MODERNE IV
Het Exotische het Abstracte en het Absurde,...
Exotisme, Kubisme, Futirisme
Post-impressionisme
Stromingen/Historische Achtergrond
1850

1910

1920

1930

1940

WO II
R

WO I
R

FR-DU oorlog
FR-DU oorlog

1945

Stromingen/Historische Achtergrond
1850

1910

1920

1930

Surrealisme
R

Realisme
Realisme
Impressionisme
Impressionisme

Futurisme
R

Post-Impres.
Post-Impres.

Romantiek
R

R

Symbolisme

1940

R

KUBISME

R

Da-da

Expressionisme
R

1945
1870

1914

Belle Epoche

IMPRESSIONISME

1939

WO
1

1945

WO
II

Interbellum

KUBISME

1880

1860

1918

1920

1906

DADAÏSME

JUGENTSTIL
1890

1910

1916

1920

FUTURISME
1904

1920

EXPRESSIONISME
1940

1905

BAUHAUS
1919

CONSTRUCTIVISME

REALISME
1860

1933

1919
1900

1934

STIJL
1917

1931

SUPREMATISME
1915

1930

SURREALISME
1924

1940
1870

1914

Belle Epoche

IMPRESSIONISME

1939

WO
1

1945

WO
II

Interbellum

KUBISME

1880

1860

1918

1920

1906

DADAÏSME

JUGENTSTIL
1890

1910

1916

1920

FUTURISME
1904

1920

EXPRESSIONISME
1940

1905

BAUHAUS
1919

CONSTRUCTIVISME

REALISME
1860

1933

1919
1900

1934

STIJL
1917

1931

SUPREMATISME
1915

1930

SURREALISME
1924

1940
Expressionisme
Matisse

Kokoschk
a

Schiehle

Kandiski

Kirchne
Exotisme, Primitivisme en Volkskunst
De Deconstructie van het Beeld
Achtergrond:
Vanuit een groot interesse voor Exotische
kunst ( o.a. uit oceanië ) gaat verschillende
avantgarde kunstenaars vorm stileren en
abstraheren

Constantin Brancusi
Pablo Picasso
Bela Bartok
Exotisme, Primitivisme en Volkskunst
Constantin Brancusi
Exotisme, Primitivisme en Abstractie
De Deconstructie van het Beeld
EXOTISME &
ABSTRACTIE

•De overzeese gebieden

expo’s en voorwerpen uit de Koloniën worden met
groot interesse onvangen door de avantgarde
schilders

•Primitivisme/exotisme

Vooral de stilering en de abstrahering van met name
objecten uit Oceanië spreken modernisten zeer
aan
“De fotografie heeft zich zo ontwikkeld dat zij
in staat is om de schilderkunst te bevrijden
van het literaire, het anekdotische en zelfs van
het onderwerp.. .Waarom zouden de schilders
niet profiteren van hun pas verworven vrijheid
en andere dingen gaan doen?” ( Picasso)
Pablo Picasso
Revolutie uit de achterbuurt
Le Bateau-Lavoir
Revolutie uit de achterbuurt
Le Bateau-Lavoir
De kunst-fabriek “le Bateau
Lavoir”
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Pablo Picasso (schilder)
Juan Gris (schilder)
Max Jacob (dichter/schrijver)
Amedeo Modigliani (schilder)
Kees van Dongen (schilder)
Guillaume Apollinaire(schrijver)
Georges Braque (schilder)
Henri Matisse (schilder)
Jean Cocteau (theater/film-maker)
Gertrude Stein (kunstverzamelaar)
Pablo Picasso
Van primitivisme naar het Abstractie
Pablo Picasso
PICASSO als expressionist

Blauwe Periode
PICASSO als expressionist

Roze Periode
...Schilderen is oorlog voeren !
Pablo Picasso
Ook Picasso krijgt een steeds
groter worden interesse in de
gestileerde werkelijkheid van
de exotische kunst
Uitvinding van de
vorm
Tussen 1905 en 1912 begint
Picasso met het opnieuw definieren
van de werkelijkheid
Inhoud en betekenis en kleur
moeten plaats maken voor vorm en
structuur
...”er bestaat geen abstracte kunst; men moet altijd met iets
beginnen. Daarna kan men alle sporen van de werkelijkheid
uitwissen. Dat is geen enkel probleem, want het idee van het
onderwerp heeft al een onuitwisbare stempel achtergelaten..”
Naturalisme als hoogste doel

De Analyse van het Beeld
Stilleven
Had zich in de vorige eeuwen
al uitvoerig bezig gehouden
met het weergeven van de
werkelijkheid
Deze weergave betrof het zo
naturalistisch mogelijk
schilderen van de
werkelijkheid. Vorm kleur en
ruimtelijke ordening die
noodzakelijk waren om een
naturalistische indruk te
geven van het onderwerp
waren het voornaamste doel
van menig schilder

Stilleven 17e eeuw
Cezanne’s Revolutie
Paul Cezanne
De schilder Cezanne hadden
zich eind 19e eeuw al
uitvoerig bezig gehouden
met het vereenvoudigen van
de werkelijkheid
Deze vereenvoudiging betrof
het reduceren van vorm tot
geometrische basiselementen
en tevens een reductie van
het kleurenpalet tot het
minimaal noodzakelijke om
nog een naturalistische indruk
te geven van het onderwerp.
Deze drang om het schilderij
te zien als plat vlak werd het
begin van de abstrahering die
het Kubisme zou gaan
inluiden

De Analyse van het Beeld
Voorbeelden van de “platte”
ruimteopvatting van Cezanne
Cezanne vormt een grote
inspiratiebron voor Picasso
Hiernaast een Stilleven van
Picasso geschilderd door een
jonge Picasso

Stilleven met Appels Picasso
Picasso’s Revolutie

De Deconstructie van het Beeld
Pablo Picasso
Stelt zich de vraag of schilderen een
weergave van de werkelijkheid
moet zijn of juist een nieuwe
werkelijkheid moet laten onstaan ,
en :
gaat meerdere aanzichten van
dezelfde vorm in dezelfde
perspectivische ruimte plaatsen
Hiermee gooit hij beeldende
verworvenheden van de
renaissance overboord en begint
met een nieuwe definitie van de
werkelijkheid.
De Aanloop naar de Moderne
Schilderkunst
Les Demoiselles d’
Avignon
Kenmerken
In 1907 schilderert Picasso Les Demoiselles en zet
met dit schilderij de moderne schilderkunst van zijn
tijd op z’n kop.
Het schilderij breekt met alle vormen van
schildertradities die tot dan toen waren ontwikkeld.

• Picasso ontdoet het schilderij van enige coherente
ruimtesuggeste

• Gebruikt verschillende stijlen van schilderen door
elkaar plastische zowel als platte vormen

• Laat gedeeltes onaf geschilderd
• en gebruikt schaamteloos compositieschema’s van
zowel oude meesters als mede bevriende kunstnaars
door elkaar in een nieuwe samenstelling in zijn
schilderij.
“Citaat” en “Kritiek”
Inhoud
Les Demoiselles van Picasso is een
cynische kritiek op La Bonheur de Vivre
(Levensvreugde) van Matisse ( deze had
zijn doek geinspireerd op Cezanne)

de Baadsters-Paul Cezanne

Bonheur de VivreMatisse
De kritische Demoiselles d’ Agivnon

Bonheur de vivre (levensvreugte)- Henri Matisse
Le Demoiselles wordt gezien als een cynisch antwoord op het schilderij “levensvreugde” van
Matisse; Bij Picasso zijn de vrouwen in het schilderij misvormd en heeft het schilderij een
koude harde uitstraling door de vlakke vormen en de uitdrukkingsloze gezichten
Met demoiselles vervangt Picasso de dames van de “Joie”-Idylle door kille hoekige platte
prostituées (demoiselles) in een bordeel; in een cynisch vrouwbeeld dat nogveel van zijn
schilderijen zal vullen.
commentaar Matisse: “Dit het einde van de schilderkunst !!!”
Voorstudie voor Demoiselles- Picasso
Picasso druk in zijn compositie de figuren
in elkaar en verandert de openheid van
de compositie van Matisse te in de
broeierige ruimte van het bordeel

In een latere studie zie je hoe hij
begonnen is met het vereenvoudigen
van de figuren in hoekige vormen
Voorstudie voor Demoiselles- Picasso
Picasso verandert zijn compositie
behoorlijk. Zo zij er in het begin twee
mannen ziht bbar die het bordeel bezoek.
een student medicijnen en een zeeman

In een latere studie zie je dat de twee
mannen zijn verwijderd uit de compositie
om het effect van de starende vrouwen
directer naar de toeschouwer te leiden
Voorstudie voor Demoiselles- Picasso
In de voorstudies zijn ook voorzichtige
compositie-referenties naar de oude meesters
(Vermeer) die in veel van zijn huiselijke
taferelen ook een weggetrokken
voorhang/gordijn gebruikt om het beeld in te
leiden

Allegorie op de schilderkunst - Vermeer
Inspiraties voor Demoiselles- Picasso

De doordringende uitdrukking en het naakte
van de Demoiselles vertoont grote
overeenkomsten met de “Odaliske” van
Manet ( een schilderij dat in de 19e eeuw als
zeer aanstootgevend werd gezien, en dat
Picasso goed kende)
Les Demoiselles d’ Avignon
De Deconstructie van het Beeld
Les Demoiselles d’ Avignon
De Deconstructie van het Beeld
•

Schilderij lijkt onvoltooid

verschillende vlakken lijken niet volledig “af”geschilderd

•

geen coherente eenheid van stijl

•

geen coherente opvatting van
ruimte

Er wordt door elkaar heen plat en plastisch
gewerkt er wordt gestileerd en daarnaast
ook gewerkt met afrikaanse maskers met
de suggstie van ruimtelijkheid

voor en achter loopt in elkaar over en figuren
lijken volledig willekeurig te zijn ingekleurd;
er is geen sprake van figuren in een ruimte.
( figuren en ruimte zijn één)
Les Demoiselles d’ Avignon
De Deconstructie van het Beeld
Schilderen als experiment
Critici beweren wel dat dit schilderij van Picasso
één groot experiment was.
Wat duidelijk is, is dat in het schilderij een
combinatie wordt gemaakt van exotische
kubistische en zelfs expressionistische
elementen
De kritische Demoiselles d’ Agivnon
De directheid van de afbeelding
De opmerkelijke relatie-publiek (toeschouwer en
beeld) die ontstaat door de afbeelding en het
formaat staat centraal
Wij kijken naar het schilderij maar de naakte figuren
op het schilderij kijken ook naar ons.
Analytisch Cubisme
Kubisme tot 1912
Kenmerken
FRAGMENTATIE (Vaste vormen van de objecten worden
gebroken en ontleed)
COMPOSITIONS SILMULTÉ ES (Het persperctief wordt
vanuit verschillende standpunten simultaan(=tegelijkertijd)
weergegeven)
MONOCHROOM(=é é nkleurig) ( kleur wordt ondergeschikt
gemaakt aan vorm en structuur)

Analytische
Kubisten
Picasso
Braque
Vrouw met gitaar
Pablo Picasso
Ambroise Vollard
Pablo Picasso
Synthetisch Cubisme
Kubisme na 1913
Kenmerken
•
•

kleur wordt weer toegelaten,

•

de voorstelling wordt weer meer
herkenbaar en er komt weer
perspectief in het beeldvlak

schilderijen zien eruit alsof ze
met behulp van knippen en
plakken uit allerlei materialen tot
stand zijn gekomen,
patroonornamenten in de
verschillende kleurvlakken,

Collage Picasso
Stilleven met krant
Pablo Picasso
Muziekanten
Pablo Picasso
Het Salon-Kubisme,..?
Section d’Or
Ondanks dat Picasso vaak word gezien als de
gronlegger van het Kubisme waren er ook vele
andere van belang ( Braque en Gris)
Het grote publiek leerde het Kubisme echter
niet kennen via Picasso en de zijnen maar via
de Salon Kubisten. Een groep Kubisten die in
de Salon des Independants exposeerden in de
zogeheten Salle 41
De echte doorbraak bij het grote publiek
kwam via de Section d’Or- groep die een
meer begrijpelijkere vorm van Kubisme
introduceerde met herkenbare vormen uit de
werkelijkheid
Section d’Or
Robert Delauney
Fernand Leger
Jean Metzinger
Henri Le Fauconnier

Marcel Duchamp-”Naakt van trap afdalend”
Metzinger
Eiffel toren - Robert
Delauney
De Parade
Avant Garde Tehater Project
Gezamelijk KunstMuziek Erik Satie:
Project
Flarden van melodieën met een
jazzachtig ritme,
met achtergrondgeluiden van sirenes,
typemachines en vliegtuigen door
Cocteau.
Picasso:
decor en de kostuums.
Cocteau verantwoordelijk voor t idee v
d Parade

Kunstenaar van Parade
Ballets Russes (Diagilev)
Picasso
Cocteau
Satie

Moderne IV (Kubisme)

  • 1.
    MODERNE IV Het Exotischehet Abstracte en het Absurde,... Exotisme, Kubisme, Futirisme
  • 2.
    Post-impressionisme Stromingen/Historische Achtergrond 1850 1910 1920 1930 1940 WO II R WOI R FR-DU oorlog FR-DU oorlog 1945 Stromingen/Historische Achtergrond 1850 1910 1920 1930 Surrealisme R Realisme Realisme Impressionisme Impressionisme Futurisme R Post-Impres. Post-Impres. Romantiek R R Symbolisme 1940 R KUBISME R Da-da Expressionisme R 1945
  • 3.
  • 4.
  • 5.
  • 6.
    Exotisme, Primitivisme enVolkskunst De Deconstructie van het Beeld Achtergrond: Vanuit een groot interesse voor Exotische kunst ( o.a. uit oceanië ) gaat verschillende avantgarde kunstenaars vorm stileren en abstraheren Constantin Brancusi Pablo Picasso Bela Bartok
  • 7.
    Exotisme, Primitivisme enVolkskunst Constantin Brancusi
  • 8.
    Exotisme, Primitivisme enAbstractie De Deconstructie van het Beeld EXOTISME & ABSTRACTIE •De overzeese gebieden expo’s en voorwerpen uit de Koloniën worden met groot interesse onvangen door de avantgarde schilders •Primitivisme/exotisme Vooral de stilering en de abstrahering van met name objecten uit Oceanië spreken modernisten zeer aan “De fotografie heeft zich zo ontwikkeld dat zij in staat is om de schilderkunst te bevrijden van het literaire, het anekdotische en zelfs van het onderwerp.. .Waarom zouden de schilders niet profiteren van hun pas verworven vrijheid en andere dingen gaan doen?” ( Picasso)
  • 9.
  • 10.
    Revolutie uit deachterbuurt Le Bateau-Lavoir
  • 11.
    Revolutie uit deachterbuurt Le Bateau-Lavoir De kunst-fabriek “le Bateau Lavoir” • • • • • • • • • • Pablo Picasso (schilder) Juan Gris (schilder) Max Jacob (dichter/schrijver) Amedeo Modigliani (schilder) Kees van Dongen (schilder) Guillaume Apollinaire(schrijver) Georges Braque (schilder) Henri Matisse (schilder) Jean Cocteau (theater/film-maker) Gertrude Stein (kunstverzamelaar)
  • 13.
  • 14.
    Van primitivisme naarhet Abstractie Pablo Picasso
  • 15.
  • 17.
  • 19.
    ...Schilderen is oorlogvoeren ! Pablo Picasso Ook Picasso krijgt een steeds groter worden interesse in de gestileerde werkelijkheid van de exotische kunst
  • 21.
    Uitvinding van de vorm Tussen1905 en 1912 begint Picasso met het opnieuw definieren van de werkelijkheid Inhoud en betekenis en kleur moeten plaats maken voor vorm en structuur ...”er bestaat geen abstracte kunst; men moet altijd met iets beginnen. Daarna kan men alle sporen van de werkelijkheid uitwissen. Dat is geen enkel probleem, want het idee van het onderwerp heeft al een onuitwisbare stempel achtergelaten..”
  • 22.
    Naturalisme als hoogstedoel De Analyse van het Beeld Stilleven Had zich in de vorige eeuwen al uitvoerig bezig gehouden met het weergeven van de werkelijkheid Deze weergave betrof het zo naturalistisch mogelijk schilderen van de werkelijkheid. Vorm kleur en ruimtelijke ordening die noodzakelijk waren om een naturalistische indruk te geven van het onderwerp waren het voornaamste doel van menig schilder Stilleven 17e eeuw
  • 24.
    Cezanne’s Revolutie Paul Cezanne Deschilder Cezanne hadden zich eind 19e eeuw al uitvoerig bezig gehouden met het vereenvoudigen van de werkelijkheid Deze vereenvoudiging betrof het reduceren van vorm tot geometrische basiselementen en tevens een reductie van het kleurenpalet tot het minimaal noodzakelijke om nog een naturalistische indruk te geven van het onderwerp. Deze drang om het schilderij te zien als plat vlak werd het begin van de abstrahering die het Kubisme zou gaan inluiden De Analyse van het Beeld
  • 25.
    Voorbeelden van de“platte” ruimteopvatting van Cezanne
  • 26.
    Cezanne vormt eengrote inspiratiebron voor Picasso Hiernaast een Stilleven van Picasso geschilderd door een jonge Picasso Stilleven met Appels Picasso
  • 27.
    Picasso’s Revolutie De Deconstructievan het Beeld Pablo Picasso Stelt zich de vraag of schilderen een weergave van de werkelijkheid moet zijn of juist een nieuwe werkelijkheid moet laten onstaan , en : gaat meerdere aanzichten van dezelfde vorm in dezelfde perspectivische ruimte plaatsen Hiermee gooit hij beeldende verworvenheden van de renaissance overboord en begint met een nieuwe definitie van de werkelijkheid.
  • 28.
    De Aanloop naarde Moderne Schilderkunst Les Demoiselles d’ Avignon Kenmerken In 1907 schilderert Picasso Les Demoiselles en zet met dit schilderij de moderne schilderkunst van zijn tijd op z’n kop. Het schilderij breekt met alle vormen van schildertradities die tot dan toen waren ontwikkeld. • Picasso ontdoet het schilderij van enige coherente ruimtesuggeste • Gebruikt verschillende stijlen van schilderen door elkaar plastische zowel als platte vormen • Laat gedeeltes onaf geschilderd • en gebruikt schaamteloos compositieschema’s van zowel oude meesters als mede bevriende kunstnaars door elkaar in een nieuwe samenstelling in zijn schilderij.
  • 29.
    “Citaat” en “Kritiek” Inhoud LesDemoiselles van Picasso is een cynische kritiek op La Bonheur de Vivre (Levensvreugde) van Matisse ( deze had zijn doek geinspireerd op Cezanne) de Baadsters-Paul Cezanne Bonheur de VivreMatisse
  • 30.
    De kritische Demoisellesd’ Agivnon Bonheur de vivre (levensvreugte)- Henri Matisse Le Demoiselles wordt gezien als een cynisch antwoord op het schilderij “levensvreugde” van Matisse; Bij Picasso zijn de vrouwen in het schilderij misvormd en heeft het schilderij een koude harde uitstraling door de vlakke vormen en de uitdrukkingsloze gezichten Met demoiselles vervangt Picasso de dames van de “Joie”-Idylle door kille hoekige platte prostituées (demoiselles) in een bordeel; in een cynisch vrouwbeeld dat nogveel van zijn schilderijen zal vullen. commentaar Matisse: “Dit het einde van de schilderkunst !!!”
  • 31.
    Voorstudie voor Demoiselles-Picasso Picasso druk in zijn compositie de figuren in elkaar en verandert de openheid van de compositie van Matisse te in de broeierige ruimte van het bordeel In een latere studie zie je hoe hij begonnen is met het vereenvoudigen van de figuren in hoekige vormen
  • 32.
    Voorstudie voor Demoiselles-Picasso Picasso verandert zijn compositie behoorlijk. Zo zij er in het begin twee mannen ziht bbar die het bordeel bezoek. een student medicijnen en een zeeman In een latere studie zie je dat de twee mannen zijn verwijderd uit de compositie om het effect van de starende vrouwen directer naar de toeschouwer te leiden
  • 33.
    Voorstudie voor Demoiselles-Picasso In de voorstudies zijn ook voorzichtige compositie-referenties naar de oude meesters (Vermeer) die in veel van zijn huiselijke taferelen ook een weggetrokken voorhang/gordijn gebruikt om het beeld in te leiden Allegorie op de schilderkunst - Vermeer
  • 34.
    Inspiraties voor Demoiselles-Picasso De doordringende uitdrukking en het naakte van de Demoiselles vertoont grote overeenkomsten met de “Odaliske” van Manet ( een schilderij dat in de 19e eeuw als zeer aanstootgevend werd gezien, en dat Picasso goed kende)
  • 35.
    Les Demoiselles d’Avignon De Deconstructie van het Beeld
  • 39.
    Les Demoiselles d’Avignon De Deconstructie van het Beeld • Schilderij lijkt onvoltooid verschillende vlakken lijken niet volledig “af”geschilderd • geen coherente eenheid van stijl • geen coherente opvatting van ruimte Er wordt door elkaar heen plat en plastisch gewerkt er wordt gestileerd en daarnaast ook gewerkt met afrikaanse maskers met de suggstie van ruimtelijkheid voor en achter loopt in elkaar over en figuren lijken volledig willekeurig te zijn ingekleurd; er is geen sprake van figuren in een ruimte. ( figuren en ruimte zijn één)
  • 40.
    Les Demoiselles d’Avignon De Deconstructie van het Beeld Schilderen als experiment Critici beweren wel dat dit schilderij van Picasso één groot experiment was. Wat duidelijk is, is dat in het schilderij een combinatie wordt gemaakt van exotische kubistische en zelfs expressionistische elementen
  • 41.
    De kritische Demoisellesd’ Agivnon De directheid van de afbeelding De opmerkelijke relatie-publiek (toeschouwer en beeld) die ontstaat door de afbeelding en het formaat staat centraal Wij kijken naar het schilderij maar de naakte figuren op het schilderij kijken ook naar ons.
  • 46.
    Analytisch Cubisme Kubisme tot1912 Kenmerken FRAGMENTATIE (Vaste vormen van de objecten worden gebroken en ontleed) COMPOSITIONS SILMULTÉ ES (Het persperctief wordt vanuit verschillende standpunten simultaan(=tegelijkertijd) weergegeven) MONOCHROOM(=é é nkleurig) ( kleur wordt ondergeschikt gemaakt aan vorm en structuur) Analytische Kubisten Picasso Braque
  • 48.
  • 49.
  • 50.
    Synthetisch Cubisme Kubisme na1913 Kenmerken • • kleur wordt weer toegelaten, • de voorstelling wordt weer meer herkenbaar en er komt weer perspectief in het beeldvlak schilderijen zien eruit alsof ze met behulp van knippen en plakken uit allerlei materialen tot stand zijn gekomen, patroonornamenten in de verschillende kleurvlakken, Collage Picasso
  • 51.
  • 52.
  • 54.
    Het Salon-Kubisme,..? Section d’Or Ondanksdat Picasso vaak word gezien als de gronlegger van het Kubisme waren er ook vele andere van belang ( Braque en Gris) Het grote publiek leerde het Kubisme echter niet kennen via Picasso en de zijnen maar via de Salon Kubisten. Een groep Kubisten die in de Salon des Independants exposeerden in de zogeheten Salle 41 De echte doorbraak bij het grote publiek kwam via de Section d’Or- groep die een meer begrijpelijkere vorm van Kubisme introduceerde met herkenbare vormen uit de werkelijkheid Section d’Or Robert Delauney Fernand Leger Jean Metzinger Henri Le Fauconnier Marcel Duchamp-”Naakt van trap afdalend”
  • 55.
  • 56.
    Eiffel toren -Robert Delauney
  • 57.
    De Parade Avant GardeTehater Project Gezamelijk KunstMuziek Erik Satie: Project Flarden van melodieën met een jazzachtig ritme, met achtergrondgeluiden van sirenes, typemachines en vliegtuigen door Cocteau. Picasso: decor en de kostuums. Cocteau verantwoordelijk voor t idee v d Parade Kunstenaar van Parade Ballets Russes (Diagilev) Picasso Cocteau Satie

Editor's Notes