wrwrrqwrwrr

1. INDUSTRIAL
SAFETY
STANDART
Жүк қармау құрылғыларын дайындау
бойынша слесарлық жұмыстар кезіндегі
қауіпсіздік техникасы

2. 2
Курстың мақсаты
Бұл курстың мақсаты қауіпсіздік техникасын игеру, көтеру
механизмдерімен жұмыс істеу кезінде жазатайым оқиғалардың алдын
алу, жүк көтеру механизмдерін пайдалану кезінде негізгі
тыйымдарды жеткізу, сондай-ақ жүк көтеру механизмдерімен жұмыс
істеуге рұқсат берудің негізгі кезеңдері болып табылады.

3. 3
Қызметкерлердің еңбекті қорғау саласындағы міндеттері
Жұмыс берушіге жазатайым оқиға,
денсаулығының нашарлауы және т. б.
туралы дереу хабарлау.
Еңбекті қорғау бойынша нұсқаулықтан
және білімін тексеруден өту
Еңбекті қорғау талаптарын сақтау
Медициналық тексеруден өту
Қорғаныс құралдарын дұрыс
қолданыңыз

4. 4
Өндірістік үй-жайларда ұйымдастыру қағидалары
Биіктіктегі жұмыс-бұл жер бетінен, еденнен немесе жұмыс
палубасынан 1,3 м немесе одан да көп биіктікте және биіктігі
бойынша дифференциалды шекарадан 2 м-ден аз
қашықтықта орындалатын жұмыс.
Биіктіктегі
жұмыстар
Тұтқалардың, қоршаулар мен тосқауылдардың сыртында немесе
құлаудың алдын алу үшін бекітілген тұтқалары, қоршаулары және
тосқауылдары жоқ кез келген конструкцияларда жүргізілетін жұмыс.
1.3 м биіктік ҚР нормативтік актілерімен белгіленген, онда биіктіктен
құлаудың алдын алу үшін қабылдануы тиіс қажетті талаптар
келтіріледі. Сондықтан бұл мән бастапқы мән ретінде қолданылады.

5. 5
Құлауды болдырмайтын жүйелер
Құлауды тоқтату жүйесі
белдік қауіпсіздік белдігін қамтиды
иық және жамбас белдіктері, итарқа және Нүкте
бекітулер, адамға қойылады және оны ұстайды
биіктіктен құлаған кезде.
Құлаудың алдын алу жүйесі
құлауды тоқтату жүйесінен айырмашылығы, құлаудың алдын алу
жүйесі биіктікте жұмыс істейтін адамның ықтимал құлау орындарына
жетуіне жол бермейді.

6. 6
Күзді тоқтататын қауіпсіздік жүйесінің негізгі құрамдас
бөліктері
Бекіту нүктесі
Иық, кеуде және
жамбас белдіктері бар
қауіпсіздік белдігі
Қауіпсіздік
сызықтары
Біліксіз қауіпсіздік белдіктерін
пайдалануға тыйым салынады

7. 7
Қызметкердің биіктіктен құлау себептері
техникалық - қоршаулардың, сақтандырғыштардың, белдіктердің
болмауы; ормандардың, палубалардың, бесіктердің, баспалдақтар
мен баспалдақтардың беріктігі мен тұрақтылығының жеткіліксіздігі;
технологиялық- жұмыс жүргізудің дұрыс емес технологиясы;
адам-қозғалыстарды үйлестірудің бұзылуы, өзін-өзі ұстай
алмау, тепе- теңдікті жоғалту, жұмыстарды абайсызда немесе
абайсызда орындау, денсаулықтың күрт нашарлауы;
метеорологиялық- қатты екпінді жел, төмен және жоғары ауа
температурасы, жаңбыр, қар, тұман, көктайғақ.

8. 8
Қызметкерге заттардың түсу себептері:
Жүк қармау құрылғыларының үзілуі салдарынан жүк көтергіш
машиналармен тасымалданатын жүктің құлауы;
Жүк көтергіш машиналармен тасымалданатын жүктің дұрыс
ілмектелмеуі (байлау)салдарынан құлауы;
Контейнерден бекітілмеген дана жүктің түсуі және т. б.
Монтаждалған конструкциялардың олардың жарамсыздығына
байланысты құлауы;
Жобалық қателіктерге байланысты құрылыс конструкцияларының
апаттары;
Жауапты тұлғалардың бақылауының болмауына байланысты
материалдардың, құрылымдық элементтердің, Жабдықтардың,
құралдардың және т. б. құлауы.

9. 9
Бақылау шаралары
 Биіктіктегі жұмыстар, жүк көтеру жұмыстары және заттардың
құлау ықтималдығы бар кез келген басқа іс-шаралар наряд-
рұқсат беру арқылы бақылануы тиіс.
 Барлық жүктерді тасымалдау алдында бос заттардың бар-жоғын
мұқият тексеру керек және мұндай заттарды алып тастау керек.
 Тасымалдау кезінде тиеуге дейін және одан кейін тексерілуі
керек бекітуді қамтамасыз ету бойынша тиісті шаралар
қолданылуы керек.

10. 10
Бақылау шаралары
 биіктікте жұмыс істеуге қатысты заттар тиісті түрде бекітілуі керек
 биіктікте пайдалану қажет құралдар мен жабдықтар қауіпсіздік
белдіктерімен немесе қауіпсіздік белдіктерімен мықтап бекітілген.
 жұмысшыға (мысалы, құрал-саймандары бар сөмке немесе
белбеу) немесе
 жұмыс орны
 бекіту нүктелері құралдарды тиімді пайдалануға мүмкіндік беруі
керек
 қалтада бос заттар болмауы керек

11. 11
Бақылау шаралары
 Құрылымдарда құралдар мен жабдықтарды қалдыруға тыйым
салынады
 Бөгде адамдардың тұрақты болмауын қамтамасыз ету мүмкін емес
учаскелерде оларға қолжетімділік шектеліп, қоршаулар мен
ескерту белгілері орнатылуы тиіс
 Бір мезгілде жұмысты биіктікте үйлестіру қажет
 Тоқтатылған жүктің астында қандай да бір жұмыстардың өтуіне
және жүргізілуіне тыйым салынуы тиіс
 Жұмысты бастамас бұрын заттардың ықтимал құлау аймақтарын
анықтап төменде адамдардың жоқтығына көз жеткізу керек

12. 12
Биіктікте жұмыс істеу кезінде қорғаныш дулыға киюге
қойылатын қауіпсіздік талаптары
Биіктікте жұмыс істейтін жұмысшылар иек белдігі
бекітілген қорғаныс дулығаларын қолдануға
міндетті. Ішкі жабдықтар мен иек белдігі алынбалы
болуы керек және дулыға корпусына бекітуге
арналған құрылғылар болуы керек. Иек белдігі
ұзындығы бойынша реттелуі керек, бекіту әдісі оны
тез ажыратуға мүмкіндік беруі керек және
дулығаның жұмысшының басынан өздігінен құлап
кетуіне немесемещысуына жол бермеуі керек"

13. 13
Баспалдақтар: жұмыстарды қауіпсіз орындауға
қойылатын талаптар
Баспалдақ-бірдей өлшемдегі (сатыдағы) параллель рельстермен қиылысатын екі ұзын
құрама элементтен (жіп) тұратын көтерілуге немесе түсуге арналған құрылғы.

14. 14
Баспалдақтар үшін қауіпсіздік талаптары:
 Болжалды жүктемелерге төзімділік;
 Баспалдақтарды орнату кезіндегі сенімділік, жоғарғы және төменгі
бөліктерде бекіту;
 Зақымдалған немесе ақаулы баспалдақтарды пайдалануға тыйым
салу;
 Баспалдақтарды визуалды тексеру әр қолданар алдында
жүргізіледі;
 Ағаш және металл баспалдақтарды мерзімді тексеру 3 айда бір рет
жүргізіледі.

15. 15
Баспалдақтар: жұмыстарды қауіпсіз орындауға
қойылатын талаптар
 Ағаш баспалдақтарды бояуға болмайды;
 Баспалдақтың баспалдақтары тайғақ материалдардан тазартылуы
керек;
 Баспалдақтар үстіңгі және астыңғы жақшалармен бекітілуі керек;
 Баспалдақтар нәзік беттерге тірелмеуі керек;
 Баспалдақтар жұмыс алаңынан 1 м биіктікке көтерілуі керек, егер
басқа тірек әдісі мүмкін болмаса.

16. 16
Баспалдақтар: жұмыстарды қауіпсіз орындауға
қойылатын талаптар
 Баспалдақтар негізінен жұмыс алаңы ретінде емес, белгілі бір
биіктікке қол жеткізу құралы ретінде қолданылады.
 Егер жұмыс баспалдақтан жүргізілуі қажет болса, қызметкерлер
бекітілген қауіпсіздік белдіктерін құлаудан қорғау құралы ретінде
пайдалануы керек.
 Электр жабдықтары орналасқан жерлерде баспалдақтарды тек
өткізбейтін материалдардан пайдалануға болады.
 Баспалдақтың көлбеу бұрышы көлденең бетке 75º
 Баспалдақтан қысқа мерзімді жұмыстарды тек құрылыс тіректерін,
тұрақты қол жеткізу құрылғыларын тұрғызу іс жүзінде орынды
болмаған жағдайда ғана жүргізуге рұқсат етіледі.

17. 17
Баспалдақтар: жұмыстарды қауіпсіз орындауға
қойылатын талаптар
 Бір уақытта баспалдақта бір ғана қызметкер болуы мүмкін.
 Баспалдақпен көтерілу және түсу кезінде қызметкер екі қолымен
бойлық арқалықтарды ұстап, оған қарауы керек.
 Құралдарды тек белдікте немесе арқанмен көтеруге немесе
түсіруге болады, бірақ қолда емес.
 Баспалдақпен көтерілгенде үш тірек нүктесін қамтамасыз етіңіз: 2
қол және бір аяқ.
 Қызметкер баспалдақтың дәл ортасында болуы керек.
 Баспалдақтың жоғарғы сатысына және баспалдақтың жоғарғы
төрт сатысына баспаңыз.
 Жұмысшы тұрған кезде баспалдақты жылжытпаңыз

18. 18
Жеке және ұжымдық қорғау құралдары
БАСТЫ ҚОРҒАУ
Құлаған заттар мен шығыңқы
бөлшектерден
ТЫНЫС АЛУ МҮШЕЛЕРІН ҚОРҒАУ
Зиянды газдардан, будан, шаңнан
КӨРУ МҮШЕЛЕРІН ҚОРҒАУ
Ұсақ бөлшектерден, түтіннен,
радиациядан
ЖАРЫҚ ШАҒЫЛЫСТЫРҒЫШТАР
төмен жарық жағдайында жұмыс
істеу үшін
ҚОЛДЫ ҚОРҒАУ
Ластанудан, жарақаттан
БИІКТІКТЕН ҚҰЛАУДАН ҚОРҒАУ
Қауіпсіздік белбеуі және тірек белбеуі
ЕСТУ МҮШЕЛЕРІН ҚОРҒАУ
Қатты дыбыстардан
АРНАЙЫ КИІМ
Судан, жоғары және төмен
температурадан
МЕДИЦИНАЛЫҚ ҚҰРАЛДАР
Ластануды тазарту үшін
АЯҚ КИІМ
The жоғары және төмен
температура, кір және
басқалар

19. 19
Жеке қорғаныс құралдарының жіктелуі, оларға
қойылатын талаптар
Жеке қорғаныс құралдары қаражатқа
бөлінеді
Тыныс алу органдарын
жеке қорғау құралдары
(ЖҚҚҚ)
Теріні жеке қорғау
құралдары (ЖҚҚ)
Көзді жеке қорғау
құралдары (ЖҚҚ)
Қорғаныс әрекеті
принципі бойынша ЖҚҚ
және ЖҚҚ бөлінеді:
сүзгіге
оқшаулау
Сәйкестік сертификатының болуы ретінде
ЖҚҚ-ға қойылатын талаптар да басты
талаптардың бірі болып табылады,
сертификатталмаған қорғау құралдары
қолдануға болмайды.

20. 20
Жұмыс орнындағы және өндірістегі электр қауіпсіздігінің
ережелері мен талаптары
Электр қауіпсіздігі-Жұмыс орнындағы және өндірістегі
қауіпсіздіктің маңызды бағыттарының бірі. Ол электр
қондырғыларымен байланысты ықтимал авариялар мен жазатайым
оқиғалардың алдын алуға, сондай-ақ жұмысшыларды Электр
жабдықтарымен жұмыс істеу кезінде жарақаттанудан қорғауға
бағытталған.
Жұмыс орнындағы электр қауіпсіздігі саласындағы жалпы нормативтік
база жұмысшылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін сақталуы қажет
бірқатар талаптарды қамтиды.

21. 21
Электр қауіпсіздігі бойынша жалпы нормативтік база
Негізгі талаптардың бірі-электр тогының соғуынан қорғайтын
құралдарды қолдану міндеттілігі. Электр қондырғыларымен жұмыс
істейтін жұмысшылар диэлектрлік қолғаптар, диэлектрлік етіктер
және т.б. сияқты жеке қорғаныс құралдарымен жабдықталуы керек.

22. 22
Электр қауіпсіздігі белгілері

23. 23
Электр желісіндегі жалпы қауіпсіздік талаптары
Электр желісіндегі қауіпсіздік Электр жабдықтарымен жұмыс
істеудің негізгі міндеттерінің бірі болып табылады. Персоналдың
қауіпсіздігін қамтамасыз ету және ықтимал апаттар мен электр
тогының соғуын болдырмау үшін электр қондырғыларын
пайдалануға байланысты барлық жұмыс орындарында сақталуы
керек жалпы талаптар бар.
Негізгі талап - барлық электр қондырғыларында жерге тұйықтаудың болуы, бұл әлеуетті
тұрақтандыру және электр жарақаттану мүмкіндігін болдырмау үшін қажет. Электр
тогының соғуын болдырмау үшін оқшаулағыш материалдарды, жабдықтар мен құралдарды
пайдалану қажет.

24. 24
Электр желісіндегі жалпы қауіпсіздік талаптары
Электр жабдықтарын пайдалану және техникалық қызмет көрсету
ережелерін сақтау, сондай-ақ сымдар мен кабельдерді орнату мен
орналастыруды дұрыс ұйымдастыру маңызды. Электр
қондырғыларының жай-күйін үнемі тексеріп отыру, олардың
сараптамасы мен сынақтарын жүргізу, сондай-ақ электр жабдықтары
мен жерге қосу жүйелерін таза және жарамды ұстау қажет.
Электр жабдықтарымен операцияларды электр қондырғыларымен тиісті білімі мен
тәжірибесі бар білікті мамандар ғана орындауы керек. Электр жабдықтарымен жұмыс
істейтін қызметкерлер де электр қауіпсіздігі ережелеріне және жеке қорғаныс құралдарын
пайдалануға үйретілуі керек.

25. Мамандандырылған құралдарды пайдалану: Электр қондырғыларының жанында
жұмыс істеу үшін кернеу астында жұмыс істеуге арналған арнайы оқшаулағыш
құралдарды пайдалану қажет. Олар электр тогының соғуынан қосымша қорғауды
қамтамасыз етеді.
25
Жұмыс орнындағы жабдықтар мен құралдарға
қойылатын талаптар
Жұмыс орнында электр қауіпсіздігін қамтамасыз ету шеңберінде жабдықтар мен құралдарға
қойылатын бірқатар талаптарды сақтау қажет.
Жабдықты таңдау: жабдықты таңдағанда оның қолданыстағы қауіпсіздік стандарттары
мен стандарттарына сәйкестігін ескеру қажет. Ол электр қондырғыларында қолдануға
арналған және қажетті сертификаттар мен құжаттамаларға ие болуы керек.
Жабдықтың жай-күйі: жабдық жарамды және техникалық жарамды күйде болуы керек.
Жабдықты үнемі тексеру және техникалық қызмет көрсету ықтимал ақауларды немесе
ақауларды уақытында анықтауға көмектеседі.
1
2
3

26. 26
Жұмыс орнындағы жабдықтар мен құралдарға
қойылатын талаптар
Қорғаныс құралдары мен құрылғыларын қолдану: жұмысшылар қауіпсіздік
көзілдірігі, қолғап, етік, дулыға және қауіпсіздікті қамтамасыз етуге арналған басқа
құралдар сияқты қажетті жеке қорғаныс құралдарын қолдануы керек.
Оқыту және нұсқау беру: электр қондырғыларымен жұмыс істеуге тартылған
қызметкерлерге электр қауіпсіздігі ережелері мен талаптары бойынша оқыту және нұсқау
беру қажет. Бұл оларға жабдықтар мен құралдарды дұрыс пайдалануға көмектеседі,
сонымен қатар төтенше жағдайлардың туындау мүмкіндігін азайтады.
4
5
Жұмыс орнында жабдықтар мен құралдарға қойылатын
талаптарды сақтау электр қауіпсіздігін қамтамасыз етудің
және жұмысшыларды ықтимал қауіптер мен қауіптерден
қорғаудың маңызды шарты болып табылады.

27. 27
Өндірістегі қоршаулар еңбек қауіпсіздігінің маңызды
талабы болып табылады
Қоршаудың қауіпсіздігі екі негізгі фактормен қамтамасыз етіледі -
қоршаудың сапасы және орнатудың сенімділігі.
Қоршау қауіп көзі болмауы керек.
Қатты қоршауларды қолданған жөн. Тордан жасалған қоршаулар
пішіннің тұрақтылығын және белгіленген қаттылықты қамтамасыз
ететін құрылымға ие болуы керек.
Қоршаудың қорғаныс функциясы өндірістік факторлардың әсерінен
төмендемеуі керек (мысалы, діріл, температура және т.б.) әр жабдық
үшін жеке даму.

28. 28
Өндірістік алаңдарда қорғаныс қоршауларын жасауда
басшылыққа алынуы қажет ережелер мен ұсыныстар
Барлық механизмдерде қатты металл қоршау болуы керек - қатты,
торлы, рельсті, қозғалатын бөліктерге барлық жағынан сенімді түрде
жабылады.
Механизмнің қозғалатын бөліктерінен 35 см-ден астам қашықтықта
Орнатылатын қоршаулар қоршау түрінде орындалуы мүмкін. Егер ол
35 см-ден аз қашықтықта орнатылса, онда ол металл жақтауда қатты
немесе торлы болуы керек.
Биіктігі механизмнің қозғалатын бөліктерінің өлшемдерімен
анықталады, бірақ кемінде 1,25 см болуы керек.қоршаудың төменгі
белдеуінің биіктігі 15 см (борттық тақта) тең болуы керек, жеке
белдіктер арасындағы алшақтық 40 см-ден аспауы керек, ал іргелес
көтергіштердің осьтері арасындағы қашықтық 2,5 метрден аспауы
керек.

29. 29
Өндірістік алаңдарда қорғаныс қоршауларын жасауда
басшылыққа алынуы қажет ережелер мен ұсыныстар
Торлы қоршаудың биіктігі кемінде 1,8 метр болуы керек. Биіктігі 1,8
м-ден аз механизмдер толығымен қоршалуы керек.
Жетек белдіктеріне арналған қоршау қоршауларының биіктігі кемінде
1,5 м болуы тиіс.екі шкивтің сыртынан белдік үзілген жағдайда
металл маңдай қалқандары орнатылуы тиіс.
Қоршау ішкі жағынан сигналдық түске боялуы керек.

30. 30
Еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулықтың талаптарын
орындаңыз, өзіңізді және айналаңыздағы адамдарды
жазатайым оқиғадан қорғаңыз.
Ұйымның өндірістік үй жайларында келесі ережелерді орындаңыз:
егер адамдар биіктікте жұмыс жасаса, бұл жерді қауіпсіз
қашықтықта жүріңіз, өйткені биіктіктен қандай да бір зат құлап кетуі
мүмкін;
көтерілген жүктің астында немесе оған жақын жерде тұрмаңыз
немесе өтпеңіз;
электрмен дәнекерлеуге қорғалмаған көзбен қарамаңыз, көздің
ауыруы бірден емес, бірнеше сағаттан кейін пайда болуы мүмкін
екенін ұмытпаңыз;
электр сымдарына немесе басқа ток өткізгіш бөліктерге қол
тигізбеңіз, электр сымдарының немесе электр жабдықтарының
ақаулықтарын жоюға тырыспаңыз, бұл туралы шеберге хабарлаңыз;

31. 31
Еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулықтың талаптарын
орындаңыз, өзіңізді және айналаңыздағы адамдарды
жазатайым оқиғадан қорғаңыз.
сізге шебер тапсырмаған машиналарды, станоктар мен
механизмдерді (авариялық жағдайлардан басқа) қоспаңыз немесе
өшірмеңіз;
электр панелінің және басқа электр жабдықтарының есіктерін
ашпаңыз;
бұл үшін арнайы белгіленген жерлерде темекі шегіңіз.
Ұйымның өндірістік үй жайларында келесі ережелерді орындаңыз:
Шебердің бұйрығын орындамау керек, егер ол еңбекті қорғау
ережелеріне қайшы келсе және жазатайым оқиғаға әкелуі мүмкін
болса, бұл туралы өндіріс бастығына хабарлаңыз.

32. 32
Жабдықтың айналасындағы еден тегіс және тайғақ емес екеніне көз
жеткізіңіз, егер ол маймен, эмульсиямен қапталған болса, оған құм
себіңіз немесе шүберекпен сүртіңіз.
Ақаулы жабдықта және қорғаныс
қоршаулары болмаған немесе ақаулы
болған кезде жұмыс істемеңіз
Ұйымның өндірістік үй жайларында келесі ережелерді орындаңыз:
Еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулықтың талаптарын
орындаңыз, өзіңізді және айналаңыздағы адамдарды
жазатайым оқиғадан қорғаңыз.

33. 33
Өндірістегі қауіпті және зиянды өндірістік факторлар
Құрал-саймандар мен айлабұйымдарды қолдана отырып жұмыстарды орындау кезінде
қызметкерлерге зиянды және (немесе) қауіпті өндірістік факторлардың әсер етуі мүмкін,
оның ішінде:
жұмыс аймақтарының
жоғары немесе төмен ауа
температурасы
құлаған заттар (жабдық
элементтері)
жұмыс аймақтарының
жеткіліксіз
жарықтандырылуы
адам денесі арқылы электр
тізбектерінің жабылуы
жылжымалы көлік құралдарының, жүк көтергіш
машиналардың, орнын ауыстыратын материалдардың,
әртүрлі жабдықтардың жылжымалы бөліктерінің
жұмыс орындарының еден (жер) бетіне қатысты
биіктікте (тереңдікте)орналасуы
қол жетімділігі қиын және жабық кеңістіктердегі
жұмыстарды орындау
жұмыс аймақтары ауасының жоғары газдануы және
(немесе) шаңдануы

34. 34
Ілмектерді өруге арналған гидравликалық станокта
жұмыс істеу кезіндегі қауіпті және зиянды өндірістік
факторлар:
қолды кесу қаупі
гидравликалық
машинаның
зақымдану қаупі
Шу
еңбек процесінің
ауырлығы мен
шиеленісі
Әрбір жұмыс берушінің міндеті алып тастау, ал егер бұл технологиялық
процестің ерекшеліктеріне байланысты мүмкін болмаса, зиянды және
(немесе) қауіпті өндірістік факторлардың қызметкердің денсаулығына
әсерін барынша азайту.

35. 35
Арнайы киім және қорғаныс құралдары
Ілмектерді өруге арналған гидравликалық станокта
жұмыстарды орындау үшін мынадай жеке қорғаныш
құралдары беріледі:
х/б костюмі
былғары
етік
қолғаптар
комб.
брезент
алжапқышы

36. 36
Құрал-саймандармен және құрылғылармен жұмыс істеу
кезінде еңбекті қорғау жөніндегі қағидалар
Құрал-саймандармен және құралдармен жұмыс істеу
кезінде еңбекті қорғау жөніндегі қағидалар жұмыскердің
жұмысты орындау барысында орнын ауыстыратын, сондай-
ақ стационарлық белгіленген еңбек нысанасына және оның
өзгеруіне ықпал ету үшін пайдаланылатын құрылғылармен,
тетіктермен және өзге де еңбек құралдарымен жұмыс істеу
кезінде еңбекті қорғаудың мемлекеттік нормативтік
талаптарын белгілейді.
"Құралдармен және құрылғылармен жұмыс істеу кезіндегі
қауіпсіздік қағидалары" Қазақстан Республикасы
Энергетика министрінің 2015 жылғы 16 наурыздағы № 204
бұйрығы

37. 37
Қағидалардың талаптарын дара кәсіпкерлер болып табылатын жұмыс
берушілер, сондай – ақ жұмыс берушілер-олардың ұйымдастырушылық-
құқықтық нысанына қарамастан, мынадай құралдар мен айлабұйымдар
түрлерін қолдана отырып жұмыстарды жүзеге асыратын заңды тұлғалар
орындау үшін міндетті:
Құрал-саймандармен және құрылғылармен жұмыс істеу
кезінде еңбекті қорғау жөніндегі қағидалар
қолмен
электрлендірілген
пневматикалық
ішкі жану
қозғалтқышымен
басқарылатын
құрал
қол пиротехникалық
абразивті және
эльбор
гидравликалық
механикаландырыл
ған

38. 38
Дайындаушы ұйымның аспаптар мен айлабұйымдардың нақты
түрлеріне арналған техникалық құжаттамасының қағидалары мен
талаптарының негізінде жұмыс беруші кәсіптер және (немесе)
орындалатын жұмыс түрлері үшін еңбекті қорғау жөніндегі
нұсқаулықтарды әзірлейді, олар тиісті кәсіподақ органының не
жұмыскерлер уәкілеттік берген өзге де өкілді органның пікірін ескере
отырып, жұмыс берушінің жергілікті нормативтік актісімен бекітіледі
(бар болса)
Жұмыс беруші қамтамасыз
етуі тиіс:
- қызметкерлердің еңбекті қорғау
жөніндегі ережелер мен
нұсқаулықтардың талаптарын
сақтауын бақылау;
-дайындаушы ұйымның қағидалары мен техникалық
құжаттамасының талаптарына сәйкес құрал-
саймандар мен айлабұйымдарды ұстау және
пайдалану.

39. 8) ауыстырылатын бастиектер мен
биттердің жұмыс және бекіту
беттеріндегі ойықтар, ойықтар,
жарықтар мен бұрылыстар.
39
Қол құралдарымен және құрылғылармен жұмыс істеу
кезінде еңбекті қорғау талаптары
Күн сайын жұмыс басталғанға дейін, жұмыстарды орындау барысында және
орындағаннан кейін қызметкер қол құралдары мен құрылғыларын тексеріп, ақау
табылған жағдайда өзінің тікелей басшысына дереу хабарлауы тиіс.
Жұмыс кезінде қызметкер оның жоқтығын қадағалап
отыруы керек:
1) балғалар мен
балғалардың
бойындағы чиптер,
шұңқырлар,
жарықтар мен
бұрылыстар;
3) металда, бетонда, ағашта
ойықтарды тойтаруға, кесуге,
тесіктерді тесуге арналған соқпалы
әрекетті қол аспабындағы жарықтар,
бұрылыстар, тойтармалар және чиптер;
4) кенелердің
металл
тұтқаларының
бетіндегі ойықтар,
ойықтар, ойықтар
мен қабыршақтар;
6) тұтқадағы және
висканың үстеме
жолақтарындағы
ойықтар мен ойықтар;
2) файлдардың,
бұрағыштардың,
аралардың,
қашаулардың,
балғалардың және
балғалардың
тұтқаларындағы
жарықтар;

40. 40
Электрлендірілген құрал-сайманмен және
құрылғылармен жұмыс істеу кезінде еңбекті қорғау
талаптары
Электрлендірілген құралды қызметкерге берер алдында жұмыс беруші электр құралын
жарамды күйде ұстауға жауапты болып тағайындаған қызметкер тексеруге тиіс:
1) штепсельдік шанышқы
мен ажыратқыштың
жиынтықтылығы,
жарамдылығы, оның
ішінде кәбіл, қорғаныш
қаптамалары (бар болса),
электр құралының
бөлшектерін бекітудің
сенімділігі;
2) электр құралының жерге
тұйықтау тізбегінің
жарамдылығы және корпусқа
орамалардың тұйықталуының
болмауы;
3) электр құралының жұмыс
істемей тұруы.

41. 41
Электрлендірілген құрал-сайманмен және құрылғылармен
жұмыс істеу кезінде еңбекті қорғау талаптары
Электр құралдарымен жұмыс басталар
алдында тексеріледі:
1) электр құралының
сыныбы, оны жұмыс
орны мен сипатына
сәйкес қауіпсіздік
тұрғысынан қолдану
мүмкіндігі;
2) электр желісіндегі
кернеу мен ток жиілігінің
электр құралының электр
қозғалтқышының кернеуі
мен ток жиілігіне
сәйкестігі;
3)қорғаныш ажырату
құрылғысының жұмыс
қабілеттілігі (жұмыс
жағдайларына
байланысты) 4) алынбалы
құралды
бекітудің
сенімділігі.
Ақаулы немесе мерзімдік тексеру мерзімі өткен электр
құралын жұмыс үшін беруге тыйым салынады.

42. 42
Итарқа қолдану саласы
Кейбір салалар мен өндірістерде негізінен арқанның ұштарын өру
арқылы тығыздайтын итарқалар қолданылады:
сығымдалған соңғы
қосылыстарды қолдануға
рұқсат етілмеген
Металлургиялық және
басқа да "ыстық"
өндірістерде;
су асты жұмыстарына
арналған жабдықта,
төтенше жағдайларда
және т. б.

43. 43
Өру жүргізілетін негізгі арқанның сегментін алдын ала
айналдыру кезіндегі қауіпсіздік техникасы
Слингтер жасалуы керек:
кран ілгегіне іліп қоюға
және жүкті қосуға
арналған буындары
(элементтері) бар
тармақталған
жүкті тікелей байлау
үшін жабық Ілмек
түріндегі сақиналы
Жүк арқан арқандары Болат арқандардың кесінділерінен, жүк шынжырлы арқандар
дөңгелек тізбектердің кесінділерінен жасалады
Арқан арқандары-барлық салаларда икемді жүк ұстағыш элемент ретінде қолданылатын
ең көп таралған итарқа түрі.

44. 44
Арқан арқандары
Итарқаның өзі ілулі буыннан, тікелей икемді элементтен және ұстағыштан тұрады. Ұстау
құрылғысы әртүрлі типтегі және пішіндегі ілгектер, сондай-ақ белгілі бір жұмыс түрін
жүргізуге арналған алынбалы жүк қармау құрылғылары болуы мүмкін.
Итарқа жүк ұстағышпен түйіскен жерде Ілмек жасалады, оны екі негізгі
жолмен бекітуге болады:
қысыммен өру
Қысу үшін алюминий немесе
болат жеңдер қолданылады
Өру үшін арқанның бос ұшы
бос емес ұшына тоқылған

45. 45
Итарқа ұштарын тығыздау тәсілдері
Арқанның ұштарын тығыздау келесі жолдармен жүзеге
асырылуы мүмкін:
содан кейін жіптердің ұштарын сыммен орау арқылы өру;
алюминий жеңімен қысу
Тоқу әдісі-арқанның бос ұшының жіптері бос емес арқанның
жіптерінің арасына тоқылған.

46. Арқанның қажетті ұзындықтағы бөлігін өруге рұқсатпен орау
және кесу
Арқанның 0,5 - 3,0 м (арқанның диаметріне және ілмектің мөлшеріне байланысты) өруге
рұқсаты бар қажетті ұзындықтың бір бөлігі Шығанақтан оралып, кесіледі.
Арқанды босатудан қорғау үшін оның бос ұштарына жұмсақ жұқа сымнан жасалған
белдіктер қолданылады.
Арқан кесілгеннен кейін, оның бос
ұштарынан өру үшін қажетті
ұзындық өлшенеді және соңында
арқанның ұштары жіптерге
ашылатын жаңа байлау
қолданылады.
Жіптердің ұштары жұмсақ сыммен немесе оқшаулағыш таспамен оралған (диаметрі 17 мм-
ге дейінгі арқандар үшін).

47. 47
Өру процесі
Арқанның ұшы кесілгеннен кейін бұралмас үшін сыммен оралады.
Дұрыс байлау-созылу күші төмен сымдарды қолдану.
Еден ауданы арқанның диаметріне байланысты. Өруден кейін итарқа тексеріледі: егер
сымның үзілуі, коррозия, өру аймағының айналасында сырғып кеткен жіптер табылса —
мұндай итарқа ақаулы болады.
Ілмекті қалыптастыру үшін кейде қысқыштар қолданылады-олардың кем дегенде үшеуі
болуы керек.
Дегенмен, қысқыштары бар итарқаларды пайдалану ыңғайсыз. Өру әдісімен Ілмек пайда
болған кезде, арқан жіптерге бөлінеді, олардың әрқайсысы өңдеуді қажет етеді.

48. 48
Өру процесі
Жіптер арқанның бос емес бөлігіне тоқылған, бекітілген.
Итарқаның ұштарын тығыздаудың осы әдістерінен басқа, арнайы электрлік таспамен
өрілген орам қолданылады.
Қазіргі әдістердің ішінде жылуды қысқартатын түтікпен тығыздау деп атауға болады.
Мұндай түтік температураның әсерінен диаметрін өзгертеді, кішірейген кезде затты
жабады. Осылайша, итарқа ұштарын қорғау қамтамасыз етіледі.
Кейде арқанның ұштарын полимерлі қосылыспен толтыру сияқты тығыздау әдісі
қолданылады. Технология әлі кең қолданыста болған жоқ, бірақ оның артықшылығы-
полимер құрамы арқанның құрылымына еніп, қорапты жақсы бекітеді.

49. 49
Машина өрімі
РД 10 -231-98 " жалпы мақсаттағы жүк Итарқалары. Құрылғыға
және қауіпсіз пайдалануға қойылатын талаптар".
Жүк итарқалары осы РЖ талаптарына, жүк көтергіш
крандарды орнату және қауіпсіз пайдалану ережесіне, сондай-
ақ белгіленген тәртіппен бекітілген конструкторлық
құжаттамаға сәйкес дайындалуы тиіс.
Жүк итарқаларын жобалау және дайындау лицензиясы бар және осы нормативтік
құжаттың талаптарына толық сәйкес жобалауды және дайындауды қамтамасыз ететін
білікті мамандары мен техникалық құралдары бар ұйымдар мен кәсіпорындарда
жүргізілуге тиіс.

50. 50
Әр жіптің арқан тесу санының оның диаметріне тәуелділігі
Арқанның ұштарын өріммен тығыздау кезінде сымдардың өрілген жерлері қысқыш
роликтермен оралуы немесе қысқыш жеңі арқылы тартылуы керек.
Арқанның диаметрі, мм Әрбір жіппен тесу саны, кем емес
15 дейін 4
15-тен 28-ге дейін 5
28-ден 60-қа дейін 6

51. 51
Итарқа өруге арналған гидравликалық станоктар
Гидравликалық жетекті ине арқылы негізгі арқанның жіптері
арасында бос жіптерді тарата отырып, болат арқан арқандарының
ұштарын машиналық өріммен жабуға арналған.

52. 52
Ілмектерді өруге арналған гидравликалық станоктардың
техникалық сипаттамалары
Кесілген арқан /
жіп диаметрі, мм
Кесілген арқан /
жіп диаметрі, мм
От 10 до 32 0,3-30/ 0,3-10

53. 53
Ілмектерді өруге арналған гидравликалық станоктардың
техникалық сипаттамалары
Тесуге арналған
инелер, Ø арқан,
мм
Өлшемдері,
ДхШхВ,
мм
8-13;
13-17,5;
19,5-24;
26-30;
30-32
1300х650х2200

54. 54
Слесарьға жүк түсіретін құрылғыларды дайындау жөніндегі
Нұсқаулық
Жұмысты бастамас бұрын қауіпсіздік талаптары
Арнайы киімді киіп, ретке келтіріңіз .
Жұмыс басшысынан жұмысқа тапсырма алыңыз .
Жұмыс орнын тексеріп, дайындаңыз, оның жеткілікті жарықтандырылғанына көз
жеткізіңіз .
Қолданылатын технологиялық жабдықтың жарамдылығын сынамалық қосу арқылы
тексеру
жабдықтың болуы (жерге қосу , шектеулер , қорғаныс құрылғылары , құлыптар және т .б.
д .).
Жабдықтың, құралдың немесе құрылғылардың ақаулығы анықталған кезде слесарь
жұмыс басшысына хабарлауға және ақаулар жойылғанға дейін жұмысқа кіріспеуге
міндетті .

55. 55
Слесарьға жүк түсіретін құрылғыларды дайындау жөніндегі
Нұсқаулық
Жұмысты орындау кезіндегі қауіпсіздік талаптары
* Арқан кесу кезінде қорғаныс көзілдірігін пайдалану керек . Болат
арқандарды өру бойынша барлық жұмыстар қолғаптарда жүргізілуі
керек .
* Арқанды қолмен кесу кезінде оны вискаға бекіту керек, балғамен
қашау бойымен қабырғаға немесе қоршауға қарай соғу керек .
Қолдың саусақтарын арқан кесу сызығында ұстауға тыйым
салынады .
* Кесетін станокта арқан кесу кезінде :
* арқанды вискаға мықтап бекітіңіз ;
* абразивті шеңберге қарсы тұрмаңыз ;
* қолдың кесу аймағында болуына жол бермеңіз .
* Арқан жіптерін қатайту кезінде пайда болған сақинаның ішінде
адамдар мен заттардың болуына жол берілмейді .

56. 56
Слесарьға жүк түсіретін құрылғыларды дайындау жөніндегі
Нұсқаулық
Жұмысты орындау кезіндегі қауіпсіздік талаптары
* Арқанды қолмен бұрау кезінде арқанды кері бағытта бұрап алмау
үшін қапсырма вискаға бекітілуі немесе мықтап басылуы керек.
Қапсырманы алып тастамас бұрын, арқан алдымен бұралу жағына
бұрылып, қапсырманы босату үшін оны тегіс бұраңыз.
* Ыстық сұйықтықтағы арқанның майсыздандырылуы оны жүк
көтергіш механизмнің көмегімен контейнерге тегіс түсіру арқылы
жүргізілуі керек. Бұл жұмысты Қорғаныс шлемі мен қолғаптарда
орындау қажет.
* Арқанды өру аса сақтықпен және жеке қорғаныс құралдарын
пайдалана отырып жүргізілуі тиіс.

57. 57
Слесарьға жүк түсіретін құрылғыларды дайындау жөніндегі
Нұсқаулық
Итарқаларды сынау кезінде слесарь :
* итарқаны бекітпестен стендті қосыңыз және сабақтың барысын тексеріңіз;
* итарқаны саусақпен стендке бір ұшымен бекітіп, оны шплинтпен бекітіңіз, ал итарқаның
екінші ұшын гидравликалық цилиндр өзегінің ілгегіне бекітіңіз, ал иілу мен "қателер" пайда
болуына жол берілмейді;
• кестеге сәйкес жұмыс күшінен 25-тен асатын талап етілетін сынақ Күшін таңдаңыз%;
Манометр көрсеткі қозғала бастағанға дейін итарқаны алдын ала тартыңыз ;
* итарқаны тексеріп, "қателер" мен иілістердің жоқтығына көз жеткізіңіз;
* итарқа сынақ аймағының қоршауын орнатыңыз ;
* гидравликалық цилиндрдегі қысымның есептелген мәніне дейін итарқа кернеуін жасаңыз
және бұл қысымды 10 минут ұстаңыз;
* жүктемені қалпына келтіріңіз (манометр көрсеткісі нөлге ауысады );
* слингті оның пайдалануға жарамдылығын көзбен көру;
* стендтен қоршауды алып тастаңыз және сөрені сөреге қойыңыз;
• итарқаға оның нөмірін, жүк көтергіштігін және сынақ күнін көрсете отырып, тегті
бекітіңіз.
Итарқа жүктеме астында болған кезде оны тексеруге тыйым салынады .

58. 58
Слесарьға жүк түсіретін құрылғыларды дайындау жөніндегі
Нұсқаулық
Төтенше жағдайлардағы қауіпсіздік талаптары
Пайдаланылатын технологиялық жабдықты авариялық (дереу) тоқтату мынадай
жағдайларда жүргізілуге тиіс:
жазатайым оқиға немесе оның қаупі;
электр қозғалтқыштарынан , іске қосу құрылғыларынан және сымдардан түтін немесе от
иісінің пайда болуы;
Электр қозғалтқыштарының айналу жиілігін төмендету;
оны сынау кезінде итарқа үзілді .

59. 59
Төтенше жағдайлардағы қауіпсіздік талаптары
• Технологиялық жабдықта анықталған барлық ақаулар
туралы слесарь жұмыс басшысына хабарлауға міндетті .
* Жану пайда болған кезде оны қолда бар алғашқы өрт сөндіру
құралдарының көмегімен дереу сөндіруге кірісу және бұл
туралы жұмыс басшысына немесе кезекшіге хабарлау қажет .
• Жазатайым оқиға орын алған жағдайда дереу дәрігерге
дейінгі Алғашқы көмек көрсетуге кірісіңіз , медициналық
көмекке шақырыңыз немесе жәбірленушіні медициналық
мекемеге жеткізуді ұйымдастырыңыз . Жұмыс орнындағы
жағдайды және жабдықтың жай-күйін , егер бұл айналадағы
жұмыскерлердің өмірі мен денсаулығына қауіп төндірмесе ,
жазатайым оқиға болған сәтте болғандай сақтау жөнінде
шаралар қабылдау .
* Барлық жазатайым оқиғалар мен авариялар туралы жұмыс
басшысына дереу хабарлау қажет .

60. 60
Слесарьға жүк түсіретін құрылғыларды дайындау жөніндегі
Нұсқаулық
Жұмыс аяқталғаннан кейінгі қауіпсіздік талаптары
Технологиялық жабдықты өшіріңіз. Ажыратқышты немесе
тарату тақтасын өшіріңіз.
* Жұмыс орнын алып тастап, қалдықтар мен қоқыстарды
арнайы жәшіктерге салыңыз .
* Құралды, құрылғыларды тазалаңыз және арнайы белгіленген
орындарға қойыңыз.
* Жұмыс басшысына жұмыстың аяқталуы туралы және жұмыс
кезінде байқалған барлық ақаулар мен ақаулар туралы
хабарлау.
* Арнайы киімді, арнайы аяқ киімді және жеке қорғаныс
құралдарын сақтау орнына қойыңыз.
* Қолыңызды, бетіңізді жуыңыз немесе душ қабылдаңыз.