Download to read offline
Chương 2 THUỐC.pdf
- 1. 8/13/2023 1 CHƯƠNG 2 THUỐC CHỮABỆNH TỪ HỢP CHẤT HỮU CƠ Sự phát triển của ngành hóa dược 2100 TCN Văn bản dược phẩm đầu tiên được viết trên các viên đất sét bởi người Lưỡng Hà. Một số công thức và hướng dẫn bao gồm nghiền thành bột, truyền, đun sôi, lọc và tán nhỏ. Ngoài các loại thảo mộc, phải kể đến các nguyên liệu như bia, vỏ cây, rượu. Sự phát triển của ngành hóa dược 130 - 200 SCN Galen giới thiệu phương pháp kết hợp, một quá trình trộn hai hoặc nhiều loại thuốc để đáp ứng nhu cầu cá nhân của bệnh nhân. Ngày nay việc kết hợp vẫn được thực hiện cho những bệnh nhân có nhu cầu đặc biệt hoặc cho những đơn thuốc độc nhất. 1240 SCN Dược và Y khoa chính thức tách rời nhau. Vua Frederick II, một người cai trị châu Âu đầy quyền lực, lần đầu tiên ở châu Âu ban hành một sắc lệnh tách biệt hoàn toàn nghề bác sĩ và dược sĩ, đồng thời ban hành các quy định chuyên môn cho cả hai. Sự phát triển của ngành hóa dược 1347 - 1351 Bệnh dịch hạch (hay còn gọi là Cái chết đen) quét sạch 1/3 dân số thế giới và dẫn đến một loạt biến động về tôn giáo, xã hội và kinh tế có ảnh hưởng sâu sắc đến tiến trình lịch sử châu Âu. 1729 Người nhập cư Ireland Christopher Marshall mở một trong những tiệm thuốc đầu tiên của Colonial America ở Philadelphia, PA. 1752 Bệnh viện Philadelphia, bệnh viện đầu tiên của Colonial America, mở hiệu thuốc đầu tiên của bệnh viện.
- 2. 8/13/2023 2 Sự phát triểncủa ngành hóa dược 1820 Bác sĩ người Anh John Ferriar khám phá ra loại thuốc tim đầu tiên được biết đến. 1821 Tạo ra Dược điển Hoa Kỳ (USP) , cung cấp một hệ thống các tiêu chuẩn được sử dụng làm hướng dẫn tham khảo cho các dược sĩ chuyên nghiệp. Thành lập Trường Cao đẳng Dược Philadelphia, trường dược đầu tiên của Hoa Kỳ. 1825 Sự phát triển của ngành hóa dược 1852 Thành lập Hiệp hội Dược phẩm Hoa Kỳ (nay là Dược sĩ), hoặc APhA, hiệp hội nghề nghiệp quốc gia đầu tiên được thành lập của các dược sĩ Hoa Kỳ. Elias Durand trở thành một trong những dược sĩ đầu tiên giới thiệu vòi nước ngọt tại cửa hàng của mình. Vòi nước ngọt đã trở thành một dấu ấn đặc trưng của tiệm thuốc Mỹ từ những năm 1860 đến những năm 1950. 1886 1885 Louis Pasteur phát triển thuốc chủng ngừa bệnh dại. Sự phát triển của ngành hóa dược 1892 Tiến sĩ John Stith Pemberton, một dược sĩ địa phương ở Atlanta, tạo ra một loại xi-rô được bán tại nhà thuốc Jacob's gần đó. Loại xi-rô này gây sốt ngay lập tức và khi kết hợp với nước có ga, được bán với giá 5 xu một ly. Thức uống này là Coca-Cola chính gốc. 1907 Đạo luật về ma túy Harrison yêu cầu tất cả các bên sản xuất hoặc nhập khẩu các chất gây nghiện, chẳng hạn như thuốc phiện và cocaine, cũng như các nhà kê đơn và hiệu thuốc được cấp phép, phải đăng ký. 1914 Dược sĩ người Đức Felix Hoffmann tổng hợp thành công salicylic acid, hoặc aspirin, để bán thương mại, trở thành loại thuốc được sử dụng rộng rãi nhất trong thời hiện đại. Sự phát triển của ngành hóa dược Paul Ehrlich phát hiện ra arsphenamine (Hợp chất 606), phương pháp điều trị hiệu quả đầu tiên chống lại bệnh giang mai, nhờ đó ông được trao giải Nobel vào năm sau. 1921 1922 Sự thành lập của Kappa Epsilon, hiệp hội dược đầu tiên của Mỹ, được thành lập để đại diện cho quyền lợi của các nữ dược sĩ. Kappa Epsilon vẫn hoạt động cho đến ngày nay với tư cách là một tổ chức chấp nhận cả phụ nữ và nam giới. Các nhà khoa học Canada Frederick Banting, Charles Best, John Macleod và James Collip đã phân lập được insulin, mà Eli Lilly and Company đã giới thiệu trên thị trường vào năm sau
- 3. 8/13/2023 3 Sự phát triểncủa ngành hóa dược 1928 Alexander Fleming phát hiện ra Penicillin. “Khi tôi thức dậy ngay sau rạng sáng ngày 28/9/1928, tôi chắc chắn không có kế hoạch cách mạng hóa tất cả y học bằng cách khám phá ra loại thuốc kháng sinh hay thuốc diệt vi khuẩn đầu tiên trên thế giới,” Fleming sau này sẽ nói, “Nhưng tôi cho rằng đó chính xác là những gì tôi làm." 1938 Quốc hội thông qua Đạo luật Thực phẩm, Thuốc và Mỹ phẩm để đối phó với thảm kịch Elixir of Sulfonilamide. Luật yêu cầu các loại thuốc mới phải được kiểm tra độ an toàn và được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) phê duyệt trước khi bán ra thị trường. Sự phát triển của ngành hóa dược Các nhà khoa học của Đại học Oxford là Howard Florey, Ernest Chain và Norman Heatley đã phát triển thành công penicilline ở dạng thuốc và có ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày. 1940 1948 Phòng thí nghiệm Lederle phát triển methotrexate, một trong những chất chống ung thư sớm nhất với khả năng tiêu diệt tế bào ung thư. 1955 Tiến sĩ Jonas Edward Salk, người tạo ra vắc xin bại liệt Salk, tại sân bay Copenhagen. Trong bốn ngày ở lại sân bay Kastrup CPH, Tiến sĩ Salk ở Copenhagen đã có nhiều chuyến thăm đến Viện Huyết thanh, cơ sở đầu tiên bên ngoài Hoa Kỳ, nơi đã tạo ra vắc-xin bại liệt. Tiến sĩ Salk cũng đã nói chuyện với Hiệp hội Sinh học địa phương, 28/5/1959 Sự phát triển của ngành hóa dược Albert Sabin tại Đại học Cincinnati phát triển một loại vắc xin bại liệt uống. 1961 Thuốc chẹn beta, một loại thuốc dùng để điều trị huyết áp cao và các vấn đề về tim, bắt đầu được sử dụng. 1967 1984 FDA phê duyệt thuốc Retrovir (zidovudine hoặc AZT), loại thuốc đầu tiên được chứng minh là có thể giúp điều trị những người bị nhiễm HIV / AIDS. 2015 Tổng thống Obama khởi động “Sáng kiến Y học Chính xác” đề xuất tùy chỉnh chăm sóc sức khỏe, với các quyết định, thực hành và / hoặc sản phẩm y tế được điều chỉnh cho phù hợp với từng bệnh nhân. Dự án nhằm thu thập dữ liệu di truyền và sức khỏe từ một triệu đối tượng. Sự phát triển của ngành hóa dược Thời kỳ sơ khai của ngành Dược Việt Nam Lịch sử ngành Dược Việt Nam được hình thành từ rất lâu đời. Theo những câu chuyện xa xưa kể lại, từ khoảng 5000 năm TCN Thần Nông đã dạy nhân dân sử dụng các loại cây cỏ để chữa bệnh. Ông cũng được biết đến với danh xưng Dược Vương khi từng nhận dạng hàng trăm loại dược thảo và độc thảo. Lê Nhân Tông
- 4. 8/13/2023 4 Tiêu chuẩn hiệnđại của thuốc Đối với dược phẩm người ta đưa ra các tiêu chuẩn nghiêm ngặt. - Dược phẩm phải có hoạt tính sinh học cao, có sự chọn lọc lớn và có tác dụng chữa bệnh lâu dài. - Thuốc không được có độc tính, không gây những tác dụng phụ không mong muốn. - Ngoài ra thuốc cần phải có độ tinh khiết cao và có độ bền lớn khi bảo quản và chi phí sản xuất hợp lý. - Thuốc phải đến tay người sử dụng với giá cả phải chăng, đồng thời lợi nhuận thu được khi tiêu thụ thuốc trên thị trường dược phẩm phải đủ lớn. Tất cả các yếu tố trên sẽ quyết định thời gian tồn tại của từng loại thuốc trong số những dược phẩm tương tự được sử dụng trên thế giới. • Đánh giá các đích tác dụng này • Tìm kiếm được đúng các phân tử thuốc (các thuốc có khả năng) liên kết với đích đã chọn • Kiểm tra hợp chất mới trong phòng thí nghiệm và trên lâm sàng về độ an toàn và hiệu quả • Đạt được sự chấp thuận và đưa thuốc mới tới tay các bác sĩ và bệnh nhân. Tất cả quá trình này sẽ mất khoảng từ 10 đến 15 năm. NGUYÊN LÝ CƠ BẢN TRONG NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN MỘT LOẠI THUỐC MỚI ĐIỀU TRỊ BỆNH MỚI QUÁ TRÌNH TÌM KIẾM 1. Hiểu về bệnh 2. Xác định mục tiêu – chọn một phân tử làm đích tác dụng của thuốc 3. Đánh giá mục tiêu – Kiểm tra mục tiêu và xác nhận lại cơ chế của bệnh 4. Tìm kiếm thuốc – tìm một phân tử tiềm năng ( hay “chất dẫn”) có thể trở thành thuốc 5. Thử nghiệm tiền lâm sàng – thử nghiệm trong phòng lab và trên động vật để kiểm tra về tính an toàn trước khi tiến hành trên người. 5. Thử nghiệm invitro sẽ được thực hiện tại các phòng thí nghiệm, thường là các thử nghiệm trên ống nghiệm và cốc thủy tinh và nghiên cứu invivo là các nghiên cứu được thực hiện trên các tế bào sống và mô hình động vật (trong tiếng Latin “vivo” có nghĩa là “sống”) Trong suốt giai đoạn này các nhà nghiên cứu cũng phải tính đến số lượng thuốc cần sản xuất đủ cho các thử nghiệm lâm sàng. Kỹ thuật bào chế ở quy mô nhỏ trong phòng thí nghiệm hầu như không thể chuyển sang để sử dụng trong sản xuất quy mô lớn được QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN 1. Thử nghiệm lâm sàng pha 1 – Thử nghiệm đầu tiên trên người với 1 nhóm nhỏ người tình nguyện khỏe mạnh 2. Thử nghiệm lâm sàng pha 2 – Thử nghiệm trên một nhóm nhỏ bệnh nhân 3. Thử nghiệm lâm sàng pha 3 – Thử nghiệm trên một nhóm lớn bệnh nhân để chứng minh về tác dụng và độ an toàn. 4. Hồ sơ đăng ký thuốc mới (FDA) và Chấp thuận – Chấp thuận hồ sơ xin cấp phép của FDA 5. Sản xuất 6. Tiếp tục nghiên cứu và Thử nghiệm lâm sàng pha 4
- 5. 8/13/2023 5 SỰ CẢI BIẾNPHÂN TỬ (CHUYỂN HÓA THUỐC) VỊ TRÍ CÁC THỤ THỂ Tương tác thuốc-thụ thể Chất chủ vận và chất đối kháng QUAN HỆ GIỮA CẤU TRÚC - TÁC DỤNG