Presentación dende o punto de vista da Terapia Familiar Sistémica do que supón o acoso laboral ou mobbing para as vítimas e as súas familias.

1.
Conxita López Martín
IV Encontros Galegos de Terapia Familiar
"Na procura do denominador común"
Sobrevivir ao mobbing ou
morrer no intento
PAZO DE CONGRESOS E EXPOSICIÓNS
PONTEVEDRA
27 de Xuño de 2009

2. UN PERIGO REAL
“Nas sociedades do noso mundo occidental, altamente
industrializado, o lugar de traballo constitúe o último
campo de batalla no que unha persoa pode matar a
outra sen ningún risco de chegar a ser procesada ante
un tribunal”.
Heinz Leymann (1996) no seu libro Mobbing.
A persecución no traballo escribe:
Doutor en Psicoloxía e profesor de
Ciencias do Traballo na Universidade
de Umeá en Suecia.

3. OBXECTIVO DO MOBBING
 Intimidar e consumir
emocional e intelectualmente á
vítima con vías a eliminala da
organización.
 Satisfacer a necesidade de
agredir, controlar ou destruír á
vítima.
Iñaki Piñuel (2008) sinala que o mobbing ten como
obxectivo:
Profesor titular na Universidade de
Alcalá (Madrid) en Organización e
RR.HH. Licenciado en Psicoloxía do
Traballo e as Organizacións.

4. DEFINICIÓN DE MOBBING
Ramón Gimeno Lahoz
Maxistrado Xuíz Titular do Xulgado do
Social en Santander. Doutor en
Dereito pola Universidade de Girona.
Autor da primeira tese doutoral sobre
MOBBING é aquela
presión laboral
tendente á
autoeliminación dun
traballador -público ou
privado- mediante a súa
denigración.

5. A LEXISLACIÓN
O maxistrado é autor
dun Borrador de Proxecto
de Lei contra o Acoso
Laboral (2008) por mor da
necesidade dunha lexislación
específica para loitar contra o
mobbing.

6. MOBBING: Termos equivalentes
 Acoso moral
 Psicoterror
 Hostigamento laboral
 Persecución encuberta
 Intimidación no traballo
 Maltrato psicolóxico
 Violencia psíquica
 Presión laboral tendenciosa

7. A ESTATÍSTICA
 Segundo os datos do ano
2000 da OIT arredor de 13
millóns de persoas son
afectadas por algunha forma
de acoso psicolóxico no seu
emprego actual.
 Enquisa da UE no 2000 o 9%
dos traballadores europeos
sufrían acoso.
 En España o 5% aínda que
hai estudos que o elevan ata
o 11,4% da poboación activa.

8. MOBBING: Efectos do acoso
 Efectos na saúde física
 Efectos na vida social, familiar e
nas relacións interpersonais
 Efectos na economía
 Efectos no eido profesional
 Efectos psicolóxicos
O CRIME PERFECTO:

9. TIPO DE ORGANIZACIÓN
 Marie France Hirigoyen(2001) argumenta que
no sector privado, o acoso é máis brutal, ten
menor duración e remata cando a vítima
marcha da empresa.
Doutora en Medicina, especialista en
Psiquiatría e Psicanálise.
 Na Administración, o acoso
pode durar moitos anos, xa que os
funcionarios non adoitan ser
despedidos a menos que cometan
unha falta moi grave e se lles
dificulta o traslado.

10. MOBBING: O círculo do estres
Ameazas contra a vítima se continúa
causando baixa por enfermidade con:
 ser despedida
ser substituída
ser asignada a outros traballos
Incremento da incidencia da
patoloxía, incremento dos
síntomas:
máis baixas por enfermidade
Resposta do organismo:
ansiedade xeneralizada
incremento do estres
Reacción da vítima: MEDO
evita poñerse enferma
non toma baixas se está enferma
nega os síntomas de enfermidade

11. FASES DO ACOSO
Sintomatoloxía
1ª FASE: Conflito inicial 2ª Fase: Estigmatización
Psicosomática Psicolóxica Conduta
- Alteracións alimentarias
- Trastornos do soño
- Dores de costas,
cabeza, cervicais
- Trazos de ansiedade
- Inquietude leve
- Pasiva: deixa pasar o tempo
- Activa: analiza reiteradamente
a situación, na procura
dunha solución (negociada)
- Insomnio leve
- Fatiga física leve
- Intensifícanse os
síntomas anteriores
- Desorientación
- Trazos depresivos
- Ansiedade leve
- Baixa autoestima e
inseguridade
- Irritabilidade
- Sentimentos de soedade,
vergoña e culpabilidade
- Nega a realidade da
situación
- Evitación social
- Reacciona con ira e
agresividade

12. 3ª Fase Intervención 4ª Fase Marxinación
Psicosomática Psicolóxica Conduta
- Insomnio moderado
- Pesadelos
- Soños repetidos
- Alteracións cardíacas
- Fatiga moderada
- Agudízanse os síntomas
- Depresión moderada
- Ansiedade moderada
- Baixa autoestima
- Perda de interese
- Déficit atención
- Fallos de memoria
- Sentimentos de frustración,
soidade e culpabilización
-Preocupación pola súa
saude
- Reiteradas baixas médicas
- É consciente da situación
- Solicita axuda
- Agresividade social y familiar
- Rendemento baixo
- Tendencias ao alcohol
-Incapacidade permanente
- Insomnio
- Disfuncións sexuais
- Alteracións severas
- Fatiga crónica
-Diversas patoloxías
- Depresión severa
- Ansiedade xeneralizada
- Alteracións emocionais
- Perda de autoestima
- Ideas suicidas
- Illamento
- Fobias
- Uso de sustancias controladas
- Vida vexetativa
- Suicidio
EVOLUCIÓNCLÍNICA

13. PROPOSTAS DE INTERVENCIÓN
Liñas e
propostas de
actuación
Simplificación e
axilización dos
procesos
xudiciais
Protocolizar a asistencia
sanitaria do acoso e a súa
tipificación de accidente de
traballo
Potenciar e
facilitar canles
de asistencia ás
vítimas
Políticas de actuación
e estratexias de
prevención
Medidas de
sensibilización
social
Incentivación e
control da
prevención do
acoso na empresa
Actuacións de
formación e
información

14. INTERVENCIÓN COA VÍTIMA (I)
 Se continúa traballando:
 Pasar de vítima a supervivinte
 Adoptar estratexias sorpresivas
 Ser imprevisible
 Aproveitar o tempo
 Recoller probas
 Contarlle a verdade á familia
 Tomar decisións como denunciar, presentar
escritos,...
 Ser quen de recoñecer cando se está en
condicións de acudir ao traballo.

15. EN XERAL:
 Buscar a parte positiva de cada situación
 Asumir que non se volverá a ser o de antes de
sufrir o acoso.
 Manter a toda costa a vida social e familiar
que se tiña anteriormente
 Asistir a reunións con outras persoas que
sofren o mesmo problema

16. INTERVENCIÓN COA VÍTIMA (II)
 Durante as baixas médicas:
 Accidente laboral
 Retomar folgos
 Disfrutar do tempo fóra da empresa tóxica con
amigos, familiares,…
 Manter unha rutina diaria
 Saír á rúa sen temor
 Acudir a Inspección de Traballo, avogados,
psiquiatra, mutuas,…

17. INTERVENCIÓN COA FAMILIA
 Apoiar a necesidade do tratamento e
acompañar a psicoterapia á vítima.
 Dar credibilidade ao acoso.
 Practicar a escoita empática e lealdade
incondicional.
 Comprender que os síntomas son curables.
 Non culpar nin desentenderse.
 Axudarlle a tomar decisións complexas como
denunciar, facer público o acoso, negociar,…
 Ter en conta a susceptibilidade e a desconfianza da vítima.
 Loitar pola superación dos problemas na parella.
 Asumir outras responsabilidades cando estea na casa.

18. 22.06.2007
«Cobro un sueldo de
funcionaria por estar
leyendo el periódico»
 Áurea Soto es funcionaria en el Concello de Vigo.
 Asegura que sufre acoso laboral desde 1990.
 Ahora no tiene ni mesa de trabajo.

19. Áurea Soto trabaja como funcionaria en el Concello de Vigo
desde 1975. En 1989 se presentó a una plaza para ascender de
delineante a jefe de grupo de la inspección técnica de obras. Ganó la
plaza, pero no fue hasta 1990 cuando se le comunicó que podía
comenzar a desempeñar sus funciones.
En ese año comienza su calvario, al comprobar que su trabajo
lo estaban realizando sus subordinados y que de ellos es de quien
recibe órdenes.
Con el paso del tiempo todo se complicó, llegando a
prohibirle utilizar el teléfono. Fue trasladada al departamento de
Patrimonio Histórico donde «no tienen sitio para mí y tampoco
trabajo. Cobro un sueldo de funcionaria por estar leyendo el
periódico».
Así las cosas, Áurea se pasa su jornada laboral «en un hueco
que me han hecho en una mesa de una sala de juntas».
(Extractado de 20 minutos.es)
UN CASO REAL

20. BIBLIOGRAFÍA
 Gimeno Lahoz (2004) La presión laboral tendenciosa.
 Gimeno Lahoz (2008): Borrador de Proyecto de Ley contra
el Acoso Laboral.
 Heinz Leymann (1996): Mobbing. La persecución en el
trabajo.
 Hirigoyen (2001): El acoso moral, el maltrato psicológico
en la vida cotidiana.
 Piñuel Zabala (2008): Mi jefe es un psicópata: por que la
gente normal se vuelve perversa al alcanzar el poder.