ITALIA
EGILEA: Aner Benito
MAILA: L.H 6.B
IRAKASLEA: Marisol Atzurra
2.
ARTE ETA KULTURA
Italian dago Mendebaldeko kulturaren oinarria, Erromak zabaldu baitzuen
kultura horren abiapuntu den Greziako zibilizazioa. Italiako artean aldi
nagusi hauek bereizi ohi dira: erromatarren antzinateko zibilizazioak
greziarren eta etruskoen lanetan oinarri hartuta ondu zuen estiloa, K.a. VIII
mendetik K.o IV mendera, erromanikoa, X. mendearen bukaeran hasi eta
XIII. mendea bitartean (Pisako katedrala, bataiategia eta dorrea),
Errenazimentua, antzinateko Grezia eta Erroma eredutzat hartuta Erdi
Aroaren bukaeratik XVI. mendearen bukaeraraino bitarteko higikundea
(Leonardo da Vinci, Michelangelo, Dante, etab), eta barrokoa, XVI. mendean
Italian sortu eta XVIII. mendea arte garrantzi handia izan zuena Europa
osoan.
3.
KOKAPENA
Italia (italieraz: Italia edo Repubblica Italiana) Europa hegoaldeko estatua
da.
Hiriburua eta hiri nagusia Erroma du.
Italiar penintsulan, Po ibaiko haranean eta Mediterraneoko Sizilia nahiz
Sardinia irletan zabaltzen da herrialdea. Frantzia, Suitza, Austria eta
Esloveniarekin ditu mugak iparraldean.
San Marino eta Vatikano Hiria Italian
barneko estatu independenteak dira.
Latitude eta altitudea: 41° 53´N eta
12° 29´E.
4.
MAPA FISIKOA
PO IBAIA
KOKAPENA: Italia
LUZERA: 652 km
ARROA: 71.000 km²
EMARIA: 1.540 m³/s
5.
MAPA FISIKO
(MENDIA)
MONT BLANC
GARAIERA: 4.808 m
KOORDENATUAK: 45º 50´/01´ N
06º 51´ 54´ E
6.
ITALIAKO KLIMA:
Italiako klima mediterraneoa da, han 12ºC eta
18ºC egoten da. Udan beroa egiten du
eta neguan euria egiten du baina ez du
molestatzen
7.
ITALIAKO EKONOMIA:
Italiakoekonomia bere testuingururako
aski aberatsa da, EuroparOr Batasuneko
kide berrien artean BPG per capita altuena
baitu. Inflazio tasa nahiko altua izan da
azken urteotan eta hazkunde ekonomikoak
goranzko joera duela dirudi.
kontseilua dira, parlamentuak hautatua.
8.
POPULAZIOA
Populazioa: 57.386.000(1995).
Ondokoak miloi batetik gorako biztanleria duten
probintziak dira (2005eko datuak):
Milano - 3.869.037
Erroma - 3.831.959
Napoli - 3.092.859
Torino - 2.242.775
Bari - 1.595.359
Palermo - 1.239.808
Brescia - 1.182.337
Salerno - 1.090.934
Catania - 1.075.657
Bergamo - 1.033.848
9.
KULTURA
(HIZKUNTZAK)
Aitzinean: erromantze hizkuntzak,
neolatindarrak ere deituak, latin arruntetik
(herritarrek mintzatutako latina) datozen
hizkuntzak dira. Hizkuntza italikoen
azpitalde bat dira, azken hau indoeuropar
hizkuntzen azpitaldea izanik
Gaur egun: hizkuntzak: italiera (ofiziala),
sardiniera, alemana, frantsesa, albaniera,
okzitaniera.
11.
KULTURA
(ERLIJIOAK)
Erlijioak: % 83,2 katoliko, % 13,6
sinesgabe, % 2,6 ateo, % 0,6 beste.
12.
KULTURA
(MONETAK)
Lira italiarra (1$=1.617 lira)
Euroa
Lengo lira Oraingo euroa
13.
KULTURA
(KIROLAK: FUTBOLA)
Italiako futbol (calcio) talde guztien artean,
hauexek dira hango txapelketaren
Lehenengo Mailan (Serie A) inoiz parte
hartu dutenak, eskualdeka sailkatuta.
Lombardia da talde gehien eduki duen
erregioa (11), eta honen ondoren
azpimarratuko ditugu: Emilia-Romagna (7),
Toskana (7), Piemonte (6) eta Veneto (6).