Download to read offline
Kabihasnan sa Gresya- Araling Panlipunan
- 1.
- 2. Ang kabihasnan sagresya ay hindi nagmula sa ilog, ito ay nagmula sa dagat. Dahil dito, ito ay inuuri ng mga historyador bilang isang thalassocracy, o yaong may sitemang namayani sa mga katubigan. Ang Dagat Aegan ang pinakamalaking dagat sa kabihasnang ito at nagsilbing pangunahing pinagkukunan ng mga pagkain ng mga griyego. Ito rin ay ang nagdugtong sa mga pulo at nagbigay-daan sa kalakalan. BATAYANG HEOGRAPIKO
- 3. Gayundin, nagsilbi itopanangga o harang sa mga mananakop mula sa Asia Menor o Anatolia. Dagat Ionian, matatagpuan sa kanluran ng gresya, sa timog ng Dagat Mediteraneo, at silangan ng Dagat Aegean. Ayon sa mga historyador, ang pagiging mabundok ng Gresya ay lubos na nakatulong sa pag-usbong ng mga pamayanang Griyego. BATAYANG HEOGRAPIKO
- 4. Arthur Evans -isang ingles na arkeologo, natagpuan niya ang mga gumuhong estruktura sa isla ng Crete. Palasyo ng Knossos - ang nakita ni Arthur Evans na labi ng isang dakilang palasyo sa kaniyang paghuhukay. Kaya niya napagtanto na ang isla ng Crete ang unang kabihasnan sa rehiyon ng Dagat Mediteraneo. KABIHASNAN G MINOAN
- 5. Ang pangalang minoanay nanggaling sa Griyegong alamat na tungkol kay Haring Minos. Pinaniniwalaang si Haring Minos ay namuno sa isla ng Crete at nagaalaga ng Minotaur, isang halimaw na kalahating-tao at kalahating-toro. KABIHASNANG MINOAN
- 6. Ang fresco naito ay nagpapakita ng tradisyon na tinatawag na bull leaping kung saan ang kalahok ay tumatalon sa isang toro.
- 7. Sistemang Linear Ao Linear A script - sistema ng pagsusulat noong kabihasnang Minoan. Phaitos Disc - isa sa mga ebidensiyang sulatin ay natagpuan sa bayan ng Phaitos at nakaukit sa isang bilog na bato. Ngunit hanggang sa kasalukuyan, wala pang ebidensyang sulatin ang naisasalin sa kahit na anong modernong wika. Dahil dito, hindi tiyak ang dahilan ng pagpagsak ng kabihasnang Minoan. KABIHASNANG MINOAN
- 8. Sistemang Linear Ao Linear A script - sistema ng pagsusulat noong kabihasnang Minoan. Phaitos Disc - isa sa mga ebidensiyang sulatin ay natagpuan sa bayan ng Phaitos at nakaukit sa isang bilog na bato. Ngunit hanggang sa kasalukuyan, wala pang ebidensyang sulatin ang naisasalin sa kahit na anong modernong wika. Dahil dito, hindi tiyak ang dahilan ng pagpagsak ng kabihasnang Minoan. KABIHASNANG MYCENAEAN
- 9. Ang kabihasnang itoay namula sa Mycenaea, isang lungsod sa peninsula ng Peloponnese na nakadikit o kasama sa pangunahing kalupaan ng Gresya. Sinasabing itinatag ito ni Perseus, anak ng dakilang diyos na si Zeus . Ito rin ang kinilalang kaharian ni Haring Agamemnon na nagsimula ng digmaang Trojan. Mycenaea - isang lungsod na itinatag sa isang burol sa loob ng Argolid. Ang lungsod na iyo ay nagsilbi din bilang isang citadel o kuta na may mataas na pader na nakapalibot sa kanilang pamayanan. KABIHASNANG MYCENAEAN
- 10. Megaron - isangmahalagang bahagi ng kanilang lungsod. Ito ay nakikita sa gitna ng isang palasyo at pinaliligiran ng apat na poste. Sa gitna ng poste ay isang hardin o tsimenea. Isa itong elemento ng arkitekturang Mycenaea. Maituturing na isang moog o fortress ang bayang ito dahil sa laki ng mga ginagamit na bato para sa nga pader nito. Linear B Script - ang sistema ng pagsusulat ng mga Mycenaean. KABIHASNANG MYCENAEAN
- 11. KABIHASNANG HELENIKO Ang mga lungsod-estadoay mayroong kalayaang pamunuan ang kanilang sarili. Bawat isa ay mayroong sariling uri ng pamumuhay, kabuhayan, at kultura. Ang panahon Helleniko ay hango sa pangalang hellas, ang katutubong wika ng mga griyego. Ang panahong ito ay itinuturing na panahon ng purong kulturang Griyego at Klasikong Gresya dahil sa paglaganap ng demokrasya, literatura, at paglawak ng kaalaman sa mga Griyegong polis. Nagsimula ang kabihasnang ito noong 507 at nagtapos noong 323 BCE.
- 12. ANG MGA DORIAN Dorian- sila ay mga nomadikong mandirigma na naninirahan sa hilagang Gresya at kalaunan ay nanatili rin sa mga lungsod na kanilang itinatag. Sa pagdating ng mga dorian, nawala ang isang sentralisadong pamahalaan. Sinakop sila ang tangway ng Peloponnese. Sa kanilang pamamayani, hindi nila nabigyang pansin ang kultura at sining, kaya naman nagkaroon ng tinatawag na Greek Dark Age o ang paghinto ng kaunlaran. Nagtagal ito mula 1100 hanggang 800 BCE.
- 13. ANG POLIS Ang ngalungsod-estado sa kabihasnang Helleniko ay tinatawag ba polis. Ito ay nangangahulugang "bayan" o "lungsod" sa wikang Griyego. Acropolis - pinakamahalang bahagi ng polis. Ito ay kadalasang matatagpuan sa mas mataas na bahagi ng polis. Matatagpuan rin ang tahanan ng kanilang pinuno at ang pinakamahalagang templo.
- 14. ANG POLIS Ang polisay naging sentro ng politika, relihiyon, at kultura. Dito matatagpuan ang mga teatro, aklatan, gymnasium o lugar pampalakasan, at agora kung saan nagtitipon ang mga Griyego. Dito nagsimulang mangaral ang mga tanyag na pilosopong Griyego na naging hudyat ng pagsibol ng pilosopiya sa Gresya. Sa loob ng polis makikita ang marangyang pamumuhay ng mga kinikilalang mamamayang Griyego. Samantala, ang mga naninirahan sa labas ng polis ay hindi kinikilala bilang mga puro o buong Griyego batay sa kanilang pamantayan.
- 15. ANG POLIS Ang pagsibolng mga polis ay batay sa heograpiya. Ang presensiya ng mga bundok, burol, at isla sa Gresya ay nakatulong sa pagbuo ng magkakahiwalay na polis. Sa ganitong sitwasyon, natuto ang mga mamamaya na gamitin kung ano ang nasa kanilang kapaligiran. Ang interaksiyong ito sa pagitan ng tao at kalikasan naging susi sa pagsibol ng iba't ibang uri ng polis na may kaniya-kaniyang produkto at kasanayan.
- 16. RELIHIYON SA GRESYA Naniniwala silana ang kanilang mga diyos ay mayroong direktang impluwensiya sa kanilang buhay. Ang mga Griyego ay mayroong politeistikong relihiyon kung saan naniniwala sila sa iba't ibang diyos. Ang bawat diyos ay may iisang tungkulin o sinasakupan. Ito ay tinatawag na anthropomorphism kung saan ikinakabit ang mga pantaong katangian sa kanilang mga diyos. Pinaniniwalaan nila na naninirahan ang mga diyos sa Mount Olympus.
- 17. ILAN SA MGAKILALALANG DIYOS NG MGA GRIYEGO Zeus poseidon
- 18. ILAN SA MGAKILALALANG DIYOS NG MGA GRIYEGO Hades Hera
- 19. ILAN SA MGAKILALALANG DIYOS NG MGA GRIYEGO Aphrodit e Ares
- 20. ILAN SA MGAKILALALANG DIYOS NG MGA GRIYEGO Artemis Athena
- 21. MGA LUNGSOD- ESTADO Dalawa angnaging tanyag na polis sa kasaysayan ng Gresya, ang Sparta at Athens.
- 22. SPARTA Matatagpuan ang Spartasa Laconia, Peloponnese. Ang kanilang pamahalaan ay isang oligarkiya kung saan piling mga tao lamang ang may kapangyarihan. Mula sa piling mga taong ito ay nagkakaroon ng dual kingship kung saan dalawang hari ang sabay na namumuno sa polis. Ang lipunang Sparta ay umiinog sa kanilang hukbo at ito ang nagiging batayan ng antas ng isang mamamayan sa lipunan.
- 23. SPARTA Agoge - Samurang edad na pito ay ipinadadala na ang mga lalaki sa kampo opang sanayin. Sila ay mamumuhay sa kampo hanggang sa sila ay umabot sa edad na 30. Maganda rin ang katayuan ng kababaihan a Sparta. Maaari silang magkaroon ng lupain at magdesisyon ukol sa mga patakaran para sa anilang pamilya. Ang mga lupain ng mga lalaking sundalo ay namamana ng kanilang asawa.
- 24. SPARTA Naniniwala rin angmga mamamayan ng Sparta na bukod-tangi ang mga babae nila sapagkat sila ay nagbibigay-buhay sa mga lalaki ng Sparta. Helot - Sila ay mga alipin na mayroong limitadong kalayaan dahil sila ay pagmamay-ari ng polis. Ito ay sinasabing sinaunang mga mamamayan ng Laconia na ginawang alipin ng mga Dorian na nanakop noong Edad Bronse. Ang ibang mga helot naman ay mga karatig- bayan ng Sparta ng kanilang
- 25. ATHENS Matatagpuan sa hilagang- silanganng Sparta. Sinasabi ito ang unang pamayanan na naglaganap ng demokrasya. Archon - nangangahulugang "pangunahing pinuno ng polis". Athenian democracy - ay isang uri ng pamahalaan kung saan ang mga mamamayan ang siyang may tunay na kapangyarihan sa kanilang pamayanan. Ang bawat mamamayan ay may karapatang magsalita at maghain ng kaniyang mungkahi o hinaing.
- 26. ATHENS Maaaring bumoto angmga mamamayan sa asamblea upang magtanggal ng isang pinuno ay nagiging masyado nang makapangyarihan. Ang pangalan ng taong nais nilang tanggalin au isusulat sa piraso ng mga sirang paso o ortrakon. Ang isang mahalagang pagkakaiba ng Athens at Sparta ay ang kanilang heograpiya. Ang Athens ay masukal at mabundok kaya mahirap anumang uri ng sakahan sa kanilang lugar. Dahil dito, naging mangangalakal ang mga sinaunang Athenian. Naninirahan sila malapit sa pampang at nagkaroon ng malawak na ugnayang
- 27. MGA DIGMAAN Ito ay isangmahabang digmaan sa pagitan ng mga polis ng Gresya at ng Imperyong Persiyano. Naganap ito mula 490 hanggang 479 BCE. Isa sa mga itinuturong dahilan ng digmaan ay ang pagpapalawak ng teritoryo Persia. Sa panahon ni Cyrus the Great noong 539 BCE ay nagsimulang lumaki ang teritoryong Persiyano. Umabot ang kanilang impluwensiya at lupain sa Anatolia.
- 28. MGA DIGMAAN Subalit may mgaGriyegong naninirahan dito, ang mga Ionian. Ang mga Ionian ay hindi pumayag sa sa pagpapalawak ng Persia sa kanilang lupain. Sila ay lumaban sa tinaguriang rebelyong Ionian na naganap mula 499 hanggang 493 BCE. Ayon sa mga historyador, nanghingi ng tulong ang mga Griyegong Ionian sa Athens, at napag-alaman ito ni Darius the Great. Ikinagalit ni Darius ang pangingialam ng Athens at naging hudyat ng digmaan.
- 29. LABANAN SA MARATHON (490 BCE) -unang yugto ng digmaang Griyego-Persiyano. - Naghanda ang hukbong Persiyano na dumaong sa baybayin ng Marathon. Hoplite - mga mandirigmang may hawak na sibat at bronseng pansalag. Labanan sa Thermopylae (480 BCE) Xerxes- anak ni Darius, nilusob niya ang Athens.
- 30. Dumaong siya sasilangang baybayin ng Gresya kasama ang libo-libong sundalong Persiyano. Mabundok ang heograpiya ng Gresya, at mula sa kinalalagyan ng mga Persiyano ay may iisang lagusan lamang papasok dito. Itong masukal na daanan ay binantayan ng hukbo ng Sparta kasama ang ilan pang hukbo mula sa iba't ibang polis. Pinamunuan ni Haring Leonidas ng Sparta ang pagbabantay ng tatlong araw sa daang ito. Ngunit sinasabing mayroong taksil sa hukbo ng Sparta na nagbigay ng impormasyon sa mga Persiyano ukol sa isang daan patungo sa likod ng Sparta. Ito ang tinutukoy na dahilan kung bakit hindi kinaya ng hukbo ng Sparta ang paparating na hukbong Persiyano. Pumanaw ang mga tagapagbantay at nakapasok sa Athens ang hukbo ng Persia. Natalo man ang mga Griyego sa labanang ito ay nagkaroon naman ng oras ang ilan sa kanila, partikular ang mga taga-Athens, na umatras at muling makabuo ng bagong hukbo.
- 31. LABANAN SA SALAMIS (480BCE) -ikatlong yugto ng digmaan ay naganap sa dagat. Sa Golpo ng Saronic, malapit sa bayan ng Salamis. Sa labanang ito, pinamumunuan ni Themistocles, isang heneral ng Athens, ang Gresya, habang si Xerxer naman ang sa Persia. Ang Golpo ng Saronic ay masukal at mabato kaya hindi agad- agad makakilos ang mga barkong Persiyano. Naipit ang mga naglalaking barkong Persiyano at nawasak. Nanalo muli ang Gresya sa pamumuno ng Athens.
- 32. LABANAN SA PLATAEA (479BCE) Ang huling yugto sa Digmaang Griyego-Persiyano. Nagwaging muli ang pormasyong phalanx ng Gresya laban sa hukbo ng Persia. Mahalaga ang labanang ito dahil dito tumatak ang galing ng Athens. Tatlo sa apat na labanan na naganap sa pagitan ng Gresya at ng Persia ay pinamunuan ng Athens at nagdulot ng tagumpay sa Gresya. Dahil dito, tumaas ang pagtingin ng mga polis sa Athens. Sinasabing ito ang naging simula ng ginintuang panahon ng Athens at ng Gresya kung saan lumaganap ang impluwensiya ng Athens sa larangan ng politika at sining.
- 33. DIGMAANG PELOPONNESIAN Ang Digmaang Peloponnesiansa pagitan ng Athens at Sparta ay naganap mula 431 BCE hanggang 405 BCE. Nagsimula ito nang tangkaing sakupin ng Athens ang polis ng Corinth na aykaalyado ng Sparta. Dahil dito, dahan-dahang sinakop ng Sparta ang mga polis na kakampi ng Athens. Ang unang yugto ng digmaan ay nagtagal ng sampung taon at natapos sa isang kasunduang Nicias. Ayon dito, pangkapayapaan na tinawag na Kasunduan sa babantayan ng dalawang polis
- 34. DIGMAANG PELOPONNESIAN Ngunit makalipas lamangang anim na taon ay nanumbalik ang kanilang digmaang sibil. Nangailangan ng tulong ang mga kaalyado ng Athens sa isla ng Sicily dahil sa pananakop ng Syracuse. Nagpadala ng hukbo ang Athens na hindi nagustuhan ng Sparta dahil inisip nila na nagpapalawak muli ng teritoryo ang Athens. Nagresulta ito sa isang labanan sa dagat kung saan natalo ang Athens. Ito ang naging huling sagupaan ng dalawang polis. Ngunit hindi napangasiwaan ng Sparta ang kanilang mga nasakupan tulad ng pamamahala ng Athens. Ito ang naging hudyat ng pagtatapos Ng ginintuang panahon ng Gresya at kalaunan, ang
- 35. IMPERYONG MACEDONIAN Sa hilaga ngmga polis ng Athens at Sparta ay ang Kaharian ng Macedon. Unti-unti na sinakop ni Haring Philip II ang nga karatig-bayan ng Macedon. Ngunit ang tanging hangad ni Haring Philip ay masakop ang imperyong Persiyano at makuha ang kanilang yaman. Legue of Corinth o Hellenic league -isang alyansa kasama ang iba pang Griyegong polis.
- 36. IMPERYONG MACEDONIAN Haring Philip II- pumanaw noong 336 BCE kaya hindi niya tuluyang nasakop ang Persia. Alexander - anak ni Haring Philip, edad na 20 ay napasakamay niya ang malawak na teritoryo ng Imperyong Macedonian. Labanan ng Grancius - naglaban ang dalawang panig sa ilog Grancius.
- 37. IMPERYONG MACEDONIAN Labanan ng Issus- unang pagkakataon nagtagpo si Alexander at si Darius III Darius III - hari ng Persia. Sa patuloy na pananakop ay narating ni Alexander ang Ehipto. Ang kaniyang layunin ay palayain ang Ehipto sa kamay ng mga Persiyano. Itinatag niya sa hilagang baybayin ang tanyag na bayan sa kaniyang pangalan, ang Alexandria.
- 38. IMPERYONG MACEDONIAN Hanggang sa ngayon,ang bayang ito ay nakatayo pa rin at isa nang mahalagang lungsod ng kasalukuyang Ehipto. Pagkaraan ay bumalik si Alexander sa Persia upang harapin muli si Darius sa Labanan sa Gaugamela. Muling natalo ang hukbo ng Persia at tumakas si Darius. Ngunit siya naman ay pinatay ng kaniyang mga sundalo na ikinagalit ni Alexander. Binigyan niya ng marangal na burol si Darius. Bago tuluyan naging hari ng Persia si Alexander ay kinaharap niya si Bessus, isang satrap sa panahon ni Darius III. Pagkatapos sa labanan, nagpasiya si Alexander na ng mahabang taon bumalik sa Macedon taong 324 BCE.
- 39. Isa sa katangianng pamamahala ni Alexander ay ang kaniyang pakikiayon sa ibang kultura. Hindi niya ipinilit sa kaniyang mga nasasakupan ang Griyegong kultura, bagkus ay siya pa ang yumakap ng katutubong kultura ng mga ito, katulad ng sa Persia.Bagama't malawak na ang nasasakupan ni Alexander, mula Gresya hanggang India, ninais pa niyangtumungo sa desyerto ng Arabia, ngunit siya ay namatay noong 323 BCE. Dahil walang tagapagmana si Alexander, pinaghatian ng kaniyang mga heneral na sila Ptolemy, Cassander, Antigonus, at Seleucus ang mga teritoryong kaniyang nasakop. Itinaguyod ni Seleucus ang bagong imperyong Persiyano sa pamamahala ng dinastiyang Seleucid, habang si Ptolemy naman ang
- 40. - ito aynangangahulugang "impluwensiya" o "koneksiyon" sa kulturang Griyego. - Ito ang nagtapos sa sistemang polis ng sinaunang Gresya at kung saan umiral ang panahon ng mga hari. Mahalaga ang panahong ito sapagkat dito napalaganap ang kaalamang Griyego sa KABIHASNANG HELENISTIKONG
- 41. Lumawak ang impluwensiyang kulturang Griyego sa mga lugar at teritoryo na sinakop ni Alexander at humalo ito sa mga katutubong kultura. Ang wika at sulating Griyego ay nanaig sa panahong ito. Gayundin ang mga kaalaman sa sining, kultura, at pilosopiya. Isa sa mga tanyag na gusali na naitayo sa panahong ito ay ang KABIHASNANG HELENISTIKONG
- 42. Nagsimula ang panahonng kabihasnang Hellenistiko dakong 323 BCE at natapos ito noong 30 BCE nang sakupin ang Ptolemaic na Ehipto ng mga Romano. KABIHASNANG HELENISTIKONG
- 43. Dalawa sa mahalagang ambagng mga Griyego ay ang wika at ang sistema ng pagsusulat. Alpabeto- hango sa unang dalawang letra, ang alpha at beta. Biology -bio - ibig sabihin ay "buhat" -logos - "pag-aaral" o KAALAMAN
- 44. Pilosopiya- ay galingsa wikang Griyego, " pagmamahal o pagtangkilik sa kaalaman" -philos - "pagmamahal" o "pagtangkilik" -sophia - "kaalaman" KAALAMAN
- 45. PUNDASYON NG KANLURANINGPILOSOPIYA AY MGA GRIYEGO: Socrates - ang may-likha ng Socratic method, nagpapalit- palit ang tanong at sagot upang matukoy o matunton ang katotohanan. Plato - Siya ang may-akda ng The Dialogues na tumutukoy sa mga aral ni Socrates at ng The Republic na ukol naman sa aniyang perpektong lipunan. Upang maging pormal ang pagtuturo ng pilosopiya ay itinayo niya ang The Academy. Aristotle - Itinatag niya ang Lyceum kung saan niya itinuro ang realism o ang katotohanan ng mundo at ng buhay.
- 46. KILALA RIN ANGMGA GRIYEGO SA KANILANG AMBAG SA AGHAM AT MATEMATIKA. ILAN SA KANILA AY SINA: Hippocrates - Siya ang tinaguriang "Ama ng Medisina." Pythagoras - Sa kaniya nagmula ang mga pag-aaral sa heometriya at ang Pythagorean theorem nasumusukat sa tatlong gilid ng isang tatsulok. Archimedes - Siya ang nakatuklas na nagbabago ang timbang ng tubig batay sa timbang ng isang gamit na ipinapasok dito. Tinawag itong hydrostatics o Archimedes principle.
- 47. KILALA RIN ANGMGA GRIYEGO SA KANILANG AMBAG SA AGHAM AT MATEMATIKA. ILAN SA KANILA AY SINA: Euclid - Kinikilala siya bilang "Ama ng Heometriya." Sinulat din niya ang Optics patungkol sa prinsipyo ng mga ilaw batay sa matematika. Eratosthenes - Siya ang unang nakatuklas sa hugis ng daigdig. Nagbigay din siya ng tantiyang sukat nito.
- 48. Teatro - ginaganapsa mga amphitheater. Trahedya- ay kuwento o akda hinggilsa pagbagsak ng pangunahing tauhan. Komedya- akda ng katatawanan at panunundyo o satire. Oedipus the King - tanyag na drama na sinulat ni Sophocles. The Clouds - isang akdang tumalakay sa buhay ni Socrates, isinulat ni Aristophanes Sining at Kultura
- 49. Iliad at Odyssey- pinakamahalagang ambag ng literaturang Griyego sa mundo ni homer. Patungkol sa mitolohikal na kuwento ng digmaang Trojan. Aesop- nakilala siya sa pagsusulat ng mga pabula, mga hauop na tila tao ang mga kilos ng mga pangunahing karakter. Herodotus - tinaguriang "Ama ng kasaysayan" Sining at Kultura
- 50. Thucydides- nakilala rinsa kaniyang mga salaysay kabilang na ang Digmaang Peloponnesian. Greek orders - ang mga poste ay may tatlong disenyo. Sining at Kultura
- 51. Isa rin samga tanyag na ambag ng Gresya ang Olympics. Isa sa mga naunang paligsahan ay ginanap pa sa panahon ng mga Minoan. Ayon sa pagsasaliksik, ang unang Olympics ay ginanap noong 776 BCE sa polis ng Olympia. Ito ay isinagawa bilang pagpupugay sa kanilang diyos na si Zeus. Ang mga palaro noong panahong ito ay wrestling, chariot race, boxing, marathon race, discus throw, at ilang paligsahan para sa musika. Binuhay muli ang tradisyong ito taong 1896 at patuloy na isinasagawa hanggang sa ngayon. Ang Olympics
- 52.