Uploaded byabbosmardaev1
PPT, PDF566 views

AUDITORLIK DALILLARAAAAAAAAAAAAAAAAAAAA.ppt

YEA

Embed presentation

Download to read offline
TERMIZ DAVLAT UNIVERSITETI TERMIZ DAVLAT UNIVERSITETI IQTISODIYOT VA TURIZM FAKULTETI IQTISODIYOT VA TURIZM FAKULTETI MOLIYA VA MOLIYAVIY TEXNOLOGIYALAR MOLIYA VA MOLIYAVIY TEXNOLOGIYALAR TA’LIM YO`NALISHI TA’LIM YO`NALISHI 4 – BOSQICH MMT 220 – GURUH TALABASI 4 – BOSQICH MMT 220 – GURUH TALABASI SAIDMUROTOV SHERZODNING SAIDMUROTOV SHERZODNING AUDIT AUDIT FANIDAN TAYYORLAGAN FANIDAN TAYYORLAGAN TAQDIMOTI TAQDIMOTI
AUDITORLIK DALILLAR AUDITORLIK DALILLAR REJA: 1. Auditorlik dalillari haqida tushuncha. 2. Auditorlik dalillarining yetarliligi va mosligi. 3.Auditorlik dalilarini olish amallari. 4. Auditorlik tushunchasi va turlari.
AUDITORLIK DALILLARI AUDITORLIK DALILLARI U Ushbu Auditorlik faoliyatining milliy standarti (AFMS) "Auditorlik faoliyati shbu Auditorlik faoliyatining milliy standarti (AFMS) "Auditorlik faoliyati to`g`risida"gi O`zbekiston Respublikasi Qonunining to`g`risida"gi O`zbekiston Respublikasi Qonunining 21-moddasi (O`zbekiston (O`zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000 yil, 5-6-son, 149-bet), Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000 yil, 5-6-son, 149-bet), O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000 yil 22 sentyabrdagi O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000 yil 22 sentyabrdagi 365-sonli "Auditorlik faoliyatini takomillashtirish va auditorlik 365-sonli "Auditorlik faoliyatini takomillashtirish va auditorlik tekshirishlarining ahamiyatini oshirish to`g`risida"gi qarorining 3- tekshirishlarining ahamiyatini oshirish to`g`risida"gi qarorining 3- bandiga (O`zbekiston Respublikasi QT, 2000 yil, 9-son, 62-bet) asosan ishlab bandiga (O`zbekiston Respublikasi QT, 2000 yil, 9-son, 62-bet) asosan ishlab chiqilgan va u O`zbekiston Respublikasida auditorlik faoliyatiny me’yoriy chiqilgan va u O`zbekiston Respublikasida auditorlik faoliyatiny me’yoriy tartibga solish еlementi bo`lib hisoblanadi. tartibga solish еlementi bo`lib hisoblanadi. I. UMUMIY QOIDALAR I. UMUMIY QOIDALAR 1. Ushbu standartning maqsadi auditorlik tekshiruvi paytida olinadigan 1. Ushbu standartning maqsadi auditorlik tekshiruvi paytida olinadigan auditorlik dalillarining miqdoriga, sifatiga, shuningdek, auditorlik dalillarini auditorlik dalillarining miqdoriga, sifatiga, shuningdek, auditorlik dalillarini olish maqsadida bajariladigan amallarga nisbatan talablarni belgilashdan olish maqsadida bajariladigan amallarga nisbatan talablarni belgilashdan iborat. iborat. 2. Ushbu standartning talablari auditorlik tekshiruvini o`tkazishda 2. Ushbu standartning talablari auditorlik tekshiruvini o`tkazishda barcha auditorlik tashkilotlari uchun majburiy hisoblanadi. barcha auditorlik tashkilotlari uchun majburiy hisoblanadi. II. AUDITORLIK DALILLARI II. AUDITORLIK DALILLARI 3. Auditorlik dalillari - auditorlik tashkiloti tomonidan auditorlik tekshiruvi 3. Auditorlik dalillari - auditorlik tashkiloti tomonidan auditorlik tekshiruvi vaqtida yig`ilgan va auditorlik xulosasini asoslovchi ma’lumot (axborot)lardir. vaqtida yig`ilgan va auditorlik xulosasini asoslovchi ma’lumot (axborot)lardir. 4. Auditorlik dalillarini olishda moliyaviy hisobotning asosi bo`lgan 4. Auditorlik dalillarini olishda moliyaviy hisobotning asosi bo`lgan boshlang`ich hujjatlar va buxgalterlik yozuvlari, shuningdek boshqa boshlang`ich hujjatlar va buxgalterlik yozuvlari, shuningdek boshqa manbalardan olingan tasdiqlovchi ma’lumotlardan foydalaniladi. manbalardan olingan tasdiqlovchi ma’lumotlardan foydalaniladi. 5. Auditorlik dalillari yetarli va mos bo`lishi kerak. 5. Auditorlik dalillari yetarli va mos bo`lishi kerak.
III. AUDITORLIK DALILLARINING III. AUDITORLIK DALILLARINING ETARLILIGI VA MOSLIGI ETARLILIGI VA MOSLIGI 6. Auditorlik dalillarining yetarliligi auditorlik tashkilotiga fikr 6. Auditorlik dalillarining yetarliligi auditorlik tashkilotiga fikr bildirish uchun zarur bo`lgan auditorlik dalillarining Miqdoriy bildirish uchun zarur bo`lgan auditorlik dalillarining Miqdoriy o`lchamini (chegarasini) ifodalaydi. o`lchamini (chegarasini) ifodalaydi. 7. Auditorlik dalillarining mosligi auditorlik tashkilotining fikr 7. Auditorlik dalillarining mosligi auditorlik tashkilotining fikr bildirishida auditorlik dalillarining ahamiyati va ishonchliligini bildirishida auditorlik dalillarining ahamiyati va ishonchliligini (aniqligini) bildiruvchi auditorlik dalillarining sifati o`lchamini (aniqligini) bildiruvchi auditorlik dalillarining sifati o`lchamini ifodalaydi. ifodalaydi. 8. Auditorlik tashkiloti yetarli va mos auditorlik dalillarini olishi 8. Auditorlik tashkiloti yetarli va mos auditorlik dalillarini olishi uchun quyidagi omillarga uchun quyidagi omillarga е е’tibor berishi kerak: ’tibor berishi kerak: xo`jalik yurituvchi sub’ektning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat xo`jalik yurituvchi sub’ektning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimi xarakteri, shuningdek daxlsiz va nazorat tavakkachiligini tizimi xarakteri, shuningdek daxlsiz va nazorat tavakkachiligini baholash; baholash; auditorlik tashkiloti tomonidan bajariladigan ishlar hajmi; auditorlik tashkiloti tomonidan bajariladigan ishlar hajmi; mavjud ma’lumotning manbasi va ishonchliligi (aniqligi). mavjud ma’lumotning manbasi va ishonchliligi (aniqligi). IV. AUDITORLIK DALILLARINING IV. AUDITORLIK DALILLARINING
ISHONCHLILIGI (ANIQLIGI) ISHONCHLILIGI (ANIQLIGI) 9. Auditorlik dalillari, agarda hujjatlar va aktivlar, xususiy kapital va 9. Auditorlik dalillari, agarda hujjatlar va aktivlar, xususiy kapital va majburiyatlarning haqiqiy holati bilan tasdiqlanganda, majburiyatlarning haqiqiy holati bilan tasdiqlanganda, ishonchli hisoblanadi. ishonchli hisoblanadi. 10. Auditorlik tashkiloti auditorlik dalillarining ishonchliligini 10. Auditorlik tashkiloti auditorlik dalillarining ishonchliligini baholashda quyidagi umumiy qoidalarga amal kilishi zarur: baholashda quyidagi umumiy qoidalarga amal kilishi zarur: a) tashqi manbalardan olingan auditorlik dalillari (masalan, uchinchi a) tashqi manbalardan olingan auditorlik dalillari (masalan, uchinchi shaxsdan olingan tasdiq) ichki manbalardan olingandan ko`ra shaxsdan olingan tasdiq) ichki manbalardan olingandan ko`ra ishonchliroq hisoblanadi; ishonchliroq hisoblanadi; b) agar buxgalteriya hisobi va ichki nazoratning mavjud tizimi b) agar buxgalteriya hisobi va ichki nazoratning mavjud tizimi samarali ishlasa, ichki manbalardan olingan auditorlik dalillari samarali ishlasa, ichki manbalardan olingan auditorlik dalillari ishonchli hisoblanadi; ishonchli hisoblanadi; v) auditorlik tashkiloti tomonidan bevosita yig`ilgan auditorlik v) auditorlik tashkiloti tomonidan bevosita yig`ilgan auditorlik dalillari xo`jalik yurituvchi sub’ektdan olingan auditorlik dalillari xo`jalik yurituvchi sub’ektdan olingan auditorlik dalillaridan ko`ra ishonchliroq hisoblanadi; dalillaridan ko`ra ishonchliroq hisoblanadi; g) yozma ravishda olingan auditorlik dalillari og`zaki berilgan g) yozma ravishda olingan auditorlik dalillari og`zaki berilgan dalillardan ko`ra ishonchliroq hisoblanadi. dalillardan ko`ra ishonchliroq hisoblanadi.
V. AUDITORLIK DALILLARINI OLISh V. AUDITORLIK DALILLARINI OLISh Auditorlik dalillarini xo`jalik yurituvchi sub’ektning ichki nazorat tizimini Auditorlik dalillarini xo`jalik yurituvchi sub’ektning ichki nazorat tizimini testdan o`tkazish va mohiyati bo`yicha tekshirish amallarini o`tkazish testdan o`tkazish va mohiyati bo`yicha tekshirish amallarini o`tkazish yo`llari bilan olish mumkin. yo`llari bilan olish mumkin. VI. ICHKI NAZORAT TIZIMINING TESTLARI VI. ICHKI NAZORAT TIZIMINING TESTLARI 17. Ichki nazorat tizimining testlari auditorlik tashkiloti tomonidan 17. Ichki nazorat tizimining testlari auditorlik tashkiloti tomonidan xo`jalik yurituvchi sub’ektning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat xo`jalik yurituvchi sub’ektning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimining holatini baholash uchun auditorlik dalillarini olish maqsadida tizimining holatini baholash uchun auditorlik dalillarini olish maqsadida bajariladigan amallarni ifodalaydi. bajariladigan amallarni ifodalaydi. 18. Auditorlik dalillar olinishi kerak bo`lgan xo`jalik yurituvchi 18. Auditorlik dalillar olinishi kerak bo`lgan xo`jalik yurituvchi sub’ektning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimining asosiy sub’ektning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimining asosiy jihatlari quyidagilar hisoblanadi: jihatlari quyidagilar hisoblanadi: tuzilma (buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimi. xatolarning oldini tuzilma (buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimi. xatolarning oldini olish, aniqlash va to`g`rilashga qaratilgan tuzilmaga olish, aniqlash va to`g`rilashga qaratilgan tuzilmaga е еga ga е еkanligi); kanligi); ish yuritish (buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimlari samarali ish yuritish (buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimlari samarali ishlayaptimi). ishlayaptimi). VII. MOHIYATI BO`YICHA TEKSHIRISh AMALLARI VII. MOHIYATI BO`YICHA TEKSHIRISh AMALLARI 19. Mohiyati bo`yicha tekshirish amallari auditorlik tashkilotining 19. Mohiyati bo`yicha tekshirish amallari auditorlik tashkilotining moliyaviy hisobotda xato-kamchiliklar mavjud yoki mavjud moliyaviy hisobotda xato-kamchiliklar mavjud yoki mavjud е еmasligini masligini aniqlash uchun auditorlik dalillari olish maqsadida bajaradigan amallarni aniqlash uchun auditorlik dalillari olish maqsadida bajaradigan amallarni ifodalaydi. ifodalaydi.
VIII. AUDITORLIK DALILLARINI OLISH VIII. AUDITORLIK DALILLARINI OLISH AMALLARI AMALLARI 21. Auditorlik tashkiloti auditorlik 21. Auditorlik tashkiloti auditorlik dalillarini quyidagi auditorlik amallarining bir yoki dalillarini quyidagi auditorlik amallarining bir yoki bir nechtasini bajarish yo`li bilan oladi: bir nechtasini bajarish yo`li bilan oladi: a) nazoratlash - yozuvlar, hujjatlar va moddiy a) nazoratlash - yozuvlar, hujjatlar va moddiy aktivlarni tekshirish; aktivlarni tekshirish; b) kuzatish - boshqa shaxslar tomonidan b) kuzatish - boshqa shaxslar tomonidan bajariladigan jarayon va ishlarni o`rganish. bajariladigan jarayon va ishlarni o`rganish. Masalan, auditorlik tashkilotining xo`jalik Masalan, auditorlik tashkilotining xo`jalik yurituvchi sub’ekt tomonidan amalga oshiriladigan yurituvchi sub’ekt tomonidan amalga oshiriladigan tovar-moddiy zahiralarning inventarizatsiyasini tovar-moddiy zahiralarning inventarizatsiyasini kuzatish; kuzatish; v) so`rov - xo`jalik yurituvchi sub’ekt va undan v) so`rov - xo`jalik yurituvchi sub’ekt va undan tashqaridagi shaxslardan ma’lumot yig`ish; tashqaridagi shaxslardan ma’lumot yig`ish; g) hisoblash - boshlang`ich hujjatlar va g) hisoblash - boshlang`ich hujjatlar va buxgalteriya yozuvlaridagi arifmetik hisob- buxgalteriya yozuvlaridagi arifmetik hisob- kitoblarning aniqligini tekshirish. kitoblarning aniqligini tekshirish.
d) analitik amallar - auditorlik tashkiloti tomonidan d) analitik amallar - auditorlik tashkiloti tomonidan olingan ma’lumotni tahlil qilish va baholash, olingan ma’lumotni tahlil qilish va baholash, buxgalteriya hisobida xo`jalik buxgalteriya hisobida xo`jalik faoliyatidagi g`ayriqonuniy va noto`g`ri aks faoliyatidagi g`ayriqonuniy va noto`g`ri aks е еttirilgan holatlarni aniqlash maqsadida xo`jalik ttirilgan holatlarni aniqlash maqsadida xo`jalik yurituvchi sub’ektning muhim moliyaviy va iqtisodiy yurituvchi sub’ektning muhim moliyaviy va iqtisodiy ko`rsatkichlarini tekshirish, shuningdek, xato va ko`rsatkichlarini tekshirish, shuningdek, xato va kamchiliklar sabablarini surishtirish. kamchiliklar sabablarini surishtirish. Auditorlik dalillar bevosita olinadigan manbalarga Auditorlik dalillar bevosita olinadigan manbalarga quyidagilar kiradi: mijoz korxona va uchinchi quyidagilar kiradi: mijoz korxona va uchinchi shaxslarning dastlabki hujjatlari; mijoz korxona shaxslarning dastlabki hujjatlari; mijoz korxona buxgalteriya hisobi registrlari va uning moliya xo’jalik buxgalteriya hisobi registrlari va uning moliya xo’jalik faoliyatining tahlil natijalari; mijoz korxona xodimlari faoliyatining tahlil natijalari; mijoz korxona xodimlari va uchinchi shaxslarning og’zaki bildirishlari; mijoz va uchinchi shaxslarning og’zaki bildirishlari; mijoz korxonaning bir hujjatlarini boshqalari bilan korxonaning bir hujjatlarini boshqalari bilan solishtirish, hamda uning hujjatlarini uchinchi solishtirish, hamda uning hujjatlarini uchinchi shaxslarning hujjatlari bilan taqqoslash; mijoz korxona shaxslarning hujjatlari bilan taqqoslash; mijoz korxona aktivlari va passivlarini inventarizatsiya qilish natijalari aktivlari va passivlarini inventarizatsiya qilish natijalari hamda uning moliyaviy hisobotlari. Olingan dalillarning hamda uning moliyaviy hisobotlari. Olingan dalillarning sifati ularning manbalariga bog’liq. Auditorning sifati ularning manbalariga bog’liq. Auditorning bevosita kuzatishi va moliya xo’jalik muomalalarini bevosita kuzatishi va moliya xo’jalik muomalalarini o’rganishi natijasida olingan dalillar eng ishonchli o’rganishi natijasida olingan dalillar eng ishonchli hisoblanadi. hisoblanadi.shuningdek, mustaqil manbalardan olingan, shuningdek, mustaqil manbalardan olingan, hujjatlarga asoslangan ma’lumotlar ham ishonchli hujjatlarga asoslangan ma’lumotlar ham ishonchli hisoblanadi. hisoblanadi.
• Mijoz korxonaning axborotlarga ishlov berish tizimidan to’planganiga Mijoz korxonaning axborotlarga ishlov berish tizimidan to’planganiga qaramasdan, to’plangan ma’lumotlarga asosan auditor tomonidan olingan va qaramasdan, to’plangan ma’lumotlarga asosan auditor tomonidan olingan va ishlov berilgan ma’lumotlarning dalil kuchi kamroq hisoblanadi. Mijoz ishlov berilgan ma’lumotlarning dalil kuchi kamroq hisoblanadi. Mijoz korxonaning axborot tizimida tuzilgan, ishlov berilgan va saqlanayotgan korxonaning axborot tizimida tuzilgan, ishlov berilgan va saqlanayotgan hujjatlardagi axborotlarning dalil kuchi past hisoblanadi. Bunda ichki nazorat hujjatlardagi axborotlarning dalil kuchi past hisoblanadi. Bunda ichki nazorat tizimining baholanishini inobatga olish zarur. Agar ushbu tizim samarali tizimining baholanishini inobatga olish zarur. Agar ushbu tizim samarali bo’lsa, undan olingan axborotdan dalil sifatida foydalanish mumkin. Har xil bo’lsa, undan olingan axborotdan dalil sifatida foydalanish mumkin. Har xil manbalardan olingan va turli shakldagi auditorlik dalillar auditorlik riskini manbalardan olingan va turli shakldagi auditorlik dalillar auditorlik riskini pasaytiradi. Ko’p hollarda bitta holat bo’yicha har xil manbalardan to’plangan pasaytiradi. Ko’p hollarda bitta holat bo’yicha har xil manbalardan to’plangan dalillar bir-birlariga zid bo’lib chiqadi. Bu holda auditor vujudga kelgan dalillar bir-birlariga zid bo’lib chiqadi. Bu holda auditor vujudga kelgan ziddiyatni hal etish va to’plangan dalillarning ishonchliligi hamda xulosalarning ziddiyatni hal etish va to’plangan dalillarning ishonchliligi hamda xulosalarning asosliligiga ishonch hosil qilishi uchun qo’shimcha axborotlar to’plashi zarur. asosliligiga ishonch hosil qilishi uchun qo’shimcha axborotlar to’plashi zarur.
• Agar auditor qandaydir muammo bo’yicha yetarli dalillar to’plash imkoniga Agar auditor qandaydir muammo bo’yicha yetarli dalillar to’plash imkoniga ega bo’lmasa, buni o’zining hisobotida aks ettirishi lozim. Agar mijoz ega bo’lmasa, buni o’zining hisobotida aks ettirishi lozim. Agar mijoz korxona auditorga tulakonli tekshiruv uchun zarur hajmdagi hujjatlarni korxona auditorga tulakonli tekshiruv uchun zarur hajmdagi hujjatlarni takdim kilmasa yoki agar auditor zarur auditorlik dalillarini to’plash takdim kilmasa yoki agar auditor zarur auditorlik dalillarini to’plash imkoniga ega bo’lmasa, uning oldida katta muammolar vujudga kelishi imkoniga ega bo’lmasa, uning oldida katta muammolar vujudga kelishi mumkin. №50 «Auditorlik dalillar» nomli AFMSda ta’kidlanishicha: «Agar mumkin. №50 «Auditorlik dalillar» nomli AFMSda ta’kidlanishicha: «Agar auditorlik tashkilotiga xo’jalik yurituvchi subekt tomonidan mavjud auditorlik tashkilotiga xo’jalik yurituvchi subekt tomonidan mavjud hujjatlar to’la hajmda taqdim etilmasa va u qaysidir schet va (yoki) hujjatlar to’la hajmda taqdim etilmasa va u qaysidir schet va (yoki) muomala bo’yicha yetarli auditorlik dalillarini to’plash imkoniga ega muomala bo’yicha yetarli auditorlik dalillarini to’plash imkoniga ega bo’lmasa, auditorlik tashkiloti bu vaziyatni o’zining hisobotida aks ettirishi bo’lmasa, auditorlik tashkiloti bu vaziyatni o’zining hisobotida aks ettirishi lozim va salbiy auditorlik xulosasi tuzish to’g’risidagi masalani o’rtaga lozim va salbiy auditorlik xulosasi tuzish to’g’risidagi masalani o’rtaga qo’yishi mumkin. qo’yishi mumkin.
• Demak, yetishmayotgan Demak, yetishmayotgan auditorlik dalillari jiddiy auditorlik dalillari jiddiy hisoblangan buxgalteriya hisoboti hisoblangan buxgalteriya hisoboti moddalariga taalluqli bo’lsa, moddalariga taalluqli bo’lsa, auditor auditorlik xulosasi auditor auditorlik xulosasi tuzishdan rasmiy ravishda bosh tuzishdan rasmiy ravishda bosh tortishi va bu holni tegishli tarzda tortishi va bu holni tegishli tarzda rasmiylashtirishi lozim. SHunday rasmiylashtirishi lozim. SHunday qilib, hisobot ma’lumotlarining qilib, hisobot ma’lumotlarining ishonchliligi to’g’risida o’z ishonchliligi to’g’risida o’z fikrlarini shakllantirishda, auditor fikrlarini shakllantirishda, auditor auditorlik dalillar olinadigan turli auditorlik dalillar olinadigan turli manbalardan foydalanib, manbalardan foydalanib, auditorlik riskini pasaytirishni auditorlik riskini pasaytirishni ko’zlaydi. ko’zlaydi. 4. Auditorlik amallari va auditorlik 4. Auditorlik amallari va auditorlik dalillarini to’plash. dalillarini to’plash.
• Auditorlar auditorlik amallarini bajarish chog’ida dalillovchi Auditorlar auditorlik amallarini bajarish chog’ida dalillovchi ma’lumotlarni to’playdilar. Auditorlik amali bu muayyan audit ma’lumotlarni to’playdilar. Auditorlik amali bu muayyan audit uchastkasida dalillarni olish uchun auditor tomonidan amalga uchastkasida dalillarni olish uchun auditor tomonidan amalga oshiriladigan ishlarning ma’lum tartibi va ketma-ketligi. Dalillarni oshiriladigan ishlarning ma’lum tartibi va ketma-ketligi. Dalillarni to’plash uchun qanday auditorlik amallari zarurligi va ularni to’plash uchun qanday auditorlik amallari zarurligi va ularni qachon bajarishni auditor auditorlik tekshirishlar dasturini tuzish qachon bajarishni auditor auditorlik tekshirishlar dasturini tuzish chog’ida mustaqil hal qiladi. O’zbekiston Respublikasining chog’ida mustaqil hal qiladi. O’zbekiston Respublikasining auditorlik faoliyati milliy standartlariga muvofiq auditor auditorlik faoliyati milliy standartlariga muvofiq auditor quyidagilarga asosan yetarli dalillarni to’plashi lozim: ichki quyidagilarga asosan yetarli dalillarni to’plashi lozim: ichki nazorat vositalarini tekshirish; schyotlar bo’yicha qoldiqlar va nazorat vositalarini tekshirish; schyotlar bo’yicha qoldiqlar va oborotlarni buxgalteriya hisobida aks ettirishning to’g’riligini oborotlarni buxgalteriya hisobida aks ettirishning to’g’riligini tekshirish; tahliliy amallar. tekshirish; tahliliy amallar.
• Ichki nazorat vositalarini muvofiqlik uchun tekshirish auditorlarga Ichki nazorat vositalarini muvofiqlik uchun tekshirish auditorlarga ichki nazorat tizimida ko’zda tutilgan tadbirlar va amallarning ichki nazorat tizimida ko’zda tutilgan tadbirlar va amallarning samaradorligi (samarasizligi) to’g’risida dalillar to’plashiga imkon samaradorligi (samarasizligi) to’g’risida dalillar to’plashiga imkon beradi. beradi. • Schyotlar bo’yicha qoldiqlar va oborotlarning buxgalteriya Schyotlar bo’yicha qoldiqlar va oborotlarning buxgalteriya hisobida to’g’ri aks ettirilishini batafsil tekshirish muayyan hisobida to’g’ri aks ettirilishini batafsil tekshirish muayyan muomalalarning mazmunini va xatolarini aniqlash uchun muomalalarning mazmunini va xatolarini aniqlash uchun o’rganishni nazarda tutadi. Batafsil tekshirish odatda auditor o’rganishni nazarda tutadi. Batafsil tekshirish odatda auditor tomonidan tekshiruv maqsadini, tanlashning rejalashtirilgan tomonidan tekshiruv maqsadini, tanlashning rejalashtirilgan ko’lamini va uning ob’ektlarini saralab olishni hisobga olgan holda ko’lamini va uning ob’ektlarini saralab olishni hisobga olgan holda tanlov to’plamini shakllantirish yo’li bilan amalga oshiriladi. tanlov to’plamini shakllantirish yo’li bilan amalga oshiriladi.
• Тahliliy amallar mijoz korxonaning muhim moliyaviy va iqtisodiy Тahliliy amallar mijoz korxonaning muhim moliyaviy va iqtisodiy ko’rsatkichlarini, kutilmagan va buxgalteriya hisobida noto’g’ri ko’rsatkichlarini, kutilmagan va buxgalteriya hisobida noto’g’ri aks ettirilgan xo’jalik muomalalarini aniqlash, shuningdek aks ettirilgan xo’jalik muomalalarini aniqlash, shuningdek bunday xatolar va chalkashliklarning sabablarini aniqlashni bunday xatolar va chalkashliklarning sabablarini aniqlashni ko’zda tutadi. Тo’plangan auditorlik dalillari buxgalteriya ko’zda tutadi. Тo’plangan auditorlik dalillari buxgalteriya hisobining yo’lga qo’yilishini va ichki nazorat tizimini o’rganish hisobining yo’lga qo’yilishini va ichki nazorat tizimini o’rganish hamda baholash to’g’risidagi yozuvlar, bayonnomalar, jadvallar hamda baholash to’g’risidagi yozuvlar, bayonnomalar, jadvallar va blankalar shaklida auditorning ishchi hujjatlarida aks va blankalar shaklida auditorning ishchi hujjatlarida aks ettirilishi lozim. Ishchi hujjatlarda auditorlik amallarining ettirilishi lozim. Ishchi hujjatlarda auditorlik amallarining rejalashtirilishi va bajarilish natijalarini ham aks ettirish zarur. rejalashtirilishi va bajarilish natijalarini ham aks ettirish zarur. Auditorlik dalillarini to’plash ketma-ketligini quyidagicha: Auditorlik dalillarini to’plash ketma-ketligini quyidagicha:
• 1. Auditorlik dalillarini to’plashning maqsadini shakllantirish 1. Auditorlik dalillarini to’plashning maqsadini shakllantirish shartnomaning umumiy audit rejasi va auditorlik tekshiruvlar shartnomaning umumiy audit rejasi va auditorlik tekshiruvlar dasturiga taalluqli maqsadiga bog’liq. SHartnomadan kelib dasturiga taalluqli maqsadiga bog’liq. SHartnomadan kelib chiqqan holda boshqa maqsadlar ham, jumladan hisobni tashkil chiqqan holda boshqa maqsadlar ham, jumladan hisobni tashkil etishning samaradorligini baholash, to’lov layoqatini, rentabellikni etishning samaradorligini baholash, to’lov layoqatini, rentabellikni va boshqalarni bashoratlash ham aniqlanishi mumkin. va boshqalarni bashoratlash ham aniqlanishi mumkin. • 2. Тanlangan auditorlik amallari №3-«Auditni rejalashtirish» nomli 2. Тanlangan auditorlik amallari №3-«Auditni rejalashtirish» nomli AFMS ga muvofiq auditor tomonidan auditorlik tekshiruvi AFMS ga muvofiq auditor tomonidan auditorlik tekshiruvi dasturida ko’rsatilishi lozim. Bunda auditorlik amallaridan dasturida ko’rsatilishi lozim. Bunda auditorlik amallaridan qaysilarini (nazorat vositalari testi yoki mohiyatan tekshirishlar) va qaysilarini (nazorat vositalari testi yoki mohiyatan tekshirishlar) va qaysi uchastkalarda qo’llash maqsadga muvofiqligini aniqlash qaysi uchastkalarda qo’llash maqsadga muvofiqligini aniqlash zarur. zarur.
• Yetarli darajadagi va ishonarli dalillarga ega bo’lish Yetarli darajadagi va ishonarli dalillarga ega bo’lish uchun mohiyatan o’tkaziladigan auditorlik amallari uchun mohiyatan o’tkaziladigan auditorlik amallari va analitik amallardan foydalaniladi. Auditor hisob va analitik amallardan foydalaniladi. Auditor hisob va hisobotning ma’lum bo’limlarini tekshirishda va hisobotning ma’lum bo’limlarini tekshirishda qo’llaniladigan auditorlik amallarini batafsil bayonini qo’llaniladigan auditorlik amallarini batafsil bayonini dasturda aks ettirishi zarur. Bunda ayrim dasturda aks ettirishi zarur. Bunda ayrim muomalalarni tekshirishda qo’llaniladigan amallar muomalalarni tekshirishda qo’llaniladigan amallar mazmuni aks ettirilgan, oldindan ishlab chiqilgan mazmuni aks ettirilgan, oldindan ishlab chiqilgan taxminiy ro’yxatlardan foydalanish mumkin. taxminiy ro’yxatlardan foydalanish mumkin.
• 3. Auditorlik dalillarini olish usullari (qayta hisoblash, 3. Auditorlik dalillarini olish usullari (qayta hisoblash, inventarizatsiya, xo’jalik muomalalarini hisobga olish qoidalariga inventarizatsiya, xo’jalik muomalalarini hisobga olish qoidalariga rioya qilinishi, tasdiqlash, og’zaki so’rov, hujjatlarni tekshirish, rioya qilinishi, tasdiqlash, og’zaki so’rov, hujjatlarni tekshirish, kuzatib chiqish, analitik amallar) standartda keltirilgan. Auditor kuzatib chiqish, analitik amallar) standartda keltirilgan. Auditor quyidagilarni aniqlaydi: muayyan vaziyatda qanday usullarni quyidagilarni aniqlaydi: muayyan vaziyatda qanday usullarni qo’llashi; u yoki bu usulni qaysi ob’ektlarga nisbatan (aktivlar, qo’llashi; u yoki bu usulni qaysi ob’ektlarga nisbatan (aktivlar, passivlar, majburiyatlar, sub’ektlar va hokazo) qo’llash zarurligi passivlar, majburiyatlar, sub’ektlar va hokazo) qo’llash zarurligi auditorlik amallarini qanday ketma-ketlikda bajarishni. Auditor auditorlik amallarini qanday ketma-ketlikda bajarishni. Auditor tomonidan olingan dalillarning yetarliligi va ishonarliligi turli tomonidan olingan dalillarning yetarliligi va ishonarliligi turli amallar, usullar va zarur dalillarni olish manbalarini amallar, usullar va zarur dalillarni olish manbalarini muvofiqlashtirish natijasida ta’minlanadi. muvofiqlashtirish natijasida ta’minlanadi.
ADABI ADABIYO YOTLAR TLAR RO’YXATI: RO’YXATI: 1. 1. Karimov I Karimov I. .A A. . O O’ ’zbekistonda demokratik o zbekistonda demokratik o’ ’zgarishlarni yanada zgarishlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyati asoslarini shakllantirishning asosiy chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyati asoslarini shakllantirishning asosiy yo yo’ ’nalishlari nalishlari. Xalq so’zi. 2002 yil 30 avgust. . Xalq so’zi. 2002 yil 30 avgust. 2. 2. Vazirlar Mahkamasining 2006 yil 16 oktyabrdagi 215-son Qaroriga 2-ilova Vazirlar Mahkamasining 2006 yil 16 oktyabrdagi 215-son Qaroriga 2-ilova «Korxonalardagi ichki audit xizmati t «Korxonalardagi ichki audit xizmati to’ o’g’risida» Nizom. g’risida» Nizom. 3. 3. O’ O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 4 apreldagi P zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 4 apreldagi PQ Q-615- -615-s son on Q Qaroriga ilova «Auditorlik tashkilotlari t aroriga ilova «Auditorlik tashkilotlari to’g’ o’g’risida» Nizom. risida» Nizom. 4. 4. O’ O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 4 apreldagi P zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 4 apreldagi PQ Q-615- -615-s son on Q Qarori - «Auditorlik tashkilotlari faoliyatini yanada takomillashtirish arori - «Auditorlik tashkilotlari faoliyatini yanada takomillashtirish h hamda ular k amda ular ko’ o’rsata rsatayo yotgan xizmatlar sifati uchun javobgarlikni oshirish tgan xizmatlar sifati uchun javobgarlikni oshirish t to’g’ o’g’risida». risida». 5. 5. Бычкова С.М. Аудит: ситуации, примеры, тесты. - М.: Финансы и Бычкова С.М. Аудит: ситуации, примеры, тесты. - М.: Финансы и статистика, 1999. статистика, 1999. 6. 6. Василевич И.П. Сборник задач по аудиту. –М.: «ИНФРА-М», 1999. Василевич И.П. Сборник задач по аудиту. –М.: «ИНФРА-М», 1999.

More Related Content

PPT
16939901jsdjkshsjdjskajsj disiawinc sjdkaka72.ppt
bynurbekqilichev73
 
PPTX
SBXA 82 NIyatov Doston asdsadmaksdmaosmdoasmdaosd
byjaloliddinbekturdimo
 
PPT
1-mavzu Auditga umumiy tavsif. Abduraimova M.A..ppt
byOtobekQutumov
 
PPTX
6-mavzu.Auditning mohiyati, zarurligi va ahamiyati..pptx
bytelegram6282
 
PPTX
Audit seminar 1111111111111111111111111111111111111111.pptx
byasardorbek0818
 
PPTX
Ashirov Nodir audit.pptx
bysher302790
 
PPT
AUDITORLIK TASHKILOTLARINING PROFESSIONAL XIZMATLARI.ppt
byabbosmardaev1
 
PPT
TPR For Chinese Language Teaching
byShaz Lawrence
 
16939901jsdjkshsjdjskajsj disiawinc sjdkaka72.ppt
bynurbekqilichev73
 
SBXA 82 NIyatov Doston asdsadmaksdmaosmdoasmdaosd
byjaloliddinbekturdimo
 
1-mavzu Auditga umumiy tavsif. Abduraimova M.A..ppt
byOtobekQutumov
 
6-mavzu.Auditning mohiyati, zarurligi va ahamiyati..pptx
bytelegram6282
 
Audit seminar 1111111111111111111111111111111111111111.pptx
byasardorbek0818
 
Ashirov Nodir audit.pptx
bysher302790
 
AUDITORLIK TASHKILOTLARINING PROFESSIONAL XIZMATLARI.ppt
byabbosmardaev1
 
TPR For Chinese Language Teaching
byShaz Lawrence
 

Similar to AUDITORLIK DALILLARAAAAAAAAAAAAAAAAAAAA.ppt

PPTX
Audit_fani mazmum mohiyati va ahamiyatitaqdimoti_vizual.pptx
bysherinboyusmonov
 
PPTX
9 marga slayd.pptxWEREWRFEWWEWEFWWWEEEEE
bysanjarbek28052004
 
PPTX
bank auditi haqida boshlangich tushunchalar. Ppt
byabduraxmonovb703
 
PPTX
5-mavzu-AUDITORLIK-KASBIGA-MALAKAVIY-VA-AXLOQIY-TALABLAR.pptx
byStan174ever
 
PPTX
Audit_va_uning_turlari va uning ahamiyati..pptx
byIkromRaximov
 
PPTX
Auditorlik-Sertifikatini-Olish-uchun-Malaka-Talablari.pptx.pptx
bynme0646
 
PDF
Rashidov_Abduxoliq_Audit_Seminar_Prizintatsiya.pdf
byrashidovabdukholik
 
PPT
11-мавзу Аудиторлик танлаш. Қўшматов copy 1.ppt
bysardorbeknabijonov65
 
PPTX
Mol - mulk va mulkiy daromat soliqlari
byxrustam18
 
PPTX
audit firibgarlik.pptx, shshshshshshshshshsshss
byjaloliddinaxmadov120
 
PDF
Xo'jalik_yurituvchi_subektni_boshqarishda_ichki_auditning_ahamiyati.pdf
bycallofdutyforever210
 
PPTX
the audit process principles practice Audit 3-bob pptx.pptx
byburxonjon3343
 
PPT
Auditorlik tekshiruvida firibgarlikni aniqlash.ppt
byqayumovruslan443
 
PPTX
Xusanov mahmud-B.pptxdsfsdavcxvrewawefcdsfds
bybhusanov96
 
PPTX
BUXGALTERIYA HISOBINING RIVOJLANISH TARIXI.pptx
byabbosmardaev1
 
PPTX
3-мавзу.pptxhhhjjjnbhggjkiiiooou799jjjjj
byxurshidlatifov28
 
PPTX
18-mavzu_Buxgalteriya hisobi haqida malumoti.pptx
bytursunovisomiddin200
 
Audit_fani mazmum mohiyati va ahamiyatitaqdimoti_vizual.pptx
bysherinboyusmonov
 
9 marga slayd.pptxWEREWRFEWWEWEFWWWEEEEE
bysanjarbek28052004
 
bank auditi haqida boshlangich tushunchalar. Ppt
byabduraxmonovb703
 
5-mavzu-AUDITORLIK-KASBIGA-MALAKAVIY-VA-AXLOQIY-TALABLAR.pptx
byStan174ever
 
Audit_va_uning_turlari va uning ahamiyati..pptx
byIkromRaximov
 
Auditorlik-Sertifikatini-Olish-uchun-Malaka-Talablari.pptx.pptx
bynme0646
 
Rashidov_Abduxoliq_Audit_Seminar_Prizintatsiya.pdf
byrashidovabdukholik
 
11-мавзу Аудиторлик танлаш. Қўшматов copy 1.ppt
bysardorbeknabijonov65
 
Mol - mulk va mulkiy daromat soliqlari
byxrustam18
 
audit firibgarlik.pptx, shshshshshshshshshsshss
byjaloliddinaxmadov120
 
Xo'jalik_yurituvchi_subektni_boshqarishda_ichki_auditning_ahamiyati.pdf
bycallofdutyforever210
 
the audit process principles practice Audit 3-bob pptx.pptx
byburxonjon3343
 
Auditorlik tekshiruvida firibgarlikni aniqlash.ppt
byqayumovruslan443
 
Xusanov mahmud-B.pptxdsfsdavcxvrewawefcdsfds
bybhusanov96
 
BUXGALTERIYA HISOBINING RIVOJLANISH TARIXI.pptx
byabbosmardaev1
 
3-мавзу.pptxhhhjjjnbhggjkiiiooou799jjjjj
byxurshidlatifov28
 
18-mavzu_Buxgalteriya hisobi haqida malumoti.pptx
bytursunovisomiddin200
 

More from abbosmardaev1

PPTX
Barkamol avlod tarbiyasida O'zbekistonning eng yangi tarixi fanining tutgan o...
byabbosmardaev1
 
PPT
MODAL VERB CANNNNNN COULD NOT + ANY NO.ppt
byabbosmardaev1
 
PPTX
YOG’OCH O’YMAKORLIGIDAAAAAAAAAAAAAA.pptx
byabbosmardaev1
 
PPTX
AYLANA UZUNLIGI VA DOIIIIIIIIIIRA YUZI.pptx
byabbosmardaev1
 
PPTX
Типы информации в переводе. Творческий характер переводческойдеятельности иф...
byabbosmardaev1
 
PPTX
Типы информации в переводе. Творческий характер переводческойдеятельности иф...
byabbosmardaev1
 
PPT
КОММНИКАТИВНАЯ МОДЕЛЬ ПЕРЕВОДА. КОММУНИКАТИВНЫЙ ЭФФЕКТ (КЭ)..ppt
byabbosmardaev1
 
PPTX
YOSHLAR TA'LIM – TARBIYASI MUAMMOLARINI TADQIQ ETISHNING ILMIY PEDAGOGIK METO...
byabbosmardaev1
 
PPT
ИНТЕРВАЛЛАРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРР.ppt
byabbosmardaev1
 
PPTX
Internet muloqot vositasi. Elektron pochta. Blok. Forum. Chat.pptx
byabbosmardaev1
 
PPT
BARQAROR RIVOJLANISHSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSS.ppt
byabbosmardaev1
 
PPTX
AXBOROT MATNLAR BILAN ISHLASH VA MEDIA MADANIYAT.pptx
byabbosmardaev1
 
PPTX
Media va axborot savodxonligi konsepsiyasi.pptx
byabbosmardaev1
 
PPT
BARQAROR RIVOJLANISHNING EKOLOGIK IQTISODIYOTNING ASOSIY YO`NALISHLARI.ppt
byabbosmardaev1
 
PPTX
Шамол энергиясИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИи.pptx
byabbosmardaev1
 
PPTX
AXBOROT MATNLAR BILAN ISHLASH VA MEDIA MADANIYAT.pptx
byabbosmardaev1
 
PPT
BOLALARNI BILIMLARINI DIAGNOSTIKA QILISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI.ppt
byabbosmardaev1
 
PPTX
Axborot boshqaruv tizimlarining mamlakatimizdagi rivoji va tutgan o’rni.pptx
byabbosmardaev1
 
PPTX
АХЛОҚИЙ МАДАНИЯТТТТТТТТТТТТТТТТТТТТТТ.pptx
byabbosmardaev1
 
PPTX
ТИПЫ ИНФОРМАЦИИ В ПЕРЕВОДЕ. ТВОРЧЕСКИЙ ХАРАКТЕР ПЕРЕВОДЧЕСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ И ...
byabbosmardaev1
 
Barkamol avlod tarbiyasida O'zbekistonning eng yangi tarixi fanining tutgan o...
byabbosmardaev1
 
MODAL VERB CANNNNNN COULD NOT + ANY NO.ppt
byabbosmardaev1
 
YOG’OCH O’YMAKORLIGIDAAAAAAAAAAAAAA.pptx
byabbosmardaev1
 
AYLANA UZUNLIGI VA DOIIIIIIIIIIRA YUZI.pptx
byabbosmardaev1
 
Типы информации в переводе. Творческий характер переводческойдеятельности иф...
byabbosmardaev1
 
Типы информации в переводе. Творческий характер переводческойдеятельности иф...
byabbosmardaev1
 
КОММНИКАТИВНАЯ МОДЕЛЬ ПЕРЕВОДА. КОММУНИКАТИВНЫЙ ЭФФЕКТ (КЭ)..ppt
byabbosmardaev1
 
YOSHLAR TA'LIM – TARBIYASI MUAMMOLARINI TADQIQ ETISHNING ILMIY PEDAGOGIK METO...
byabbosmardaev1
 
ИНТЕРВАЛЛАРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРРР.ppt
byabbosmardaev1
 
Internet muloqot vositasi. Elektron pochta. Blok. Forum. Chat.pptx
byabbosmardaev1
 
BARQAROR RIVOJLANISHSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSS.ppt
byabbosmardaev1
 
AXBOROT MATNLAR BILAN ISHLASH VA MEDIA MADANIYAT.pptx
byabbosmardaev1
 
Media va axborot savodxonligi konsepsiyasi.pptx
byabbosmardaev1
 
BARQAROR RIVOJLANISHNING EKOLOGIK IQTISODIYOTNING ASOSIY YO`NALISHLARI.ppt
byabbosmardaev1
 
Шамол энергиясИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИИи.pptx
byabbosmardaev1
 
AXBOROT MATNLAR BILAN ISHLASH VA MEDIA MADANIYAT.pptx
byabbosmardaev1
 
BOLALARNI BILIMLARINI DIAGNOSTIKA QILISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI.ppt
byabbosmardaev1
 
Axborot boshqaruv tizimlarining mamlakatimizdagi rivoji va tutgan o’rni.pptx
byabbosmardaev1
 
АХЛОҚИЙ МАДАНИЯТТТТТТТТТТТТТТТТТТТТТТ.pptx
byabbosmardaev1
 
ТИПЫ ИНФОРМАЦИИ В ПЕРЕВОДЕ. ТВОРЧЕСКИЙ ХАРАКТЕР ПЕРЕВОДЧЕСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ И ...
byabbosmardaev1
 

AUDITORLIK DALILLARAAAAAAAAAAAAAAAAAAAA.ppt

  • 1.
    TERMIZ DAVLAT UNIVERSITETI TERMIZDAVLAT UNIVERSITETI IQTISODIYOT VA TURIZM FAKULTETI IQTISODIYOT VA TURIZM FAKULTETI MOLIYA VA MOLIYAVIY TEXNOLOGIYALAR MOLIYA VA MOLIYAVIY TEXNOLOGIYALAR TA’LIM YO`NALISHI TA’LIM YO`NALISHI 4 – BOSQICH MMT 220 – GURUH TALABASI 4 – BOSQICH MMT 220 – GURUH TALABASI SAIDMUROTOV SHERZODNING SAIDMUROTOV SHERZODNING AUDIT AUDIT FANIDAN TAYYORLAGAN FANIDAN TAYYORLAGAN TAQDIMOTI TAQDIMOTI
  • 2.
    AUDITORLIK DALILLAR AUDITORLIK DALILLAR REJA: 1.Auditorlik dalillari haqida tushuncha. 2. Auditorlik dalillarining yetarliligi va mosligi. 3.Auditorlik dalilarini olish amallari. 4. Auditorlik tushunchasi va turlari.
  • 3.
    AUDITORLIK DALILLARI AUDITORLIK DALILLARI U UshbuAuditorlik faoliyatining milliy standarti (AFMS) "Auditorlik faoliyati shbu Auditorlik faoliyatining milliy standarti (AFMS) "Auditorlik faoliyati to`g`risida"gi O`zbekiston Respublikasi Qonunining to`g`risida"gi O`zbekiston Respublikasi Qonunining 21-moddasi (O`zbekiston (O`zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000 yil, 5-6-son, 149-bet), Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000 yil, 5-6-son, 149-bet), O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000 yil 22 sentyabrdagi O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000 yil 22 sentyabrdagi 365-sonli "Auditorlik faoliyatini takomillashtirish va auditorlik 365-sonli "Auditorlik faoliyatini takomillashtirish va auditorlik tekshirishlarining ahamiyatini oshirish to`g`risida"gi qarorining 3- tekshirishlarining ahamiyatini oshirish to`g`risida"gi qarorining 3- bandiga (O`zbekiston Respublikasi QT, 2000 yil, 9-son, 62-bet) asosan ishlab bandiga (O`zbekiston Respublikasi QT, 2000 yil, 9-son, 62-bet) asosan ishlab chiqilgan va u O`zbekiston Respublikasida auditorlik faoliyatiny me’yoriy chiqilgan va u O`zbekiston Respublikasida auditorlik faoliyatiny me’yoriy tartibga solish еlementi bo`lib hisoblanadi. tartibga solish еlementi bo`lib hisoblanadi. I. UMUMIY QOIDALAR I. UMUMIY QOIDALAR 1. Ushbu standartning maqsadi auditorlik tekshiruvi paytida olinadigan 1. Ushbu standartning maqsadi auditorlik tekshiruvi paytida olinadigan auditorlik dalillarining miqdoriga, sifatiga, shuningdek, auditorlik dalillarini auditorlik dalillarining miqdoriga, sifatiga, shuningdek, auditorlik dalillarini olish maqsadida bajariladigan amallarga nisbatan talablarni belgilashdan olish maqsadida bajariladigan amallarga nisbatan talablarni belgilashdan iborat. iborat. 2. Ushbu standartning talablari auditorlik tekshiruvini o`tkazishda 2. Ushbu standartning talablari auditorlik tekshiruvini o`tkazishda barcha auditorlik tashkilotlari uchun majburiy hisoblanadi. barcha auditorlik tashkilotlari uchun majburiy hisoblanadi. II. AUDITORLIK DALILLARI II. AUDITORLIK DALILLARI 3. Auditorlik dalillari - auditorlik tashkiloti tomonidan auditorlik tekshiruvi 3. Auditorlik dalillari - auditorlik tashkiloti tomonidan auditorlik tekshiruvi vaqtida yig`ilgan va auditorlik xulosasini asoslovchi ma’lumot (axborot)lardir. vaqtida yig`ilgan va auditorlik xulosasini asoslovchi ma’lumot (axborot)lardir. 4. Auditorlik dalillarini olishda moliyaviy hisobotning asosi bo`lgan 4. Auditorlik dalillarini olishda moliyaviy hisobotning asosi bo`lgan boshlang`ich hujjatlar va buxgalterlik yozuvlari, shuningdek boshqa boshlang`ich hujjatlar va buxgalterlik yozuvlari, shuningdek boshqa manbalardan olingan tasdiqlovchi ma’lumotlardan foydalaniladi. manbalardan olingan tasdiqlovchi ma’lumotlardan foydalaniladi. 5. Auditorlik dalillari yetarli va mos bo`lishi kerak. 5. Auditorlik dalillari yetarli va mos bo`lishi kerak.
  • 5.
    III. AUDITORLIK DALILLARINING III.AUDITORLIK DALILLARINING ETARLILIGI VA MOSLIGI ETARLILIGI VA MOSLIGI 6. Auditorlik dalillarining yetarliligi auditorlik tashkilotiga fikr 6. Auditorlik dalillarining yetarliligi auditorlik tashkilotiga fikr bildirish uchun zarur bo`lgan auditorlik dalillarining Miqdoriy bildirish uchun zarur bo`lgan auditorlik dalillarining Miqdoriy o`lchamini (chegarasini) ifodalaydi. o`lchamini (chegarasini) ifodalaydi. 7. Auditorlik dalillarining mosligi auditorlik tashkilotining fikr 7. Auditorlik dalillarining mosligi auditorlik tashkilotining fikr bildirishida auditorlik dalillarining ahamiyati va ishonchliligini bildirishida auditorlik dalillarining ahamiyati va ishonchliligini (aniqligini) bildiruvchi auditorlik dalillarining sifati o`lchamini (aniqligini) bildiruvchi auditorlik dalillarining sifati o`lchamini ifodalaydi. ifodalaydi. 8. Auditorlik tashkiloti yetarli va mos auditorlik dalillarini olishi 8. Auditorlik tashkiloti yetarli va mos auditorlik dalillarini olishi uchun quyidagi omillarga uchun quyidagi omillarga е е’tibor berishi kerak: ’tibor berishi kerak: xo`jalik yurituvchi sub’ektning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat xo`jalik yurituvchi sub’ektning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimi xarakteri, shuningdek daxlsiz va nazorat tavakkachiligini tizimi xarakteri, shuningdek daxlsiz va nazorat tavakkachiligini baholash; baholash; auditorlik tashkiloti tomonidan bajariladigan ishlar hajmi; auditorlik tashkiloti tomonidan bajariladigan ishlar hajmi; mavjud ma’lumotning manbasi va ishonchliligi (aniqligi). mavjud ma’lumotning manbasi va ishonchliligi (aniqligi). IV. AUDITORLIK DALILLARINING IV. AUDITORLIK DALILLARINING
  • 6.
    ISHONCHLILIGI (ANIQLIGI) ISHONCHLILIGI (ANIQLIGI) 9.Auditorlik dalillari, agarda hujjatlar va aktivlar, xususiy kapital va 9. Auditorlik dalillari, agarda hujjatlar va aktivlar, xususiy kapital va majburiyatlarning haqiqiy holati bilan tasdiqlanganda, majburiyatlarning haqiqiy holati bilan tasdiqlanganda, ishonchli hisoblanadi. ishonchli hisoblanadi. 10. Auditorlik tashkiloti auditorlik dalillarining ishonchliligini 10. Auditorlik tashkiloti auditorlik dalillarining ishonchliligini baholashda quyidagi umumiy qoidalarga amal kilishi zarur: baholashda quyidagi umumiy qoidalarga amal kilishi zarur: a) tashqi manbalardan olingan auditorlik dalillari (masalan, uchinchi a) tashqi manbalardan olingan auditorlik dalillari (masalan, uchinchi shaxsdan olingan tasdiq) ichki manbalardan olingandan ko`ra shaxsdan olingan tasdiq) ichki manbalardan olingandan ko`ra ishonchliroq hisoblanadi; ishonchliroq hisoblanadi; b) agar buxgalteriya hisobi va ichki nazoratning mavjud tizimi b) agar buxgalteriya hisobi va ichki nazoratning mavjud tizimi samarali ishlasa, ichki manbalardan olingan auditorlik dalillari samarali ishlasa, ichki manbalardan olingan auditorlik dalillari ishonchli hisoblanadi; ishonchli hisoblanadi; v) auditorlik tashkiloti tomonidan bevosita yig`ilgan auditorlik v) auditorlik tashkiloti tomonidan bevosita yig`ilgan auditorlik dalillari xo`jalik yurituvchi sub’ektdan olingan auditorlik dalillari xo`jalik yurituvchi sub’ektdan olingan auditorlik dalillaridan ko`ra ishonchliroq hisoblanadi; dalillaridan ko`ra ishonchliroq hisoblanadi; g) yozma ravishda olingan auditorlik dalillari og`zaki berilgan g) yozma ravishda olingan auditorlik dalillari og`zaki berilgan dalillardan ko`ra ishonchliroq hisoblanadi. dalillardan ko`ra ishonchliroq hisoblanadi.
  • 7.
    V. AUDITORLIK DALILLARINIOLISh V. AUDITORLIK DALILLARINI OLISh Auditorlik dalillarini xo`jalik yurituvchi sub’ektning ichki nazorat tizimini Auditorlik dalillarini xo`jalik yurituvchi sub’ektning ichki nazorat tizimini testdan o`tkazish va mohiyati bo`yicha tekshirish amallarini o`tkazish testdan o`tkazish va mohiyati bo`yicha tekshirish amallarini o`tkazish yo`llari bilan olish mumkin. yo`llari bilan olish mumkin. VI. ICHKI NAZORAT TIZIMINING TESTLARI VI. ICHKI NAZORAT TIZIMINING TESTLARI 17. Ichki nazorat tizimining testlari auditorlik tashkiloti tomonidan 17. Ichki nazorat tizimining testlari auditorlik tashkiloti tomonidan xo`jalik yurituvchi sub’ektning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat xo`jalik yurituvchi sub’ektning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimining holatini baholash uchun auditorlik dalillarini olish maqsadida tizimining holatini baholash uchun auditorlik dalillarini olish maqsadida bajariladigan amallarni ifodalaydi. bajariladigan amallarni ifodalaydi. 18. Auditorlik dalillar olinishi kerak bo`lgan xo`jalik yurituvchi 18. Auditorlik dalillar olinishi kerak bo`lgan xo`jalik yurituvchi sub’ektning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimining asosiy sub’ektning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimining asosiy jihatlari quyidagilar hisoblanadi: jihatlari quyidagilar hisoblanadi: tuzilma (buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimi. xatolarning oldini tuzilma (buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimi. xatolarning oldini olish, aniqlash va to`g`rilashga qaratilgan tuzilmaga olish, aniqlash va to`g`rilashga qaratilgan tuzilmaga е еga ga е еkanligi); kanligi); ish yuritish (buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimlari samarali ish yuritish (buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimlari samarali ishlayaptimi). ishlayaptimi). VII. MOHIYATI BO`YICHA TEKSHIRISh AMALLARI VII. MOHIYATI BO`YICHA TEKSHIRISh AMALLARI 19. Mohiyati bo`yicha tekshirish amallari auditorlik tashkilotining 19. Mohiyati bo`yicha tekshirish amallari auditorlik tashkilotining moliyaviy hisobotda xato-kamchiliklar mavjud yoki mavjud moliyaviy hisobotda xato-kamchiliklar mavjud yoki mavjud е еmasligini masligini aniqlash uchun auditorlik dalillari olish maqsadida bajaradigan amallarni aniqlash uchun auditorlik dalillari olish maqsadida bajaradigan amallarni ifodalaydi. ifodalaydi.
  • 8.
    VIII. AUDITORLIK DALILLARINIOLISH VIII. AUDITORLIK DALILLARINI OLISH AMALLARI AMALLARI 21. Auditorlik tashkiloti auditorlik 21. Auditorlik tashkiloti auditorlik dalillarini quyidagi auditorlik amallarining bir yoki dalillarini quyidagi auditorlik amallarining bir yoki bir nechtasini bajarish yo`li bilan oladi: bir nechtasini bajarish yo`li bilan oladi: a) nazoratlash - yozuvlar, hujjatlar va moddiy a) nazoratlash - yozuvlar, hujjatlar va moddiy aktivlarni tekshirish; aktivlarni tekshirish; b) kuzatish - boshqa shaxslar tomonidan b) kuzatish - boshqa shaxslar tomonidan bajariladigan jarayon va ishlarni o`rganish. bajariladigan jarayon va ishlarni o`rganish. Masalan, auditorlik tashkilotining xo`jalik Masalan, auditorlik tashkilotining xo`jalik yurituvchi sub’ekt tomonidan amalga oshiriladigan yurituvchi sub’ekt tomonidan amalga oshiriladigan tovar-moddiy zahiralarning inventarizatsiyasini tovar-moddiy zahiralarning inventarizatsiyasini kuzatish; kuzatish; v) so`rov - xo`jalik yurituvchi sub’ekt va undan v) so`rov - xo`jalik yurituvchi sub’ekt va undan tashqaridagi shaxslardan ma’lumot yig`ish; tashqaridagi shaxslardan ma’lumot yig`ish; g) hisoblash - boshlang`ich hujjatlar va g) hisoblash - boshlang`ich hujjatlar va buxgalteriya yozuvlaridagi arifmetik hisob- buxgalteriya yozuvlaridagi arifmetik hisob- kitoblarning aniqligini tekshirish. kitoblarning aniqligini tekshirish.
  • 9.
    d) analitik amallar- auditorlik tashkiloti tomonidan d) analitik amallar - auditorlik tashkiloti tomonidan olingan ma’lumotni tahlil qilish va baholash, olingan ma’lumotni tahlil qilish va baholash, buxgalteriya hisobida xo`jalik buxgalteriya hisobida xo`jalik faoliyatidagi g`ayriqonuniy va noto`g`ri aks faoliyatidagi g`ayriqonuniy va noto`g`ri aks е еttirilgan holatlarni aniqlash maqsadida xo`jalik ttirilgan holatlarni aniqlash maqsadida xo`jalik yurituvchi sub’ektning muhim moliyaviy va iqtisodiy yurituvchi sub’ektning muhim moliyaviy va iqtisodiy ko`rsatkichlarini tekshirish, shuningdek, xato va ko`rsatkichlarini tekshirish, shuningdek, xato va kamchiliklar sabablarini surishtirish. kamchiliklar sabablarini surishtirish. Auditorlik dalillar bevosita olinadigan manbalarga Auditorlik dalillar bevosita olinadigan manbalarga quyidagilar kiradi: mijoz korxona va uchinchi quyidagilar kiradi: mijoz korxona va uchinchi shaxslarning dastlabki hujjatlari; mijoz korxona shaxslarning dastlabki hujjatlari; mijoz korxona buxgalteriya hisobi registrlari va uning moliya xo’jalik buxgalteriya hisobi registrlari va uning moliya xo’jalik faoliyatining tahlil natijalari; mijoz korxona xodimlari faoliyatining tahlil natijalari; mijoz korxona xodimlari va uchinchi shaxslarning og’zaki bildirishlari; mijoz va uchinchi shaxslarning og’zaki bildirishlari; mijoz korxonaning bir hujjatlarini boshqalari bilan korxonaning bir hujjatlarini boshqalari bilan solishtirish, hamda uning hujjatlarini uchinchi solishtirish, hamda uning hujjatlarini uchinchi shaxslarning hujjatlari bilan taqqoslash; mijoz korxona shaxslarning hujjatlari bilan taqqoslash; mijoz korxona aktivlari va passivlarini inventarizatsiya qilish natijalari aktivlari va passivlarini inventarizatsiya qilish natijalari hamda uning moliyaviy hisobotlari. Olingan dalillarning hamda uning moliyaviy hisobotlari. Olingan dalillarning sifati ularning manbalariga bog’liq. Auditorning sifati ularning manbalariga bog’liq. Auditorning bevosita kuzatishi va moliya xo’jalik muomalalarini bevosita kuzatishi va moliya xo’jalik muomalalarini o’rganishi natijasida olingan dalillar eng ishonchli o’rganishi natijasida olingan dalillar eng ishonchli hisoblanadi. hisoblanadi.shuningdek, mustaqil manbalardan olingan, shuningdek, mustaqil manbalardan olingan, hujjatlarga asoslangan ma’lumotlar ham ishonchli hujjatlarga asoslangan ma’lumotlar ham ishonchli hisoblanadi. hisoblanadi.
  • 11.
    • Mijoz korxonaningaxborotlarga ishlov berish tizimidan to’planganiga Mijoz korxonaning axborotlarga ishlov berish tizimidan to’planganiga qaramasdan, to’plangan ma’lumotlarga asosan auditor tomonidan olingan va qaramasdan, to’plangan ma’lumotlarga asosan auditor tomonidan olingan va ishlov berilgan ma’lumotlarning dalil kuchi kamroq hisoblanadi. Mijoz ishlov berilgan ma’lumotlarning dalil kuchi kamroq hisoblanadi. Mijoz korxonaning axborot tizimida tuzilgan, ishlov berilgan va saqlanayotgan korxonaning axborot tizimida tuzilgan, ishlov berilgan va saqlanayotgan hujjatlardagi axborotlarning dalil kuchi past hisoblanadi. Bunda ichki nazorat hujjatlardagi axborotlarning dalil kuchi past hisoblanadi. Bunda ichki nazorat tizimining baholanishini inobatga olish zarur. Agar ushbu tizim samarali tizimining baholanishini inobatga olish zarur. Agar ushbu tizim samarali bo’lsa, undan olingan axborotdan dalil sifatida foydalanish mumkin. Har xil bo’lsa, undan olingan axborotdan dalil sifatida foydalanish mumkin. Har xil manbalardan olingan va turli shakldagi auditorlik dalillar auditorlik riskini manbalardan olingan va turli shakldagi auditorlik dalillar auditorlik riskini pasaytiradi. Ko’p hollarda bitta holat bo’yicha har xil manbalardan to’plangan pasaytiradi. Ko’p hollarda bitta holat bo’yicha har xil manbalardan to’plangan dalillar bir-birlariga zid bo’lib chiqadi. Bu holda auditor vujudga kelgan dalillar bir-birlariga zid bo’lib chiqadi. Bu holda auditor vujudga kelgan ziddiyatni hal etish va to’plangan dalillarning ishonchliligi hamda xulosalarning ziddiyatni hal etish va to’plangan dalillarning ishonchliligi hamda xulosalarning asosliligiga ishonch hosil qilishi uchun qo’shimcha axborotlar to’plashi zarur. asosliligiga ishonch hosil qilishi uchun qo’shimcha axborotlar to’plashi zarur.
  • 12.
    • Agar auditorqandaydir muammo bo’yicha yetarli dalillar to’plash imkoniga Agar auditor qandaydir muammo bo’yicha yetarli dalillar to’plash imkoniga ega bo’lmasa, buni o’zining hisobotida aks ettirishi lozim. Agar mijoz ega bo’lmasa, buni o’zining hisobotida aks ettirishi lozim. Agar mijoz korxona auditorga tulakonli tekshiruv uchun zarur hajmdagi hujjatlarni korxona auditorga tulakonli tekshiruv uchun zarur hajmdagi hujjatlarni takdim kilmasa yoki agar auditor zarur auditorlik dalillarini to’plash takdim kilmasa yoki agar auditor zarur auditorlik dalillarini to’plash imkoniga ega bo’lmasa, uning oldida katta muammolar vujudga kelishi imkoniga ega bo’lmasa, uning oldida katta muammolar vujudga kelishi mumkin. №50 «Auditorlik dalillar» nomli AFMSda ta’kidlanishicha: «Agar mumkin. №50 «Auditorlik dalillar» nomli AFMSda ta’kidlanishicha: «Agar auditorlik tashkilotiga xo’jalik yurituvchi subekt tomonidan mavjud auditorlik tashkilotiga xo’jalik yurituvchi subekt tomonidan mavjud hujjatlar to’la hajmda taqdim etilmasa va u qaysidir schet va (yoki) hujjatlar to’la hajmda taqdim etilmasa va u qaysidir schet va (yoki) muomala bo’yicha yetarli auditorlik dalillarini to’plash imkoniga ega muomala bo’yicha yetarli auditorlik dalillarini to’plash imkoniga ega bo’lmasa, auditorlik tashkiloti bu vaziyatni o’zining hisobotida aks ettirishi bo’lmasa, auditorlik tashkiloti bu vaziyatni o’zining hisobotida aks ettirishi lozim va salbiy auditorlik xulosasi tuzish to’g’risidagi masalani o’rtaga lozim va salbiy auditorlik xulosasi tuzish to’g’risidagi masalani o’rtaga qo’yishi mumkin. qo’yishi mumkin.
  • 13.
    • Demak, yetishmayotgan Demak,yetishmayotgan auditorlik dalillari jiddiy auditorlik dalillari jiddiy hisoblangan buxgalteriya hisoboti hisoblangan buxgalteriya hisoboti moddalariga taalluqli bo’lsa, moddalariga taalluqli bo’lsa, auditor auditorlik xulosasi auditor auditorlik xulosasi tuzishdan rasmiy ravishda bosh tuzishdan rasmiy ravishda bosh tortishi va bu holni tegishli tarzda tortishi va bu holni tegishli tarzda rasmiylashtirishi lozim. SHunday rasmiylashtirishi lozim. SHunday qilib, hisobot ma’lumotlarining qilib, hisobot ma’lumotlarining ishonchliligi to’g’risida o’z ishonchliligi to’g’risida o’z fikrlarini shakllantirishda, auditor fikrlarini shakllantirishda, auditor auditorlik dalillar olinadigan turli auditorlik dalillar olinadigan turli manbalardan foydalanib, manbalardan foydalanib, auditorlik riskini pasaytirishni auditorlik riskini pasaytirishni ko’zlaydi. ko’zlaydi. 4. Auditorlik amallari va auditorlik 4. Auditorlik amallari va auditorlik dalillarini to’plash. dalillarini to’plash.
  • 14.
    • Auditorlar auditorlikamallarini bajarish chog’ida dalillovchi Auditorlar auditorlik amallarini bajarish chog’ida dalillovchi ma’lumotlarni to’playdilar. Auditorlik amali bu muayyan audit ma’lumotlarni to’playdilar. Auditorlik amali bu muayyan audit uchastkasida dalillarni olish uchun auditor tomonidan amalga uchastkasida dalillarni olish uchun auditor tomonidan amalga oshiriladigan ishlarning ma’lum tartibi va ketma-ketligi. Dalillarni oshiriladigan ishlarning ma’lum tartibi va ketma-ketligi. Dalillarni to’plash uchun qanday auditorlik amallari zarurligi va ularni to’plash uchun qanday auditorlik amallari zarurligi va ularni qachon bajarishni auditor auditorlik tekshirishlar dasturini tuzish qachon bajarishni auditor auditorlik tekshirishlar dasturini tuzish chog’ida mustaqil hal qiladi. O’zbekiston Respublikasining chog’ida mustaqil hal qiladi. O’zbekiston Respublikasining auditorlik faoliyati milliy standartlariga muvofiq auditor auditorlik faoliyati milliy standartlariga muvofiq auditor quyidagilarga asosan yetarli dalillarni to’plashi lozim: ichki quyidagilarga asosan yetarli dalillarni to’plashi lozim: ichki nazorat vositalarini tekshirish; schyotlar bo’yicha qoldiqlar va nazorat vositalarini tekshirish; schyotlar bo’yicha qoldiqlar va oborotlarni buxgalteriya hisobida aks ettirishning to’g’riligini oborotlarni buxgalteriya hisobida aks ettirishning to’g’riligini tekshirish; tahliliy amallar. tekshirish; tahliliy amallar.
  • 15.
    • Ichki nazoratvositalarini muvofiqlik uchun tekshirish auditorlarga Ichki nazorat vositalarini muvofiqlik uchun tekshirish auditorlarga ichki nazorat tizimida ko’zda tutilgan tadbirlar va amallarning ichki nazorat tizimida ko’zda tutilgan tadbirlar va amallarning samaradorligi (samarasizligi) to’g’risida dalillar to’plashiga imkon samaradorligi (samarasizligi) to’g’risida dalillar to’plashiga imkon beradi. beradi. • Schyotlar bo’yicha qoldiqlar va oborotlarning buxgalteriya Schyotlar bo’yicha qoldiqlar va oborotlarning buxgalteriya hisobida to’g’ri aks ettirilishini batafsil tekshirish muayyan hisobida to’g’ri aks ettirilishini batafsil tekshirish muayyan muomalalarning mazmunini va xatolarini aniqlash uchun muomalalarning mazmunini va xatolarini aniqlash uchun o’rganishni nazarda tutadi. Batafsil tekshirish odatda auditor o’rganishni nazarda tutadi. Batafsil tekshirish odatda auditor tomonidan tekshiruv maqsadini, tanlashning rejalashtirilgan tomonidan tekshiruv maqsadini, tanlashning rejalashtirilgan ko’lamini va uning ob’ektlarini saralab olishni hisobga olgan holda ko’lamini va uning ob’ektlarini saralab olishni hisobga olgan holda tanlov to’plamini shakllantirish yo’li bilan amalga oshiriladi. tanlov to’plamini shakllantirish yo’li bilan amalga oshiriladi.
  • 17.
    • Тahliliy amallarmijoz korxonaning muhim moliyaviy va iqtisodiy Тahliliy amallar mijoz korxonaning muhim moliyaviy va iqtisodiy ko’rsatkichlarini, kutilmagan va buxgalteriya hisobida noto’g’ri ko’rsatkichlarini, kutilmagan va buxgalteriya hisobida noto’g’ri aks ettirilgan xo’jalik muomalalarini aniqlash, shuningdek aks ettirilgan xo’jalik muomalalarini aniqlash, shuningdek bunday xatolar va chalkashliklarning sabablarini aniqlashni bunday xatolar va chalkashliklarning sabablarini aniqlashni ko’zda tutadi. Тo’plangan auditorlik dalillari buxgalteriya ko’zda tutadi. Тo’plangan auditorlik dalillari buxgalteriya hisobining yo’lga qo’yilishini va ichki nazorat tizimini o’rganish hisobining yo’lga qo’yilishini va ichki nazorat tizimini o’rganish hamda baholash to’g’risidagi yozuvlar, bayonnomalar, jadvallar hamda baholash to’g’risidagi yozuvlar, bayonnomalar, jadvallar va blankalar shaklida auditorning ishchi hujjatlarida aks va blankalar shaklida auditorning ishchi hujjatlarida aks ettirilishi lozim. Ishchi hujjatlarda auditorlik amallarining ettirilishi lozim. Ishchi hujjatlarda auditorlik amallarining rejalashtirilishi va bajarilish natijalarini ham aks ettirish zarur. rejalashtirilishi va bajarilish natijalarini ham aks ettirish zarur. Auditorlik dalillarini to’plash ketma-ketligini quyidagicha: Auditorlik dalillarini to’plash ketma-ketligini quyidagicha:
  • 18.
    • 1. Auditorlikdalillarini to’plashning maqsadini shakllantirish 1. Auditorlik dalillarini to’plashning maqsadini shakllantirish shartnomaning umumiy audit rejasi va auditorlik tekshiruvlar shartnomaning umumiy audit rejasi va auditorlik tekshiruvlar dasturiga taalluqli maqsadiga bog’liq. SHartnomadan kelib dasturiga taalluqli maqsadiga bog’liq. SHartnomadan kelib chiqqan holda boshqa maqsadlar ham, jumladan hisobni tashkil chiqqan holda boshqa maqsadlar ham, jumladan hisobni tashkil etishning samaradorligini baholash, to’lov layoqatini, rentabellikni etishning samaradorligini baholash, to’lov layoqatini, rentabellikni va boshqalarni bashoratlash ham aniqlanishi mumkin. va boshqalarni bashoratlash ham aniqlanishi mumkin. • 2. Тanlangan auditorlik amallari №3-«Auditni rejalashtirish» nomli 2. Тanlangan auditorlik amallari №3-«Auditni rejalashtirish» nomli AFMS ga muvofiq auditor tomonidan auditorlik tekshiruvi AFMS ga muvofiq auditor tomonidan auditorlik tekshiruvi dasturida ko’rsatilishi lozim. Bunda auditorlik amallaridan dasturida ko’rsatilishi lozim. Bunda auditorlik amallaridan qaysilarini (nazorat vositalari testi yoki mohiyatan tekshirishlar) va qaysilarini (nazorat vositalari testi yoki mohiyatan tekshirishlar) va qaysi uchastkalarda qo’llash maqsadga muvofiqligini aniqlash qaysi uchastkalarda qo’llash maqsadga muvofiqligini aniqlash zarur. zarur.
  • 19.
    • Yetarli darajadagiva ishonarli dalillarga ega bo’lish Yetarli darajadagi va ishonarli dalillarga ega bo’lish uchun mohiyatan o’tkaziladigan auditorlik amallari uchun mohiyatan o’tkaziladigan auditorlik amallari va analitik amallardan foydalaniladi. Auditor hisob va analitik amallardan foydalaniladi. Auditor hisob va hisobotning ma’lum bo’limlarini tekshirishda va hisobotning ma’lum bo’limlarini tekshirishda qo’llaniladigan auditorlik amallarini batafsil bayonini qo’llaniladigan auditorlik amallarini batafsil bayonini dasturda aks ettirishi zarur. Bunda ayrim dasturda aks ettirishi zarur. Bunda ayrim muomalalarni tekshirishda qo’llaniladigan amallar muomalalarni tekshirishda qo’llaniladigan amallar mazmuni aks ettirilgan, oldindan ishlab chiqilgan mazmuni aks ettirilgan, oldindan ishlab chiqilgan taxminiy ro’yxatlardan foydalanish mumkin. taxminiy ro’yxatlardan foydalanish mumkin.
  • 20.
    • 3. Auditorlikdalillarini olish usullari (qayta hisoblash, 3. Auditorlik dalillarini olish usullari (qayta hisoblash, inventarizatsiya, xo’jalik muomalalarini hisobga olish qoidalariga inventarizatsiya, xo’jalik muomalalarini hisobga olish qoidalariga rioya qilinishi, tasdiqlash, og’zaki so’rov, hujjatlarni tekshirish, rioya qilinishi, tasdiqlash, og’zaki so’rov, hujjatlarni tekshirish, kuzatib chiqish, analitik amallar) standartda keltirilgan. Auditor kuzatib chiqish, analitik amallar) standartda keltirilgan. Auditor quyidagilarni aniqlaydi: muayyan vaziyatda qanday usullarni quyidagilarni aniqlaydi: muayyan vaziyatda qanday usullarni qo’llashi; u yoki bu usulni qaysi ob’ektlarga nisbatan (aktivlar, qo’llashi; u yoki bu usulni qaysi ob’ektlarga nisbatan (aktivlar, passivlar, majburiyatlar, sub’ektlar va hokazo) qo’llash zarurligi passivlar, majburiyatlar, sub’ektlar va hokazo) qo’llash zarurligi auditorlik amallarini qanday ketma-ketlikda bajarishni. Auditor auditorlik amallarini qanday ketma-ketlikda bajarishni. Auditor tomonidan olingan dalillarning yetarliligi va ishonarliligi turli tomonidan olingan dalillarning yetarliligi va ishonarliligi turli amallar, usullar va zarur dalillarni olish manbalarini amallar, usullar va zarur dalillarni olish manbalarini muvofiqlashtirish natijasida ta’minlanadi. muvofiqlashtirish natijasida ta’minlanadi.
  • 21.
    ADABI ADABIYO YOTLAR TLAR RO’YXATI: RO’YXATI: 1. 1. KarimovI Karimov I. .A A. . O O’ ’zbekistonda demokratik o zbekistonda demokratik o’ ’zgarishlarni yanada zgarishlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyati asoslarini shakllantirishning asosiy chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyati asoslarini shakllantirishning asosiy yo yo’ ’nalishlari nalishlari. Xalq so’zi. 2002 yil 30 avgust. . Xalq so’zi. 2002 yil 30 avgust. 2. 2. Vazirlar Mahkamasining 2006 yil 16 oktyabrdagi 215-son Qaroriga 2-ilova Vazirlar Mahkamasining 2006 yil 16 oktyabrdagi 215-son Qaroriga 2-ilova «Korxonalardagi ichki audit xizmati t «Korxonalardagi ichki audit xizmati to’ o’g’risida» Nizom. g’risida» Nizom. 3. 3. O’ O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 4 apreldagi P zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 4 apreldagi PQ Q-615- -615-s son on Q Qaroriga ilova «Auditorlik tashkilotlari t aroriga ilova «Auditorlik tashkilotlari to’g’ o’g’risida» Nizom. risida» Nizom. 4. 4. O’ O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 4 apreldagi P zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 4 apreldagi PQ Q-615- -615-s son on Q Qarori - «Auditorlik tashkilotlari faoliyatini yanada takomillashtirish arori - «Auditorlik tashkilotlari faoliyatini yanada takomillashtirish h hamda ular k amda ular ko’ o’rsata rsatayo yotgan xizmatlar sifati uchun javobgarlikni oshirish tgan xizmatlar sifati uchun javobgarlikni oshirish t to’g’ o’g’risida». risida». 5. 5. Бычкова С.М. Аудит: ситуации, примеры, тесты. - М.: Финансы и Бычкова С.М. Аудит: ситуации, примеры, тесты. - М.: Финансы и статистика, 1999. статистика, 1999. 6. 6. Василевич И.П. Сборник задач по аудиту. –М.: «ИНФРА-М», 1999. Василевич И.П. Сборник задач по аудиту. –М.: «ИНФРА-М», 1999.