Value education presentation

1. એકમ-2 મૂલ્યોનો વિકાસ અને
વિક્ષણ
2.1 : વિક્ષણ દ્વારા નકારાત્મક
મૂલ્યોનું ઉચ્છેદન
પ્રા. અમૃત િળિી
બી.એડ્. (સેમેસ્ટર-4)
કોસસ – 403/4 મૂલ્ય વિક્ષણ

2. વિક્ષણ દ્વારા નકારાત્મક મૂલ્યોનું
ઉચ્છેદન
 મૂલ્યો મનષ્ય માટે અવત મહત્ત્િના છે.
 પોતાના જીિનમાું મૂલ્યોના વિકાસથી જીિન સમૃદ્ધ બને છે.
 સામાન્ય રીતે મૂલ્યના ત્રણ સ્િરૂપ છે.
 1. સનાતન મૂલ્યો
 2. પવરિતસનિીલ મૂલ્યો
 3. બુંધારણીય મૂલ્યો

3. વિક્ષણ દ્વારા નકારાત્મક મૂલ્યોનું
ઉચ્છેદન
 1. સનાતન મૂલ્યો – સનાતન મૂલ્યો એટલે એિા મૂલ્યો જેનાું
પર જદા-જદા સ્થળો કે જદા કાળની અસર થતી નથી. ઉદા.
સત્ય, અવહુંસા, પ્રેમ, દયા િગેરે
 2. પવરિતસનિીલ મૂલ્યો – એિા મૂલ્યો જે સ્થળ અને કાળ
પ્રમાણે પવરિતસન પામતા હોય છે. દા. ત. ભારતીયોનો
પહેરિેિ, જૂના રીવત-વરિાજો
 3. બુંધારણીય મૂલ્યો – પવરિતસનિીલ મૂલ્યો ટકી જાય ત્યારે
તેનું ઊભરતા મૂલ્યોમાું રૂપાુંતર થાય છે. દા. ત. બાળવિિાહ
પ્રથા સમય જતાું નાિ પામી, વત્રપલ તલાક પ્રથા નાબદ કરિા

4. વિક્ષણ દ્વારા નકારાત્મક મૂલ્યોનું
ઉચ્છેદન
 પવરિતસનિીલ મૂલ્યો અને બુંધારણીય મૂલ્યો સ્થળ અને કાળ
સાથે બદલાયા કરે છે. તેને બદલાતાું રાખિા જરૂરી છે. જો તે
ન બદલાય તો વબનઉપયોગી પરિાર થાય અને ફાયદો
કરિાને બદલે નકસાન જ કરે.
 જે મૂલ્યો સ્થળ અને કાળ સાથે સસુંગત હોતા નથી તેને
નકારાત્મક મૂલ્યો કહેિામાું આિે છે.

5. વિક્ષણ દ્વારા નકારાત્મક મૂલ્યોનું
ઉચ્છેદન
 અવતરેક આચરણ પણ નકારાત્મક મૂલ્ય છે.
 વ્યવિ ખોટી બાબતોને તેની અજ્ઞાનતાને કારણે મૂલ્ય
સ્િીકારે
 વિક્ષણનું કાયસ વિદ્યાથીમાું મૂલ્ય આરોવપત કરિાનું પણ છે
અને મૂલ્ય ઉચ્છેદન કરિાનું કામ પણ છે.
 વિક્ષણ દ્વારા નકારાત્મક મૂલ્યોને દૂર કરિા જરૂરી છે
 સમાજના રીવત વરિાજો – પ્રણાલીઓ માનિજીિનનો
અગત્યનો વહસ્સો છે.

6. વિક્ષણ દ્વારા નકારાત્મક મૂલ્યોનું
ઉચ્છેદન
 સમાજમાું રહેલા કવરિાજો વિક્ષણ દ્વારા દૂર કરિા આિશ્યક છે.
 લૈંવગક અસમાનતા વિક્ષણ દ્વારા દૂર કરી િકાય છે.
 ધમસના નામે નકારાત્મક મૂલ્યોનું વસુંચન વિક્ષણ દ્વારા અટકાિી
િકાય છે.
 ધમસ િું છે તે િાસ્તવિિા સમજાિિી વિક્ષણ દ્વારા જ િક્ય છે.
 શ્રદ્ધા-અુંધશ્રદ્ધા ચચાસ કરી નકારાત્મક મૂલ્યોને દૂર કરી િકાય.
 વિક્ષણને કારણે જ બાળમજૂરીનું પ્રમાણ ઘટ્ું છે.
 વિક્ષણથી જ સાચી હકીકત અને હકારાત્મક મૂલ્યનો વિકાસ કરી
િકાય છે.