1. TOPOBIOGRAFIA JAKO FIKCJA LITERACKA, CZYLI KREOWANIE WALORÓW TURYSTYCZNYCH Jacek Kaczmarek Uniwersytet Łódzki

3. " czas NIE jest miarą życia" (Sandor Marai Sól i pieprz – Dieta) zatem co – przestrzeń ? Droga przez zbiór miejsc?....... może TOPOBIOGRAFIA

4. P ROBLEM : Topobiografia jako fikcja literacka posiada moc kreowania realnej przestrzeni turystycznej ZAGADNIENIA: Wprowadzenie . Przestrze ń narracji - Dublin Jamesa Joyce'a. Miejsca turystyczne w wybranych fikcjach literackich . Podsumowanie .

5. Literatura pi ę kna dostarcza bezcennych informacji o przestrzeni miejskiej i dlatego powinna by ć cz ęś ciej doceniana jako ź ród ł o bada ń geograficznych ( o funkcji poznawczej i pragmatycznej). Autorzy dzie ł literackich przedstawiaj ą cz ę sto w swoich utworach przestrze ń , która spe ł nia rol ę narratora . Przestrze ń prowadzi czytelnika w labiryncie wydarze ń , przydziela role i miejsca, w ko ń cu kszta ł tuje losy bohaterów. Podczas pracy nad dzie ł em artysta kreuje now ą przestrze ń - przestrze ń narracji , która ma konstrukcj ę , logik ę , porz ą dek, przebieg. Ksi ąż ki Jamesa Joyce'a posiadaj ą oryginaln ą przestrze ń narracji i to w ł a ś nie dzi ę ki niej, czytelnik mo ż e smakowa ć odkrywanie prawdziwego Dublina.

6. Dublin jako przestrzeń narracji w utworach Jamesa Joyce'a: "Dublińczycy" "Portret artysty z czasów młodości" "Ulisses" "Finnegans Wake"

7. "Dublińczycy" " D ni z ż ycia", rozwija ją konsekwentnie ide ę , ż e ka ż dy cz ł owiek przechodzi dok ł adnie te same etapy na Z iemi. Wystarczy zatem przedstawi ć pojedyncze dni osób ró ż ni ą cych si ę wiekiem, aby otrzyma ć obraz jednego ż ycia. Chirurgicznie precyzyjny opis Dublina i jego mieszka ń ców demaskuje ci ą g ł e tracenie wiary, nadziei i mi ł o ś ci. Dubli ń czycy nieustannie przegrywaj ą we wszystkich fazach (dzieci ń stwo, m ł odo ść , dojrza ł o ść , uk ł ad spo ł eczny) i beznami ę tnie ż yj ą , trac ą c ż ycie ka ż dego dnia.

8. "Portret artysty z czasów młodości" " Ż ycie w ż yciu", jest powie ś ci ą autobiograficzn ą . Dzieje "uwi ę zionego" artysty zosta ł y mocno osadzone w realiach politycznych i spo ł ecznych ówczesnej Irlandii.

9. "... najkrótsza droga do Tary wiedzie przez Holyhead." ( Portret artysty w wieku młodzieńczym)

10. "Ulisses" " Ż ycie w jednym dniu", gdzie osiemnastogodzinna w ę drówka akwizytora og ł oszeniowego - Leopolda Blooma symbolizuje ca ł o ść dziejów naszego bohatera i jednocz eś nie ludzko ś ci. Ta podró ż w dniu 16 czerwca 1904 roku ma wiele inspiracji. Aby zrozumie ć zamierzenia literackie Joyce'a trzeba wyruszy ć w drog ę ulicami Dublina z planem miasta, Odysej ą i Bibli ą . Poszczególne epizody Ulissesa mog ą by ć interpretowane na wiele sposobów. Joyce przygotowa ł wspania ł e dzie ł o otwarte (w toku) i ilekro ć czytelnik poszukuje ś ladu w łaś ciwych inspiracji, autor u ś miecha si ę ironicznie, wszak stworzy ł utwór groteskowy, przewrotny, parodystyczny. Joyce nie liczy si ę tak ż e z czytelnikiem, bohaterowie przychodz ą , zmieniaj ą lokalizacj ę w przestrzeni, zaczynaj ą rozmy ślać, a k ończą w dowolnym miejscu utworu. Ulisses nie jest dla czytelnika, to raczej czytelnik powinien by ć dla tego utworu.

11. Ulisses - przestrzeń narracji (16 czerwca 1904 roku) L. p. Godzina początkowa Epizody na motywach Odysei (Naganowski1997) Epizody według Leopolda Blooma 1 8 Telemach 2 10 Nestor 3 11 Proteusz 4 8 Kalipso Ofiara całopalenia ; święte świętych 5 10 Lotofagowie Obrzęd Jana 6 11 Hades Obrzęd Samuela 7 południe Eolia Urim i Thummin 8 13 Lestrygonowie Obrzęd Melkizedecha 9 14 Scylla i Charybda Miejsce święte 10 15 Pływające Skały Simchat Tora 11 16 Syreny Shira Shirim 12 17 Cyklop Całopalenie 13 20 Nauzykaa Obrzęd Onana 14 22 Helios Ofiarowanie chleba i wina 15 północ Kirke Armageddon 16 1 Eumajos Zespolenie 17 2 Itaka 18 Penelopa

12. "Finnegans Wake" " Ż ycie poza dniem", stwarza nadzieje na przebudzenie, ale tylko w snach . W przestrzeni Dublina kr ążą jednocze ś nie marzenia wielu dubl iń czyków. Jedyn ą drog ą pozostaje ucieczka w nierzeczywistość .

13. Martello Tower – Sandycove "STATECZNY, PULCHNY BUCK MULLIGAN WYNURZY Ł SI Ę Z WYLOTU SCHODÓW, nios ą c mydlan ą pian ę w miseczce, na której le żał y skrzy ż owane lusterko i brzytwa." ( Ulisses )

14. Eccles S treet 7 "Przeszed ł na s ł oneczn ą stron ę , omijaj ą c obluzowan ą klap ę piwnicy numeru siedemdziesi ą t pi ęć . Sło ń ce zbli ż a ł o si ę do wie ż y ko ś cio ł a Świę tego Jerzego. Zdaje si ę , ż e b ę dzie ciep ł y dzie ń . W czarnym ubraniu szczególnie si ę to odczuwa." ( Ulisses )

15. Centrum Jamesa Joyce'a – portal z domu przy Eccles Street 7

16. Eccles S treet 7 - plafon na ś cianie szpitala "Na schodach domu czwartego w rz ę dzie ró ż nojednakich nieparzystych numerów, pod numerem 7 przy Eccles Street, wsun ął odruchowo d łoń do tylnej kieszeni spodni, aby uj ąć za klucz od zatrzasku." ( Ulisses )

17. "Kiedy zdasz sobie spraw ę, ż e Dublin jest stolic ą od tysi ą ca lat, ż e jest drugą metropoli ą Imperium Brytyjskiego, ż e wreszcie jest on trzykrotnie niemal wi ę kszy od Wenecji - musi Ci si ę wyda ć dziwne, ż e do tej pory ż aden artysta nie ukaza ł go ś wiatu." ( List do brata Stanislausa )

18. O'Connell Bridge "Gdy postawi ł stop ę na mo ś cie O'Connella, sk łę biony pi ó ropusz dymu wystrzeli ł w gór ę spoza bariery. Barka z browaru wiezie eksportowe pe ł ne. Do Anglii." ( U l isses )

19. "Sta ł na stopniach biblioteki i wpatrywa ł si ę w ptaki, wspieraj ą c si ę ze znu ż enia na jesionowej lasce. (...) A cz ł owiek od wieków spogl ą da ł w gór ę , tak jak on przygl ą da si ę tym ptakom w locie. Kolumnada nad jego g łową wzbudzi ł a w nim nieostr ą my ś l o staro ż ytnej ś wi ą tyni, a jesionowa laska, na której si ę wspiera ł znu ż ony, o krzywym kiju augura." ( Portret artysty w wieku m ło dzie ń czym )

20. Lokal Davy B y rne s 'a przy Duke Street "Pan Bloom jad ł skrawki kanapki, ś wie ż y, czysty chleb, z przyjemnym obrzydzeniem: piek ą c ą musztard ę , brudnostopy smak zielonego sera. Ł yki wina g ł aska ł y jego podniebienie." ( Ulisses )

21. Centr um James 'a Joyce 'a przy North Great George's Street

22. Pomnik Pamięci Wielkiego Głodu nabrzeże portowe przy Urzędzie Celnym w Dublinie (zapisanie w przestrzeni miasta pamięci o emigracji irlandzkiej spowodowanej wielką klęską głodu w połowie XIX wieku.)

23. Pomnik nagrobny Jamesa Joyce'a na Fluntern Cementary w Zurichu.

25. Pomnik Don Kichota i Dulcynei w Castilla – La Mancha w Hiszpanii.

26. Dom Ani Shirley, Zielone Wzgórze, Wyspa Księcia Edwarda

27. W kwaterze Wolanda, ul. Sadowa 10 w Moskwie

30. Turysta (czytelnik) podczas podró ż y odkrywa miasta, poznaje ich ukryty i jednocze ś nie uniwersalny sens. Miasto jest niezmiennie zmienn ą przestrzeni ą , indywidualnie kszta ł towan ą przez warunki geograficzno - historyczne (ka ż de miasto posiada swoj ą odmienno ść ) oraz subiektywnie prze ż ywan ą przez mieszka ń ców, przybyszów, czytelników, turystów. Przestrze ń miasta powstaje w rezultacie aktywno ś ci cz ł owieka i to ona oddzia ł uje na zachowania mieszka ń ców. Ludzie nabieraj ą cech otoczenia, w którym ż yj ą . Ich postawy, charakter, s ł owa, przyzwyczajenia s ą odzwierciedleniem krajobrazu miejskiego. Studiowanie utworów literackich oraz odkrywanie ich "turystycznej realno ś ci" pozwala poznawa ć i zrozumie ć miasto .

31. Fikcja literacka wkracza do realnej przestrzeni turystycznej, kreuje nowe funkcje (turystyka literacka) i okre ś la wielowymiarowe ś rodowisko percepcji. Autor dzie ł a literackiego k onstruuje w ł asn ą narracj ę w przestrzeni realnej ( topobiografia ) , która jest nast ę pnie indywidualnie odbierana przez turyst ę -czytelnika. Podsumowanie