Download to read offline
Monako Leire
- 1. MoNaKo (Monte Carlo) Izen abizenak: Leire Rodriguez Diez. Ikasgaia: Txanela. Tutorea: Mari Sol Atxurra Ikasturtea: 2011-2012.
- 2. AURKIBIDEA 1/ Portada 2/ Kokapena 3/Altitudea, muga geografikoak eta hiriburua 4/ Paisaia 5/ klima eta klimograma 6/ Ekonomia 7/ Nekazaritza edo arrantza 8/ Garraioak 9/ Turismoa 10/ Populazioa Dentsitatea 11/ Kultura: -Hizkuntza -Erlijioak - Kirolak
- 3. KOKAPENA Monako, Europamendebaldeko hiri estatua da. Italiatik kilometro gutxira eta Frantziarekin mugan dago.
- 4. ALTITUDEA: 43º44’1 7º24’E. Muga geografikoak: Mediterranear Itsasoa Hegoaldean. Frantziako Itsas Alpeak departamentua Ipar, Ekialde eta Mendebaldean. Monakoren Hiriburua: Monte Carlo
- 5.
- 6. KLIMA Monako-koklima Mediterrranearra da. Hau da, Udak beroak eta lehorrak izaten ditu. Neguak aldiz, leunak eta euritsuak. (Hegoaldeko klima da). MONAKO-ko KLIMA-DATUAK 2009.Urtea Prezipitazioak (mm) Tenperatura ºC MONAKO-ko KLIMA-DATUAK Urt 5,13 13 2009.Urtea Ots 3,21 13 12 30 Mar 2,32 15 10 25 Api 5,37 17 8 20 Euria (mm) Tenp ºC Mai 2,68 20 6 15 Eka 2,71 24 4 10 Uzt 0,97 27 2 5 Abu 1,22 28 0 0 Ira 6,38 25 Prezipitazioak (mm) Urr 9,69 21 Tenperatura ºC Hilak Aza 7,77 16 Abe 5,37 14
- 7. EKONOMIA Monakoko ekonomia Frantziakoekonomiari loturik dago zeharo, eta Frantziako datu orokorretan jasotzen da Monakoko ekonomiaren zenbait adierazleren berri (barne produktu gordina adibidez). Garrantzi handiko turismo gunea eta oso lurralde aberatsa da. Turismoa erakartzeko baliabide nagusiak kasinoa eta klima dira. Dena dela, turismoaren inguruan antolaturiko zerbitzuen jardueraz gainera, bereziki azpimarratzekoa da bankuen eta finantzen alorra; Monakoko abantaila fiskalak direla-eta, nazioarteko hainbat bankuk Monakon finkatu dituzte beren egoitzak (zuzeneko zergak oso arinak dira eta banku sekretua gordetzen da). Badira, orobat, zenbait industria arin: botikagintza, elektronikako gaiak, papergintza. Estatuak du hainbat salgairen gaineko monopolioa, adibidez, tabakoa, telefono sarea, posta, eta hotel, banku eta industriatik jasotzen du urteko irabazien %55 inguru. Azken urteotan Monakoko gobernuak neurri bereziak hartu ditu nazioartean bere itxura hobetzearren, adibidez legez kanpoko jardueretan irabazitako dirua zuritzen dutenen kontrako zigorrak ezarriz eta finantza erakundeei era horretako jardueren kontra borrokatzeko laguntza eskatuz.
- 8. NEKAZARITZA Monakon ez dagonekazaritza garrantzitsurik, lur eremu oso txikia delako eta eremu gehiena etxez osatua delako. GARRAIOAK Monakon erabiltzen diren garraioak dira: trenbideak, errepideak, portuak, heliportuak, aireportuak. Baina aireportuak, Monako dituen lur eremuetatik kanpo daude. (Lurralde oso txikia delako)
- 9. TURISMOA Turismoa (kasinoak, hondartzak,museoak, kirol- portuak, etab.). Garrantzi handiko turismo gunea eta oso lurralde aberatsa da. Turismoa erakartzeko baliabide nagusiak kasinoa eta klima dira. Dena dela, turismoaren inguruan antolaturiko zerbitzuen jardueraz jende asko joaten da. POPULAZIOA Populazioa: 32.000 (1995). Dentsitatea: 16.620 biz./km2. Monakoko biztanle gehienak frantsesak (%47) dira, eta oso gutxi dira Monakoko bertakoak (%16); atzerritik joandako gehienak aberatsak dira, eta zergak ordaindu beharrik ez izateko eskuratzen dute Monakoko hiritartasuna. Bizi maila oso altua da eta bizi itxaropena 78 urtekoa, batez beste.
- 10. KULTURA HIZKUNTZAK: Monakoko hizkuntza nagusia.Frantseza. Frantsesa hizkuntza ofizial bakarra da printzerrian, baina jatorrizko mintzaira bi kontuan hartzekoak dira: Alde batetik, monakoera dugu, Liguriako (Italia) berezko hizkuntzekin lotutakoa. Bestetik, okzietanieraren aldaera den provençera dugu, monakoerarekin ere senidetuta dagoena. Ingelesa eta Italiera ere erabiltzen dira. KIROLAK: As Monako hiriko futbol talde nagusia da, Frantziako ligan jokatzen duena. Bestela, 1 Formulan prestigio handikoa da Monakoko sari Nagusia.
- 11. ERLIJIOAK Monakon ofiziala erlijioaerromatar katolizismoa da, baina beste erlijio askatasuna da Konstituzioa bermatzen. Badira bost parrokia-eliza katolikoa eta Monaco Katedrala (San Nikolas izeneko katedrala), eta horrek Monakoko artzapezpiku egoitza da. Elizbarrutiko ditu, XIX mendearen geroztik existitu zen archbishopric egoera altxatutako 1981ean de Monaco Archdiocese da. Gaur egun, Archdiocese du 13 elizbarrutiko apaizak eta erlijio 7. Aldi berean, ere badu, 15 moja 6 parrokietan Monakon bizi.