektryczne od silnika
wycieraczki szyby przedniej w przedziale silnika.
• Odkręcić cztery śruby mocowania silnika wy-
cieraczki szyby przedniej (rys. 11.19).
• Wyjąć silnik wycieraczki szyby przedniej
z przedziału silnika.
• Zamontować silnik wycieraczki szyby przed-
niej wykonując czynności w kolejności odwrot-
Rys. 11.15. Śruby regulacji ustawienia świateł nej do podanej poprzednio.
reflektorów
1 — śruba regulacji w płaszczyźnie poziomej, 2 — śruba WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
regulacji w płaszczyźnie pionowej
SILNIKA WYCIERACZKI SZYBY TYLNEJ
• Wymontować ramię wycieraka wraz z wycie-
rakiem szyby tylnej.
i przystawić do reflektora przyrząd optyczny do • Wymontować pokrycie tapicerskie drzwi tyłu
ustawiania świateł. Włączyć światła mijania nadwozia i rozłączyć złącze przewodów elek-
i sprawdzić obraz na ekranie przyrządu. trycznych silnika wycieraczki szyby tylnej.
• W razie konieczności zmiany ustawienia świa- • Odkręcić trzy śruby mocujące (rys. 11.20)
teł śrubą (1, rys. 11.15) wyregulować ustawienie i wyjąć silnik wycieraczki szyby tylnej.
wiązki światła w płaszczyźnie poziomej, nato- • Zamontować silnik wycieraczki szyby tylnej
miast śrubą (2) wyregulować ustawienie wiązki wykonując czynności w kolejności odwrotnej do
światła w płaszczyźnie pionowej. podanej poprzednio.
s—m 1
Rys. 7 7.76. Zespoły tylnego oświetlenia zewnętrznego
A — wersja z nadwoziem 4-drzwiowym, B — wersja z nadwoziem 3- i 5-drzwiowym •
1 — część tylnej lampy zespolonej umieszczona w błotniku, 2 — część tylnej lampy zespolonej umieszczona na pokrywie
bagażnika lub na drzwiach tyłu nadwozia, 3 — lampa dodatkowego światła hamowania, 4 — żarówka światła cofania,
5 — żarówka tylnego światła przeciwmgłowego, 6 — żarówka tylnego światła pozycyjnego i światła hamowania,
7 — żarówka kierunkowskazu tylnego, 8 — uszczelka tylnej lampy zespolonej
218

217. Oświetlenie zewnętrzne, wycieraczki
Rys. 11.20. Rozmieszczenie śrub mocowania
Rys. 11.17. Rozmieszczenie śrub mocowania tylnej wycieraczki szyby tylnej
lampy zespolonej
11.2.4. Tablica rozdzielcza,
ogrzewanie,
przewietrzanie
i klimatyzacja
UWAGI WSTĘPNE
• Wymontowanie dmuchawy ogrzewania nie
wymaga wymontowania tablicy rozdzielczej.
• Wymontowanie zespołu ogrzewania, parowni-
ka oraz nagrzewnicy wnętrza samochodu wy-
maga uprzedniego wymontowania tablicy roz-
dzielczej.
• Wszelkie czynności dotyczące obwodu czynni-
ka chłodniczego klimatyzacji zaleca się wykony-
wać wyłącznie w specjalistycznej stacji obsługi
upoważnionej do napełniania tego układu czynni-
kiem chłodniczym według zaleceń producenta.
• Jeśli obwód czynnika chłodniczego klimatyza-
cji został (celowo lub przypadkowo) otwarty, na-
leży bezwzględnie wymienić w nim odwadniacz
Rys. 11.18. Wycieraczki szyb
A — wycieraczka szyby przedniej, B — wycieraczka oraz wymienić olej w sprężarce klimatyzacji.
szyby tylnej
1 — silnik wycieraczki, 2 — łączniki, 3 — korba wraz WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
z osią wycieraczki, 4 — ramię wycieraka, 5 — wycierak,
6 — owiewka (deflektor) TABLICY ROZDZIELCZEJ
Wymontowanie
• Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz-
nej samochodu.
• W wersjach wyposażonych w poduszki po-
wietrzne wymontować zespół poduszki powietrz-
nej kierowcy i pasażera (patrz odpowiedni opis
w p. 11.2.5).
• Wymontować popielniczkę.
• Odkręcić śruby mocujące płytę środkową
umieszczone pod odbiornikiem radiowym (patrz
rys. 11.22).
• Wymontować płytę środkową odpinając jej
dwa zatrzaski nad środkowymi nawietrznikami
(patrz rys. 11.22); następnie wysunąć umiesz-
Rys. 11.19. Rozmieszczenie śrub mocowania czone w niej wyłączniki i odłączyć od nich
wycieraczki szyby przedniej przewody elektryczne.
219

218. Wyposażenie elektryczne
Rys. 11.21. Zespół tablicy
rozdzielczej
1 — tablica rozdzielcza,
2 — płyta środkowa,
3 — obudowa wnęki zestawu
wskaźników, 4 — zestaw
wskaźników, 5 — dolna osłona
tablicy rozdzielczej, 6 — osłony
kolumny kierownicy,
7 — schowek podręczny,
8 — zespół sterowania
ogrzewania i przewietrzania,
9 — osłona dźwigni wyboru
biegów, 10 — część przednia
konsoli środkowej, 11 — część
tylna konsoli środkowej,
12 — zespół poduszki
powietrznej pasażera
• Wymontować odbiornik radiowy i znajdujący • Otworzyć schowek po prawej stronie tablicy
się pod nim schowek (patrz rys. 11.23). rozdzielczej, uwolnić przytrzymujące go w dol-
• Wymontować elementy mocowania zespołu nej części pręty i wyjąć schowek.
sterowania ogrzewania i przewietrzania (patrz
rys. 11.23).
• Wymontować zapalniczkę i oświetlenie po-
pielniczki.
• W zależności od wersji wymontować osłonę
dolnej części dźwigni zmiany biegów (skrzynka
mechaniczna) lub osłonę dźwigni wyboru bie-
gów (skrzynka automatyczna).
• Przesunąć oba przednie siedzenia maksymal-
nie do przodu i wymontować elementy mocowa-
nia części przedniej środkowej konsoli (patrz
rys. 11.24).
• Wymontować elementy mocowania tylnej czę-
ści konsoli środkowej (między dźwigniami zmia-
ny biegów i hamulca awaryjnego — patrz rys.
11.24).
• Unieść tylną część konsoli środkowej, uwol- Rys. 11.23. Rozmieszczenie śrub mocowania
nić jej przednie punkty mocowania, następnie radioodbiornika (1), zespołu sterowania ogrzewania
tylne i wyjąć ją. i przewietrzania (2) oraz schowka środkowego (3)
220

219. Tablica rozdzielcza
Rys. 11.22. Wymontowanie płyty środkowej tablicy
rozdzielczej
1 — śruby mocujące płytę środkową, 2 — zatrzaski
mocujące płytę środkową
Rys. 11.24. Rozmieszczenie śrub mocowania konsoli
środkowej
• Odłączyć włącznik oświetlenia wnętrza schow-
ka i wyjąć żarówkę wraz oprawką.
• Wymontować dolną osłonę przedniej prawej
części wnętrza nadwozia pod tablicą rozdzielczą.
• Zdjąć dolną osłonę z lewej strony tablicy
rozdzielczej (patrz rys. 11.25).
• Rozłączyć złącza elektryczne sygnału dźwię-
kowego. Upewnić się, że przednie koła znajdują
Rys. 11.25. Rozmieszczenie elementów mocowania
dolnej osłony tablicy rozdzielczej się w położeniu do jazdy prosto i wymontować
1 — śruby, 2 — zatrzaski koło kierownicy.
221

220. Wyposażenie elektryczne
Rys. 11.26. Rozmieszczenie śrub mocowania
wewnętrznej prawej przedniej osłony wnętrza Rys. 11.27. Rozmieszczenie śrub mocowania osłon
nadwozia kolumny kierownicy
• Wymontować osłony kolumny kierownicy
(patrz rys. 11.27). siedztwie zestawu wskaźników, u podstawy pły-1
• Wymontować ramkę zestawu wskaźników. ty środkowej oraz dolne z obu stron tablicy '
• Z lewej strony wymontować i rozłączyć zespół rozdzielczej.
zdalnej regulacji zewnętrznych lusterek wstecz- • Odpiąć po obu stronach pokrycie tapicerskie
nych oraz wymontować pokrętło korektora usta- słupków przednich.
wienia reflektorów. • Z obu stron bocznych kratek nadmuchu zdjąć
• Wymontować elementy mocowania tablicy pokrywę górnej śruby mocowania tablicy roz-
rozdzielczej w następującej kolejności: w są- dzielczej (patrz rys. 11.28).
Rys. 11.28. Rozmieszczenie górnych śrub mocowania tablicy rozdzielczej
222

221. Ogrzewanie i przewietrzanie
• W wersjach wyposażonych w immobilizer
odłączyć przewody elektryczne lampki kontrol-
nej tego urządzenia.
• Odkręcić górne elementy mocowania tablicy
rozdzielczej i korzystając z pomocą drugiej oso-
by ostrożnie zsunąć tablicę z dwóch górnych
kołków środkujących (patrz rys. 11.29) oraz
przewodów wentylacyjnych. Zwrócić uwagę, aby
nie uszkodzić zespolonego przełącznika świateł,
kierunkowskazów i wycieraczek.
Zamontowanie Rys. 11.29. Środkowanie lewej części tablicy
rozdzielczej
W celu zamontowania tablicy rozdzielczej nale- 1 — kołek środkujący, 2 — gniazdo kołka środkującego
ży wykonać czynności w kolejności odwrotnej
do opisanej podczas jej wymontowania. Nale-
ży zwrócić uwagę na dokładne ustawienie
tablicy rozdzielczej za pomocą jej kołków środ-
kujących, prawidłowe podłączenie przewodów
przewietrzania wnętrza oraz wszystkich złączy
przewodów elektrycznych. Przed ostatecznym
zamocowaniem tablicy trzeba sprawdzić prawi-
dłowość działania wszystkich urządzeń.
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
DMUCHAWY
Wymontowanie
Rys. 11.30. Widok zespołu przewietrzania i parownika
• Otworzyć schowek po prawej stronie tablicy 1 — elementy mocowania dmuchawy, 2 — złącze
rozdzielczej, uwolnić przytrzymujące go w dol- przewodów dmuchawy, 3 — rezystancja silnika
nej części pręty i wyjąć ten schowek. dmuchawy, 4 — filtr przeciwpyłkowy, 5 — czujnik
• Wymontować dolną osłonę przedniej prawej parownika i regulacja temperatury
części nadwozia pod tablicą rozdzielczą.
• Rozłączyć złącze (2, rys. 11.30) przewodów
elektrycznych dmuchawy. • W przedziale silnika przy przegrodzie czoło-
• Wykręcić trzy śruby (1) mocowania dmuchawy. wej za pomocą specjalnych szczypiec zacisnąć
• Wyjąć dmuchawę od spodu tablicy rozdziel- elastyczne przewody cieczy chłodzącej prowa-
czej. dzące do nagrzewnicy i odłączyć je od nagrzew-
nicy wnętrza samochodu.
Zamontowanie • Odłączyć od zespołu ogrzewania przewody
W celu zamontowania dmuchawy należy wyko- elektryczne.
nać czynności w kolejności odwrotnej do jej • W zależności od wersji wyposażenia rozłą-
wymontowania oraz sprawdzić, czy obudowa czyć elementy mocowania zespołu ogrzewania
dmuchawy i prowadzące do niej przewody do- do przegrody czołowej oraz obudowy zespołu
prowadzające powietrze są wewnątrz czyste. przewietrzania i obudowy parownika.
• Odłączyć przewody doprowadzenia powie-
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE trza i wymontować zespół ogrzewania z samo-
ZESPOŁU OGRZEWANIA chodu.
Wymontowanie Zamontowanie
• Wymontować tablicę rozdzielczą (patrz odpo- W celu zamontowania zespołu ogrzewania nale-
wiedni opis). ży wykonać czynności w kolejności odwrotnej
• Odkręcić i odsunąć elementy mocowania ko- do podanej podczas jego wymontowania. Po-
lumny kierownicy do poprzeczki wspornika tabli- nadto należy wykonać następujące czynności.
cy rozdzielczej. • Napełnić wstępnie nagrzewnicę cieczą chło-
• Po lewej stronie wymontować skrzynkę bez- dzącą i zaślepić odpowiednimi korkami jej prze-
pieczników i odsunąć wiązkę przewodów elek- wody.
trycznych od poprzeczki wspornika tablicy roz- • Po zamontowaniu sprawdzić poziom cieczy
dzielczej. w układzie chłodzenia silnika.
• Odłączyć od tablicy rozdzielczej poprzeczkę • Upewnić się, że układy ogrzewania i przewie-
jej wspornika. trzania wnętrza działają prawidłowo.
223

222. Wyposażenie elektryczne
14
11
12
Rys. 77.37. Zespół ogrzewania, przewietrzania i klimatyzacji
A — wersja bez klimatyzacji, B — wersja z klimatyzacją, C — wersja z poduszką powietrzną pasażera
I — obudowy zespołu ogrzewania, 2 — przewód ogrzewania i przewietrzania, 3 — zespół sterowania ogrzewania,
przewietrzania i klimatyzacji, 4 — nagrzewnica, 5 — filtr przeciwpyłkowy (wersje z klimatyzacją), 6 — obudowy zespołu
klimatyzacji, 7 — parownik, 8 — zawór redukcyjny ciśnienia, 9 — obudowa zespołu przewietrzania, 10 — uszczelki,
II — obudowa dmuchawy z wlotem powietrza, 12 — silnik dmuchawy, 13 — wirnik dmuchawy, 14 — siłownik sterowania
przesłoną wlotu powietrza, 15 — ochronne pierścienie gumowe elastycznych przewodów nagrzewnicy
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE • Sprawdzić działanie osprzętu elektrycznego oraz
NAGRZEWNICY poziom cieczy w układzie chłodzenia silnika.
Wymontowanie ZALECENIA DOTYCZĄCE OBSŁUGI
• Wymontować tablicę rozdzielczą oraz zespół OBWODU CZYNNIKA CHŁODNICZEGO
ogrzewania (patrz odpowiednie opisy). KLIMATYZACJI
• Wymontować elementy mocowania tulejek • Unikać wdychania par czynnika chłodniczego
oraz podkładki z pianki z tworzywa sztucznego. oraz bezpośredniego jego styku ze skórą rąk.
• Wyjąć nagrzewnicę z obudowy zespołu ogrze- W przypadku zetknięcia się czynnika chłodni-
wania. czego ze skórą należy jak najprędzej obficie
Uwaga. Zwrócić uwagę, aby przy wyjmowaniu spłukać miejsca styku zimną wodą i niezwłocz-
nagrzewnicy z zespołu ogrzewania nie uszko- nie zgłosić się do lekarza.
dzić elementów jej rdzenia. • Wszelkie czynności, podczas których czynnik
chłodniczy wydostaje się na zewnątrz obwodu,
Zamontowanie należy przeprowadzać w pomieszczeniach do-
• Napełnić wstępnie nagrzewnicę cieczą chło- brze wietrzonych i pozbawionych kanałów ob-
dzącą i zaślepić odpowiednimi korkami jej prze- sługowych. Pary czynnika chłodniczego są znacz-
wody. nie cięższe od powietrza i gromadzą się w za-
• Zamontować nagrzewnicę do obudowy ze- głębieniach pozbawionych przewietrzania.
społu ogrzewania. • Samochód wyposażony w układ klimatyzacji
• Zamontować zespół ogrzewania i tablicę roz- nie powinien przebywać dłużej niż 20 minut
dzielczą. w kabinie lakierniczej w temperaturze 80°C.
224

223. Ogrzewanie, przewietrzanie i klimatyzacja
Rys. 11.32. Rozmieszczenie złączy przewodów
czynnika chłodniczego klimatyzacji wersji z silnikiem
benzynowym
1 — złącze wysokiego ciśnienia, 2 — złącze niskiego
ciśnienia
Rys. 77.33. Rozmieszczenie złączy przewodów
czynnika chłodniczego klimatyzacji wersji z silnikiem
• Podczas mycia silnika nie należy kierować wysokoprężnym
strumienia gorącej wody lub pary na elementy 1 — złącze wysokiego ciśnienia, 2 — złącze niskiego
układu klimatyzacji. ciśnienia
• W obwodzie czynnika chłodniczego klimaty-
zacji należy stosować tylko czynnik chłodniczy
zalecany w instrukcji obsługi samochodu
(R134a), a do sprężarki klimatyzacji właściwy
olej (patrz podrozdz. 11.1).
• W pobliżu otwartego obwodu czynnika chłod-
niczego nie wolno palić ani używać otwartego
ognia (czynnik chłodniczy jest palny).
• Elementów układu klimatyzacji nie wolno spa-
wać ani lutować.
CZYNNIK CHŁODNICZY
• Napełnianie obwodu czynnika chłodniczego
może odbywać się wyłącznie za pomocą spe-
cjalnego urządzenia i przez wykwalifikowany
personel. Jeśli podczas naprawy zespołów lub
nadwozia samochodu zachodzi konieczność
przesunięcia elementów układu klimatyzacji,
należy nie dopuścić do rozszczelnienia obwodu
chłodniczego klimatyzacji.
• W przypadku posługiwania się specjalistycz-
nym urządzeniem do napełniania obwodów
Rys. 11.34. Wymiana filtru przeciw/pyłkowego
czynnika chłodniczego klimatyzacji należy ściśle 1 — elementy mocowania wzmocnienia płyty. 2 — obszar
przestrzegać wszystkich zaleceń jego instrukcji obramowania schowka tablicy rozdzielczej przewidziany
obsługi. Jeśli obwód czynnika chłodniczego do wycięcia, 3 — filtr przeciwpyłkowy
zostanie otwarty, należy koniecznie wymienić
odwadniacz i olej w sprężarce klimatyzacji.
• Wymontować metalowe wzmocnienie ramki
WYMIANA FILTRU PRZECIWPYŁKOWEGO pomieszczenia schowka.
• Otworzyć schowek po prawej stronie tablicy • Wyciąć dolną część ramki schowka w tablicy
rozdzielczej, uwolnić przytrzymujące go w dol- rozdzielczej przedłużając wstępnie nacięte linie
nej części pręty i wyjąć schowek. (patrz rys. 11.34).
225

224. Wyposażenie elektryczne
• Zdjąć pasek klinowy napędu sprężarki klima-
tyzacji.
Wersje z silnikami benzynowym 1,4 oraz
wysokoprężnym 2,0
• Wymontować prawą dolną osłonę przedziału
silnika.
• Poluzować nakrętkę (7, rys. 11.35A) mocowa-
nia rolki napinacza i obracając śrubę (8) regula-
cji naciągu poluzować pasek klinowy napędu
sprężarki klimatyzacji.
• Zdjąć pasek klinowy napędu sprężarki klima-
B tyzacji.
Zamontowanie
• Oczyścić i sprawdzić stan rowków w obu
kołach pasowych.
• Założyć pasek klinowy, zwracając uwagę na
jego prawidłowe ułożenie w rowkach kół paso-
wych. Dopilnować prawidłowego przebiegu
wszystkich pasków klinowych napędu osprzętu
i ułożenia ich w rowkach kół pasowych.
• Wyregulować naciąg paska klinowego obra-
cając śrubą regulacji naciągu tak, aby uzyskać
właściwą wartość ugięcia paska między kołami
Rys. 11.35. Rozmieszczenie pasków napędu osprzętu
i regulacja naciągu paska napędu sprężarki pasowymi wału korbowego i sprężarki klimaty-
klimatyzacji zacji (wersje z silnikami benzynowymi 1,4 oraz
A — silnik benzynowy 1,4 oraz silnik wysokoprężny, wysokoprężnymi 2,0) lub między kołami paso-
B — silnik benzynowy 1,6 wymi alternatora i sprężarki klimatyzacji (wersje
1 — koło pasowe wału korbowego, 2 — koło pasowe z silnikiem benzynowym 1,6) — patrz dane
pompy wspomagania układu kierowniczego, 3 — koło
pasowe pompy cieczy chłodzącej, 4 — koło pasowe w podrozdziale 11.1.
alternatora, 5 — koło pasowe sprężarki klimatyzacji, • Dokręcić właściwym momentem nakrętkę
6 — rolka napinacza, 7 — nakrętka mocowania rolki mocowania rolki napinacza paska napędu sprę-
napinacza, 8 — śruba regulacji naciągu paska napędu żarki kliamtyzacji.
sprężarki klimatyzacji
Wersje z silnikiem benzynowym 1,6
• Zamontować pasek napędu pompy cieczy
chłodzącej oraz pompy wspomagania układu
• Usunąć wewnętrzne sprężyste zapinki, ozna- kierowniczego (patrz odpowiedni opis w p. 1.2.6).
czyć kierunek montażu i pociągając do siebie
wyjąć filtr powietrza. Wersje z silnikami benzynowym 1,4
• W celu zamontowania filtru przeciwpyłkowe- oraz wysokoprężnym 2,0
go wykonać czynności w kolejności odwrotnej • Zamontować prawą dolną osłonę przedziału
do opisanej poprzednio po starannym oczysz- silnika.
czeniu wnętrza pomieszczenia filtru przeciwpy-
łkowego w obudowie parownika. WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
SPRĘŻARKI KLIMATYZACJI
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
PASKA NAPĘDU SPRĘŻARKI KLIMATYZACJI Wymontowanie
• Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz-
Wymontowanie
nej samochodu.
Wersje z silnikiem benzynowym 1,6 • Podnieść i podeprzeć przód samochodu.
• Wymontować pasek napędu pompy cieczy • Opróżnić obwód z czynnika chłodniczego.
chłodzącej oraz pompy wspomagania układu • Wymontować pasek klinowy napędu sprężar-
kierowniczego w sposób opisany w podrozdzia- ki klimatyzacji (patrz odpowiedni opis).
le 1.2.6. • Odłączyć od sprężarki klimatyzacji doprowa-
• Poluzować nakrętkę (7, rys. 11.35B) mocowa- dzone do niej przewody czynnika chłodniczego
nia rolki napinacza i obracając śrubę (8) regula- i zaślepić je oraz odsłonięte otwory sprężarki
cji naciągu poluzować pasek klinowy napędu odpowiednimi korkami, aby uniknąć zanieczysz-
sprężarki klimatyzacji. czenia obwodu.
226

225. Klimatyzacja
10
Rys. 7 7.36. Układ klimatyzacji
A — wersja z silnikiem benzynowym, B — wersja z silnikiem wysokoprężnym 1 — sprężarka klimatyzacji, 2 — wspornik
sprężarki, 3 — napinacz paska klinowego napędu sprężarki, 4 — odwadniacz, 5 — skraplacz, 6 — zespół klimatyzacji,
7 — złącze obsługowe niskiego ciśnienia (napełnianie), 8 — złącze obsługowe wysokiego ciśnienia, 9 — złącze
obsługowe niskiego ciśnienia (opróżnianie), 10 — obudowa zespołu klimatyzacji, 11 — parownik, 12 — zawór redukcyjny
ciśnienia (rozprężacz)
• Rozłączyć złącza elektryczne sprzęgła elek- • Napełnić obwód czynnikiem chłodniczym.
tromagnetycznego oraz włącznika ciśnieniowe- • Sprawdzić szczelność obwodu czynnika chłod-
go sprężarki. niczego i prawidłowe działanie klimatyzacji.
• Odkręcić śruby mocowania sprężarki klimaty-
zacji (rys. 11.37) i wyjąć sprężarkę od spodu WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
samochodu. PAROWNIKA
Zamontowanie Wymontowanie
• W celu zamontowania sprężarki klimatyzacji • Wymontować tablicę rozdzielczą oraz zespół
wykonać czynności w kolejności odwrotnej do ogrzewania (patrz odpowiednie opisy).
podanej podczas jej wymontowania, przestrze- • Opróżnić obwód z czynnika chłodniczego.
gając następujących wskazówek. • Wymontować zespół ogrzewania (patrz odpo-
• Wymienić wszystkie uszczelki o przekroju okrą- wiedni opis).
głym oraz odwadniacz klimatyzacji. • Rozłączyć złącze elektryczne czujnika parow-
• Wymienić olej w sprężarce klimatyzacji. nika.
227

226. Wyposażenie elektryczne
11.2.5. Poduszki powietrzne
i pasy bezpieczeństwa
z napinaczami
pirotechnicznymi
Uwaga. Elementy zespołu poduszki powietrznej
oraz zwijaczy pasów bezpieczeństwa z napina-
czami pirotechnicznymi są mocowane śrubami
typu Torx. Do ich odkręcenia jest konieczne
użycie nakładki Resistorx (TX50AP). Po odkręce-
niu śrub tych nie wolno ponownie używać.
Należy je zastąpić śrubami tego samego typu.
WYMAGANIA BEZPIECZEŃSTWA
Wymagania formalne
• Mechanizm uruchamiania poduszki powietrz-
nej zawiera materiał wybuchowy. Dlatego obsłu-
ga tych urządzeń może odbywać się tylko przez
odpowiednio przeszkolonych pracowników sta-
cji obsługi, którzy muszą przestrzegać poda-
nych dalej wymagań przepisów bezpieczeństwa.
• W przypadku odpalenia materiału wybucho-
wego i napełnienia poduszki (poduszek) wszyst-
kie elementy zespołu poduszki (poduszek) mu-
szą być wymienione. Nowe elementy muszą być
oryginalne, aby charakteryzować się parametra-
Rys. 11.37. Rozmieszczenie śrub mocowania sprężarki
mi technicznymi dostosowanymi do danego
klimatyzacji modelu samochodu.
A — wersja z silnikiem benzynowym, B — wersja Uwaga. Elektroniczny moduł sterowania podwój-
z silnikiem wysokoprężnym (czwarta śruba mocowania nego zespołu poduszek powietrznych (kierowcy
niewidoczna na rysunku) i pasażera) znajduje się pod tylną częścią kon-
soli środkowej. Podczas zamontowania strzałkę
na jego obudowie należy skierować do przodu
samochodu.
• W przedziale silnika przy przegrodzie czoło- W samochodach wyposażonych tylko w podusz-
wej rozłączyć połączenia przewodów czynnika kę powietrzną kierowcy elektroniczny moduł ste-
chłodniczego. rowania znajduje się w kole kierownicy. Modułu
• Odkręcić elementy mocowania obudowy pa- tego nie wolno odłączać od koła kierownicy.
rownika do przegrody czołowej i do zespołu • Przed użyciem omomierzy, woltomierzy lub
przewietrzania oraz wyjąć obudowę parownika innych przyrządów pomiarowych działających
z samochodu. pod napięciem, w celu sprawdzenia przewodów
• Rozłożyć obudowę parownika i wyjąć parow- i podzespołów elektrycznych, należy bezwzględ-
nik. nie odłączyć zespoły poduszek powietrznych
kierowcy i pasażera.
Zamontowanie • Nie wolno przeprowadzać żadnych pomiarów
• W celu zamontowania parownika wykonać elektrycznych zespołów poduszek powietrznych
czynności w kolejności odwrotnej do podanej kierowcy i pasażera.
podczas jego wymontowania, przestrzegając • Przed wszelkimi pracami wymagającymi spa-
następujących wskazówek. wania elektrycznego nadwozia (lub innych ele-
• Wymienić wszystkie uszczelki o przekroju okrą- mentów) należy koniecznie odłączyć akumulator
głym oraz odwadniacz klimatyzacji. od instalacji elektrycznej samochodu.
• Wymienić olej w sprężarce klimatyzacji. Uwaga. Przed rozpoczęciem wszelkich czynno-
• Napełnić obwód czynnikiem chłodniczym. ści dotyczących tablicy rozdzielczej, kolumny
• Sprawdzić poziom cieczy chłodzącej w ukła- kierownicy, przednich siedzeń, układu sterowa-
dzie chłodzenia silnika. nia poduszek powietrznych i pirotechnicznych
• Sprawdzić szczelność obwodu czynnika chłod- napinaczy pasów bezpieczeństwa oraz wszel-
niczego i prawidłowe działanie klimatyzacji. kich prac wymagających spawania elektryczne-
228

227. Poduszki powietrzne
go nadwozia obowiązkowo należy wyłączyć układ wyposażonego w poduszkę powietrzną może
sterowania poduszek powietrznych i pirotech- być ona użytkowana nie dłużej niż przez 10 lat.
nicznych napinaczy pasów bezpieczeństwa. • Przed przekazaniem samochodu na złom na-
• Nie należy odłączać akumulatora podczas leży zniszczyć poduszkę powietrzną zgodnie
pracy silnika i przy włączonym zapłonie. z odpowiednimi przepisami.
• Przed podłączeniem złącza przewodów elek-
trycznych należy sprawdzić stan jego styków, DEZAKTYWACJA UKŁADU PODUSZKI
obecność i stan gumowej uszczelki oraz stan POWIETRZNEJ
mechanicznego zatrzasku złącza. • Włączyć zapłon.
• Sprawdzić działanie pomarańczowej lampki
Środki ostrożności podczas obsługi kontrolnej układu poduszki powietrznej w zesta-
poduszek powietrznych wie wskaźników, która powinna zaświecić się po
• Nie wolno rozkładać zespołu poduszki po- włączeniu zapłonu i zgasnąć po około 7 sekun-
wietrznej. dach.
• Nie wolno narażać zespołu poduszki powietrz- • Wyłączyć zapłon.
nej na gwałtowne i silne uderzenia. • Odłączyć biegun ujemny akumulatora od in-
• Nie wolno zbliżać magnesu do zespołu po- stalacji elektrycznej samochodu.
duszki powietrznej. • Przed wszelkimi dalszymi czynnościami od-
• Podczas transportu zespołu jego poduszka czekać co najmniej 10 minut, aby moduł elektro-
powietrzna powinna być skierowana do góry. niczny poduszki powietrznej uległ dezaktywacji.
• Nie należy obejmować zespołu poduszki po-
wietrznej rękami. AKTYWACJA UKŁADU PODUSZKI
• Należy przenosić zespół przyciśnięty do ciała POWIETRZNEJ
i skierowany poduszką powietrzną na zewnątrz. Uwaga. W najbliższym otoczeniu poduszek po-
• Osoby nieupoważnione nie mogą przenosić wietrznych i pirotechnicznych napinaczy pasów
zespołu poduszki powietrznej. bezpieczeństwa nie mogą znajdować się żadne
przedmioty ani osoby.
Środki ostrożności podczas magazynowania • Podłączyć biegun ujemny akumulatora do
poduszek powietrznych instalacji elektrycznej samochodu.
• Przechowywać zespoły w szafie zamykanej • Otworzyć lewe przednie drzwi i włączyć za-
na klucz poduszką powietrzną do góry. płon ustawiając się w taki sposób, aby nie zająć
• Nie podłączać omomierza lub innego źródła przestrzeni, którą wypełnia poduszka podczas
napięcia do zapalnika ładunku poduszki po- napełnienia się powietrzem.
wietrznej. • Sprawdzić, czy pomarańczowa lampka kon-
• Nie nagrzewać zespołu poduszki powietrznej trolna układu poduszki powietrznej w zestawie
do temperatury powyżej 100°C oraz przechowy- wskaźników zaświeca się po włączeniu zapłonu
wać go z dala od otwartego ognia. i gaśnie po około 7 sekundach.
• Nie rozbierać, nie ciąć, nie wiercić, nie spa-
wać ani nie zmieniać ukompletowania zespołu WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
poduszki powietrznej. ZESPOŁU PODUSZKI POWIETRZNEJ
• Nie upuszczać zespołu poduszki powietrznej KIEROWCY
ani go nie uderzać.
• Nie wyjmować zwory ze złącza przewodów Wymontowanie
elektrycznych zespołu poduszki powietrznej. • Dokonać dezaktywacji układu poduszki po-
• Nie wyrzucać i nie przekazywać jako suro- wietrznej (patrz odpowiedni opis).
wiec wtórny zespołu poduszki powietrznej, jeśli • Z obu stron koła kierownicy za pomocą spe-
nie został on uprzednio uruchomiony w samo- cjalnej nasadki Resistorx T50 odkręcić śruby (1,
chodzie. rys. 11.38) typu Torx mocowania zespołu po-
• Uruchamiać zespół poduszki powietrznej wy- duszki powietrznej.
łącznie zamontowany w samochodzie (nie doty- • Unieść delikatnie zespół poduszki i rozłączyć
czy poduszek pasażera). złącze (2) jego przewodów elektrycznych.
• Nie podłączać do zespołu poduszki powietrz- • Wyjąć zespół poduszki powietrznej kierowcy
nej przewodów elektrycznych nie przewidzia- i przechowywać go zgodnie z wymaganiami
nych przez producenta. przepisów bezpieczeństwa.
• Nie montować zespołu z częściowo rozdartą
poduszką powietrzną. Zamontowanie
• W celu zamontowania zespołu poduszki po-
Uwagi dodatkowe wietrznej kierowcy wykonać czynności w kolejno-
• Poduszka powietrzna ulega starzeniu. Od dnia ści odwrotnej do podanej podczas jego wymon-
pierwszego dopuszczenia do ruchu samochodu towania, przestrzegając następujących zaleceń.
229

228. Wyposażenie elektryczne
Rys. 7 7.39. Złącze obrotowe
1 — znak na części ruchomej, 2 — znak na części
nieruchomiej, 3 — śruby mocujące
Ustawienie złącza obrotowego polega na ustawieniu
naprzeciw siebie znaków na części ruchomej i nieruchomej
według odpowiedniej procedury
• Rozłączyć złącze elektryczne i wyjąć złącze
obrotowe.
Zamontowanie
• Sprawdzić, czy przednie koła znajdują się
w położeniu do jazdy prosto.
• Umieścić złącze obrotowe na właściwym miej-
scu.
• Sprawdzić, czy złącze obrotowe jest prawidło-
wo ustawione. W tym celu należy obrócić jego
Rys. 11.38. Zespół poduszki powietrznej kierowcy dolną część w prawo do oporu, a następnie wyko-
(wersja bez poduszki powietrznej pasażera)
1 — śruby mocowania (gniazdo dla nasadki Resistorx nać 2,5 obrotu w kierunku przeciwnym do ruchu
T50), 2 — złącze przewodów elektrycznych zespołu wskazówek zegara i zgrać znaki na częściach ru-
poduszki powietrznej, 3 — moduł sterowania chomej (1, rys. 11.39) i nieruchomej (2) złącza.
• Podłączyć złącze przewodów elektrycznych
i dokręcić śruby mocujące (3).
• Wymienić dwie śruby Torx mocujące zespół • Zamontować koło kierownicy oraz wprowa-
poduszki powietrznej kierowcy. dzić do jego wnętrza wiązkę przewodów elek-
• Dokonać aktywacji układu poduszki powietrz- trycznych zespołu poduszki powietrznej i sygna-
nej i sprawdzić, czy lampka kontrolna układu łu dźwiękowego. Podłączyć złącza elektryczne
poduszki powietrznej zaświeca się po włączeniu sygnału dźwiękowego.
zapłonu i gaśnie w przewidzianym czasie. • Zamontować zespół poduszki powietrznej
pasażera (patrz odpowiedni opis).
Wymontowanie i zamontowanie • Dokonać aktywacji układu poduszek powietrz-
złącza obrotowego nych i sprawdzić, czy lampka kontrolna układu
Uwaga. Operacja ta dotyczy wyłącznie wersji zaświeca się po włączeniu zapłonu i gaśnie
z dwoma poduszkami powietrznymi. w przewidzianym czasie.
Wymontowanie WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
• Dokonać dezaktywacji układu poduszek po- ZESPOŁU PODUSZKI POWIETRZNEJ
wietrznych (patrz odpowiedni opis). PASAŻERA
• Wymontować zespół poduszki powietrznej
pasażera (patrz odpowiedni opis). Wymontowanie
• Rozłączyć złącza elektryczne sygnału dźwię- • Otworzyć schowek po prawej stronie tablicy
kowego po uprzednim ustawieniu przednich kół rozdzielczej, uwolnić przytrzymujące go w dol-
w położeniu do jazdy prosto. nej części pręty i wyjąć schowek.
• Wymontować osłony kolumny kierownicy. • Rozłączyć złącze (4, rys. 11.40) przewodów
• Wykręcić cztery śruby (3, rys. 11.39) mocują- elektrycznych zespołu poduszki powietrznej pa-
ce złącze obrotowe. sażera.
230

229. Poduszki powietrzne i pasy bezpieczeństwa
pirotechnicznymi przeznaczone do danego mo-
delu samochodu.
• Pasy bezpieczeństwa z napinaczami pirotech-
nicznymi należy zawsze wymieniać parami.
• Po zamontowaniu pasów bezpieczeństwa z na-
pinaczami pirotechnicznymi i włączeniu zapłonu
należy unikać wkładania ręki pod taśmę pasa
bezpieczeństwa w pobliżu zwijacza.
• Zabrania się stosowania innych niż przewi-
dziane przez ich producenta złączy przewodów
elektrycznych pasów bezpieczeństwa z napina-
czami pirotechnicznymi.
• Przed wszelkimi pracami spawalniczymi w sa-
mochodzie należy odłączyć akumulator od in-
stalacji elektrycznej samochodu.
Rys. 11.40. Zespół poduszki powietrznej pasażera
1 — położenie zespołu poduszki powietrznej, 2 — śruby WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
mocujące, 3 — nakrętki mocujące, 4 — złącze PASA BEZPIECZEŃSTWA Z NAPINACZEM
przewodów elektrycznych zespołu poduszki powietrznej PIROTECHNICZNYM
Wymontowanie
• Odkręcić sześć śrub (2) Torx za pomocą • Dokonać dezaktywacji układu poduszek po-
klucza wyposażonego w nasadkę Resistorx T50, wietrznych (patrz odpowiedni opis).
a następnie cztery nakrętki (3) mocowania ze- • Wymontować śrubę (1, rys. 11.41) dolnego
społu poduszki powietrznej pasażera. mocowania zwijacza pasa bezpieczeństwa do
• Wyjąć zespół poduszki powietrznej pasażera słupka środkowego.
ostrożnie do góry, ponad tablicę rozdzielczą,
i przechowywać go zgodnie z wymaganiami
przepisów bezpieczeństwa.
Zamontowanie
• W celu zamontowania zespołu poduszki po-
wietrznej pasażera wykonać czynności w kolej-
ności odwrotnej do podanej podczas jego wy-
montowania, przestrzegając następujących zale-
ceń.
• Wymienić sześć śrub Torx mocowania zespo-
łu poduszki powietrznej pasażera.
• Dokonać aktywacji układu poduszek powietrz-
nych i sprawdzić, czy lampka kontrolna układu
poduszek powietrznych zaświeca się po włącze-
niu zapłonu i gaśnie w przewidzianym czasie.
PASY BEZPIECZEŃSTWA Z NAPINACZAMI
PIROTECHNICZNYMI
Wymagania bezpieczeństwa
• Po wymontowaniu pasów bezpieczeństwa
z napinaczami pirotechnicznymi nie należy ich
przenosić trzymając za pas bezpieczeństwa ani
za przewody elektryczne, lecz wyłącznie za obu-
dowę zwijacza.
• Pasy bezpieczeństwa z napinaczami pirotech-
nicznymi należy przechowywać w szafie zamy- Rys. 11.41. Pasy bezpieczeństwa z napinaczami
kanej na klucz. pirotechnicznymi
• Pasów bezpieczeństwa z napinaczami piro- 1 — śruba dolnego mocowania zwijacza pasa, 2 — śruba
technicznymi nie wolno narażać na silne nagrze- górnego mocowania (gniazdo dla nasadki Resistonc T50)
wanie. zwijacza pasa, 3 — dźwignia bezpieczeństwa
w położeniu aktywacji napinaczy pirotechnicznych,
• Podczas wymiany należy stosować wyłącznie 4 — dźwignia bezpieczeństwa w położeniu dezaktywacji
oryginalne pasy bezpieczeństwa z napinaczami napinaczy pirotechnicznych
231

230. Wyposażenie elektryczne
Rys. 11.42. Rozmieszczenie elementów zespołu poduszek powietrznych i napinaczy pirotechnicznych pasów
bezpieczeństwa (wersja z dwoma poduszkami powietrznymi)
1 — elektroniczne urządzenie sterujące, 2 — zwijacze pasów bezpieczeństwa z napinaczami pirotechnicznymi,
3 — zespół poduszki powietrznej pasażera, 4 — zespół poduszki powietrznej kierowcy, 5 — złącze obrotowe
• Wymontować urządzenie regulacji wysokości ności w kolejności odwrotnej do podanej pod-
górnego punktu mocowania pasa bezpieczeń- czas jego wymontowania, przestrzegając nastę-
stwa, a następnie wymontować górny punkt pujących zaleceń.
mocowania pasa bezpieczeństwa ze słupka środ- • Przesunąć dźwignię bezpieczeństwa napina-
kowego. cza pirotechnicznego na dół (3) do położenia
• Zdjąć pokrycie tapicerskie dolnej części słup- „godziny 10", zaś podczas zamontowania wy-
ka środkowego oraz pierścień prowadzący pas mienić wszystkie śruby Torx.
bezpieczeństwa. • Dokonać aktywacji układu poduszek powietrz-
• Przesunąć dźwignię bezpieczeństwa napina- nych i sprawdzić, czy lampka kontrolna układu
cza pirotechnicznego do góry w położenie dez- zaświeca się po włączeniu zapłonu i gaśnie
aktywacji (4) napinaczy pirotechnicznych (ładu- w przewidzianym czasie.
nek pirotechniczny zabezpieczony przed odpa-
leniem) i założyć na nią zawleczkę, aby
uniemożliwić przypadkowe jej odbezpieczenie.
• Wymontować śrubę (2) górnego mocowania
zwijacza pasa (śruba przystosowana do nasadki
Resistorx T50).
• Wyjąć ostrożnie zwijacz z napinaczem piro-
technicznym i rozłączyć złącze jego przewodów.
• Przestrzegać przepisów i zaleceń bezpieczeń-
11.2.6. Schematy instalacji
stwa podczas przenoszenia i przechowywania elektrycznej
zdjętego pasa bezpieczeństwa z napinaczem
pirotechnicznym. Na rysunkach 11.43 do 11.54 przedstawiono
schematy poszczególnych obwodów instalacji
Zamontowanie elektrycznej samochodu zawierające oznacze-
• W celu zamontowania pasa bezpieczeństwa nia poszczególnych elementów wyposażenia
z napinaczem pirotechnicznym wykonać czyn- elektrycznego i kolorów przewodów.
232

231. Schematy instalacji elektrycznej
Rys. 11.43. Schemat połączeń zasilania elektrycznego
1 — akumulator, 2 — wyłącznik samoczynny elektrycznego sterowania szyb i otwierania dachu, 3 — wyłącznik zapłonu
(stacyjka), 4 — (+) zasilania po włączeniu zapłonu, 5 — do rozrusznika, 6 — przełącznik oświetlenia, 7 — wyłącznik
przednich świateł przeciwmgłowych, 8 — przekaźnik ogrzewania, przewietrzania i klimatyzacji, 9 — przekaźnik wstępny
zasilania elementów wyposażenia elektrycznego, 10 — przekaźnik wtórny zasilania elementów wyposażenia elektrycznego
X — połączenie z alternatorem, Y — połączenie z elektrycznym sterowaniem szyb i otwieraniem dachu
Oznaczenia kolorów przewodów: W — biały, OR — pomarańczowy, Y — żółty, GY — szary, L — niebieski,
LG — jasnozielony, BR — brązowy, B — czarny, R — czerwony, P — różowy, G — zielony, PU — fioletowy,
SB — błękitny, CH — ciemnobrązowy, DG — ciemnozielony
233

232. Wyposażenie elektryczne
Rys. 11.44. Obwód rozruchu
A — mechaniczna skrzynka przekładniowa, B — automatyczna skrzynka przekładniowa, 1 — wyłącznik zapłonu,
2 — rozrusznik, 3 — stycznik wielofunkcyjny, 4 — przekaźnik blokady uruchamiania silnika, 5 — akumulator, 6 — skrzynka
bezpieczników we wnętrzu nadwozia
Batterie + permanent — (+) zasilania stałego, Essence — wersja z silnikiem benzynowym, Diesel — wersja z silnikiem
wysokoprężnym
Oznaczenia kolorów przewodów: W — biały, OR — pomarańczowy, Y — żółty, GY — szary, L — niebieski, LG — jasnozielony,
BR — brązowy, B — czarny, R — czerwony, P — różowy, G — zielony, PU — fioletowy, SB — błękitny, CH — ciemnobrązowy,
DG — ciemnozielony
Rys. 11.45. Obwód ładowania
A — wersje z silnikiem benzynowym, B — wersje z silnikiem wysokoprężnym, 1 — alternator, 2 — skrzynka
bezpieczników we wnętrzu nadwozia, 3 — lampka kontrolna ładowania akumulatora, 4 — złącze głównej wiązki
przewodów, 5 — skrzynka bezpieczników w przedziale silnika
+ APC — (+) zasilania po włączeniu zapłonu, Batterie + permanent — (+) zasilania stałego.
Oznaczenia kolorów przewodów: W — biały, OR — pomarańczowy, Y — żółty, GY — szary, L — niebieski, LG — jasnozielony,
BR — brązowy, B — czarny, R — czerwony, P — różowy, G — zielony, PU — fioletowy, SB — błękitny, CH — ciemnobrązowy,
DG — ciemnozielony
234

233. Schematy instalacji elektrycznej
Rys. 71.46. Obwód świateł drogowych i mijania
1 — przełącznik oświetlenia, 2 — prawy reflektor, 3 — lewy reflektor, 4 — żarnik światła drogowego, 5 — żarnik światła
mijania, 6 — lampka kontrolna świateł drogowych, 7 — złącze głównej wiązki przewodów
Batterie + permanent — (+) zasilania stałego, ROUTE — światła drogowe, CODE — światła mijania, APPEL — sygnał
świetlny, 1ERE — pierwsze położenie, 2NDE — drugie położenie, OFF — położenie wyłączenia.
Oznaczenia kolorów przewodów: W — biały, OR — pomarańczowy, Y — żółty, GY — szary, L — niebieski,
LG — jasnozielony, BR — brązowy, B — czarny, R — czerwony, P — różowy, G — zielony, PU — fioletowy,
SB — błękitny, CH — ciemnobrązowy, DG — ciemnozielony
Rys. 11.47. Obwód świateł pozycyjnych
A — wersje wcześniejsze, B — wersje
późniejsze
1 — przełącznik oświetlenia, 2 — wyłącznik
przednich świateł przeciwmgłowych,
3 — lewe przednie światło pozycyjne,
4 — prawe przednie światło pozycyjne,
5 — lewe tylne światło pozycyjne,
6 — prawe tylne światło pozycyjne,
7 — lewe światło oświetlenia tablicy
rejestracyjnej, 8 — prawe światło
oświetlenia tablicy rejestracyjnej
FUSIBLE — bezpiecznik, Batterie +
permanent — (+) zasilania stałego,
1ST — pierwsze położenie, 2ND — drugie
położenie, OFF — położenie wyłączenia
Oznaczenia kolorów przewodów:
W — biały, OR — pomarańczowy,
Y — żółty, GY — szary, L — niebieski,
LG — jasnozielony, BR — brązowy,
B — czarny, R — czerwony, P — różowy,
G — zielony, PU — fioletowy,
®
SB — błękitny, CH — ciemnobrązowy,
DG — ciemnozielony
235

234. Wyposażenie elektryczne
Rys. 11.48. Obwód kierunkowskazów i świateł awaryjnych
1 — włącznik świateł awaryjnych, 2 — przekaźnik kierunkowskazów i świateł
awaryjnych, 3 — przełącznik kierunkowskazów, 4 — lampka kontrolna prawych
kierunkowskazów, 5 — lampka kontrolna lewych kierunkowskazów,
6 — kierunkowskaz prawy tylny, 7 — kierunkowskaz prawy boczny,
8 — kierunkowskaz prawy przedni, 9 — kierunkowskaz lewy tylny,
10 — kierunkowskaz lewy boczny, 11 — kierunkowskaz lewy przedni
Batterie + APC — (+) zasilania po włączeniu zapłonu. Batterie + permanent — (+) zasilania
+ permanent stałego, FUSIBLE — bezpiecznik, ON — położenie włączenia,
OFF — położenie wyłączenia
I FUSIBLE Oznaczenia kolorów przewodów: W — biały, OR — pomarańczowy, Y — żółty,
|15(7,5A) GY — szary, L — niebieski, LG — jasnozielony, BR — brązowy, B — czarny,
R — czerwony, P — różowy, G — zielony, PU — fioletowy, SB — błękitny,
CH — ciemnobrązowy, DG — ciemnozielony
® 11
Pu/R
irtii irtii rti
B B
lP / > X
UR G^—J
Rys. 11.49. Obwód tylnego światła przeciwmgłowego
A — wersja 4-drzwiowa, B — wersje 3- i 5-drzwiowa
1 — przełącznik oświetlenia, 2 — przekaźnik tylnego światła przeciwmgłowego, 3 — wyłącznik tylnego światła
przeciwmgłowego, 4 — tylne światło przeciwmgłowe. X — do obwodu sygnalizacji pozostawienia włączonych świateł
po wyłączeniu silnika, Y — do skrzynki bezpieczników wewnątrz nadwozia. Batterie + permanent — (+) zasilania stałego,
1 ST — pierwsze położenie, 2ND — drugie położenie, OFF — położenie wyłączenia
Oznaczenia kolorów przewodów: W — biały, OR — pomarańczowy, Y — żółty, GY — szary, L — niebieski,
LG — jasnozielony, BR — brązowy, B — czarny, R — czerwony, P — różowy, G — zielony, PU — fioletowy, SB — błękitny,
CH — ciemnobrązowy, DG — ciemnozielony
236

235. Schematy instalacji elektrycznej
Rys. 11.50. Obwód przednich świateł przeciwmgłowych Rys. 11.51. Obwód świateł hamowania
1 — przełącznik oświetlenia, 2 — przekaźnik przednich 1 — włącznik świateł hamowania, 2 — lewe światło
świateł przeciwmgłowych, 3 — wyłącznik przednich hamowania, 3 — prawe światło hamowania, 4 — dodatkowe
świateł przeciwmgłowych, 4 — lewy reflektor światło hamowania
przeciwmgłowy, 5 — prawy reflektor przeciwmgłowy. X — do świateł pozycyjnych, Y — tylko wersje 3- i 5-drzwiowe.
X — do skrzynki bezpieczników. Batterie + permanent — Batterie + permanent — (+) zasilania stałego,
(+) zasilania stałego, 1ST — pierwsze położenie, ENCLENCHE — włączone, DECLENCHE — wyłączone.
2ND — drugie położenie, OFF — położenie wyłączenia. Oznaczenia kolorów przewodów: W — biały,
Oznaczenia kolorów przewodów: W — biały, OR — pomarańczowy, Y — żółty, GY — szary, L — niebieski,
OR — pomarańczowy, Y — żółty, GY — szary, LG — jasnozielony, BR — brązowy, B — czarny,
L — niebieski, LG — jasnozielony, BR — brązowy, R — czerwony, P — różowy, G — zielony, PU — fioletowy,
B — czarny, R — czerwony, P — różowy, G — zielony, SB — błękitny, CH — ciemnobrązowy, DG — ciemnozielony
PU — fioletowy, SB — błękitny, CH — ciemnobrązowy,
DG — ciemnozielony
Rys. 11.52. Obwód zamka centralnego
1 — wyłącznik cieplny, 2 — moduł
elektroniczny sterowania zamka
centralnego, 3 — wyłącznik sterowania
drzwi przednich lewych, 4 — wyłącznik
-s-
©
cieplny siłownika drzwi przednich
lewych, 5 — siłownik drzwi przednich
lewych, 6 — siłownik drzwi przednich
prawych, 7 — siłownik drzwi tylnych
lewych, 8 — siłownik drzwi tylnych
prawych, 9 — czujnik położenia
siłownika drzwi przednich lewych -B-
Batterie + permanent — (+) zasilania
stałego, Fusible — bezpiecznik,
Deverr. — odblokowanie, ®
Verr. — zablokowanie, Sens du flux de
courant — kierunek przepływu prądu.
Vers deverr. — do odblokowania, Vers
verr. — do zablokowania, Sens de fonct.
de commande — kierunek działania •a
polecenia.
Oznaczenia kolorów przewodów:
W — biały, OR — pomarańczowy,
Y — żółty, GY — szary, L — niebieski,
LG — jasnozielony, BR — brązowy,
B — czarny, R — czerwony, P — różowy, -B-
G — zielony, PU — fioletowy,
SB — błękitny, CH — ciemnobrązowy,
DG — ciemnozielony
237

236. Wyposażenie elektryczne
Rys. 11.53. Obwód świateł cofania
A — wersje 3- i 5-drzwiowa,
B — wersja 4-drzwiowa
1 — włącznik świateł cofania
mechanicznej skrzynki
przekładniowej, 2 — stycznik
B wielofunkcyjny automatycznej
skrzynki przekładniowej, 3 — lewe
światło cofania, 4 — prawe światło
cofania
+ APC — (+) zasilania po włączeniu
zapłonu, R — bieg wsteczny,
AUTRES — pozostałe biegi
Rys. 11.54. Schemat elektryczny obwodu klimatyzacji
A — wersje z silnikiem benzynowym, B — wersje z silnikiem wysokoprężnym
1 — silnik dmuchawy, 2 — rezystancja silnika dmuchawy, 3 — wyłącznik dmuchawy, 4 — wyłącznik klimatyzacji,
5 — termistorowy moduł sterowania, 6 — silnik przesłony recyrkulacji powietrza we wnętrzu pojazdu, 7 — wyłącznik
recyrkulacji powietrza we wnętrzu pojazdu, 8 — przekaźnik klimatyzacji, 9 — podwójny włącznik ciśnieniowy,
10 — wyłącznik cieplny sprzęgła elektromagnetycznego sprężarki klimatyzacji, 11 — sprężarka klimatyzacji,
12 — elektrozawór zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 13 — przekaźnik nr 1 wentylatora chłodnicy,
14 — przekaźnik nr 2 wentylatora chłodnicy, 15 — przekaźnik nr 3 wentylatora chłodnicy, 16 — elektroniczne urządzenie
sterujące silnika, 17 — wentylator elektryczny nr 1, 18 — wentylator elektryczny nr 2
X — do oświetlenia wnętrza, + APC — (+) zasilania po włączeniu zapłonu, Batterie + permanent — (+) zasilania stałego,
FRE — dopływ świeżego powietrza z zewnątrz, REC — recyrkulacja powietrza we wnętrzu
238

237. 12 NADWOZIE
— wersje osobowe: 5;
12.1. CHARAKTERYSTYKA — wersje użytkowe (Van): 2.
TECHNICZNA Współczynnik oporu aerodynamicznego (c x ):
— wersje 3- i 5-drzwiowa: 0,33;
— wersja 4-drzwiowa: 0,32.
DANE OGÓLNE
Nadwozie jest samonośne, wykonane z wytło- Wymiary (mm)
czek z blachy stalowej, zgrzewane elektrycznie.
Rodzaje nadwozia: Rodzaj nadwozia 3- i 5-drzwiowe 4-drzwiowe
— kombilimuzyna 3-drzwiowa w wersji osobo- Długość 4120 4320
wej; Szerokość 1690 1690
— kombilimuzyna 5-drzwiowa w wersji osobo- Wysokość 1395 1395
wej; Rozstaw kół przednich* 1480/ 1470 1480/ 1470
Rozstaw kół tylnych* 1445/1435 1445/1435
— limuzyna 4-drzwiowa; Rozstaw osi 2535 2535
— kombilimuzyna 3- lub 5-drzwiowa w wersji Zwis przedni 830 830
użytkowej (Van). Zwis tylny 755 955
Liczba miejsc (łącznie z kierowcą): * Z kołami o średnicy obręczy 13" /14".
Masy (kg)
Rodzaj nadwozia 3-drzwiowe 5-drzwiowe 4-drzwiowe
Rodzaj silnika 1,4 1,6 2,0 D 1,4 1,6 2,0 D 1,4 2,0 D
Masa własna 1035do1131 1070do1171 1140do1212 1045do1140 1085do1188 1155 do 1225 1070do1131 1145do1219
Masa całkowita dopuszczal-
na 1545 1595 1630 1545 1595 1630 1545 1630
- w tym maksymalnie na oś
przednią 815 855 900 815 855 900 815 900
- w tym maksymalnie na oś
tylną 785 785 790 785 785 790 785 790
Masa dopuszczalna holo-
wanej przyczepy z hamul-
cami 900 1120 (1160) 840 900 1120(1160) 840 900 840
Dopuszczalne obciążenie
bagażnika dachowego 75 75 75 75 75 75 75 75
Dopuszczalne obciążenie
haka holowniczego 50 50 50 50 50 50 50 50
Jwaga: w nawiasach podano wartości dla wersji z automatyczną skrzynką przekładniową różniące się od wartości dla wersji ze skrzynką
nechaniczną.
239

238. Nadwozie
12.2. OBSŁUGA I NAPRAWA
Uwaga. Niniejszy rozdział dotyczy jedynie odej-
mowanych elementów nadwozia.
12.2.1. Przednia część nadwozia
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
POKRYWY PRZEDZIAŁU SILNIKA
• Otworzyć pokrywę przedziału silnika.
• Korzystając z pomocy drugiej osoby podtrzy-
mać pokrywę przedziału silnika z obu stron
samochodu. Rys. 72.3. Regulacja położenia pokrywy przedziału
• Odkręcić śruby mocowania zawiasów do po- silnika
krywy przedziału silnika. 1 — śruby mocowania zawiasu umożliwiające regulację
• Zdjąć pokrywę przedziału silnika. położenia pokrywy (po prawej stronie analogiczne
śruby)
Zamontowanie
• Korzystając z pomocy drugiej osoby usta-
zawiasów i wkręcić ręką śruby (1, rys. 12.3)
wić pokrywę przedziału silnika na ramionach
mocowania zawiasów po obu stronach po-
krywy.
• Wyregulować położenie pokrywy względem
krawędzi przedziału silnika (patrz dalszy opis).
REGULACJA POŁOŻENIA POKRYWY
PRZEDZIAŁU SILNIKA
• Poluzować śruby mocowania zawiasów po-
krywy przedziału silnika.
• Ustawić pokrywę przedziału silnika tak, aby
zaczep zabezpieczający jej zamka uniemożli-
wiał otwarcie pokrywy, gdy znajduje się ona o
1 do 1,5 mm powyżej krawędzi przednich błot-
ników.
Rys. 12.1. Szerokości szczelin drzwi i pokryw • Sprawdzić, czy szerokość szczeliny między
względem nadwozia
Szczelina 1 — wartość 3,5 ± 1 mm, tylną krawędzią pokrywy przedziału silnika i kra-
szczeliny 2 do 5 — wartość 5 ± 1 mm wędzią pasa podokiennego jest prawidłowa.
Rys. 12.2. Zespół pokrywy
przedziału silnika
1 — pokrywa przedziału silnika,
2 — wykładzina tłumiąca hałas,
3 — uszczelka, 4 — podpórka
pokrywy, 5 — zderzak gumowy
o regulowanym położeniu,
6 — zaczep zamka, 7 — zespół
linki otwierania zamka pokrywy
240

239. Przednia część nadwozia
i. 12.4. Regulacja położenia zamka pokrywy
edziału silnika
- śruby mocowania zamka pokrywy przedziału silnika
Dokręcić śruby mocowania zawiasów pokry-
przedziału silnika.
Poluzować śruby (1, rys. 12.4) mocowania
nka pokrywy przedziału silnika.
Kilkakrotnie opuścić delikatnie pokrywę prze-
lału silnika (bez zamykania), aby umożliwić
iwidłowe ustawienie się zamka w środkowym
łożeniu.
Ustawić przednią krawędź pokrywy przedziału
lika o 2 mm powyżej krawędzi przednich błotni-
N, obracając odpowiednio gumowe ograniczniki
łożenia pokrywy o regulowanej wysokości
lieszczone na górnej powierzchni przedniego
sa nadwozia (wysokość swobodna 12 mm).
TÓcić uwagę, aby szerokość szczeliny między
lą krawędzią pokrywy przedziału silnika i krawę-
ą pasa podokiennego była prawidłowa.
Dokręcić śruby mocowania zamka pokrywy
:edziału silnika.
Zamknąć pokrywę przedziału silnika.
WMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE Rys. 72.5. Zderzaki i osłony ozdobne
ERZAKA PRZEDNIEGO A — zderzak przedni, B — zderzak tylny wersji
3- i 5-drzwiowej, C — zderzak tylny wersji 4-drzwiowej
wmontowanie 1 — ozdobna osłona wlotu powietrza, 2 — zderzak
przedni, 3 — wspornik zderzaka przedniego,
Otworzyć pokrywę przedziału silnika. 4 — poduszka gumowa
Odpiąć zatrzaski i zdjąć ozdobną osłonę wlo-
powietrza.
Wymontować kierunkowskazy przednie odłą-
ając złącza ich przewodów elektrycznych oraz
kręcając po jednej śrubie mocowania kierun-
wskazu (patrz rys. 11.14).
Odkręcić śruby górnego mocowania zderza-
przedniego (patrz rys. 12.8).
Wymontować osłony przeciwbłotne z wnęk
przednich.
Odpiąć zaczepy bocznego mocowania zde-
ika przedniego (patrz rys. 12.6).
Wykręcić śruby dolnego mocowania zderzaka
:edniego (patrz rys. 12.7).
Wyciągnąć zderzak do przodu. Zachować
trożność, aby nie porysować powłoki lakiero- Rys. 12.6. Usytuowanie zaczepu bocznego mocowania
j błotników przednich. zderzaka przedniego
241

240. Nadwozie
Rys. 12.8. Rozmieszczenie śrub górnego mocowania
zderzaka przedniego
Rys. 12.7. Rozmieszczenie śrub dolnego mocowania
zderzaka przedniego
Zamontowanie
W celu zamontowania zderzaka przedniego na-
leży wykonać czynności w kolejności odwrotnej
do podanej podczas jego wymontowania.
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
BŁOTNIKA PRZEDNIEGO
Wymontowanie
• Otworzyć pokrywę przedziału silnika. Rys. 72.9. Zespół błotnika przedniego
• Wymontować osłonę przeciwbłotną z wnęki 1 — błotnik przedni, 2 — osłona wnęki koła,
koła przedniego. 3 — wspornik, 4 — listwa ochronna
• Wymontować zderzak przedni (patrz odpo-
1
wiedni opis).
• Wymontować kierunkowskaz boczny.
• Odkręcić śruby górnego mocowania błotnika
przedniego (patrz rys. 12.10).
• Odkręcić śrubę bocznego mocowania błotni-
ka przedniego umieszczoną we wnęce kierun-
kowskazu (patrz rys. 12.10) oraz śrubę dolnego
mocowania błotnika przedniego (rys. 12.11).
• Zdjąć błotnik przedni.
Zamontowanie
W celu zamontowania błotnika przedniego nale-
ży wykonać czynności w kolejności odwrotnej
do podanej podczas jego wymontowania.
12.2.2. Drzwi boczne i szyby
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
DRZWI BOCZNYCH
Wymontowanie
• Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz-
nej samochodu.
• Wymontować pokrycie drzwi (patrz odpowiedni Rys. 72.70. Rozmieszczenie śrub mocowania błotnika
opis). przedniego
242

241. Drzwi boczne i szyby
Rys. 12.11. Usytuowanie śruby dolnego mocowania
błotnika przedniego
• Rozłączyć złącza przewodów elektrycznych
i wyciągnąć przewody elektryczne z drzwi.
• Wymontować oś obrotu ogranicznika otwar-
cia drzwi.
• Korzystając z pomocy drugiej osoby przytrzy-
mać drzwi i odkręcić śruby mocowania drzwi do
zawiasów (patrz rys. 12.13).
• Wyjąć drzwi z samochodu.
Zamontowanie
W celu zamontowania drzwi bocznych należy
Rys. 12.13. Wymontowanie drzwi
wykonać czynności w kolejności odwrotnej do 1 — ogranicznik otwarcia drzwi
podanej podczas ich wymontowania. Strzałkami wskazano śruby mocowania zawiasów
do drzwi
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
POKRYCIA DRZWI PRZEDNICH
• Za pomocą płaskiego narzędzia podważyć
Wymontowanie i zdjąć osłonę ozdobną wewnętrznej klamki drzwi
• Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz- przednich (patrz rys. 12.20).
nej samochodu. • Jeśli samochód jest wyposażony w mecha-
• Zdjąć osłonę zewnętrznego lusterka wstecz- nizm ręcznego podnoszenia szyby, zdjąć korbkę
nego. tego mechanizmu.
6
Rys. 12.12. Drzwi
A — drzwi przednie, B — drzwi tylne
1 — poszycie drzwi, 2 — szkielet drzwi, 3 — folia uszczelniająco-izolacyjna, 4 — uszczelka drzwi, 5 -
6 — ogranicznik otwarcia drzwi, 7 — listwa ochronna, 8 — prowadnica szyby
243

242. Nadwozie
Rys. 12.15. Możliwe
kierunki regulacji rygla
zamka drzwi
1 — wkręty mocowania
rygla zamka drzwi
• Jeśli samochód jest wyposażony w elektrycz-
ne sterowanie szyb, za pomocą płaskiego na-
rzędzia podważyć i odchylić (patrz rys. 12.19)
umieszczoną w podłokietniku płytkę przełączni-
ków (drzwi lewe) lub przełącznika (drzwi prawe)
oraz rozłączyć złącza przewodów elektrycznych
Rys. 12.14. Rozmieszczenie śrub mocowania zawiasu i wyjąć tę płytkę.
drzwi do nadwozia • W modelach do marca 1996 podważyć i zdjąć
pokrywę podłokietnika, a następnie wykręcić
śruby znajdujące się pod pokrywą podłokietnika
(patrz rys. 12.17).
• W modelach od kwietnia 1996 wymontować
uchwyt wewnętrzny drzwi przednich.
Rys. 12.16. Zespół pokrycia drzwi przednich
A — do marca 1996, B — od kwietnia 1996, C — wersja 4- i 5-drzwiowa, D — wersja 3-drzwiowa
1 — pokrycie tapicerskie, 2 — schowek, 3 — podłokietnik, 4 — osłona klamki wewnętrznej, 5 — uchwyt drzwi,
6 — płytka przełączników elektrycznego sterowania szyby
244

243. Drzwi boczne i szyby
Rys. 12.17. Rozmieszczenie elementów
mocowania pokrycia drzwi przednich
wcześniejszej wersji
• Wykręcić śrubę mocowania klamki wewnętrz-
nej drzwi przednich.
• Wykręcić śruby mocowania pokrycia do szkie-
letu drzwi przednich (patrz rys. 12.17 i 12.18).
• Odpiąć sprężyste zatrzaski i zdjąć pokrycie
z drzwi przednich.
Zamontowanie
W celu zamontowania pokrycia drzwi przednich
należy wykonać czynności w kolejności odwrot-
nej do podanej podczas jego wymontowania.
Rys. 12.18. Rozmieszczenie elementów mocowania
pokrycia drzwi przednich późniejszej wersji
Rys. 12.19. Wyjmowanie z drzwi przednich płytki Rys. 12.20. Wyjmowanie osłony klamki wewnętrznej
przełączników elektrycznego sterowania szyby drzwi przednich
245

244. Nadwozie
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
POKRYCIA DRZWI TYLNYCH
Wymontowanie
• Za pomocą płaskiego wkrętaka zdjąć osłonę
ozdobną klamki wewnętrznej drzwi tylnych.
• Jeśli samochód jest wyposażony w mecha-
nizm ręcznego podnoszenia szyby, zdjąć korb-
kę tego mechanizmu.
• Jeśli samochód jest wyposażony w elek-
tryczne sterowanie szyb, za pomocą płaskiego
narzędzia podważyć i odchylić umieszczoną
w podłokietniku płytkę przełącznika oraz roz-
łączyć złącza przewodów elektrycznych i wy-
jąć tę płytkę.
• Wymontować uchwyt wewnętrzny drzwi tyl-
nych.
Rys. 12.21. Zespół pokrycia drzwi tylnych
A — wersja z ręcznym sterowaniem szyb, B — wersja
z elektrycznym sterowaniem szyb
1 — pokrycie tapicerskie, 2 — osłona klamki
wewnętrznej, 3 — uchwyt drzwi, 4 — przełącznik
elektrycznego sterowania szyby
Rys. 12.23. Widok szkieletu drzwi po zdjęciu pokrycia
A — drzwi przednie, B — drzwi tylne
1 — śruby mocowania silnika elektrycznego mechanizmu
sterowania szyby, 2 — śruby mocowania wspornika
prowadnicy szyby, 3 — śruby mocowania i regulacji
położenia przegubu mechanizmu otwierania drzwi,
4 — śruba mocowania klamki wewnętrznej drzwi,
5 — śruby mocowania ramki szyby nieruchomej,
Rys. 12.22. Rozmieszczenie elementów mocowania 6 — śruby mocowania uchwytu szyby, 7 — śruby
pokrycia drzwi tylnych mocowania wzmocnienia szkieletu drzwi
246

245. Drzwi boczne i szyby
Rys. 72.24. Zespół szyb drzwi
A — wersja z ręcznym sterowaniem, B — wersja z elektrycznym sterowaniem, C — zespół drzwi przednich, D — zespół
drzwi tylnych
1 — uszczelka szyby ruchomej, 2 — szyba, 3 — mechanizm sterowany elektrycznie, 4 — mechanizm sterowany ręcznie,
5 — korbka, 6 — prowadnica szyby, 7 — szyba tylna nieruchoma, 8 — uszczelka szyby nieruchomej, 9 — zawiasy drzwi,
10 — ogranicznik otwarcia drzwi
• Wykręcić śrubę mocowania klamki wewnętrz- • W wersjach wyposażonych w elektryczne ste-
nej drzwi tylnych. rowanie szyb w przednich drzwiach ustawić
• Wykręcić śruby mocowania pokrycia drzwi szybę tak, aby były widoczne śruby mocowania
tylnych (rys. 12.22). wspornika szyby do jej prowadnicy.
• Odpiąć sprężyste zatrzaski i zdjąć pokrycie • Odkręcić śruby mocowania uchwytu szyby
z drzwi tylnych. do mechanizmu podnoszenia.
• Za pomocą taśmy samoprzylepnej przytrzy-
Zamontowanie mać szybę w opisanym poprzednio położeniu
W celu zamontowania pokrycia drzwi tylnych lub wyjąć ją po uprzednim wyjęciu uszczelki
należy wykonać czynności w kolejności odwrot- szyby w ramce drzwi.
nej do podanej podczas jego wymontowania. • W przednich drzwiach wymontować wzmoc-
nienie boczne ze szkieletu drzwi.
• W wersjach wyposażonych w elektryczne ste-
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE rowanie szyb rozłączyć złącze przewodów elek-
MECHANIZMU PODNOSZENIA SZYBY trycznych i wykręcić śruby mocowania silnika
DRZWI BOCZNYCH elektrycznego mechanizmu podnoszenia szyby
oraz wyjąć silnik elektryczny.
Wymontowanie • Wykręcić śruby mocujące mechanizm pod-
• Wymontować pokrycie drzwi (patrz odpowied- noszenia szyby.
ni opis) oraz odkleić folię uszczelniającą ze • Wyjąć mechanizm podnoszenia szyby przez
szkieletu drzwi. otwory w szkielecie drzwi.
247

246. Nadwozie
Rys. 72.25. Mechanizm otwierania drzwi
A — drzwi przednie, B — drzwi tylne, C — wersja 3-drzwiowa, D — wersje 4- i 5-drzwiowa
1 — klamka zewnętrzna, 2 — wspornik klamki zewnętrznej, 3 — cięgła zamka drzwi, 4 — wspornik cięgieł, 5 — zamek
drzwi z bębenkiem, 6 — zamek drzwi bez bębenka, 7 — siłownik centralnego blokowania drzwi, 8 — osłona klamki
wewnętrznej, 9 — klamka wewnętrzna, 10 — rygiel zamka, 11 — podkładka rygla, 12 — cięgła, 13 — zaczep sprężysty,
14 — zderzak (ogranicznik)
Zamontowanie
W celu zamontowania mechanizmu podnosze-
nia szyby drzwi bocznych należy wykonać czyn-
ności w kolejności odwrotnej do podanej pod-
czas jego wymontowania.
WYMONTOWANIE MECHANIZMU
OTWIERANIA DRZWI BOCZNYCH
Wymontowanie
• Wymontować pokrycie drzwi (patrz odpowiedni
opis).
• Odkleić częściowo folię uszczelniającą ze
szkieletu drzwi.
Klamka zewnętrzna
• Rozłączyć cięgło między zamkiem drzwi i klam-
ką zewnętrzną.
• Wykręcić nakrętkę mocowania klamki ze-
wnętrznej wewnątrz szkieletu drzwi. Rys. 12.26. Rozmieszczenie wkrętów mocowania
• Wyjąć klamkę zewnętrzną. zamka drzwi przednich
248

247. Drzwi boczne i szyby
wrotnej do podanej podczas jego wymontowa-
nia.
WYMIANA SZYBY PRZEDNIEJ I TYLNEJ
Szyby przednia i tylna są wklejane do nadwozia
i mają istotny wpływ na jego sztywność, a tym
samym i na bierne bezpieczeństwo samochodu.
Elementy te należy wymieniać w specjalistycznej
Rys. 12.27. stacji obsługi.
Rozmieszczenie
wkrętów mocowania WYMIANA SZYBY DRZWI PRZEDNICH
zamka drzwi tylnych LUB TYLNYCH
Wymontowanie
Zamek drzwi • Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz-
• Rozłączyć cięgło między zamkiem drzwi i klam- nej samochodu.
ką zewnętrzną. • Wymontować pokrycie drzwi przednich lub
• Odkręcić trzy wkręty mocowania zamka drzwi tylnych (patrz odpowiedni opis) oraz odkleić
(patrz rys. 12.26 lub 12.27) oraz (w wersjach folię uszczelniającą ze szkieletu drzwi.
z centralnym blokowaniem drzwi) śruby moco- • Ustawić szybę tak, aby były widoczne śruby
wania siłownika zamka centralnego. mocowania wspornika szyby do prowadnicy
• Odłączyć cięgła od klamki wewnętrznej oraz i odkręcić te śruby.
od przegubów zamka drzwi. • Wyjąć uszczelkę z drzwi.
• Wyjąć zamek drzwi. • W drzwiach tylnych wymontować prowadnicę
szyby, a następnie szybę nieruchomą.
Zamontowanie • Unieść nieco szybę ruchomą, następnie po-
W celu zamontowania mechanizmu otwierania chylić ją do przodu i wyjąć do góry z wnętrza
drzwi należy wykonać czynności w kolejności od- szkieletu drzwi.
Rys. 72.28. Zespół drzwi tyłu nadwozia wersji 3- i 5-drzwiowej
1 — drzwi tyłu nadwozia, 2 — zawias, 3 — sprężyna gazowa,
4 — uszczelka drzwi, 5 — zderzak gumowy (ogranicznik),
6 — wspornik oświetlenia tablicy rejestracyjnej,
7 — szyba drzwi tyłu nadwozia, 8 — uszczelka szyby,
9 — zamek drzwi tyłu nadwozia, 10 — linka otwierania
zamka drzwi tyłu nadwozia, 11 — dźwignia
otwierania drzwi tyłu nadwozia
249

248. Nadwozie
Rys. 12.31. Regulacja zamka drzwi tyłu nadwozia
1 — śruby mocowania i regulacji
Zamontowanie
Rys. 12.29. Wymontowanie i regulacja drzwi tyłu W celu zamontowania szyby drzwi przednich
nadwozia lub tylnych należy wykonać czynności w kolej-
1 — śruby mocowania zawiasów do drzwi tyłu nadwozia, ności odwrotnej do podanej podczas jej wy-
2 — śruby mocowania sprężyny gazowej drzwi tyłu montowania.
nadwozia
12.2.3. Tylna część nadwozia
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
DRZWI TYŁU NADWOZIA
Wymontowanie
• Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz-
nej samochodu.
Rys. 12.30. Rozmieszczenie śrub (1) mocowania • Wymontować pokrycie wewnętrzne drzwi tyłu
i regulacji rygla zamka drzwi tyłu nadwozia nadwozia.
Rys. 12.32. Zespół pokrywy bagażnika
wersji 4-drzwiowej
1 — pokrywa bagażnika, 2 — zawias
pokrywy bagażnika, 3 — drążki skrętne
wspomagania otwierania pokrywy
bagażnika, 4 — zamek pokrywy
bagażnika, 5 — zderzak gumowy
(ogranicznik), 6 — wspornik oświetlenia
tablicy rejestracyjnej, 7 — linka otwierania
zamka pokrywy bagażnika, 8 — dźwignia
otwierania zamka pokrywy bagażnika,
9 — cięgło
250

249. Tylna część nadwozia
• Korzystając z pomocy drugiej osoby przytrzy-
mać otwartą pokrywę bagażnika i odkręcić dwie
śruby dolnego mocowania obu zawiasów.
• Zdjąć pokrywę bagażnika.
Zamontowanie
W celu zamontowania pokrywy bagażnika nale-
ży wykonać czynności w kolejności odwrotnej
do podanej podczas jej wymontowania, zwraca-
jąc uwagę, aby szerokość szczelin między po-
krywą bagażnika i krawędziami błotników tyl-
nych na całym obwodzie była w przybliżeniu
równa. Po założeniu pokrywy bagażnika należy
B wyregulować położenie jej zamka (rys. 12.33A)
i zawiasów (rys. 12.34).
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
ZDERZAKA TYLNEGO
Wymontowanie
Rys. 12.33. Rozmieszczenie śrub mocowania • Wykręcić śruby mocowania"zderzaka tylnego
i regulacji zamków we wnękach obu kół tylnych.
A — śruby mocowania zamka pokrywy bagażnika
i regulacji jej ustawienia względem krawędzi nadwozia, • Wykręcić dolne śruby mocowania zderzaka
B — śruby regulacji zamka drzwi tyłu nadwozia oraz linki tylnego (rys. 12.35).
otwierania zamka
1 — śruby mocowania i regulacji, 2 — śruba regulacji
linki otwierania zamka (bez luzu)
• Rozłączyć złącza przewodów elektrycznych
doprowadzonych do wnętrza drzwi tyłu nadwo-
zia i wyjąć te przewody elektryczne z wnętrza
drzwi. Rys. 12.34.
• Korzystając z pomocy drugiej osoby podtrzy- Wymontowanie
i regulacja położenia
mać drzwi tyłu nadwozia i wykręcić śruby (2, rys. pokrywy bagażnika
12.29) mocowania sprężyny gazowej do drzwi 1 — śruby mocowania
tyłu nadwozia. i regulacji zawiasu
• Odkręcić śruby (1) mocowania zawiasów do do pokrywy
drzwi tyłu nadwozia.
• Zdjąć drzwi tyłu nadwozia.
Zamontowanie
W celu zamontowania drzwi tyłu nadwozia nale-
ży wykonać czynności w kolejności odwrotnej
do podanej podczas ich wymontowania, zwra-
cając uwagę, aby szerokość szczelin między
drzwiami tyłu nadwozia i krawędziami błotników
tylnych na całym obwodzie była w przybliżeniu
równa. Po założeniu drzwi tyłu nadwozia należy
wyregulować położenie rygla (rys. 12.30) i zam-
ka (rys. 12.31 oraz 12.33B) tych drzwi.
WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE
POKRYWY BAGAŻNIKA
Wymontowanie
• Odkręcić dwie śruby górnego mocowania Rys. 12.35. Rozmieszczenie dolnych śrub mocowania
obu zawiasów pokrywy bagażnika. zderzaka tylnego
251

250. Nadwozie
• Wymontować górne elementy mocowania
zderzaka tylnego (rys. 12.36).
• Wysunąć tylny zderzak do tyłu samochodu,
zwracając uwagę, aby nie porysować powłoki
lakierowej błotników tylnych.
Zamontowanie
W celu zamontowania zderzaka tylnego należy
Rys. 12.36. Rozmieszczenie górnych elementów wykonać czynności w kolejności odwrotnej do
mocowania zderzaka tylnego podanej podczas jego wymontowania.

251. 13 DANE OGÓLNE
KOŁA 1 OGUMIENIE Według normy ECE 93/116
Ciśn enie W Poza
Wersja Mieszane
w ogu mieniu mieście miastem
Rodzaj Rodzaj
Ogumienie (M =a)
silnika obręczy
1,4 ze skrzynką mechaniczną 9,1 5,7 6,9
Przód Tył 1,6 ze skrzynką mechaniczną 9,3 6,1 7,3
1,6 ze skrzynką automatyczną 11,0 6,2 8,2
1,4 5 J 13 stalowe 175/70 R13 (82S) 0,22 0,21 2,0 D ze skrzynką mecha-
5,5 J 14 ze sto- niczną 7,8 5,1 6,1
pu lekkiego* 175/65 R14 (82H)*
1,6 5,5 J 14 stalowe 175/65 R14 (82H) 0,23 0,21
5,5 J 14 ze sto- Prędkość maksymalna
pu lekkiego* 185/65 R14 (86H)*
Wersje z silnikiem benzynowym 1,4: 172 km/h.
2,0 D 5,5 J 14 stalowe 185/65 R14 (86H) 0,22 0,20 Wersje z silnikiem benzynowym 1,6 oraz skrzyn-
5,5 J 14 ze sto-
pu lekkiego* ką mechaniczną: 180 km/h.
Wersje z silnikiem benzynowym 1,6 oraz skrzyn-
Wyposażenie dodatkowe. ką automatyczną: 168 km/h.
Wersje z silnikiem wysokoprężnym 2,0:156 km/h.
Emisja CO 2
Wersje z silnikiem benzynowym 1,4: 176 g/km.
Wersje z silnikiem benzynowym 1,6 oraz skrzyn-
ką mechaniczną: 183 g/km.
Wersje z silnikiem benzynowym 1,6 oraz skrzyn-
OSIĄGI ką automatyczną: 202 g/km.
Zużycie paliwa (dm3/100 km) Wersje z silnikiem wysokoprężnym 2,0:165 g/km.
Według normy ECE 80/1268
Czas przyspieszania od 0 do 100 km/h
Przy Przy W cyklu
90 km/h 120 km/h miejskim Wersje z silnikiem benzynowym 1,4: 12,6 s.
Wersje z silnikiem benzynowym 1,6 oraz skrzyn-
1,4 ze skrzynką mechaniczną 5,2 6,6 8,0 ką mechaniczną: 11 s.
1,6 ze skrzynką mechaniczną 5,5 7,2 8,6
1,6 ze skrzynką automatyczną 5,7 7,4 9,5 Wersje z silnikiem benzynowym 1,6 oraz skrzyn-
2,0 D ze skrzynką mecha- ką automatyczną: 12,9 s.
niczną 4,7 6,2 6,9 Wersje z silnikiem wysokoprężnym 2,0: 16,8 s.
253

252. Skorowidz rzeczowy — zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku paliwa 107, 110
— zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego 108
Akumulator 209 Filtr oleju 51, 103
—, obsługa 45 , wymiana 42, 51, 103
Alternator 209, 213 — paliwa silnika benzynowego 53
—, regulacja naciągu paska 210 wysokoprężnego 105
Amortyzator przedni 185 , odwadnianie 43
— tylny 191 — powietrza 54, 105
Aparat zapłonowy 55 , wymiana wkładu 42
— przeciwpyłkowy 212
B , wymiana 225
Bagażnik 33
Belka osi tylnej 191, 193
Bezpieczniki 211 Głowica 47, 99
—, wymiana 45 —, naprawa 82, 143
Błotnik przedni 242 —, rozkładanie 81, 142
Brzęczyki ostrzegawcze 15 —, składanie 84, 145
—, wymontowanie i zamontowanie 81, 140
Cewka zapłonowa 55 H
Chłodnica cieczy chłodzącej 52 Hamulec awaryjny 196
Ciecz chłodząca 53, 105 , regulacja
, sprawdzanie poziomu 42 — przedni 195
, uzupełnianie 42 , wymiana wkładek ciernych 197
Ciśnienie oleju 51, 94, 103, 156 , wymiana tarczy 198
— otwarcia wtryskiwacza 106 , wymontowanie i zamontowanie zacisku 198
— powietrza w ogumieniu 253 — roboczy 195
Czas przyspieszania samochodu 253 , układ uruchamiania 196, 202
Czujnik obecności kluczyka w wyłączniku zapłonu 107 , odpowietrzanie układu 204
wody w paliwie 105 — tylny bębnowy 195
— położenia dźwigni wyboru biegów skrzynki automatycznej 59 , wymiana cylinderka i szczęk 199
— położenia dźwigni zmiany biegów skrzynki mechanicznej — tylny tarczowy 196
59, 112 , wymiana wkładek ciernych 200
pedału przyspieszenia 110 , wymiana tarczy 201
trzpienia regulacji dawki paliwa 110 , wymontowanie i zamontowanie zacisku 201
wałka pompy wtryskowej 110 Holowanie samochodu 10
— — wału rozrządu zaworów wylotowych i prędkości
obrotowej silnika 58 I
przepustnicy 58 Identyfikacja samochodu 8, 10
— prędkości obrotowej i położenia wału korbowego 111 — silnika 8
silnika 107 — skrzynki przekładniowej 9
— — pojazdu 59, 108, 111 Instalacja elektryczna, schematy 232
— temperatury cieczy chłodzącej 58, 104, 107, 110
paliwa 111 K
— wzniosu iglicy wtryskiwacza 111 Kadłub silnika 48, 101
Czujniki prędkości kół 197 Katalizatory spalin 59
, sprawdzenie i wymiana 205 Kąt wyprzedzenia zapłonu 55
Czynnik chłodniczy klimatyzacji 212, 225 , sprawdzanie i regulacja 62
Kąty ustawienia kół przednich 185, 189
Kierownica 40
Dach otwierany elektrycznie 35 Klimatyzacja wnętrza 32, 212
Dane identyfikacyjne samochodu 8 Kolumna zawieszenia przedniego 186, 187
Dmuchawa, wymontowanie i zamontowanie 223 Kolumna resorująca zawieszenia tylnego 191, 192
Drzwi boczne 242 Koła samochodu 253
— tyłu nadwozia 250 , ustawienie 185, 189
Dźwignia przełącznika oświetlenia zewnętrznego 22 , wymiana 40
— przełącznika wycieraczek i spryskiwaczy 29 Kondensator układu zapłonowego 55
— wyboru biegów skrzynki automatycznej 20 Korektor siły hamowania 196
— zmiany biegów skrzynki mechanicznej 19 — ustawienia reflektorów 23
Eksploatacja samochodu 10 Lampki kontrolne 11
Elektrody świec, odstęp 56 Lusterka 36
Elektrozawór przepustnicy 112 —, ogrzewanie 36
— recyrkulacji spalin i pochłaniacza par paliwa 57, 112 Luz roboczy zaworów 48
— zatrzymania silnika wysokoprężnego 1Ub

253. Skorowidz rzeczowy
tylnych 246
Łańcuchy napędu rozrządu silnika benzynowego 51, 75 Pokrywa bagażnika 251
Łożyska piast kół przednich 185, 189 — przedziału silnika 240
tylnych 191, 194 — wlewu paliwa 34
Pompa cieczy chłodzącej 52, 96, 104, 158
M — hamulcowa 196, 202
Masy samochodu 239 — Oleju 51, 93, 103, 155
Modele samochodu, opis 7 — podciśnienia 196
Moduł wzmocnienia zapłonu 55 — wspomagania układu kierowniczego 179
Momenty dokręcania połączeń gwintowych 60, 113, 161, , wymontowanie i zamontowanie 183
170, 179, 185, 191, 197, 213 — wtryskowa 105, 117
Półosie napędowe, charakterystyka techniczna 176
N , wymontowanie i zamontowanie 177
Nadwozie 239 Prędkość obrotowa biegu jałowego 59, 106
- , wymiary 239 , sprawdzanie i regulacja 63
Nagrzewnica, wymontowanie i zamontowanie 224 Prędkościomierz 15
Numer identyfikacyjny pojazdu 8 Prędkość maksymalna 253
— silnika 8 Przedział silnika 15, 17
Przekaźnik 212
Przekładnia kierownicza 179
Obręcze kół, wymiary 253 , regulacja popychacza zębatki 182
Obrotomierz 15 , wymontowanie i zamontowanie 180
Obsługa bieżąca 41 Przełącznik oświetlenia zewnętrznego 22
Obudowa przepustnicy 54 Przełożenia biegów 164
Obwód hydrauliczny wspomagania układu kierowniczego, Przepływomierz powietrza 58
napełnianie i odpowietrzanie 184
Ograniczniki ciśnienia 196
Ogrzewanie szyby tylnej 32 Rama szczątkowa, wymontowanie i zamontowanie 188
— wnętrza 31 Reflektory, regulacja ustawienia świateł 217
Ogumienie 253 — wymiana 217
—, ciśnienie powietrza 253 —, wymiana żarówek 24
—, obsługa 46 Regulator ciśnienia paliwa 54
Olej do sprężarki klimatyzacji 213 — prędkości biegu jałowego 54
— przekładniowy skrzynki automatycznej 169 — powrotnego przepływu paliwa 105
, sprawdzanie poziomu 44 Rezystancja kalibracji pompy wtryskowej 110
mechanicznej 165 Rozrusznik 210, 215
, sprawdzanie poziomu 43
— silnikowy 51, 103
, sprawdzanie poziomu 41 Schowek podręczny 39
, wymiana 51 Siedzenia przednie 37
— w obwodzie wspomagania układu kierowniczego 179 , ogrzewanie 38
, sprawdzanie poziomu 44 Siedzenie tylne 39
Oświetlenie bagażnika 24 Silnik, dane techniczne 47, 99
— wnętrza 24 —, momenty dokręcania połączeń 60, 113
— zewnętrzne 22 —, parametry kontrolne biegu jałowego 59
, wymiana żarówek 24 —, rozkładanie 86, 148
—, sprawdzanie części i składanie 87, 149
—, uruchamianie 18
Paliwo 53, 105 Siłownik regulacji wydatku paliwa 110
Parownik, wymontowanie i zamontowanie 227 Skrzynka przekładniowa automatyczna, charakterystyka tech-
Pasek napędu alternatora 210 niczna 169
pompy cieczy chłodzącej 52, 94, 104 , regulacja 171
wspomagania układu kierowniczego 94 , wymontowanie i zamontowanie 172
sprężarki klimatyzacji 213, 226 , przełożenia 169
— zębaty napędu pompy wtryskowej 106, 113 mechaniczna, charakterystyka techniczna 164
rozrządu silnika wysokoprężnego 103, 138 , wymontowanie i zamontowanie 165
Pasy bezpieczeństwa 37, 231 , przełożenia 164
Piasta koła przedniego 185 , sprawdzanie poziomu oleju
, wymiana łożyska 189 Sonda lambda 58
tylnego 191 Sprężarka klimatyzacji 212
, wymiana łożyska 194 , wymontowanie i zamontowanie 226
Płyn do spryskiwacza szyby 45 Sprężyny zawieszenia przedniego 185
Płyn hamulcowy 196 tylnego 191
, sprawdzanie poziomu 45 Spryskiwacz reflektorów 29
Pochłaniacz par paliwa 54 — szyby przedniej 29
Podnoszenie samochodu 10 tylnej 29
Poduszki powietrzne 39, 228 Sprzęgło, charakterystyka techniczna 160
Pokrycie drzwi przednich 243 —, obsługa i naprawa 43, 161
255

254. Stabilizator 185, 189 , wymontowanie i zamontowanie 202
Stycznik położenia pedału przyspieszenia 111 Ustawienie kół przednich 185, 189
Sygnał dźwiękowy 24 tylnych
Szyby drzwi bocznych, sterowanie elektryczne 34 Uszczelek głowicy 47, 100
, wymiana 249
— — —, wymontowanie i zamontowanie mechanizmu W
podnoszenia 247 Wał kierownicy, wymontowanie i zamontowanie 181
Wentylator chłodnicy 52, 104
Wskaźnik poziomu paliwa 15
Świece zapłonowe 56 Wtryskiwacze paliwa silnika benzynowego 54
, odstęp elektrod 56 wysokoprężnego 106
— żarowe 107, 111 Wycieraczka szyby przedniej 29, 218
tylnej 29, 218
Wyłącznik zapłonu 16
Tablica rozdzielcza 14 Wymiana koła 40
, wymontowanie i zamontowanie 219 Wymiary samochodu 239
Tabliczka znamionowa 8 Wyposażenie elektryczne 209
Termostat cieczy chłodzącej 52, 104
U Zaczepy do holowania 10
Układ chłodzenia 52, 104, 157 Zagłówki 38
, opróżnianie, napełnianie i odpowietrzanie 96, 159 Zamek centralny 33
— hamulcowy 195 Zawieszenie przednie 185
— kierowniczy 179 , naprawa 186
ze wspomaganiem, napełnianie i odpowietrzanie 184 — tylne 191
, sprawdzanie poziomu oleju 44 , naprawa 192
— ogrzewania i przewietrzania wnętrza 21, 30 Zawory silnika, luz roboczy 48, 100
— przeciwblokujący ABS 21, 196, 204 , sprawdzanie i regulacja luzu 60, 113
, sprawdzanie 206 Zawór przepustnicy 112
— rozrządu 50, 75, 102, 138 — recyrkulacji spalin 55, 112
— smarowania 51, 93, 103, 155 Zbieżność kół przednich 185
— sterowania silnika benzynowego 56, 64 , regulacja 189
wysokoprężnego 106, 108, 120, 127 tylnych 191
, rozmieszczenie elementów 65 Zbiornik paliwa 53, 105
, schemat elektryczny 67 Zderzak przedni 241
, diagnostyka 67 — tylny 251
— tłokowo-korbowy 49, 101 Zegar cyfrowy 40
— wylotowy 97, 159 Zespół napędowy, wymontowanie i zamontowanie 85, 14C
— zapłonowy 55 — ogrzewania, wymontowanie i zamontowanie 223
— zasilania wtryskowy benzyny 53 Zestaw wskaźników 11, 215
wtryskowy oleju napędowego 105 Zmiana biegów 19
Urządzenie sterujące silnika benzynowego 56 Zużycie paliwa 253
, identyfikacja styków złącza 56
wysokoprężnego 106, 108
, identyfikacja styków złącza 106, 109 Żarówki 210
układu ABS 197 —, wymiana 24
— wspomagające hamulców 196