DS
Uploaded bydashbalbar sukhbaatar
859 views

2016 2

2016 2

Embed presentation

Download to read offline
$ Communications Regulatory Commission of Mongolia www.crc.gov.mn ¹13 (19) 2016 он II улирал З.АМГАЛАН: УТАСГҮЙ ХОЛБОО НЬ РАДИО ДАВТАМЖИЙН ХҮРЭЛЦЭЭНЭЭС ШУУД ХАМААРДАГ [ Хуудас-50 ] С.МӨНХ-ЭРДЭНЭ: НИЙСЛЭЛИЙН ХЭМЖЭЭНД 18 МЯНГА ОРЧИМ ОБЬЕКТЫГ КОДОЛСОН [ Хуудас-47 ] ТЕЛЕВИЗИЙН ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН РАДИО ДАВТАМЖИЙН ЗУРВАСЫГ ӨРГӨН ЗУРВАСЫН УТАСГҮЙ ИНТЕРНЭТТЭЙ ХАМТРАН АШИГЛАХ ТЕХНОЛОГИЙН СУДАЛГАА [ Хуудас-59 ]
2 Та «MONGOLIAN SPEED TEST» мобайл апп-ыг "Play Store"-оос татаж авна уу. Та MONGOLIAN SPEED TEST аппликейшнийг гар утсандаа суулгах бол гар утасныхаа аппликейшин татах хэсгээс MONGOLIAN SPEED TEST гэсэн үгээр хайлт хийн татаж авах, эсвэл доорх холбоосоор татаж авна уу. «MONGOLIAN SPEED TEST» МОБАЙЛ АПП-ыг УХААЛАГ ГАР УТСАНДАА ТАТАН АВЧ ХЭРЭГЛЭНЭ ҮҮ Хэрвээ та хэрэглэж буй хөдөлгөөнт интернетийнхээ хурдыг шалгахыг хүсвэл “SPEED TEST” мобайл апп-ыг ухаалаг гар утсандаа татна уу. Хэрэглэгч та энэхүү мобайл апп-ыг өөрийн ашиглаж буй гар утас, iPad зэрэг төхөөрөмждөө татаж суулгаснаар авч байгаа wifi, wimax, 2G, 3G, 4G интернетийн чанарын үзүүлэлтийг нарийн, зөв хэмжих боломжтой. Та «MONGOLIAN SPEED TEST» мобайл апп-ыг "Apple Store"-оос татаж авна уу.
Дарга: Б.Балгансүрэн ХХЗХ-ны дарга Гишүүд: Т.Наранмандах Хорооны хуралдааны нарийн бичгийн дарга Г.Оюунцэцэг ЭЗМЗА-ны дарга З.Амгалан РДЗХА-ны дарга А.Лувсан-Очир ЗЗҮТА-ны дарга Л.Гантулга ЗА-ны дарга С.Мөнх-Эрдэнэ ШуА-ны даргын үүрэг гүйцэтгэгч Сэтгүүлийн эрхлэгч: Б.Ундармаа (undarmaa@crc.gov.mn) Хариуцлагатай нарийн бичгийн дарга Г.Оюунцэцэг (goyun@crc.gov.mn) Сэтгүүлийн дизайныг £ADMARKET LLC-д эхийг бэлтгэж хэвлэв. утас: 976-11-304257 факс: 976-11-327720 цахим хаяг: www.crc.gov.mn цахим шуудан: info@crc.gov.mn ЭНЭ ДУГААРТ... №13 (19) 2016 он. II улирал МОНГОЛ УЛСЫН ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРОО Хаяг: Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо. Метро бизнес төв. А блок. 5-р давхар. Сүхбаатар дүүрэг. Сүхбаатарын гудамж-13. Улаанбаатар-14201. Монгол Улс СЭТГҮҮЛИЙН ЗӨВЛӨЛ РАДИО, ТЕЛЕВИЗЭЭР НЭВТРҮҮЛСЭН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААНД ХЯНАЛТ ТАВЬЖ АЖИЛЛАСАН ТУХАЙ НЭГДСЭН ТАЙЛАН ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРЛИЙН БҮРТГЭЛ, ТӨЛБӨР ТООЦООНЫ ПРОГРАМЫН ТАЛААС ЕРӨНХИЙ ТАНИЛЦУУЛГА УЛААНБААТАР ХОТОД ХАРИЛЦААНЫ ХЭТ БОГИНО ДОЛГИОНЫ РАДИО СТАНЦ ХУДАЛДАН БОРЛУУЛАЛТ ХИЙЖ БАЙГАА ИРГЭН, ХУУЛИЙН ЭТГЭЭДҮҮДЭД ХИЙСЭН ШАЛГАЛТЫН ТАЙЛАН МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЧИГЛЭЛЭЭР СТАНДАРТ БОЛОВСРУУЛАХ АЖЛЫН ЯВЦ МОНГОЛ УЛСЫН БҮСЧЛЭЛИЙН КОД (ZIP CODE) ТҮҮНИЙ ХЭРЭГЛЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ САЛБАРЫН 95 ЖИЛИЙН ОЙН АРГА ХЭМЖЭЭ С.МӨНХ-ЭРДЭНЭ: НИЙСЛЭЛИЙН ХЭМЖЭЭНД 18 МЯНГА ОРЧИМ ОБЬЕКТЫГ КОДОЛСОН ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН ТЕЛЕВИЗ, СУВГИЙН НЭВТРҮҮЛЭГТ НАСНЫ АНГИЛАЛ ТОГТООХ, +18 ТЭМДЭГЛЭГЭЭ АШИГЛАХ ШААРДЛАГА З.АМГАЛАН: УТАСГҮЙ ХОЛБОО НЬ РАДИО ДАВТАМЖИЙН ХҮРЭЛЦЭЭНЭЭС ШУУД ХАМААРДАГ ТЕЛЕВИЗИЙН ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН РАДИО ДАВТАМЖИЙН ЗУРВАСЫГ ӨРГӨН ЗУРВАСЫН УТАСГҮЙ ИНТЕРНЭТТЭЙ ХАМТРАН АШИГЛАХ ТЕХНОЛОГИЙН СУДАЛГАА ШИЛЖИЛТИЙН ҮЕИЙН ШУУДАН ХОЛБООНЫ ТҮҮХЭЭС ТОВЧХОН 25 29 34 37 40 46 47 49 50 59 63 $ Communications Regulatory Commission of Mongolia www.crc.gov.mn ¹13 (19) 2016 он II улирал З.АМГАЛАН: УТАСГҮЙ ХОЛБОО НЬ РАДИО ДАВТАМЖИЙН ХҮРЭЛЦЭЭНЭЭС ШУУД ХАМААРДАГ [ Хуудас-50 ] С.МӨНХ-ЭРДЭНЭ: НИЙСЛЭЛИЙН ХЭМЖЭЭНД 18 МЯНГА ОРЧИМ ОБЬЕКТЫГ КОДОЛСОН [ Хуудас-47 ] ТЕЛЕВИЗИЙН ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН РАДИО ДАВТАМЖИЙН ЗУРВАСЫГ ӨРГӨН ЗУРВАСЫН УТАСГҮЙ ИНТЕРНЭТТЭЙ ХАМТРАН АШИГЛАХ ЗОХИЦУУЛАЛТЫН СУДАЛГАА [ Хуудас-59 ]
4 Тус хорооноос эрхлэн гаргадаг сэтгүүлийн энэ удаагийн дугаарт Монгол Улсад орчин цагийн мэдээлэл, харилцаа холбооны салбар үүсч хөгжсөний түүхт 95 жилийн ойг амжилттай тэмдэглэн өнгөрүүлсэн тухай мэдээлэл болон 2016 оны 2 дугаар улиралд хийгдсэн томоохон ажил, арга хэмжээний талаарх мэдээллүүдийг хүргэж уншигч та бүхэнтэйгээ уулзаж байгаадаа баяртай байна. Анх шуудангийн байгууллага үүсч хөгжих эхлэл болсон нэгдсэн өртөө байгуулагдсан 1235 оноос эхлэн тооцвол Монгол Улсын харилцаа холбооны салбарынхан та бидний түүх хэдэн зуунаар тооцогдоно. Орчин цагийн мэдээлэл, харилцаа холбооны салбар үүсч хөгжсөн 95 жилийн түүхэн он жилүүдэд мэдээллийн технологи, шуудан, харилцаа холбооны салбар нь шинэ шинэлэг технологи, үйлчилгээг нэвтрүүлэхэд түүчээлэн манлайлагч байж Монголын Улсын бүхий л салбарын хөгжлийн чухал тулгуур, хурдасгуур болж хүмүүсийн өдөр тутмын амьдралын хэрэгцээ, хэрэглээний хэв маяг болжээ. 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа явуулж буй үйлчилгээ эрхлэгчдийн орлого 933.3 тэрбум төгрөг болж 10 орчим хувиар, улсын төсөвт бүх төрлийн татварт нийт 155.9 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн нь өмнөх оноос 7,5 хувиар тус тус өссөн үзүүлэлттэй байна. Салбарын үйлчилгээ эрхлэгчид сүлжээ, үйлчилгээгээ өргөтгөх, шинэ техник технологи нэвтрүүлэхдээ 204.6 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийсэн байна. Үүрэн холбооны хэрэглэгчийн тоо 3 сая 68 мянгад хүрч үүнээс 2 сая 222 мянган хэрэглэгч нь 3G сүлжээг ашиглан хөдөлгөөнт интернетийн үйлчилгээг авч ашиглан интернет хэрэглэгчийн тоо 2 сая 430 мянгад хүрсэн зэрэг нь тус салбарын цар хүрээ, чадамж хэрхэн өргөжин нэмэгдэж байгааг харуулж байна. Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын цар хүрээг тэлж, өргөжүүлэн хэрэглэгчдэд өргөн сонголт, олон төрлийн үйлчилгээ бий болгосон нь тус салбарыг 20 жилийн өмнө либералчилж төр хувийн хэвшлийн түншлэлийг бий болгон нэг талаас хууль тогтоомж, бодлогын хүрээнд өрсөлдөөн нэвтрүүлэх орчныг дэмжиж, нөгөө талаас хэрэглэгчдэд чанартай үйлчилгээг хүргэх нөхцөл шаардлага, стандартыг хэрэгжүүлэх уян хатан зохицуулалтыг хийсний үрээр энэхүү салбарт хөрөнгө оруулж үйлчилгээ эрхэлсэн, зөвшөөрөл эзэмшигчидийн нөр их хөдөлмөрийн үр дүн юм. Эрч хүчтэй хөгжиж буй энэ салбарын эзэд болсон нийт холбоочид, шууданчид, инженерүүд, мэргэжилтнүүд, ажилтнууддаа Монгол Улсад орчин цагийн мэдээлэл, харилцаа холбооны салбар үүсэж хөгжсөний 95 жилийн ойн энэ жилд зорисон амжилтандаа хүрч, амжилт бүтээлээр дүүрэн байхыг хүсэн ерөөж залуу хойч үедээ үнэтэй сургаалиа үлдээж, арвин туршлага, үүх түүхээсээ хуваалцаж явдаг ахмад үеийн холбоочиддоо талархаж явдагаа энэ дашрамд илэрхийлье! Сайн үйлс дэлгэрэх болтугай. ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ДАРГА Б.БАЛГАНСҮРЭН 4 Мэндчилгээ Сайн үйлс бүхэн дэлгэрэх болтугай. ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ДАРГА Б.БАЛГАНСҮРЭН Монгол Улсад мэдээлэл, харилцаа холбооны бие даасан зохицуулах байгууллага үүсч хөгжсөний 20 жил, Монгол Улсад Радио долгион хянах станц байгуулагдсаны 55 жилийн баярын мэндтэй хамтатган тус байгууллагын тулгын чулууг тавилцаж, галыг нь асаалцан, хөгжлийн түүхийг бүтээлцсэн ахмадууд , үе үеийн удирдлага, хамт олон, одоо ажиллаж шинэ түүхийг бүтээж буй нийт инженер техникийн ажилтан ажиллагсад, тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид болон уг салбарын үйлчилгээг хүртэж буй хэрэглэгчид, иргэддээ өргөн дэвшүүлье. Бид 2015 онд, Монгол Улс даяар аналоги системийг бүрэн унтраан, тоон технологиор телевизийн өргөн нэвтрүүлгийг дамжуулж дуу дүрсний өндөр чанартай телевизийн өргөн нэвтрүүлэг хүлээн авч үзэх боломжоор хэрэглэгч, иргэдээ хангасан Ази тивийн анхдагч улс орнуудын нэг болж чадлаа. Түүнчлэн 2014 оныг харилцаа холбооны салбарын хэмжээнд “Эрх зүй шинэчлэлтийн жил” болгон зарласантай холбогдуулан тус хорооноос батлан гаргадаг эрх зүйн баримт бичгүүдийн 80 гаруй хувьд нь нэмэлт өөрчлөлт оруулан шинэчлэн баталж, салбарын хэмжээнд мөрдөгдөж буй хууль, эрх зүйн баримт бичгүүд болон харилцаа холбоо, радио давтамж, шуудангийн зохицуулалтын чиглэл, дүрэм журам, нөхцөл шаардлагуудыг багтаасан Харилцаа холбооны салбарын эрх зүйн баримт бичгийн эмхтгэлийг хэвлүүлэн гаргалаа. Цаашид хэрэглэгч өөрийн ашиглаж буй дугаартайгаа хүссэн үүрэн холбооны операторруу шилжих, дараа үеийн, утасгүй хөдөлгөөнт холбооны үйлчилгээ (4G) зэрэг дэлхийн жишигт нийцсэн үйлчилгээг Монгол орныхоо өнцөг булан бүрт байгаа хэрэглэгчиддээ тавин ажиллаж байна.Түүнчлэн эдгээр шинэчлэл, дэвшлийг даган зайлшгүй анхаарах шаардлагатай цахим орчны мэдээллийн аюулгүй байдлыг хангах, өргөн зурвасын үйлчилгээ ба хэрэглээг улам нэмэгдүүлэх, бүртгэл мэдээллийн зөөлөн дэд бүтцийг бүрдүүлэх, контентийг зохицуулахад зохицуулалтын эрх зүйн орчинг улам боловсронгүй болгох зэрэг олон асуудал байгааг мөн судлан, холбогдох үйл ажиллагаануудыг зохион байгуулахаар төлөвлөж, үе шаттайгаар хэрэгжүүлэхээр хичээж байна. Монгол Улсад интернетийн үйлчилгээг анх эхлүүлэн, дэлхийн хөгжилтэй хөл нийлүүлэн алхаж эхэлсний 20 жилийн ой 2016 оны 1 дүгээр сард тохиож байна. 20 жилийн дараа 59 аж ахуйн нэгж интернетийн үйлчилгээ эрхэлж, интернет хэрэглэгчдийн тоо 2.1 сая болж интернет нь дэлхийн чиг хандлага, стандартад нийцэхүйц түвшинд хүрч бидний ажил, амьдралын хамгийн чухал хэрэглээний нэг болсон нь мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарт хөрөнгө оруулагчид, үйлчилгээ эрхлэгч аж ахуйн нэгжүүдийн шинэлэг санал санаачилга болон уйгагүй хөдөлмөр, зүтгэлийн үр дүн бөгөөд салбарын бодлого, үр ашигтай шударга өрсөлдөх нөхцлийг бүрдүүлэхийн төлөө хийсэн зохицуулалтын ажлын хэмжүүр гэж ойлгож байна. Сэтгүүлийнхээ энэ удаагийн дугаарт тус хорооноос 2015 оны 3 дугаар улиралд зохион байгуулсан арга хэмжээ, хэрэгжүүлсэн ажил, үйл ажиллагааны тайлан, мэдээллийг багтааснаас гадна харилцаа холбооны байгууллага үүсч хөгжсөний 20 жилийн ойд тусгайлан зориулсан үе үеийн дарга, ахмадуудын ярилцлага, дурсамжийг хүргэж байгаадаа баяртай байна. Нийт үйлчилгээ эрхлэгчид, хэрэглэгч та бүхэнд Харилцаа холбооны зохицуулах байгууллага үүсч хөгжсөний 20 жилийн ойг тохиолдуулан энэ салбарын зохицуулалтын орчныг сайжруулах, хөгжил, дэвшлийг хамтдаа цогцлоон бүтээхийн төлөө зүтгэж, өөрийн хөдөлмөр, оюун ухаан, сэтгэл зүрхээ харамгүй зориулж ирсэн мэргэжил нэгт нөхөд, хамтран зүтгэгч нартаа эрч хүч, аз хийморьтой, эрүүл энх байж ажил үйлс тань үргэлж өөдрөг байхын ерөөлийг хорооны гишүүд, даргын зөвлөл, хамт олныхоо өмнөөс болон мөн хувиасаа өргөн дэвшүүлье. Мэндчилгээ
2016. II улирал www.crc.gov.mn 5 Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит 3 дугаар хуралдааныг 2016 оны 4 дүгээр сарын 01-ний өдөр зохион байгуулав. Тус ээлжит хуралдаанаар 5 асуудлыг хэлэлцэж, хорооны хуралдааны 6 тогтоолыг баталсан болно. Хорооны хуралдааны 1 тэмдэглэлээр хугацаатай үүрэг, чиглэлийг хорооны дарга, албадын дарга нарт тус тус өглөө. Үүнд: Зохицуулах хорооны 2016 оны 3 дугаар сарын 25-ны өдрийн ээлжит 2 дугаар хуралдаанаас зохицуулалтын баримт бичгүүдийн нэр төрөл ба агуулга, холбогдох заалтуудыг хүчин төгөлдөр мөрдөж байгаа баримт бичгийн хамрах хүрээг шинэчилж, уялдуулах, нэмэлт өөрчлөлтийг оруулах, шинэчлэн батлах, хүчингүй болгох саналаа боловсруулан хуралдаанд танилцуулахыг үүрэг болгосон. Ажлын хэсгээс тус хуралдаанд “Зохицуулалтын баримт бичгийн талаар хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай” асуудлыг дахин нягталж, 3 тогтоолын төсөл бүхий материалыг боловсруулан хэлэлцүүлэв. Тус хуралдаанаар дээрх асуудлыг авч хэлэлцээд, 2016 оны 4 дүгээр сарын 01-ний өдрийн “Нэр төрөл, агуулгыг батлах тухай” 11 дугаар тогтоол (Хавсралт-1: Баримт бичгүүдийн нэр төрөл, Хавсралт-2: Агуулга); “Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох тухай” 12 дугаар тогтоол (Хавсралт-1: Нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан баримт бичгүүд, Хавсралт-2: Хүчингүй болгосон баримт бичгүүд); “Шинэчлэн батлах, хүчингүй болгох тухай” 13 дугаар тогтоол (Хавсралт-1: Шинэчлэн баталсан баримт бичгүүд, Хавсралт-2: Хүчингүй болгосон баримт бичгүүд) багц тогтоолыг тус тус батлан шийдвэрлэв. Эдгээр зохицуулах хорооны баримт бичигтэй холбоотой багц 3 тогтоолыг баталснаар Зохицуулах хорооны тогтоолоор батлан мөрдөж байсан зохицуулалтын баримт бичгийн 16 төрлийн нэршил, төрөл бүхий баримт бичгүүдийг тус хорооны 2016 оны 4 дүгээр сарын 01-ний өдрийн 11 тоот тогтоолын хавсралтаар шинээр баталсан “зохицуулалт, нөхцөл шаардлага, журам, зөвлөмж, аргачлал, гарын авлага” гэсэн үндсэн 6 нэр төрөлд ангилж, холбогдох баримт бичгүүдийн бүтэц агуулгыг тодорхой болгож байна. Батлагдсан нэр төрөл, агуулгын хүрээнд хүчин төгөлдөр мөрдөж байгаа баримт бичгүүдийг шинээр батлагдсан нэр төрөл, агуулгад уялдуулан нийцүүлж цэгцлэх явцад нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан, шинэчлэн баталсан, хүчингүй болгосон баримт бичгүүдийг тогтоолын хавсралтаар баталсан болно. Хорооны хуралдааны “Тусгай зөвшөөрөл олгох, сэргээх, өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох, түдгэлзүүлэх тухай” 2016 оны 4 дүгээр сарын 01-ний өдрийн 16 тоот тогтоолын хавсралтаар: • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААНЫ 2016 ОНЫ 2 ДУГААР УЛИРЛЫН ДЭЛГЭРЭНГҮЙ ТАЙЛАН МОНГОЛ УЛСЫН ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ДҮРЭМ, ХУРАЛДААНЫ ДЭГИЙН ХҮРЭЭНД УДИРДЛАГААС ӨГСӨН УДИРДАМЖ ЧИГЛЭЛ, 2016 ОНЫ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ БИЗНЕС ТӨЛӨВЛӨГӨӨГ ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ ЗОРИЛГООР 2016 ОНЫ 2 ДУГААР УЛИРАЛД, ХОРООНЫ ЭЭЛЖИТ ХУРАЛДААНЫГ 4 УДАА, ЭЭЛЖИТ БУС ХУРАЛДААНЫГ 1 УДАА ТУС ТУС ЗОХИОН БАЙГУУЛЖ, НИЙТДЭЭ 29 ТОГТООЛ БА ХОРООНЫ ХУРАЛДААНЫ 8 ТЭМДЭГЛЭЛИЙГ ГАРГАН ШИЙДВЭРЛЭЖ, ХЭРЭГЖИЛТЭД ХЯНАЛТ ТАВЬЖ АЖИЛЛАВ. 2016.II улирал 1
6 хуулийн 9.1.2, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Нэгдүгээр хавсралтаар 5 ААН, хуулийн этгээдэд тусгай зөвшөөрлийг шинээр олгох; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дахь заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Хоёрдугаар хавсралтаар 4 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийн хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах; • Ажахуйнүйлажиллагаанытусгайзөвшөөрлийнтухай хуулийн 14.1.1 14.1.5, Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа явуулах зөвшөөрлийн журмын 12.1.1, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Гуравдугаар хавсралтаар 2 ААН, хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй болгохоор тус тус шийдвэрлэв. Хуралдаанаар 2016 оны 4 дүгээр сарын 1-ний өдрийн 15 тоот тогтоолын хавсралтаар тус хорооны Дүрмийн 3.3 дугаар зүйлийг үндэслэн “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны хуралдааны дэг”-д нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулан шийдвэрлэв. Уг тогтоолын хавсралтаар оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөөр хуралдаанд хорооны гишүүн нь хүндэтгэх шалтгаанаар биеэр оролцоогүй тохиолдолд хуралдааны хэлэлцэх асуудал нэг бүрээр санал, дүгнэлтээ хорооны хуралдааны дэгийн хавсралт маягтын дагуу бөглөн өөрийн цахим гарын үсгээр баталгаажуулж ирүүлсэн гишүүний хуралдааны цагийн хөлсийг тодорхой хувиар тооцох, хуралдааны цагийн хөлсийг олгох харилцааг тодорхой болгох арга хэмжээ авлаа. Зохицуулах хорооны хуралдаанд “Хорооны хуралдааны цагийн хөлсний хэмжээ”-г тогтоох тухай асуудлыг “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны хуралдааны дэг”-ийн хүрээнд боловсруулан хэлэлцүүлэв. Тус хорооны дүрмийн 2 дугаар зүйлийн 3.10 дах заалт, “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны хуралдааны дэг”-ийн 5.9, 5.13 дах заалтыг тус тус үндэслэн зохицуулах хорооны хуралдааны цагийн хөлсийг 2012 оны 05/02 дугаар хуралдааны тэмдэглэлээр (2012 оны 3 сар) тогтоосон хэмжээнд өөрчлөлт оруулахгүйгээр баталгаажуулан шийдвэрлэсэн. Энэхүү тогтоол батлагдсантай холбогдуулан тус хорооны 2003 оны 14 тоот тогтоолыг хүчингүй болгов. Зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит 2 дугаар хуралдаанаар шуудангийн тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч “Сакура Мандал” ХХК-ийн гаргасан аюултай илгээмж тээвэрлэсэн зөрчлийн талаар тодруулга авч, дахин хуралдаанд танилцуулахыг үүрэг болгосон. Уг асуудлыг боловсруулан тус хуралдаанд танилцуулсан ба 2016 оны 4 дүгээр сарын 01-ны өдрийн хуралдааны тэмдэглэлээр тус компанид тусгай зөвшөөрлийн нөхцөл, шаардлагын хэрэгжүүлэх үүрэг даалгавар өгөх, биелүүлээгүй тохиололд хууль, тогтоомжид заасан дараагийн шатны холбогдох арга хэмжээг авах нь зүйтэй гэж үзэж, хэрэгжилтэд хяналт тавьж ажиллахыг хорооны даргад даалгалаа. 2 Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит 4 дүгээр хуралдааныг 2016 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдөр зохион байгуулсан. Уг хуралдаанаар 6 асуудлыг авч хэлэлцэж, хорооны хуралдааны 4 тогтоолыг баталсан. Хорооны хуралдааны 1 тэмдэглэлээр удирдамж чиглэл, хугацаатай үүрэг даалгаврыг хорооны даргад өгсөн болно. Тухайлбал: Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны 3 дугаар сарын 25-ны өдрийн ээлжит 2 дугаар хуралдааны 06 дугаар тэмдэглэлээр өгсөн чиглэл, үүрэг даалгаврын дагуу тус хуралдаанаар Харилцаа холбооны тухай хуулийн 25.1.1 дэх заалт, Төрийн өмчийн хорооны 2010 оны 152 дугаар тогтоолын хавсралтаар баталсан Радио телевизийн сүлжээ УТҮГ-ын дүрмийн 6.3.1 болон 8.1-р заалтууд, хорооны 2015 оны 7 тоот тогтоолын хавсралтаар баталсан “Харилцаа холбооны үйлчилгээний үнэ тариф тогтоох зөвлөмж, аргачлал”-ыг үндэслэн Зах, зээл, үнэ тарифын албанаас боловсруулсан Радио телевизийн сүлжээ УТҮГ-ын “Телевизийн дахин дамжуулах тоон станцын тариф” тогтоох тухай танилцуулга, тогтоолын төслийг дахин авч хэлэлцлээ. Сангийн яамнаас албан тоотоор ирүүлсэн талаар тодруулах, тооцоо судалгааг нарийвчлан боловсруулж, хорооны хуралдаанд хэлэлцүүлэхийг хуралдааны Тэмдэглэлээр хорооны даргад үүрэг болгосон. Монгол Улсын Сонгуулийн тухай хуулийн 82 дугаар зүйлийн 82.17, Сонгуулийн төв байгууллагын тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.7, 12 дугаар зүйлийн 12.3, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.13-д Сонгуулийн Ерөнхий Хороо болон Харилцаа холбооны зохицуулах хороо нь “Радио, телевизээр сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх, хяналт тавих журам”-ыг хамтран батлахаар заасан юм. Зохицуулах хорооны хуралдаанаар төслийг хэлэлцээд, тус хорооны 2016 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 17 тоот тогтоолын хавсралтаар “Радио, телевизээр сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх, хяналт тавих журам”-ыг баталсан. Журмаар холбогдох хууль, тогтоомжийн хүрээнд олон нийтийн радио, телевиз болон Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос олгосон тусгай зөвшөөрөлтэй өргөн нэвтрүүлгийн телевиз, радиогоор сонгуулийн IV УЛИРЛЫН ТАЙЛАН ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН
2016. II улирал www.crc.gov.mn 7 сурталчилгаа нэвтрүүлэх, түүнд хяналт тавихтай холбогдсон харилцааг зохицуулна. Энэхүү журмын хавсралтаар Улаанбаатар хот, орон нутагт сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх олон нийтийн радио телевиз, өргөн нэвтрүүлгийн телевиз, радиогийн үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрөлтэй хуулийн этгээдийн жагсаалтыг баталсан болно. “Тусгай арга хэмжээний үед радио давтамжийн зохицуулалт хийх, хяналт тавих журам”-ын төслийг зохицуулах хорооны хуралдаанаар авч хэлэлцэв. Энэхүү журмыг Монгол Улсын Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.10, Радио долгионы тухай хуулийн 13 дугаар зүйлийн 13.1 дэх хэсэг, тус хорооны Дүрмийн 3.2.4 дэх хэсэг, Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрлийн журмын 4.7, 7.2 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн 2016 оны 4 дүгээр сарын 22- ны өдрийн хуралдааны 18 тоот тогтоолын хавсралтаар батлав. Энэхүү журамд холбогдох нэр томьёо, баримтлах ерөнхий зарчмууд, зохион байгуулалт, хамрах хүрээ, давтамжийн зохицуулалт хяналтын үйл ажиллагаа, ашиглах тоног төхөөрөмж, ашиглахад хориглох радио тоног төхөөрөмж, радио давтамж ашиглах түр эрхийн бичгийн төлбөр, хариуцлага зэрэг асуудлыг тусган багтаасан болно. Энэхүү журмаар тусгай арга хэмжээ буюу гадаад улсын төр, засгийн дээд хэмжээний айлчлал, Монгол Улсад зохион байгуулах олон улсын хэмжээний хурал, чуулга уулзалт, семинар, соёл, урлаг, спортын наадам, уралдаан тэмцээн зэрэг арга хэмжээний үеэр радио давтамж ашиглах түр эрхийн бичиг олгох, давтамжийн зохицуулалтыг хэрэгжүүлэх, ашиглах радио холбооны сүлжээ, тоног төхөөрөмжид хяналт тавих, ашиглалт үйлчилгээтэй холбоотой харилцааг зохицуулах ач холбогдолтой баримт бичиг гэж үзэж байна. Хорооны хуралдааны “Тусгай зөвшөөрөл олгох, сэргээх, хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах тухай” 2016 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 20 тоот тогтоолын хавсралтаар: • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Нэгдүгээр хавсралтаар 8 иргэн, хуулийн этгээдэд тусгай зөвшөөрлийг шинээр олгох; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 13.3, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2,2 дахь заалтыг тус тус үндэслэн тогтоолын Хоёрдугаар хавсралтаар 1 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг сэргээх; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1,Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дахь заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Гуравдугаар хавсралтаар 1 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийн хамрах хүрээнд өөрчлөлт хийхийг тус тус шийдвэрлэв. Хуралдааны 2016 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 19 тоот тогтоолыг тус хорооны Дүрмийн 3.2.6, хорооны 2015 оны жилийн эд хөрөнгийн үзлэг, тооллогын ажлын хэсгийн тайлан, санал дүгнэлтийг тус тус үндэслэн гаргаж, тогтоолын 3 хавсралтад заасан хорооны үндсэн хөрөнгөд бүртгэлтэй ашиглалтын хугацаа дууссан, хэрэгцээ хангахгүй болсон нэр бүхий тавилга, эд хогшлууд; машин, тоног төхөөрөмжийг; ашиглалтын хугацаа дууссан хэрэгцээ хангахгүй болсон програм хангамжийг тус тус үндсэн хөрөнгөөс хасч актлах саналыг Сангийн яаманд хүргүүлж шийдвэрлүүлэхээр тогтов. Монгол Улсын Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.2 дах хэсэг, Шуудангийн тухай хуулийн 9.1.4 дэх хэсэг, тус хорооны Дүрмийн 3.2.4 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн боловсруулсан “Шуудангийн харилцан холболтын журам”-ын төслийг хорооны хуралдаанаар авч хэлэлцэв. Журмын төслийг нарийвчлан боловсруулах, сүлжээ хоорондын харилцан холболт, орлого хуваах зарчим, сүлжээний зааг цэг, шуудангийн үйлчилгээ зэрэг асуудлаар тооцоо судалгаа хийж, хорооны хуралдаанд дахин хэлэлцүүлэхийг хорооны даргад үүрэг болгов. 3 Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит 5 дугаар хуралдааныг 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдөр зохион байгуулсан ба тус хуралдаанаар нийтдээ 10 гаруй асуудлыг авч хэлэлцэж, хорооны хуралдааны 7 тогтоолыг батлан шийдвэрлэв. Хорооны хуралдааны 3 тэмдэглэлээр удирдамж чиглэл, хугацаатай үүрэг даалгаврыг хорооны даргад өглөө. Үүнд: Тус хорооны 2016 оны 3 дугаар сарын 25-ны өдрийн ээлжит 2 дугаар хуралдааны 03 дугаар тэмдэглэлээр өгсөн чиглэл, үүрэг даалгаврын хүрээнд холбогдох яам, байгууллагаас санал, дүгнэлтийг албан тоотоор авч нэгтгэн Зах, зээл, үнэ тарифын албанаас дахин боловсруулсан Радио телевизийн сүлжээ УТҮГ-ын “Телевизийн дахин дамжуулах тоон станцын тариф” тогтоох тухай таницуулга, тогтоолын төслийг хуралдаанд дахин шийдвэрлүүлэхээр танилцуулав. Хуралдаанаар уг асуудлыг хэлэлцээд, Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.5 дах хэсэг, “Өрсөлдөөний тухай” хуулийн 6.3 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн радио, телевизийн газрын дахин дамжуулах сүлжээ байгуулах, түүнийг ашиглах үйлчилгээний ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН
8 зах зээлд зүй ёсны монополь байдалтай үйлчилгээ эрхлэгч Радио телевизийн үндэсний сүлжээ УТҮГ-ын “Телевизийн дахин дамжуулах тоон станцын тарифын дээд хязгаар”-ыг 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн 21 тоот тогтоолын хавсралтаар баталсан болно. Радио телевизийн сүлжээ УТҮГ-аас нийтдээ 365 сум, суурин газрын 381 тоон телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн дахин дамжуулах станцаар МҮОНТ, арилжааны телевизийн өргөн нэвтрүүлгийг дамжуулж, тоног төхөөрөмжийн ашиглалт, үйлчилгээг хариуцан ажиллаж байгаа бөгөөд радио өргөн нэвтрүүлэг болон тоон телевизийг дахин дамжуулах станцын цагийн тарифыг шинэчлэн тогтоож өгөх хүсэлтийг Харилцаа холбооны зохицуулах хороонд ирүүлсэн. Иймээс Улаанбаатар хот болон орон нутагт тоон телевизийн дахин дамжуулах станцын нэг цагийн түрээсийн тарифын дээд хязгаар, орон нутгийн телевизийн нэг сувгийн сарын түрээсийн тарифын дээд хязгаарыг тус тус 2012 оноос хойш шинэчлэн шийдвэрлэсэн. Батлагдсан тарифын дээд хязгаарыг жил бүр хянуулж ажиллахыг "Радио телевизийн үндэсний сүлжээ" УТҮГ-ын удирдлага нарт үүрэг болголоо. Монгол Улсын “Өрсөлдөөний тухай” хуулийн дагуу ДДэш ТВ ХХК-ийг телевиз, радиогийн олон сувгийн үйлчилгээг хиймэл дагуулаар дамжуулах үйлчилгээний зах зээлд зүй ёсны монополь байдалтай үйлчилгээ эрхлэгчээр Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос тодорхойлсон ба холбогдох хууль, журмын хүрээнд Зохицуулах хорооноос тус компаний эцсийн хэрэглэгчид санал болгох үндсэн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний дээд үнийг тогтоох шаардлагатай болсон юм. ДДэш ТВ ХХК нь сансарын хиймэл дагуулын DTH технологийг ашиглан DVB-S2 стандартаар үйлчилгээгээ Монгол орон даяар хүргэж байна. Тус компани нь 2008 онд анх үйл ажиллагаагаа эхэлсэн бөгөөд 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар нийт бүртгэлтэй хэрэглэгчийн тоо 320 гаруй мянгад хүрчээ. Зах зээл, үнэ тарифын албанаас “Тариф хянан батлах тухай” тус компаний үнэ тарифын асуудлыг боловсруулан хуралдаанд хэлэлцүүлэв. Хорооны хуралдааны 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн 22 тоот тогтоолын хавсралтаар Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.5 дах хэсэг, “Өрсөлдөөний тухай” хуулийн 6.3 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн телевиз радиогийн олон сувгийн үйлчилгээг хиймэл дагуулаар дамжуулах үйлчилгээний зах зээлд зүй ёсны монополь байдалтай үйлчилгээ эрхлэгч болох ДДэш ХХК-ийн “Эцсийн хэрэглэгчид санал болгох үндсэн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний дээд үнийн тариф”-ыг хянан батлав. Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны Даргын 2016 оны А/47 тоот тушаалаар байгуулсан ажлын хэсгээс “Улаанбаатар хотод интернет протокол ашиглан телевизийн олон суваг дамжуулах үйлчилгээ эрхлэх /АйПиТВ/” тусгай зөвшөөрлийг 2015 онд зохих журмын дагуу олгосон 2 аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагаанд Харилцаа холбооны тухай хуулийн 15.1.3 заалт, байгуулсан тусгай зөвшөөрлийн гэрээний хэрэгжилтэд тус тус хяналт, шалгалтыг хийж гүйцэтгэсэн. Ажлын хэсгээс “АйПиТВ- ийн тусгай зөвшөөрөлтэй үйл ажиллагаагаа эхлээгүй МЦХ ХК, Бодь интернэшнл ХХК-д хийсэн шалгалтын ажлын хэсгийн тайлан, дүгнэлтийн тухай” асуудлыг хорооны хуралдаанд танилцуулав. Монгол Улсын Харилцаа холбооны тухай хуулийн 15.1.3, Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрлийн журмын 12.1, тус хорооны Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтууд, ажлын хэсгийн санал, дүгнэлтийг тус тус үндэслэн зохицуулах хорооны хуралдаанаас 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн 23 тоот “Тусгай зөвшөөрөл хүчингүй болгох тухай” тогтоолыг гаргалаа. Тус тогтоолоор Бодь интернэшнл ХХК, Монголын цахилгаан холбоо ХК-д 2015 онд олгосон интернет протокол ашиглан телевизийн олон суваг дамжуулах үйлчилгээ эрхлэх /АйПиТВ/ тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй болгох шийдвэр гаргалаа. Тус хуралдаанаас Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.2, тус хорооны дүрмийн 3.2.2 дах хэсэг, МТШХХГ-ын Даргын 2009 оны 111 дугаар тушаалыг тус тус үндэслэн “Улаанбаатар хотод телевиз, радиогийн олон сувгийг интернет протокол ашиглан дамжуулах /АйПиТв/ үйлчилгээ эрхлэх” тусгай зөвшөөрөл олгох уралдаант шалгаруулалтыг зохион байгуулахаар шийдвэрлэж, 2016 оны 5 дугаар сарын 13- ны өдрийн 24 тоот тогтоолыг батлав. Шалгаруулалтыг зохион байгуулах, тогтоолын хэрэгжилтэд хяналт тавьж ажиллахыг тус Хорооны даргад даалгав. “Шуудангийн харилцан холболтын журам”-ын төслийг нарийвчлан боловсруулах, сүлжээ хоорондын харилцан холболт, орлого хуваах зарчим, сүлжээний зааглах цэг, шуудангийн үйлчилгээ зэрэг асуудлаар тооцоо судалгаа хийж, хорооны хуралдаанд дахин хэлэлцүүлэхийг 2016 оны ээлжит 4 дүгээр хуралдааны 8 дугаар тэмдэглэлээр хорооны даргад үүрэг болгосон. Тус хуралдаан дээр өгсөн удирдамж, чиглэлийг тусган дахин боловсруулсан журмын төслийг авч хэлэлцээд, Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.2 дах хэсэг, “Шуудангийн тухай” хуулийн 9.1.4 дэх хэсэг, тус хорооны Дүрмийн 3.2.4 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн “Шуудангийн харилцан холболтын журам”-ыг IV УЛИРЛЫН ТАЙЛАН ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН
2016. II улирал www.crc.gov.mn 9 хорооны 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн 25 тоот тогтоолын хавсралтаар шинэчлэн баталсан болно. Энэхүү тогтоол батлагдсантай холбогдуулан тус хорооны 2014 оны 21 тоот тогтоолоор баталсан хуучин мөрдөж байсан журмыг хүчингүй болголоо. Журмаар Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт нийтийн шуудангийн сүлжээг, дэд бүтцийг хамтран ашиглах, солилцоог нэмэгдүүлэх боломжоор хангах, шуудангийн сүлжээнд холбогдох, харилцан холболт болон зааглах цэг, гэрээ байгуулах ерөнхий нөхцөл, төлбөр тооцоо, хариуцлагын зэрэг харилцааг зохицуулна. Тус хорооны хуралдаанаар “Харилцаа холбооны чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн хугацааг батлах тухай” асуудлыг ажлын албадаас хамтран боловсруулж хэлэлцүүлэв. Хорооны 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн 27 тоот тогтоолын хавсралтаар харилцаа холбооны чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийг олгох, сунгах хугацааг баталсан болно. Тусгай зөвшөөрлийн үндсэн 3 ангиллаар тусгай зөвшөөрөл болон бүртгэлийн гэрчилгээ олгох, сунгах хугацааг нарийвчлан тодорхой болгосноор холбогдох хууль, тогтоомжид ерөнхий заасан хугацааг тодорхой болгож, тусгай зөвшөөрлийн үйлчилгээг боловсронгуй болгох, үзүүлэх боломжийг бүрдүүлж байна. Тухайлбал, Монгол Улсын “Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай” хуулийн 6 дугаар зүйл, 10.1, “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9.1.2, 12.2, “Радио долгионы тухай” хуулийн 12 дугаар зүйл, тус хорооны Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалт, Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрлийн журмын 7,8 дугаар зүйл зэрэг болно. Зохицуулах хорооны хуралдааны “Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, сэргээх тухай” 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн 27 тоот тогтоолын хавсралтаар: • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дах заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Нэгдүгээр хавсралтаар 5 иргэн, хуулийн этгээдэд тусгай зөвшөөрлийг шинээр олгох; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дах заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Хоёрдугаар хавсралтаар 3 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийн хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 13.3, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2,2 дах заалтыг тус тус үндэслэн тогтоолын Гуравдугаар хавсралтаар 2 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг сэргээхээр тус тус шийдвэрлэв. Хорооны 2016 оны 03 дугаар хуралдааны тэмдэглэлээр өгсөн, үүрэг даалгаврын дагуу байгуулагдсан ажлын хэсгээс боловсруулсан “Тоон контентийн зах зээлийн судалгааны талаарх танилцуулга”-ыг хуралдаанаар хэлэлцээд, ажлын хэсгийн судалгааны үр дүнг тоон контентийн нөхцөл шаардлагын шинэчлэх арга хэмжээтэй уялдуулан ажиллахыг хорооны даргад үүрэг болгов. Хорооны 2015 оны 30 дугаар хуралдааны Тэмдэглэлээр “Улаанбаатар хотод харилцааны тоон радио сүлжээний радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалт”-ыг холбогдох хууль, тогтоомжийн хүрээнд хугацаатай, нээлттэй зарлан хүлээн авч тусгай зөвшөөрлийн асуудлыг шийдвэрлэх; Хорооны 2015 оны 31 дүгээр хуралдааны Тэмдэглэлээр “Улаанбаатар хотод тоон радиогийн нэвтрүүлгийн (DAB+) олон сувгийг дамжуулан хүргэх үйлчилгээ эрхлэх” төслийн хүсэлтийг тус хорооноос холбогдох хууль, тогтоомжийн хүрээнд хугацаатай, нээлттэй зарлан хүлээн авч тусгай зөвшөөрлийн асуудлыг шийдвэрлэх чиглэлийг тус тус өгсөн юм. Эдгээр 2 сонгон шалгаруулалтын үр дүн, цаашид хэрэгжүүлэх арга хэмжээний талаар Үнэлгээний хорооноос тус хуралдаанд танилцуулга хийж, хорооны хуралдааны Тэмдэглэлээр дээрх 2 үйлчилгээг Улаанбаатар хотод нэвтрүүлэх талаар удирдамж, чиглэлийг хорооны дарга-д өглөө. Тус хуралдаанаар “Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” холбогдох танилцуулга, тогтоолын төслийг тус тус авч хэлэлцэв. 2016 оны 5 дугаар сарын 11-ний өдрийн Засгийн газрын шийдлийн цагаар Ерөнхий Сайдаас ХХЗХ-ны дарга Б.Балгансүрэнд зохицуулах хорооны дэргэд Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний нэгж байгуулах замаар шийдвэрлэх хувилбарыг нарийвчлан судалж, хэрэгжүүлэхийг үүрэг болгосон юм. Энэхүү үүрэг, чиглэлийн дагуу Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэх эрх зүйн орчинг бүрдүүлсэн 2014 оноос хойш ХХЗХ-ноос болон Даргын тушаалаар байгуулсан ажлын хэсгүүдийн ажлын үр дүнг нэгтгэн дүгнэж, хуулийг хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний төвийн үйл ажиллагааг зохицуулах хорооноос зохион байгуулах, ажиллуулах боломжийн талаар санал, хувилбарын тооцоо судалгаа зэргийг багтаасан танилцуулга, тогтоолын төслийг ажлын албадаас хамтран боловсруулсан болно. Зохицуулах хорооны хуралдаанаар “Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” хорооны 2016 оны хуралдааны 09 дугаар Тэмдэглэлийг гаргаж, тодорхой хугацаатай үүрэг ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН
10 даалгавар, чиглэлийг хорооны даргад өглөө. Хуралдааны тэмдэглэлд, хуралдааны үеэр дарга, хорооны гишүүдээс гаргасан санал, зөвлөмжийн дагуу тусгай ажлын хэсэг байгуулан Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний төвийг тус хорооны дэргэд байгуулах, үйл ажиллагааг эрхлэх, хэрэгжүүлэхэд одоо мөрдөж байгаа зарим дүрэм журмыг нийцүүлэн шинэчлэх, “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны дүрэм”-д холбогдох нэмэлт, өөрчлөлт оруулах шаардлагатай байгаа тул Хорооны дүрэмд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах үндэслэл, төвийг байгуулах шаардлагатай төсөв, эдийн засгийн тооцоо, судалгааны талаар танилцуулга, саналаа боловсруулан 2016 оны 7 дугаар сарын 01-ний өдрийн дотор ЗГХЭГ-т хүргүүлж шийдвэрлүүлэх нь зүйтэй гэж тогтов. 4 Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит бус 1 дүгээр хуралдаан 2016 оны 5 дугаар сарын 25-ны өдөр болов. Уг хуралдаанаар нийтдээ 12 асуудлыг авч хэлэлцэж, хорооны хуралдааны 5 тогтоолыг батлан шийдвэрлэв. Хорооны хуралдааны 3 тэмдэглэлээр удирдамж чиглэл, хугацаатай үүрэг даалгаврыг хорооны даргад өгсөн болно: Хорооны 2016 оны ээлжит 5 дугаар хуралдааны 09 дугаар тэмдэглэлээр, хуралдааны үеэр дарга, хорооны гишүүдээс гаргасан санал, зөвлөмжийн дагуу тусгай ажлын хэсэг байгуулан Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний төвийг тус хорооны дэргэд байгуулах, үйл ажиллагааг эрхлэх, хэрэгжүүлэхэд одоо мөрдөж байгаа зарим дүрэм журмыг нийцүүлэн шинэчлэх, “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны дүрэм”-д холбогдох нэмэлт, өөрчлөлт оруулах шаардлагатай байгаа тул Хорооны дүрэмд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах үндэслэл, төвийг байгуулах шаардлагатай төсөв, эдийн засгийн тооцоо, судалгааны талаар танилцуулга, саналаа боловсруулан ЗГХЭГ-т хүргүүлж шийдвэрлүүлэх үүрэг өгсөн. Тус хорооны ээлжит бус 1 дүгээр хуралдаанаар ажлын хэсгээс боловсруулсан Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэх шаардлагатай систем нийлүүлэгчийн сонгон шалгаруулалтын тухай, хуралдааны тэмдэглэлээр өгсөн үүрэг даалгаврыг хэрэгжүүлэх талаар гүйцэтгэсэн ажлын танилцуулга, тогтоолын төслийг авч хэлэлцэв. Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9.1.3 дах заалтыг үндэслэн Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний төвийн үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрөл олгох, сонгон шалгаруулалтыг зохион байгуулах, холбогдох нөхцөл шаардлагад өөрчлөлт оруулсан, баталсан хорооны тогтоолуудад өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох тухай 2016 оны 5 дугаар сарын 25-ны өдрийн 28 тоот тогтоолыг батлав. Энэ тогтоолоор хорооны 2015 оны 40 дүгээр тогтоолын хавсралтаар баталсан “Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрлийн журам”, 2014 оны 06 дугаар тогтоолын хавсралтаар баталсан “Харилцаа холбооны чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн ангилал”, 2014 оны 13 дугаар тогтоолын хавсралтаар баталсан “Тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчдэд үзүүлэх зохицуулалтын үйлчилгээний хөлсний хэмжээ”-нд өөрчлөлтийг оруулсан. Энэхүү тогтоол батлагдсантай холбогдуулан тус хорооны 2015 оны 64 дүгээр тогтоол, 2016 оны 05 дугаар тогтоолуудыг тус тус хүчингүй болгосон. Мөн тус хорооны хуралдаанаар Засгийн газрын 2016 оны 5 дугаар сарын 23-ны өдрийн 268 тоот тогтоолоор шинэчлэн баталсан “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны дүрэм”-ийг ЗГХЭГ-аас албажуулж авах, төвийг байгуулахад шаардлагатай хөрөнгийн эх үүсвэрийг төсөвт холбогдох өөрчлөлт оруулсаны дараа “Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэх шаардлагатай систем нийлүүлэгчийн сонгон шалгаруулалт”-ын талаарх асуудлыг дахин авч хэлэлцэхээр шийдвэрлэв. Зохицуулах хорооны 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн ээлжит 5 дугаар хуралдаанаар “Улаанбаатар хотод телевиз, радиогийн олон сувгийг интернет протокол ашиглан дамжуулах /АйПиТв/ үйлчилгээ эрхлэх” тусгай зөвшөөрөл олгох уралдаант шалгаруулалтыг зохион байгуулахаар шийдвэрлэж, хорооны 2016 оны 24 тоот тогтоолыг баталсан. Тус хуралдаанаар энэхүү тогтоолыг хэрэгжүүлэх зорилгоор “Улаанбаатар хотод телевиз, радиогийн олон сувгийг интернет протокол ашиглан дамжуулах /IPTV/ үйлчилгээ эрхлэх” тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалтын баримт бичгийн төслийг хэлэлцэж, сонгон шалгаруулалтыг зарлан зохион байгуулахыг хуралдааны тэмдэглэлээр даргад үүрэг болгосон. Ажлын албадаас боловсруулсан “Өргөн нэвтрүүлгийн зохицуулалт, нөхцөл шаардлага”-д нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай тогтоолын төсөл, “Нэвтрүүлгийн ангилал, төрөл жанарыг тодорхойлоход баримтлах зарчим” зөвлөмжийн төслийг тус тус хуралдаанд авч хэлэлцээд, Хорооны хуралдаанаар 2016 оны 5 дугаар сарын 25- ны өдрийн 29 тоот тогтоолыг Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9.1.3 дах заалтыг үндэслэн баталж, хорооны 2015 оны 15 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Өргөн нэвтрүүлгийн зохицуулалт, нөхцөл шаардлага”-д нэмэлт, өөрчлөлт оруулав. Түүнчлэн тогтоолын хавсралтаар сувгийн төрөлжсөн чиглэлийн ерөнхий ангиллыг батлав. Хорооны хуралдааны тэмдэглэлээр сувгийн төрөлжсөн чиглэлд хамааруулж тооцох нэвтрүүлгийн төрөл, ангиллын талаар зөвлөмжийг IV УЛИРЛЫН ТАЙЛАН ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН
2016. II улирал www.crc.gov.mn 11 гаргах, хэрэгжүүлэх арга хэмжээг зохион байгуулахыг хорооны дарга-д даалгалаа. Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9.1.10, “Радио долгионы тухай” хуулийн 13 дугаар зүйлийн 13.1 дэх хэсэг, Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрлийн журмын 4.7, 7.2 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн “Радио өргөн нэвтрүүлгийн аналог системийг тоон технологид шилжүүлэхэд баримтлах зохицуулалт”-ыг 2016 оны 5 дугаар сарын 25-ны өдрийн 30 тоот тогтоолын хавсралтаар баталсан. Энэ зохицуулалтын баримт бичгийг баталснаар радио өргөн нэвтрүүлгийн аналог системийг тоон технологид шилжүүлэхэд радио давтамжийн ашиглалтын үр ашгийг дээшлүүлэх, стандартын шаардлага хангасан тоног төхөөрөмж ашиглах, олон нийтэд хүргэх нэвтрүүлгийн дамжууллын чанарыг сайжруулах, радио сүлжээний хамрах хүрээг нэмэгдүүлэх, үйлчилгээ эрхлэгч болон олон нийтэд радио өргөн нэвтрүүлгийг үе шаттай тоон технологид шилжүүлэхэд баримтлах зохицуулалтын орчинг бүрдүүлээд байна. Тус хуралдаанаар “Радио давтамжийн ашиглалт, үйлчилгээний төлбөрийн хэмжээ”-нд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, “Гэр хорооллын интернет үйлчилгээний талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” асуудлыг тус тус авч хэлэлцлээ. Хуралдаанаас эдгээр асуудлаар шийдвэр гаргахын тулд үйлчилгээ эрхлэгч нарын саналыг авах, холбогдох тооцоо судалгаа, үндэслэлийг нарийвчлан боловсруулж, хорооны дараагийн хуралдаанд хэлэлцүүлэхийг хорооны даргад үүрэг болголоо. Хорооны хуралдааны “Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, сэргээх, түдгэлзүүлэх тухай” 2016 оны 5 дугаар сарын 25-ны өдрийн 32 тоот тогтоолын хавсралтаар: • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дах заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Нэгдүгээр хавсралтаар 1 хуулийн этгээдэд тусгай зөвшөөрлийг шинээр олгох; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дах заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Хоёрдугаар хавсралтаар 10 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийн хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 13.3 дах заалтыг үндэслэн тогтоолын Гуравдугаар хавсралтаар 6 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг сэргээх; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 13.1 заалтыг үндэслэн тогтоолын Дөрөвдүгээр хавсралтаар 1 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг түдгэлзүүлэхээр тус тус шийдвэрлэв. “Интернетийн үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн нөхцөл, шаардлага”-д өөрчлөлт оруулах тухай асуудлыг хуралдаанаар авч хэлэлцээд, уг асуудлыг нарийвчлан судлах, үйлчилгээ эрхлэгч нартай уулзалт зохион байгуулах, санал авах шаардлагатай гэж үзээд хуралдааны тэмдэглэлээр хугацаатай үүргийг хорооны даргад өглөө. Зохицуулах хорооны Даргын тушаалаар байгуулсан ажлын хэсгээс “Телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн радио давтамжийн зурвасыг утасгүй интернеттэй хамтран ашиглах зохицуулалтын судалгаа”-ны танилцуулгыг хуралдаанд хэлэлцүүлэв. Хуралдааны тэмдэглэлээр ажлын хэсгийн тайлан, дүгнэлтийг дэмжиж, хэрэгжүүлэх талаар цаашид ажиллахыг үүрэг болгов. 5 Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит 6 дугаар хуралдааныг 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдөр зохион байгуулсан. Тус хуралдаанаар нийтдээ 7 асуудлыг авч хэлэлцэж, хорооны хуралдааны 7 тогтоолыг батлан шийдвэрлэсэн. Түүнчлэн хорооны хуралдааны 1 тэмдэглэлээр удирдамж чиглэл, хугацаатай үүрэг даалгаврыг хорооны даргад өглөө. Зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит бус 1 дүгээр хуралдаанаар өгсөн үүрэг, чиглэлийн хүрээнд Монгол Улсын Засгийн газрын 2016 оны 5 дугаар сарын 23- ны өдрийн 268 тоот тогтоолоор “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны дүрэм”-ийг шинэчлэн батлуулж, Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэхэд шаардлагатай хөрөнгийн эх үүсвэрийг 2016 оны хорооны төсөвт багтаан холбогдох өөрчлөлтийг тусган Ерөнхий Сайдын 2016 оны 82 тоот Захирамжаар шийдвэрлүүлсэн болно. Иймээс тус хорооны 2016 оны ээлжит 6 дугаар хуралдаанд “Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэх талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” асуудлыг боловсруулан хэлэлцүүлэв. Хуралдаанаар дээрх асуудлын талаар авч хэлэлцээд, 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдрийн “Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэх талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” 33 дугаар тогтоолыг батлав. Тогтоолыг баталснаар Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос Монгол Улсад үүрэн холбооны дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэхэд шаардлагатай систем нийлүүлэгчийг сонгон шалгаруулах тендерийг 2016 оны 3 дугаар улиралд багтаан зохион байгуулах, сонгон шалгаруулах тендерийн баримт бичиг боловсруулах, үнэлгээний хороо байгуулах, үйлчилгээг ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН
12 IV УЛИРЛЫН ТАЙЛАН ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН нэвтрүүлэхэд шаардлагатай үйл ажиллагааг тухай бүр зохион байгуулан ажиллах, хэрэгжүүлэх арга хэмжээг эхлүүлэх нөхцөл, боломжийг бүрдүүлсэн. МТШХХГ-ын даргын 2016 оны 5 дугаар сарын 23-ны өдрийн А/67 тоот тушаалаар “Цахилгаан холбооны харилцан холболт, өрсөлдөөний талаар баримтлах бодлогын чиглэл”-ийг шинэчлэн баталсан. Энэхүү баримт бичигт шинээр оруулсан салбарын бодлогын чиглэлтэй зохицуулах хорооны баталсан холбогдох зохицуулалтын баримт бичиг, нөхцөл шаардлагыг уялдуулах шаардлагатай болсон тул хуралдаанаар “Цахилгаан холбооны харилцан холболт, өрсөлдөөний талаар баримтлах бодлогын чиглэлтэй холбогдуулан авах арга хэмжээний тухай” асуудлыг тус хуралдаанаар хэлэлцэв. Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9.1.2, 9.1.3, МТШХХГ-ын даргын 2016 оны А/67 тоот тушаалаар батлагдсан “Цахилгаан холбооны харилцан холболт, өрсөлдөөний талаар баримтлах бодлогын чиглэл”-ийг тус тус үндэслэн 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдрийн 34 тоот тогтоолын Нэгдүгээр хавсралтаар хорооны 2013 оны 26 дугаар тогтоолын хавсралтаар баталсан “Монгол Улсын мэдээлэл, холбооны сүлжээний зохицуулалт”; Хоёрдугаар хавсралтаар хорооны 2013 оны 33 дугаар тогтоолын хавсралтаар баталсан “Сүлжээ байгуулах, үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн ерөнхий нөхцөл шаардлага”-д холбогдох нэмэлт, өөрчлөлтийг тус тус оруулан баталсан. Үүнд: “Монгол Улсын мэдээлэл, холбооны сүлжээний зохицуулалт” баримт бичигт “мэдээлэл холбооны сүлжээ”, “үйлчилгээ”, “хэрэглэгч” болон “эцсийн хэрэглэгч”-ийн шинэчилсэн нэр томьёо тодорхойлолтууд, “дахин борлуулах үйлчилгээ”-ний тодорхойлолт, зохицуулалтын талаар нэмэлт, өөрчлөлт; “Сүлжээ байгуулах, үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн ерөнхий нөхцөл шаардлага”-д “өртөгт баримжаалсан”, “зайлшгүй шаардлагатай байгууламж” болон “голлох үйлчилгээ эрхлэгч”-ийн шинэ нэр тодорхойлолт, холбогдох нөхцөл шаардлагууд, “үл ялгаварлах” тодорхойлолт, сүлжээнд холбогдох, харилцан холболт хийх зарчмын нөхцлүүд талаар нэмэлтийг тус тус оруулан баталсан. Тус хуралдааны 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдрийн 35 тоот тогтоолын хавсралтаар “Интернетийн үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн нөхцөл, шаардлага”-д заасан нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулан батлав. Уг нөхцөл, шаардлагад холбогдох өөрчлөлтийг оруулснаар интернет үйлчилгээтэй холбоотой гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, илрүүлэх, таслан зогсоох арга хэмжээг боловсронгуй болгох, хэрэгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх боломжтой болно. Өнөө үед үүрэн холбоо, өргөн зурвасын утасгүй интернетийн (WiMax) хэрэглээ нь нийгэм, эдийн засгийн бүх салбарт нэвтэрч, хүний суурь хэрэглээ болж байна. Олон улсын судалгааны (GSMA) байгууллагын мэдээгээр, утасгүй инернетийн ачаалал улс орнуудад жил бүр 62-100%-иар өсч, утасгүй интернетийн ачаалал, хэрэглэгчидийн шаардлагыг үүрэн холбооны оператор компаниуд нь дангаараа хангах боломжгүй тул өргөн зурвасын утасгүй интернетийн үйлчилгээ эрхлэгч компаниуд интернетийн ачааллыг хуваалцаж байна. Иймээс дээрх хөгжлийн чиг хандлага, нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж, ажлын албанаас Монгол Улсад Дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны системийг нэвтрүүлэхэд баримтлах зохицуулалт”-д өргөн зурвасын утасгүй интернетийн талаар холбогдох нэмэлт, өөрчлөлт оруулах танилцуулга, тогтоолын төслийг тус тус боловсруулж хорооны хуралдаанаар хэлэлцүүлэв. Монгол Улсын “Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай” хуулийн 10 дугаар зүйл, “Харилцаа холбооны тухай’ хуулийн 8.1, 9.1.2, 9.1.3, 9.1.6, 9.1.10 дах заалтыг тус тус үндэслэн хорооны 2015 оны 68 дугаар тогтоолын хавсралтаар батлагдсан “Монгол Улсад Дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны системийг нэвтрүүлэхэд баримтлах зохицуулалт”–д холбогдох нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулж шийдвэрлэв. Зохицуулалтын баримт бичигт тухайлбал, “телефон ярианы үйлчилгээ” тодорхойлолтыг шинээр оруулж, ДҮХХ-ны системийг нэвтрүүлэхэд тавигдах ерөнхий нөхцөл шаардлага, давтамжийн зурваст холбогдох өөрчлөлтийг оруулсан байна. Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2015 оны 68 дугаар тогтоолоор “Монгол Улсад дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны системийг нэвтрүүлэхэд баримтлах зохицуулалтын чиглэл” батлагдсантай холбогдуулан уг баримт бичгийн 6.2, 6.3 дах заалтад тусгагдсан Дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны үйлчилгээнд (ДҮХХ) ашиглагдах радио давтамжийн зурвасуудын ашиглалтын төлбөр, хамрах хүрээний төлбөрийн хэмжээ болон утасгүй холбооны сүлжээний радио давтамжийн зурваст үйлчилгээ эрхлэх хамрах хүрээний төлбөрийн хэмжээнд өөрчлөлт оруулж, шинэчлэн тогтоох, нэмэлт заалт оруулах зэрэг шаардлага гарсан болно. Түүнчлэн 2016 оны 5 дугаар сард Монгол Улсын Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэг "Шийдлийн цаг"-аар Улаанбаатар хотын гэр хороолол, хөдөө орон нутгийн иргэдэд интернетийн үйлчилгээний хүртээмж, хамрах хүрээг нэмэгдүүлэх ажлыг зохион байгуулах үүрэг, даалгаврыг МТШХХГ, ХХЗХ- ны удирдлагад өгсөн болно. Энэхүү үүрэг даалгаврыг хэрэгжүүлэх зорилгоор Улаанбаатар гэр хороолол, хөдөө орон нутагт интернетийн үйлчилгээний хүртээмжийг
2016. II улирал www.crc.gov.mn 13 ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН нэмэгдүүлэх, үйлчилгээ эрхлэгчийн радио давтамжийн ашиглалтын төлбөрийн хэмжээнд зохицуулалт хийх шаардлагатай болсон. Зохицуулах хорооны хуралдааны 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдрийн 37 тоот тогтоолыг Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 8.10 дах заалт, “Радио долгионы тухай” хуулийн 5.2.3 дах хэсэг, Дэд бүтцийн сайдын 2003 оны 216 дугаар тушаалыг тус тус үндэслэн гаргалаа. Энэ тогтоолын хавсралтаар хорооны 2003 оны 36 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Радио давтамжийн ашиглалт, үйлчилгээний төлбөрийн хэмжээ”-нд нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулан батлав. Радио давтамж ашиглах түр эрхийн бичиг, ДҮХХ- ны зөвхөн өргөн зурвасын интернет үйлчилгээ радио давтамжийн ашиглалтын төлбөр, утасгүй холбооны сүлжээнд ашиглагдах зурвасын чадлын төлбөр, ДҮХХ ба утасгүй холбооны сүлжээний Улаанбаатар хотын алслагдсан дүүрэг, гэр хороолол, хөдөө орон нутгийн суурин газруудад радио давтамж тусгай зөвшөөрлийн төлбөрийн хэмжээг тооцоолох аргачлал, холбогдох хууль тогтоомжийн хүрээнд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст мэдээлэл хүргэх зорилгоор байгуулагдсан ашгийн бус радио, телевизийн үйлчилгээг эрхлэх тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчийг радио давтамжийн ашиглалт, үйлчилгээний төлбөр болон зохицуулалтын үйлчилгээний төлбөрийг тооцох, зохицуулалтын арга хэмжээний талаар нэмэлт, өөрчлөлтүүд оруулжээ. Олон улсын цахилгаан холбооны байгууллагын Радио холбооны секторын ITU-R SM-2012 зөвлөмжийн 6.5 дах “Радио давтамжийн үнэ цэнийг тооцоолох” аргачлалыг үндэслэл болгон нэмэлт, өөрчлөлтийг боловсруулсан байна. “Радио давтамжийн ашиглалт, үйлчилгээний төлбөрийн хэмжээ”-нд нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулсан энэ тогтоол батлагдсантай холбогдуулан тус хорооны 2009 оны 52 дугаар тогтоол, 2010 оны 38 дугаар тогтоол, 2012 оны 31 дүгээр тогтоол, 2012 оны оны 63 дугаар тогтоолыг тус тус хүчингүй болгов. Тус зохицуулах хорооны хуралдааны “Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, сэргээх, түдгэлзүүлэх тухай ” 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдрийн 38 тоот тогтоолын хавсралтаар: • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дах заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Нэгдүгээр хавсралтаар 7 хуулийн этгээдэд тусгай зөвшөөрлийг шинээр олгох; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дах заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Хоёрдугаар хавсралтаар 2 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийн хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 13.3 дах заалтыг үндэслэн тогтоолын Гуравдугаар хавсралтаар 1 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг сэргээх; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 13.1 заалтыг үндэслэн тогтоолын Дөрөвдүгээр хавсралтаар 32 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг 1 сараар түдгэлзүүлэхээр тус тус шийдвэрлэв. Тус хуралдаанаар хорооны ажлын албадаас боловсруулсан мэдээлэл, харилцаа холбооны асуудлаар 2016 оны 5 дугаар сарын 11-ний өдрийн “Шийдлийн цаг” уулзалтын үеэр Монгол Улсын Ерөнхий сайдаас “Гэр хорооллын айл өрхүүдэд интернет үйлчилгээг хүргэж, чанарыг сайжруулах асуудлаар санал боловсруулах”, уг асуудлыг шийдвэрлэх талаар саналаа Засгийн газарт танилцуулах тухай хугацаатай үүрэг, даалгаврыг хэрэгжүүлэх ажлын төлөвлөгөө, ойрын үед авах зарим арга хэмжээний танилцуулга, тогтоолын төслийг авч хэлэлцэв. Хуралдаанаар Монгол Улсын “Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай” хуулийн 7.4, “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9.1.2, 9.1.10, 14.3, “Радио долгионы тухай” хуулийн 11.4 дах хэсгийг тус тус үндэслэн “Сонгон шалгаруулалт зохион байгуулах тухай” 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдрийн 39 тоот тогтоолыг баталж, “Улаанбаатар хотод Өргөн зурвасын өндөр хурдны утасгүй интернетийн үйлчилгээ эрхлэх болон радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалт”-ыг зохион байгуулахаар шийдвэрлэв. Уг сонгон шалгаруулалтыг зохион байгуулах талаар тус хорооны хуралдааны 14 дүгээр Тэмдэглэлээр хугацаатай үүрэг, даалгаврыг Хорооны даргад өгөхөөр тогтов.
14 IV УЛИРЛЫН ТАЙЛАН ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН № Хорооны баталсан тогтоолын дугаар Огноо Тогтоолын товч агуулга Нэг. ХХЗХ-ны баталсан тогтоол 1 Тогтоол 11 2016.04.01 Нэр төрөл, агуулгыг батлах тухай (Хавсралт-1: Баримт бичгүүдийн нэр төрөл, Хавсралт-2: Агуулга) 2 Тогтоол 12 2016.04.01 Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох тухай (Хавсралт-1: Нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан баримт бичгүүд, Хавсралт-2: Хүчингүй болгосон баримт бичгүүд) 3 Тогтоол 13 2016.04.01 Шинэчлэн батлах, хүчингүй болгох тухай (Хавсралт-1: Шинэчлэн баталсан баримт бичгүүд, Хавсралт-2: Хүчингүй болгосон баримт бичгүүд) 4 Тогтоол 14 2016.04.01 Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай (Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны хуралдааны дэг) 5 Тогтоол 15 2016.04.01 Хөлсний хэмжээг тогтоох тухай (Зохицуулах хорооны хуралдааны цагийн хөлсний хэмжээ) 6 Тогтоол 16 2016.04.01 Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох тухай 7 Тогтоол 17 2016.04.22 “Радио, телевизээр сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх, хяналт тавих журам” батлах тухай 8 Тогтоол 18 2016.04.22 Журам батлах тухай (Тусгай арга хэмжээний үед радио давтамжийн зохицуулалт хийх, хяналт тавих журам) 9 Тогтоол 19 2016.04.22 Үндсэн хөрөнгө ашиглалтаас хасч, актлах тухай 10 Тогтоол 20 2016.04.22 Тусгай зөвшөөрөл олгох, сэргээх, хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах тухай 11 Тогтоол 21 2016.05.13 Тариф хянан батлах тухай (Радио телевизийн үндэсний сүлжээ" УТҮГ-ын үйлчилгээний тарифын дээд хязгаар) 12 Тогтоол 22 2016.05.13 Тариф хянан батлах тухай (Эцсийн хэрэглэгчид санал болгох үндсэн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний тарифын дээд хязгаар) 13 Тогтоол 23 2016.05.13 Тусгай зөвшөөрөл хүчингүй болгох тухай (АйПиТВ-IPTV зөвшөөрөл) 14 Тогтоол 24 2016.05.13 Уралдаант шалгаруулалт зарлах тухай (Улаанбаатар хотод телевиз, радиогийн олон сувгийг интернэт протокол ашиглан дамжуулах үйлчилгээ эрхлэх” тусгай зөвшөөрөл олгох) 15 Тогтоол 25 2016.05.13 Журам батлах тухай (Шуудангийн харилцан холболтын журам) 16 Тогтоол 26 2016.05.13 Харилцаа холбооны чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн хугацааг батлах тухай 17 Тогтоол 27 2016.05.13 Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, сэргээх тухай 18 Тогтоол 28 2016.05.25 Өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох тухай (Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний төвийн тусгай зөвшөөрөл) 19 Тогтоол 29 2016.05.25 Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай (Хавсралт-1: Өргөн нэвтрүүлгийн зохицуулалт, нөхцөл шаардлага, Хавсралт-2: Сувгийн төрөлжсөн чиглэлийн ангилал) 20 Тогтоол 30 2016.05.25 Зохицуулалт батлах тухай (Радио өргөн нэвтрүүлгийн аналоги системийг тоон технологид шилжүүлэхэд баримтлах зохицуулалт) Хорооны хуралдаанаас 2016 оны 2 дугаар улиралд баталсан тогтоол, шийдвэрийн жагсаалтыг нэгтгэн үзүүлэв. Үүнд:
2016. II улирал www.crc.gov.mn 15 ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН 2016 оны 2 дугаар улиралд, Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны ээлжит 4 удаагийн болон ээлжит бус 1 удаагийн хуралдаанаар баталсан 2016 оны 16, 20, 23, 27, 31, 32, 38 тоот нийтдээ 7 тогтоолын хавсралтаар Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хууль (ААҮАТЗТХ)-ийн 10.1.1, Харилцаа холбооны тухай хууль (ХХТХ)-ийн 9.1.2, хорооны Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтууд болон хорооноос хийсэн гүйцэтгэлийн хяналт шалгалтын дүгнэлтийг тус тус үндэслэн 30 хуулийн этгээдэд тусгай зөвшөөрөл шинээр олгох; ААҮАТЗТХ- ийн 10.1.1, ХХТХ-ийн 9.1.2 дэх заалтуудыг үндэслэн 20 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийн хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах; ААҮАТЗТХ-ийн 13.3, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтуудыг үндэслэн 10 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг сэргээх; ААҮАТЗТХ- ийн 13.1 заалтыг үндэслэн 33 хуулийн этгээлийн тусгай зөвшөөрлийг түдгэлзүүлэх; ААҮАТЗТХ-ийн 14.1, 14.1.5, Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрлийн журмын 8.1, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтуудыг үндэслэн 4 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй болгохоор тус тус шийдвэрлэсэн болно. ХХЗХ-ны хуралдааны тогтоол, тэмдэглэлийн хэрэгжилтийг зохион байгуулах, батлагдсан зохицуулалтын чиглэл, дүрэм журам, нөхцөл шаардлагын баримт бичгийн хэрэгжилтэд хяналт тавих ажлын хүрээнд холбогдох яам, байгууллага, дүүрэг, татварын алба, мэргэжлийн хяналтын газар, ААН, тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч, иргэн, хуулийн этгээд нарт 150 гаруй албан тоотоор тус тус албажуулан хүргүүлэх арга хэмжээг авч ажиллав. 2016 оны 2 дугаар улиралд, хорооны 4 удаагийн ээлжит болон 1 удаагийн ээлжит бус хуралдааны мэдээлэл болон тогтоол, тэмдэглэл, батлагдсан баримт бичгийг хавсралтын хамт, тайлан мэдээллийг тухай бүр байгууллагын цахим хуудаст байршуулан мэдээллийн ил тод байдлыг хангах, олон нийтэд сурталчилах, хорооны шийдвэрийг нээлттэй болгох арга хэмжээг авсан болно. 21 Тогтоол 31 2016.05.25 Тусгай зөвшөөрөл олгох тухай 22 Тогтоол 32 2016.05.25 Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, сэргээх, түдгэлзүүлэх тухай 23 Тогтоол 33 2016.06.13 Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэх талаар авах зарим арга хэмжээний тухай (Монгол Улсад үүрэн холбооны дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэхэд шаардлагатай систем нийлүүлэгчийг сонгон шалгаруулах тендер) 24 Тогтоол 34 2016.06.13 Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай (Хавсралт-1: Монгол Улсын Мэдээлэл, холбооны сүлжээний зохицуулалт, Хавсралт-2: Сүлжээ байгуулах, үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн ерөнхий нөхцөл шаардлага) 25 Тогтоол 35 2016.06.13 Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай (Интернетийн үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн нөхцөл, шаардлага) 26 Тогтоол 36 2016.06.13 Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай (Монгол Улсад Дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны системийг нэвтрүүлэхэд баримтлах зохицуулалт) 27 Тогтоол 37 2016.06.13 Төлбөрийн хэмжээнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай (Радио давтамжийн ашиглалт, үйлчилгээний төлбөрийн хэмжээ) 28 Тогтоол 38 2016.06.13 Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, сэргээх, түдгэлзүүлэх тухай 29 Тогтоол 39 2016.06.13 Сонгон шалгаруулалт зохион байгуулах тухай (Улаанбаатар хотод Өргөн зурвасын өндөр хурдны утасгүй интернетийн үйлчилгээ эрхлэх болон радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалт)
16 Тайлан Иргэд болон аж ахуйн нэгжүүдээс ирүүлсэн өргөдөл гомдлыг хүлээн авч бүртгэлжүүлэн холбогдох журмын дагуу алба, мэргэжилтнүүд, үйлчилгээ эрхлэгч байгууллагуудад шилжүүлэн түргэн шуурхай шийдвэрлүүлэх арга хэмжээг авч ажилласан. Хэрэглэгчийн гомдол, саналыг дүгнэж үзэхэд үйлчилгээний чанар, төлбөр тооцоотой хамааралтай, нэр төрд халдсан гомдол тодорхой хувийг, дийлэнх хувийг Засгийн газрын “11-11” төвөөр ирсэн гомдлууд мөн үүрэн холбооны үйлчилгээ эрхэлж буй байгууллагуудын үйл ажиллагаанд харилцан нөлөөлөл үүсэн шалгуулахаар тус хороонд ирүүлсэн байна. Харилцаа холбооны зохицуулах хороонд иргэн, аж ахуй нэгж, байгууллагаас ирүүлсэн өргөдөл гомдлыг "Иргэдээс төрийн байгууллага, албан тушаалтанд гаргасан өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэх тухай хууль ", “Харилцаа холбооны зохицуулах хороонд ирүүлсэн санал, гомдлыг хүлээн авах, хянах, шийдвэрлэх” журмын тавдугаар зүйлд заасны дагуу хуулийн хугацаанд шийдвэрлэсэн тайланг танилцуулж байна. Тус хороонд тайлант хугацаанд буюу 2016 оны 04 дүгээр 01-ний өдрөөс 06 дугаар сарын 30-ны өдрийг хүртэл нийт 155 гомдол, санал хүсэлт ирсний 150 хүсэлтийг шийдвэрлэсэн ба шийдвэрлэлтийн явц 96.7% байна. Үлдсэн 5 гомдол, санал нь шийдвэрлэх хяналтын хугацаанд байна. I улиралтай харьцуулахад нийт хүсэлтийн тоо II улиралд 32% хувиар буурсан байна. Монгол Улсын УИХ-ын болон орон нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын ээлжит сонгуультай холбоотой нэр дэвшигчтэй холбоотой олон нийтийн цахим сүлжээ болон вэб сайтуудаар нэр төрд нь халдсан гомдлууд нийт 32 ирснийг холбогдох хариу тайлбарыг өгч ажиллалаа. ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНД ИРҮҮЛСЭН САНАЛ, ГОМДЛЫГ ХҮЛЭЭН АВЧ ХЯНАН ШИЙДВЭРЛЭСЭН ТАЙЛАН 2016 ОНЫ II УЛИРАЛ Утсаар орж ирсэн Үйлчилгээний чанар, төлбөр тооцоотой хамааралтай хэрэглэгчийн гомдол Засгийн газрын www.11-11.mn төв Интерференцтэй холбоотой Цахим хуудас болон вэб сайтуудаар нэр дэвшигчдийн нэр төрд халдсан гомдол № Гомдол орж ирсэн төрлүүд Өргөдөл, гомдлын тоо Шийдвэрлэсэн Шийдвэрлээгүй хяналтын хугацаанд байгаа 1 Утсаар орж ирсэн 26 26 0 2 Албан бичгээр Үйлчилгээний чанар, төлбөр тооцоотой хамааралтай хэрэглэгчийн гомдол 11 9 2 3 Цахим хуудас болон вэб сайтуудаар нэр дэвшигчдийн нэр төрд халдсан гомдол 32 31 1 4 Интерференцтэй холбоотой 14 13 1 5 Засгийн газрын www.11-11.mn төв 72 71 1 Нийт 155 150 5 46% 9% 21% 17% 7% Гомдол орж ирсэн сувгууд
2016. II улирал www.crc.gov.mn 17 ЗАСГИЙН ГАЗРЫН 11-11 ТӨВӨӨР ИРСЭН МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ҮЙЛЧИЛГЭЭ ЭРХЛЭГЧДЭД ИРҮҮЛСЭН САНАЛ ХҮСЭЛТ, ГОМДЛЫГ ШИЙДВЭРЛЭСЭН ТУХАЙ МЭДЭЭЛЭЛ 2016 ОНЫ II УЛИРАЛ Тус хороонд Засгийн Газрын “11-11” төвөөр дамжуулан 2016 оны II улиралд мэдээлэл, харилцаа холбооны үйлчилгээ эрхлэгчдэд ирүүлсэн нийт санал хүсэлт, гомдлыг шийдвэрлэсэн талаарх мэдээллийг хүргэж байна. Саналын хяналт Саналын төрөл Шийдвэрлэлтийн чанар Уг хүснэгтээс харахад тус төвөөр дамжуулан тус хороонд 2016 оны II улиралд нийт 72 санал хүсэлт, гомдол, шүүмлэл, өргөдөл ирүүлжээ. Үүний ихэнхи хувийг гомдол, санал хүсэлт эзэлж байгаа бөгөөд тухай бүрт хариулт өгч хяналтын хугацаанд барагдуулан шийдвэрлэсэн байна. 72 720 0 10 30 50 70 90 110 20 40 60 80 100 Харилцаа холбооны зохицуулах хороо Саналын тоо 44 23 0 1 0 5 4 15 25 35 45 60 10 20 30 40 50 Харилцаа холбооны зохицуулах хороо Саналын тоо Хаагдсан-72 Санал хүсэлт-44 Гомдол-23 Шүүмжлэл-4 Өргөдөл-1 Нийт Хаагдсан Нээлттэй Өргөдөл Шүүмжлэл Талархал Гомдол Санал хүсэлт Хурдан-70 Шийдвэрлээгүй-0 Удаан-2 Хариулсан-0
18 МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ САЛБАРЫН СТАТИСТИК ҮЗҮҮЛЭЛТҮҮД Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын статистик, тайлан мэдээллийг 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар нэгтгэж олон нийтэд танилцуулж байна. Монгол Улсын мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарт 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 738 үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрөл, 339 радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрөл, 688 радио давтамжийн эрхийн бичиг тус тус олгосон байна. 1. ҮҮРЭН ХОЛБОО, СУУРИН ХОЛБООНЫ ҮЙЛЧИЛГЭЭ Монгол Улсын хэмжээнд үүрэн холбооны үйлчилгээ нийт хүн амын 100 хувь, 523 сум суурин газар нэвтрээд байна. Үүрэн холбооны идэвхтэй хэрэглэгчийн тоо 3,068,156-д хүрч өмнөх онтой хэрэглэгчийн тоог харьцуулахад 1.4 хувийн өсөлттэй байна. Зураг 1. Үүрэн холбооны хэрэглэгчийн тоо Статистик
2016. II улирал www.crc.gov.mn 19 Үүрэн холбооны нийт идэвхтэй хэрэглэгчийн 41.81 хувь нь Мобиком корпораци ХХК, 14.99 хувь нь Скайтел ХХК, 30.87 хувь нь Юнител ХХК, 12.33 хувь нь Жи-Мобайл ХХК тус тус эзэлж байна. Үүрэн холбооны 3G сүлжээний хамрах хүрээ нийт хүн амын 96 хувьд, 348 сум суурин газарт сүлжээ нэвтэрч, хэрэглэгчийн тоо 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 2.2 саяд хүрсэн нь өмнөх 2014 онтой хэрэглэгчийн тоог харьцуулахад 34 хувийн өсөлттэй байна. Үүрэн холбооны илгээсэн богино үсэгт мэдээ /SMS/ 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 3.7 тэрбумд хүрч, өмнөх онтой харьцуулахад 15.5 хувийн өссөлттэй байна. 2015 оны илгээсэн SMS-ийг үүрэн холбооны идэвхтэй хэрэглэгчийн тоотой харьцуулан нэг хэрэглэгчийн сарын дундаж хэрэглэгээ 103 мессеж, өдөрт дунджаар 3-4 мессеж илгээсэн байна. Зураг 2. Хөдөлгөөнт өргөн зурвасын хэрэглэгчийн тоо Зураг 3. Үүрэн холбооны илгээсэн мессежний тоо
20 Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарт суурин телефон холбооны хэрэглэгчийн тоо 2014 оны жилийн эцсийн байдлаар 228,327 байсан бол 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 255,634-д хүрч өмнөх онтой харьцуулахад 11 хувийн өсөлттэй байна. 2. ИНТЕРНЕТИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭ Интернетийн үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрөлтэй нийт 66 үйлчилгээ эрхлэгч үйл ажиллагаа явуулж байгаагаас 11 нь Монгол улсын нутаг дэвсгэрт, 21 Улаанбаатар хотод, 34 хөдөө орон нутагт интернетийн үйлчилгээ хүргэж байна. Интернет хэрэглэгчийн тоо 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 2.4 саяд хүрч өмнөх 2014 онтой харьцуулахад хэрэглэгчийн тоо 23 хувиар өссөн байна. Интернет хэрэглэгчийн тоог хамрах хүрээгээр авч үзвэл 83.47 хувь нь Улаанбаатар хотод, 14.17 хувь аймгийн төвд, 2.36 хувь нь сум, суурин газарт ногдож байна. Зураг 4. Суурин телефон холбооны хэрэглэгчийн тоо Зураг 5. Интернэт хэрэглэгчийн тоо
2016. II улирал www.crc.gov.mn 21 Интернет хэрэглэгчдийн 91.44 хувь нь үүрэн холбооны 3G технологийг, 6.47 хувь нь шилэн кабелийн, 0.99 хувь нь xDSL-ийг, 1.1 хувь нь Wi-Fi, WIMAX технологийг тус тус ашиглаж байна. Интернет хэрэглэгчийн тоог ашиглаж байгаа хурдаар нь авч үзвэл нийт хэрэглэгчийн 75.28 хувь нь 2Мбит/сек 5Мбит/сек-ийн хурдтай интернет ашиглаж байна. 3.ТЕЛЕВИЗ, РАДИОГИЙН ОЛОН СУВГИЙГ ДАМЖУУЛАХ ҮЙЛЧИЛГЭЭ Телевиз, радиогийн олон сувгийг дамжуулах үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрөлтэй 63 үйлчилгээ эрхлэгчид 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар үйл ажиллагаа явуулж байна. Үйлчилгээ эрхлэгчид нь телевизийн өргөн нэвтрүүлгийг сансрын хиймэл дагуулаар, агаараар болон газрын сүлжээг ашиглан дахин дамжуулж, үзэгчдэд хүргэж байна. Харилцаа холбооны зах зээлд телевизийн өргөн нэвтрүүлгийг хэрэглэгчдэд хүргэж буй интернет протоколд суурилсан IPTV үйлчилгээ эрхлэгч 3, телевизийн олон суваг (CaTV, MMDS)-ийг дамжуулах үйлчилгээ эрхлэгч 58, хиймэл дагуулаар телевизийн олон сувгийг дамжуулах үйлчилгээ эрхлэгч 1, Мобайл сүлжээгээр дамжуулах үйлчилгээ эрхлэгч 1 байна. Сансрын хиймэл дагуул ашиглан улс орон даяар телевизийн олон сувгийг дамжуулснаар хөдөө орон нутгийн үзэгчид, малчдад телевизийн өргөн нэвтрүүлгийг чанарын өндөр түвшинд үзэж байна. Телевиз, радиогийн олон сувгийн хэрэглэгчид 100 хувь тоон технологид шилжсэн байна. Телевиз, радиогийн олон сувгийг хүлээн авч байгаа хэрэглэгчийн тоо 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 725,839-д хүрч өмнөх онтой харьцуулахад хэрэглэгчийн тоо 7.6 хувиар өссөн байна. Телевиз, радиогийн олон сувгийг хүлээн авч буй хэрэглэгчийн 45.22 хувь нь хиймэл дагуулаар, 22.44 хувь IPTV-ээр, 27.10 хувь MMDS-ээр, 5.24 хувь нь кабелиар тус тус хүлээн авч үзэж байна. Телевиз, радиогийн олон сувгийг хүлээн авч байгаа хэрэглэгчийн 98.28 хувийг өрх, 1.57 хувийг аж ахуйн нэгж байгууллага, 0.16 хувийг төрийн байгууллагын хэрэглэгч тус тус эзэлж байна. Зураг 6. Телевиз, радиогийн олон суваг дамжуулагчдын хэрэглэгчийн тоо
22 4. МЭДЭЭЛЭЛ ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ САЛБАРЫН САНХҮҮ, ЭДИЙН ЗАСГИЙН ҮЗҮҮЛЭЛТҮҮД Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарт шинэ техник технологи, үйлчилгээ нэвтэрч салбарын орлогын хэмжээ жил тутам өсөн нэмэгдэж байгаа бөгөөд 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар салбарын орлого 933.3 тэрбум төгрөг хүрч өмнөх 2014 оны жилийн эцэстэй харьцуулахад 9.7 хувийн өсөлттэй байна. Орлогын өсөлтөд хэрэглэгчийн тооны өсөлт, хөдөө орон нутагт үйлчилгээний хамрах хүрээг нэмэгдүүлсэн зэрэг хүчин зүйлс нөлөөлж байна. Орлогыг бүтцээр нь авч үзвэл нийт орлогын 52.88 хувийг үүрэн холбооны үйлчилгээ эрхлэгчид бүрдүүлсэн байна. Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа явуулж байгаа үйлчилгээ эрхлэгчид шинэ техник технологи ашиглах, сүлжээний хамрах хүрээгээ өргөтгөх, шинэ үйлчилгээ нэвтрүүлэх чиглэлээр 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 204.6 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийсэн байна. Хөрөнгө оруулалтын 41.27 хувийг үүрэн холбооны үйлчилгээг, 16.03 хувийг интернетийн бөөний үйлчилгээг, 13.08 хувийг интернет протоколд суурилсан телевизийн олон сувгийг дамжуулах /IPTV/ үйлчилгээг өргөтгөх зорилгоор зарцуулсан байна. Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа явуулж байгаа үйлчилгээ эрхлэгчид 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар улсын төсөвт 155 тэрбум төгрөгийг төвлөрүүлсэн нь өмнөх 2014 онтой улсын төсөвт төвлөрүүлсэн татварын хэмжээг харьцуулахад 5.5 хувийн өсөлттэй байна. Улсын төсөвт төвлөрүүлсэн татварын хэмжээг бүтцээр нь авч үзвэл 49.51 хувийг үүрэн холбооны үйлчилгээ эрхлэгчид, 12.01 хувийг телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээ эрхлэгчид, 7.14 хувийг интернетийн үйлчилгээ эрхлэгчид тус тус бүрдүүлсэн байна. Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын 2015 жилийн эцсийн статистик тайлан мэдээллийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг www.crc.gov.mn цахим хуудаснаас авах бололцоотой. Зураг 7. Санхүү эдийн засгийн үзүүлэлтүүд
2016. II улирал www.crc.gov.mn 23 Таны мэдлэгт 49 Та бүсчлэлийн кодын ЗИП КОд мобайл апп-ыг “Play Store”-оос татаж авч ашиглах боломжтой. та бүСчлэлийн кодын ”Зип код“ Мобайл апп-ыг IOS болон AndrOId систем дээр ашиглах боломжтой боллоо Энэхүү мобайл апп-ыг ашиглаж Монгол улсад одоогоор ашиглагдаж буй бүсчлэлийн код болон шуудангийн нэгдсэн кодын мэдээллийг авч болохоос гадна шуудангийн илгээмжийн байршлыг хянах, ухаалаг шуудангийн хайрцагны талаарх мэдээлэл, шуудангийн салбарт мөрдөгдөж буй хууль, дүрэм, журмууд болон шуудангийн байгууллагуудын байршил, үйлчилгээний талаарх мэдээллүүдийг нэг дороос авах боломжтой юм. Та бүсчлэлийн кодын ЗИП КОд аппликейшнийг гар утсандаа суулгах бол гар утасныхаа аппликейшн татах хэсгээс MONGOLIAN ZIPCODE гэсэн үгээр хайлт хийн татаж авах боломжтой Таны мэдлэгт Та бүсчлэлийн кодын ЗИП КОд мобайл апп-ыг “App Store”-оос татаж авч ашиглах боломжтой. БҮСЧЛЭЛИЙН КОДЫН "ЗИП КОД" МОБАЙЛ АПП-ЫГ УХААЛАГ ГАР УТСАН ДЭЭР ТАТАН АВЧ АШИГЛАХ ЗААВАР
24 УЛААНБААТАР ХОТОД ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ЯВУУЛЖ БУЙ ТЕЛЕВИЗИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭ ЭРХЛЭГЧДИЙН УТАСГҮЙ ХОЛБОЛТЫН ТОНОГ ТӨХӨӨРӨМЖИЙН АШИГЛАЛТАД ХИЙСЭН ХЯНАЛТ ШАЛГАЛТЫН ТАЙЛАН Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж буй телевизийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн утасгүй холболтын тоног төхөөрөмжийн ашиглалтын байдалд үнэлэлт дүгнэлт өгөх. Хуулийн хэрэгжилтийг хангуулах, илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгуулах зорилгоор Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны даргын А/95 тушаалаар дараах хяналт шалгалтыг хийж гүйцэтгэсэн болно. Шалгалтад нийт 36 телевизийн үйл ажиллагаа явуулдаг аж ахуйн нэгж байгууллага хамрагдав. Шалгалтанд хамрагдсан байгууллагуудад 5мВт-50мВт хүртэл гаралтын чадалтай утасгүй микрофон, 0.5Вт-2Вт гаралтын чадалтай камер дээр суурилуулан ойр зайд мэдээлэл дамжуулах зориулалт бүхий радио линк мөн алсын зайд мэдээлэл дамжуулах зорилгоор 20Вт хүртэл гаралтын чадалтай радио линк ашиглаж байна. Шалгалтад хамрагдсан телевизүүд үүрэн холбооний өгөгдөл дамжуулах үйлчилгээг /3G/ ашиглан шууд дамжуулалтаа хийж байна. Телевизийн үйл ажиллагаа явуулж байгаа байгууллагуудын дунд радио линкийг радио давтамж ашиглах эрхийн бичиг болон тусгай зөвшөөрөлгүй ашиглаж байгаа 6 байгууллага 12 тохиолдол илэрлээ. Хэмжилт шалгалтын үр дүнг байгууллага тус бүрийн товч тайланг Хүснэгт 1-д үзүүлэв. № Телевизийн нэр Радио давтамжийн зөвшөөрөлтэй эсэх Илэрсэн зөрчил 1 UBS телевиз “Улаанбаатар телевиз” ХХК 47509 2017/07/24 Эрхийн бичигт заагдсан радио давтамж ашиглаагүй. 1146- 1153МГц радио давтамж ашиглаж байсан 2 TV9 телевиз “Медиа холдинг” ХХК Үгүй 5170-5209 МГц, 1496-1504 МГц радио давтамжуудыг эрхийн бичиг, тусгай зөвшөөрөлгүй ашиглаж байсан. 3 Eagle телевиз “Монголиа Медиа Корперэшн” ХХК Үгүй 2035-2043 МГц, 2168-2176 МГц болон 10.7 ГГц радио давтамжуудыг эрхийн бичиг, тусгай зөвшөөрөлгүй ашиглаж байсан. 4 Монгол HD телевиз “Монгол телевиз” ХХК 38808 2017/07/28 1431 МГц, 2087 МГц радио давтамжуудыг эрхийн бичиг, тусгай зөвшөөрөлгүй ашиглаж байсан. 5 Боловсрол суваг телевиз “Медиа боловсрол суваг” ХХК 60910 дугаартай эрхийн бичгийн хугацаа дуусаж цуцлагдсан Хугацаа дуусаж цуцлагдсан эрхийн бичгийн, тоног төхөөрөмжүүдийг Eagle телевизид өгч ашиглуулсан. 6 MNC телевиз “Монголиан ньюс чаннел” ХХК 87013 2015/09/06 1512 МГц болон 858 МГц радио давтамжуудыг эрхийн бичиг, тусгай зөвшөөрөлгүй ашиглаж байсан. 7 MNB Монголын үндэсний олон нийтийн радио телевиз, ММ агентлаг 80412, 70911 2016/07/10, 2015/12/02 Эрхийн бичиггүйгээр 7142 МГц болон 5800МГц радио давтамж дээр радио линк ашигласан. Тайлан
2016. II улирал www.crc.gov.mn 25 Монгол Улсын Сонгуулийн тухай хуулийн 82 дугаар зүйлийн 82.17, 82.18-д заасны дагуу радио, телевизээр нэвтрүүлэх сонгуулийн сурталчилгаанд Харилцаа холбооны зохицуулах хороо хяналт тавьж ажиллах чиг үүргийн дагуу Улаанбаатар хот болон орон нутагт үйл ажиллагаа явуулж байгаа өргөн нэвтрүүлгийн телевиз, радиогоор нэвтрүүлэх сонгуулийн сурталчилгаанд хяналт тавихад шаардлагатай бэлтгэл ажлыг хангах арга хэмжээг 2016 оны 1-р улирлаас эхлэн шат дараатай авч хэрэгжүүллээ. 1) ХЯНАЛТ ,МОНИТОРИНГ ХИЙХ БЭЛТГЭЛ АЖЛЫН ХҮРЭЭНД: ¾¾ Монгол Улсын Сонгуулийн тухай хуулийн 82 дугаар зүйлийн 82.17-д заасныг үндэслэн Монгол Улсын Сонгуулийн ерөнхий хороо болон Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны 4-р сарын 26-ны өдрийн 29/17 тоот хамтарсан тогтоолоор “Радио, телевизээр сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх, хяналт тавих журам”–ыг батлан гаргаж, телевиз, радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчдэд хүргүүллээ. ¾¾ Сонгуулийн сурталчилгаанд хяналт тавих бэлтгэл ажлын хүрээнд УБ хотын 18 телевиз, 40 гаруй суваг, 31 фм радиогоос гадна орон нутгийн 75 телевиз,71 радиогийн бэлтгэн дамжуулж байгаа эфирийг шууд хүлээн авч бичлэг хийж, зэрэг хяналт тавих техникийн боломжийг бүрдүүлэхээр орон нутгийн бүх телевиз, радиогийн эфирийн бичлэг хийх техникийн шийдэл гаргах, хөрөнгө оруулалт, зардлын тооцоо судалгааг боловсруулах, хяналтын шийдэл гаргах, холбогдох худалдан авах үйл ажиллагааг зохион байгуулах зэрэг ажлуудыг хийж гүйцэтгэлээ. ¾¾ УБ хот болон орон нутгийн өргөн нэвтрүүлгийн телевиз болон радиогийн хөтөлбөрт хяналт хийх ажлыг хөндлөнгийн байгууллагаар хийж гүйцэтгүүлэхээр 2 тусдаа зөвлөх үйлчилгээний тендер зохион байгуулж, гэрээ байгуулан ажиллав. ¾¾ Түүнчлэн орон нутгийн телевизийн эфирийн бичлэгийг хөндлөнгөөс шууд хийж, хяналтын үйл ажиллагааг хамтран гүйцэтгэх байгууллагуудыг судалж, Монголын кабелийн телевизийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн холбоотой гэрээ байгуулж хамтран ажиллалаа. ¾¾ Орон нутгийн телевиз, радио, хөндлөнгөөс бичлэг хийх үйлчилгээ эрхлэгчдэд бичлэг хийх төхөөрөмж, хард диск хүргүүлэх, орон нутгийн телевиз, радиогийн эфирийн бичлэгийг хуваарийн дагуу авчрах зэрэг ажлуудыг гүйцэтгүүлэхээр Монгол Шуудан ХК-тай гэрээ байгуулж ажиллав. ¾¾ Тус хорооны ажлын хэсгүүд сонгуулийн сурталчилгаа эхлэхээс өмнө 7 чиглэлээр бүх аймгуудад ажиллаж, орон нутгийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн сонгуулийн сурталчилгааны бэлтгэл ажлыг хангуулах, сурталчилгааны хяналтын талаар зөвлөмж, зааварчилгаа өгч ажиллалаа. Дээрх бүх бэлтгэл ажлуудыг хийж гүйцэтгэх ажлын хэсгүүд байгуулж сурталчилгааны үеэр бичлэг шалгаж хүлээн авах, Улаанбаатар хот болон орон нутгийн телевиз, радиогийн сурталчилгааны мониторингийн дүн мэдээ авах, тайлан гаргах мэргэжилтнүүдийг томилж ажиллуулаа. Сонгуулийн сурталчилгаа эхлэхийн өмнө Улаанбаатар хотод үйл ажиллагаа явуулж буй телевиз, радиогийн удирдлагуудад Сонгуулийн тухай хуульд заасан радио, телевизээр нэвтрүүлэх сонгуулийн сурталчилгаатай холбоотой зүйл заалтууд, радио, телевизээр нэвтрүүлэх сонгуулийн сурталчилгаанд тавих хяналт, мониторингийн зарчмыг танилцуулах уулзалтыг зохион байгуулж Сонгуулийн тухай хуулийн 82.6 дахь заалтын хэрэгжилтэд тавих хяналтын үзүүлэлтийг тодорхой болгож, хэрэгжилтийг хангуулж ажиллахад талуудын үл ойлголцсон байдлыг шийдвэрлэв. Радио, телевизээр сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх, түүнд хяналт тавихад шаардлагатай дээрх бүх бэлтгэл ажлыг хангуулж, сурталчилгааны хяналтын талаар зөвлөмж, зааварчилгаа өгч ажилласнаар телевиз, радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчид Сонгуулийн тухай хуулийн холбогдох заалтуудын хэрэгжилтийг хангаж ажиллахад ихээхэн хувь нэмэр болсон гэж үзэж байна. 2) РАДИО, ТЕЛЕВИЗЭЭР НЭВТРҮҮЛСЭН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААНД ХИЙСЭН ХЯНАЛТ Тус хороо нь Монгол Улсын Снгуулийн тухай хуулийн 82 дугаар зүйлийн 82.17-д болон 82.18–д заасны дагуу Улаанбаатар хот болон орон нутгийн радио, телевизүүдийн нэвтрүүлж байгаа сонгуулийн сурталчилгаанд хяналт тавьж ажилласан. Сонгуулийн тухай хуулийн 82 дугаар зүйл, СЕХ болон ХХЗХ-ны хамтарсан тогтоолоор баталсан “Радио, РАДИО, ТЕЛЕВИЗЭЭР НЭВТРҮҮЛСЭН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААНД ХЯНАЛТ ТАВЬЖ АЖИЛЛАСАН ТУХАЙ НЭГДСЭН ТАЙЛАН Тайлан
26 телевизээр сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх, хяналт тавих журам”–ын 4.3-т заасны дагуу Харилцаа холбооны зохицуулах хороо нь радио, телевизээр нэвтрүүлсэн сонгуулийн сурталчилгаанд дараах хяналтуудыг тавьж ажилласан. Үүнд: • Радио, телевизээр нэвтрүүлэх Монгол Улсын Их хурлын сонгууль, аймаг, нийслэлийн сонгуулийн сурталчилгааны нэвтрүүлгийн нийт хугацаа нь тус бүр хоногт 1 цагаас илүүгүй эсэх; • Хоногт гарах нэг нам, эвсэл түүнчлэн нэг нэр дэвшигчийн сурталчилгаа нь 15 минутаас хэтэрсэн эсэх; • Улс төрийн мэтгэлцээний нэвтрүүлэг, хөтөлбөрт нэг намын бус, түүнчлэн бие даагч хэд хэдэн нэр дэвшигч, эсхүл өөр өөр нам, эвслийн дөрвөөс доошгүй төлөөлөл оролцуулсан эсэх; • Сонгуулийн сурталчилгааг хуульд заасан хугацаанд эхлүүлсэн эсэх; • Мэдээллийн хөтөлбөрөөр нэг нам, эвсэл, нэр дэвшигчийн талаар гаргасан мэдээ нь хоногт таван минутаас хэтэрсэн эсэх. Сонгуулийн тухай хуулийн 70.1.6-д заасан“. улс төрийн чансаа тогтоох зорилго бүхий аливаа хэлбэрийн шалгаруулалт зохион байгуулах, бусдыг гүтгэн доромжлох, хуурамч мэдээлэл тараах” гэх мэт агуулгатай холбоотой хууль бус сурталчилгаа нэвтрүүлсэн эсэхэд хуульд заасны дагуу хяналт хяналт тавьж, дүгнэлт гаргах чиг үүрэг байхгүй тул дээрх хяналтанд хамааруулаагүй болно. 1.СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГАА НЭВТРҮҮЛСЭН ЭРХ БҮХИЙ ҮЙЛЧИЛГЭЭ ЭРХЛЭГЧИД 1.1 Улаанбаатар хотод үйл ажиллагаа явуулж байгаа телевиз, радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчид № Үйлчилгээний төрөл Нийт тоо Сонгуулийн ерөнхий хороонд мэдэгдэл хүргүүлсэн Сурталчилгаа нэвтрүүлэхгүй Сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх эрх бүхий Сурталчилгаа нэвтрүүлсэн Эрх бүхий бус боловч сурталчилгаа нэвтрүүлсэн зөрчил 1 МҮОНТВ 2 СЕХ-оос баталсан хуваарийг баримтлана 1 Үндсэн суваг 1 - 2 Улсын болон нийслэлийн хэмжээнд нэвтрүүлгээ цацдаг телевиз 16 15 2 (Монгол ТВ) 15 15 - 3 Улсын болон нийслэлийн хэмжээнд нэвтрүүлгээ цацдаг суваг 38 30 - 30 30 - 4 Радио 31 20 - 20 20 2 (Цаг үе залуус FM-91.1, Тэргүүлэгч FM-101.7) 1.2 Орон нутагт үйл ажиллагаа явуулж байгаа телевиз, радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчид № Өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээний төрөл Нийт тоо Сонгуулийн тухай хуулийн 82.9-ийн дагуу Сонгуулийн хороодод мэдэгдэл хүргүүлсэн Сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлсэн Сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлээгүй Эрх бүхий бус боловч сурталчилгаа нэвтрүүлсэн зөрчилСурталчилгаа нэвтрүүлэх эрх бүхий Сурталчилгаа нэвтрүүлэхгүй гэж албан ёсоор мэдэгдсэн 1 Телевизийн үйлчилгээ эрхлэгчид ТВ-75 Суваг-14 НИЙТ - 91 ТВ 66 Суваг 6 Нийт73 8 65 6 - 2 Радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчид 71 28 4 13 10 2 Номин макс ФМ, (104.5) Орхон Увс аймаг-ФМ (103.3) Тайлбар: Сонгуулийн тухай хуулийн 82.10-д заасны дагуу эрх сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх эрх бүхий телевиз, радиогийн жагсаалтыг тухай бүр гаргаж www.crc.gov.mn веб хуудсанд байрлуулж байв.
2016. II улирал www.crc.gov.mn 27 2.УЛААНБААТАР ХОТ. РАДИО, ТЕЛЕВИЗ, СУВГААР НЭВТРҮҮЛСЭН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААНД ХИЙСЭН ХЯНАЛТ МОНИТОРИНГИЙН ДҮН, ЗӨРЧЛИЙН МЭДЭЭ 2.1 Сонгуулийн сурталчилгааны хугацаанд зөрчил гаргасан телевиз, сувгийн үйлчилгээ эрхлэгчид д/д Хуулийн заалтын үндэслэл 2016.06.22-ны тоот 2016.06.11-14-ны дүнгээр 2016.06.28-ны тоот 2016.06.15-19-ны дүнгээр Сануулга авсан 2016. 06.11-06.27 Телевиз Суваг Телевиз Суваг Зөрчил давтагдсан, арга хэмжээ авсан 1 СТХ. 82.5 Сурталчилгааг хоногт 1 цаг /60 минут/-аас хэтрүүлсэн эсэх 1 1  - 2 4 9 2 СТХ. 82.6 Сурталчилгааны 1 цагийн /15 минут/ нь нэг нам, эвсэл Түүнчлэн нэг нэр дэвшигчид ногдсон эсэх 5 10 -  11 26 3 СТХ.82.14 Мэдээ: Нам, эвсэл, нэр дэвшигчийн мэдээ нь хоногт 5 минутаас хэтрүүлсэн эсэх - -  -  5 5 - 4 СТХ. 82.11 Сурталчилгаа нэвтрүүлэх эрхгүй телевизээр нэвтрүүлсэн эсэх - - - - - - 2.2 Сонгуулийн сурталчилгааны хугацаанд зөрчил гаргасан радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчид № Хуулийн заалтын үндэслэл 2016.06.11-17-ны тайлангаар албан тоот явуулсан Нийт тайлангаар зөрчилтэй Нийт Давхардсан тоогоор Нийт Зөрчил давтагдсан арга хэмжээ авсан 1 СТХ. 82.5 Сурталчилгааг хоногт 1 цаг /60 минут/-аас хэтрүүлсэн эсэх 12 7 17 10 2 СТХ. 82.6 Сурталчилгааны 1 цагийн /15 минут/ нь нэг нам, эвсэл түүнчлэн нэг нэр дэвшигчид ногдсон эсэх 9 3.ОРОН НУТГИЙН РАДИО, ТЕЛЕВИЗ, СУВГААР НЭВТРҮҮЛСЭН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААНД ХИЙСЭН ХЯНАЛТ МОНИТОРИНГИЙН ДҮН, ЗӨРЧЛИЙН МЭДЭЭ 3.1 Сонгуулийн сурталчилгааны хугацаанд зөрчил гаргасан телевизийн үйлчилгээ эрхлэгчид д/д Хуулийн заалтын үндэслэл 2016.06.11-14-ны дүнгээр 2016.06.15-27-ны дүнгээр 825.5, 82.6 зөрчил давтагдсан, арга хэмжээ авсан (Сануулга хүргүүлсэн) Телевиз Зөрчилтэй телевиз 1 СТХ. 82.5 Сурталчилгааг хоногт 1 цаг /60 минут/-аас хэтрүүлсэн эсэх 1 25 11 2 СТХ. 82.6 Сурталчилгааны 1 цагийн /15 минут/ нь нэг нам, эвсэл түүнчлэн нэг нэр дэвшигчид ногдсон эсэх 11 42 3.2 Сонгуулийн сурталчилгааны хугацаанд зөрчил гаргасан радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчид д/д Хуулийн заалтын үндэслэл 2016.06.28-ны тоот 2016.06.11-16-ны дүнгээр 2016.06.22-ны байдлаар Зөрчил давтагдсан арга хэмжээ авсан 1 СТХ. 82.5 Сурталчилгааг хоногт 1 цаг /60 минут/-аас хэтрүүлсэн эсэх 1 0 0 2 СТХ. 82.6 Сурталчилгааны 1 цагийн /15 минут/ нь нэг нам, эвсэл түүнчлэн нэг нэр дэвшигчид ногдсон эсэх 3 6 2 3 СТХ.82.14 Мэдээ: Нам, эвсэл, нэр дэвшигчийн мэдээ нь хоногт 5 минутаас хэтрүүлсэн эсэх 3 0 0
28 4.УЛААНБААТАР ХОТЫН ТЕЛЕВИЗ, СУВГААР НЭВТРҮҮЛСЭН УИХ болон НИЙСЛЭЛИЙН ИТХ-ЫН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААГ ХОНОГТ ТУС БҮР 1 ЦАГААС ХЭТРҮҮЛСЭН ЗӨРЧИЛ ( цаг:мин:сек) 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 0:00:00 0:07:12 0:14:24 0:21:36 0:28:48 0:36:00 0:43:12 0:50:24 0:57:36 1:04:48 2016.06.11-24-НЫӨДРҮҮДЭД СУРТЧАЛЧИЛГААГ 1 ЦАГААС ХЭТРҮҮЛСЭН ЗӨРЧЛИЙН НЭГДСЭН ДҮН ХЭТРЭЛТ (ЦАГ: МИН: СЕК) Зөрчил гаргасан телевиз, сувгийн тоо, дундаж хэтрэлт Хэтрэлт гарсан огноо 2016.06.11 2016.06.12 2016.06.13 2016.06.14 2016.06.20 2016.06.21 Зөрчил гаргасан тв тоо 1 1 2 4 3 1 Дундаж хэтрэлт 0:06:05 0:14:38 0:10:41 0:07:46 0:06:06 0:05:20 Хэтрэлт гарсан огноо 2016.06.22 2016.06.23 2016.06.24 2016.06.25 2016.06.26 2016.06.27 Зөрчил гаргасан тв тоо 2 4 4 3 7 10 Дундаж хэтрэлт 0:09:13 0:16:03 0:13:48 0:09:54 0:21:31 0:56:45 Дээрх дүн мэдээнээс харахад 6-р сарын 15-19-ны өдрүүдэд телевиз, сувгууд сонгуулийн сурталчилгааг 1 цагаас хэтрүүлсэн зөрчилгүй. Хамгийн их зөрчсөн нь 6-р сарын 26, 27-ны өдрүүдэд 7-10 телевиз дунджаар 21-56 минут хэтрүүлсэн зөрчил бүртгэгдсэн байна. 5.ОРОН НУТГИЙН ТЕЛЕВИЗЭЭР НЭВТРҮҮЛСЭН УИХ болон АЙМГИЙН ИТХ-ЫН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААГ ХОНОГТ ТУС БҮР 1 ЦАГААС ХЭТРҮҮЛСЭН ЗӨРЧИЛ ( цаг:мин:сек) 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 0:00:00 0:07:12 0:14:24 0:21:36 0:28:48 0:36:00 0:43:12 0:50:24 0:57:36 1:04:48 1:12:00 2016.06.11-27-НЫӨДРҮҮДЭД СУРТЧАЛЧИЛГААГ 1 ЦАГААС ХЭТРҮҮЛСЭН ЗӨРЧЛИЙН ДҮН ХЭТРЭЛТ (ЦАГ: МИН: СЕК)
2016. II улирал www.crc.gov.mn 29 ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРӨЛ ЭЗЭМШИГЧИД www.bill.crc.gov.mn ХАЯГААР ХАНДАН ЗӨВШӨӨРЛИЙН ТӨЛБӨР ТООЦООНЫ МЭДЭЭЛЛИЙГ АВАХ БОЛОМЖТОЙ ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРЛИЙН БҮРТГЭЛ, ТӨЛБӨР ТООЦООНЫ ПРОГРАМЫН ЕРӨНХИЙ ТАНИЛЦУУЛГА Тус хороо нь тусгай зөвшөөрлийн бүртгэл, төлбөр тооцооны системийг нэвтрүүлэн ашиглаж байгаа бөгөөд тусгай зөвшөөрлийн төлбөрийн нэхэмжлэлийг автоматаар тооцоолон гаргаж та бүхэнд хүргүүлж байгаа билээ. Түүнчлэн www.bill.crc.gov.mn системд тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид нэвтрэн орж өөрийн эзэмшдэг тусгай зөвшөөрөл болон төлбөр тооцооны мэдээллийг авч хяналт хийх, улмаар зөвшөөрөлтэй холбоотой харилцаагаа цаг тухайд нь зөв зохицуулах боломжийг бүрдүүлж байна. Төсөл Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос “Тусгай зөвшөөрлийн бүртгэл, төлбөр тооцооны програм”-ыг нэвтрүүлэн үйл ажиллагаандаа ашиглаж байгаа талаар сэтгүүлийн өмнөх дугаарт дэлгэрэнгүй танилцуулсан билээ. Зөвшөөрөл эзэмшигчид 2016 оны 6 дугаар сараас эхлэн энэхүү програмд нэвтрэн орж өөрийн эзэмшиж буй тусгай зөвшөөрлийн бүртгэл, түүхийн мэдээлэл буюу зөвшөөрлийн хүчинтэй хугацаа, хугацаа сунгасан болон өөрчлөлт оруулсан эсэх талаар харж болохоос гадна төлбөр тооцооны дэлгэрэнгүй мэдээллийг авах боломж бүрдээд байна. Одоогоор тус хороонд төлбөр тооцооны системд нэвтрэн орох баталгаат ажилтны мэдээллийг ирүүлсэн 270 гаруй зөвшөөрөл эзэмшигчдэд энэхүү системийн товч танилцуулга, нэвтрэн орох зааврыг бүртгэлтэй цахим шуудангаар хүргүүлээд байна. Иймд үйлчилгээ эрхлэгч та бүхэн тус хорооноос та бүхэнд зориулсан “Тусгай зөвшөөрлийн бүртгэл, төлбөр тооцооны програм”-д www.bill.crc.gov.mn хаягаар хандан орж идэвхтэй ашиглахыг уриалж байна. Цаашид зөвхөн зөвшөөрлийн төлбөр, тооцооны систем төдийгүй албан бичиг солилцооны мэдээлэл, статистик тайлан мэдээлэл бөглөх, тогтоол шийдвэрийн мэдээллийг тухай бүр авах зэрэг үйл ажиллагааг цахимжуулсан “цахим ХХЗХ” системтэй энэхүү систем нь уялдан ажиллах болно. Зөрчил гаргасан телевиз, сувгийн тоо, дундаж хэтрэлт Хэтрэлт гарсан огноо 2016.06.11 2016.06.12 2016.06.17 2016.06.21 2016.06.22 Зөрчил гаргасан тв тоо 2 2 1 2 2 Дундаж хэтрэлт 0:44:36 1:03:55 0:04:24 0:09:02 0:08:14 Орон нутгийн телевизүүдийн тухайд эхний 2 өдөр 1 телевизийн сурталчилгааны хэтрэлтийн талаар сануулга хүргүүлж ажилласнаар тухайн телевиз дахин хэтрэлт гаргаагүй байна. Хяналтын дүнгээс харахад Улаанбаатар хотын болон орон нутгийн телевизүүд Улсын Их хурлын сонгууль болон аймаг, нийслэлийн сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэхдээ тус бүр хоногийн 1 цагаас илүүгүй байх хуулийн заалтыг биелүүлэхийг хичээн ажилласан бөгөөд хэтрүүлсэн зөрчил бага байлаа. Зөрчлийн байдлыг харахад зарим өдрүүдэд тооны хувьд зөрчилтэй харагдаж байгаа хэдий ч хэтэрсэн хугацааг авч үзэхэд минут, секундээс хэтрээгүй байлаа. Харин сурталчилгааны сүүлийн 2 өдөр Улаанбаатар хот, орон нутгийн телевизүүдийн хувьд зөрчил нэмэгдсэн байлаа. Тус хорооны зүгээс зөрчил давтагдсан үйлчилгээ эрхлэгчдэд холбогдох арга хэмжээг авч ажилласан. Мониторингийн дүн мэдээг тухай бүр өөрийн цахим хуудсаар мэдээлж байсан болно.
30 ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРЛИЙН БҮРТГЭЛ, ТӨЛБӨР ТООЦООНЫ ПРОГРАМД НЭВТРЭХ ЗААВАР: Та www.bill.crc.gov.mn хаягаар нэвтрэн орох бөгөөд дараах нэвтрэх хэсгийн цонх харагдана. 1-Р АЛХАМ: Нууц үгээ мартсан гэсэн хэсэгт дарна. Ингэснээр дараах цонх гарч ирнэ. 2-Р АЛХАМ: Нэвтрэх нэр хэсэгт тус хорооноос та бүхэнд хүргүүлсэн 01/267 тоот албан бичгийн хавсралт маягтад бөглөсөн мэдээллийн дагуу буюу танай байгууллагаас энэхүү системд хандах эрх бүхий итгэмжлэгдсэн ажилтны и-мэйл хаягийг оруулж нууц үгээ сэргээх гэснийг дарна. БАТАЛГААЖУУЛСАН: БАЙГУУЛЛАГЫН ДАРГА................................................... ГАРЫН ҮСЭГ...................................................................... ТАМГА................................... Хавсралт Зөвшөөрөл эзэмшигчийн нэр Зөвшөөрөл эзэмшигчийн регистрийн дугаар Итгэмжлэгдсэн ажилтны нэр Итгэмжлэгдсэн ажилтны албан тушаал Цахим хуудас (имэйл) хаяг Холбоо барих утасны дугаар Гар утасны дугаар Нэмэлт мэдээлэл, тайлбар Дараах хүснэгтэнд холбогдох мэдээллийг бөглөнө үү. Итгэмжлэгдсэн ажилтныг баталгаажуулах хуудас Тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч та энэхүү хуудаст танай байгууллагыг төлөөлөл Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос олгосон тусгай зөвшөөрөлтэй холбоотой бүртгэл, түүх болон төлбөр тооцооны мэдээллийн системд нэвтрэн холбогдох мэдээллийг харах, зөвшөөрөлтэй холбоотой үйлчилгээ, үйл ажиллагааны талаар холбоотой ажиллах эрх бүхий итгэмжлэгдсэн ажилтны мэдээллийг бөглөн баталгаажуулна уу.
2016. II улирал www.crc.gov.mn 31 3-Р АЛХАМ: Ингэснээр таны бүртгэлтэй имэйл хаягаар уг системд нэвтрэх “баталгаажуулах код” илгээгдэгнэ. Баталгаажуулах кодыг илгээж байгаа имэйл-ийн харагдах загвар 4-Р АЛХАМ: Баталгаажуулах кодыг хүлээн авснаа 1 цагийн дотор уг системд холбогдож баталгаажуулна. 5-Р АЛХАМ: Ингэснээр таны нууц үг имэйл хаягаар тань илгээгдэнэ. Нууц үг илгээж байгаа имэйл харагдах загвар.
32 6-Р АЛХАМ: Ингээд www.bill.crc.gov.mn хуудсын нэвтрэх хэсэгт имэйл хаяг болон нууц үгийг оруулснаар та системд нэвтэрнэ. УЛААНБААТАР БАРИЛГА УГСРАЛТЫН ҮЙЛЧИЛГЭЭ ЭРХЛЭГЧ АЖ АХУЙН НЭГЖ, БАЙГУУЛЛАГУУДАД ХИЙСЭН ШАЛГАЛТЫН ТАЙЛАН Хорооны даргын 2016 оны 04 дүгээр сарын 18-ны өдрийн А/91 тоот тушаалын дагуу Улаанбаатар хотод барилга угсралтын үйл ажиллагаа явуулж байгаа байгууллагуудын өргөгч цамхаг, тэдгээрийн харуул хамгаалалтын үйл ажиллагаанд ашиглаж байгаа хэт богино долгионы харилцааны радио станцын ашиглалтын байдалд хэмжилт шалгалт хийж илэрсэн зөрчлийг арилгуулж, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгөв. Улаанбаатар хотын хэмжээнд Баянгол дүүрэг, Сонгинохайрхан дүүрэг, Сүхбаатар дүүрэг, Чингэлтэй дүүрэг, Хан-Уур дүүрэг, Баянзүрх дүүргийн нутаг дэвсгэрийг хамруулан 2016 оны 04 дүгээр сарын 25-наас 06 дугаар сарын 15-ны хооронд хийж гүйцэтгэв. Шалгалтанд нийт давхардсан тоогоор 93 аж ахуй, нэгж байгууллага хамрагдсан. Үүнээс: Харилцааны богино долгионы радио станц ашиглаж байсан 59 /3/ Барилгын үйл ажиллагаа нь зогсолттой 31 Хэт богино долгионы радио станц ашиглаж байсан 59 /3/ аж ахуй нэгж байгуулагуудад хийсэн хэмжилт шалгалтаар Радио давтамж ашиглах зөвшөөрөлтэй 10 Радио давтамж ашиглах зөвшөөрөлгүй 36 Харилцааны радио станц ашигладаггүй 8 Үүрэн холбооны Жи-Мобайл ХХК-ийн гар утас ашиглаж байсан 5 Илэрсэн зөрчлүүд: Радио давтамж ашиглах зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа явуулж байсан аж ахуй нэгж байгуулага – 36/3/. Үүнээс: Хэт богино долгионы радио станцын түр хугацаагаар битүүмжлэн хурааж зөрчлийн арилгасан 18 /3/ Хэт богино долгионы радио станцад тохируулагдсан радио давтамжуудийг устгаж үйл ажиллагаагийн зогсоож станцын лацдаж үлдээсэн 18 Радио давтамж ашиглах эрхийн бичгийн хугацаа дууссан байгууллагын сунгалтын хүсэлтийг гаргуулсан 1 Авсан арга хэмжээ: Радио давтамж эрхийн бичигт тусгагдсан радио давтамж дээр ажиллаагүй зөрчлийг арилгуулан зөвшөөрөлтэй давтамж дээр нь тохиргоог хийлгүүлсэн 2 Шалгалтын хүрээнд шинээр радио давтамжийн эрхийн бичиг авахаар хүсэлт гаргасан байгууллага 21 Зөрчилтэй түр хугацаагаар харилцааны радио станцаа битүүмжлэн хураалгасан, радио давтамж ашиглаж зөвшөөрөл авхаар тус хороонд хандаагүй байгууллага 6 Тайлан
2016. II улирал www.crc.gov.mn 33 Та «CRC PUBLICATION» мобайл апп-ыг "Apple Store"-оос татаж авна уу. Та «CRC PUBLICATION» мобайл апп-ыг "Play Store"-оос татаж авна уу. Та CRC PUBLICATION аппликейшнийг гар утсандаа суулгах бол гар утасныхаа аппликейшин татах хэсгээс CRC PUBLICA- TION гэсэн үгээр хайлт хийн татаж авах, эсвэл доорх холбоосоор татаж авна уу. Энэхүү Мобайл АПП-ыг татан авч ашигласнаар Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос хэвлэгдэн гарч буй ном, сэтгүүл болон тус хорооноос батлагдан гардаг зохицуулалтын баримт бичгүүдийн талаарх мэдээллийг авах боломжтой. «CRC PUBLICATION» МОБАЙЛ АПП-ыг УХААЛАГ ГАР УТСАНДАА ТАТАН АВЧ ХЭРЭГЛЭНЭ ҮҮ Таны мэдлэгт
34 УЛААНБААТАР ХОТОД ХАРИЛЦААНЫ ХЭТ БОГИНО ДОЛГИОНЫ РАДИО СТАНЦ ХУДАЛДАН БОРЛУУЛАЛТ ХИЙЖ БАЙГАА ИРГЭН, ХУУЛИЙН ЭТГЭЭДҮҮДЭД ХИЙСЭН ШАЛГАЛТЫН ТАЙЛАН 1. АЖЛЫН ЗОРИЛГО: Хорооны даргын 2016 оны 05 ддугаар сарын 05-ний өдрийн А/101 дугаар тушаалын дагуу Улаанбаатар хотод харилцааны хэт богино долгионы радио станц худалдан борлуулалт хийж байгаа иргэн, хуулийн этгээдүүдэд Монгол Улсын “Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хууль”, “Харилцаа холбооны тухай хууль”, “Радио долгионы тухай хууль” тогтоомжууд түүнтэй нийцүүлэн гаргасан дүрэм, журам, стандарт болон технологийн норм, горимыг мөрдүүлэх, цаашид хэрэгжүүлэх саналыг авах, хэрэгжүүлэхэд холбогдох шалгалтыг хийж, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгөх, илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгуулав. 2. ХЭМЖИЛТ, ШАЛГАЛТЫН ХАМРАХ ХҮРЭЭ, БАЙРШИЛ Улаанбаатар хотод харилцааны хэт богино долгионы радио станц худалдан борлуулалт хийж байгаа иргэн, хуулийн этгээдүүдэд хамрагдсан. 3. АШИГЛАСАН ХЭМЖҮҮРИЙН ТӨХӨӨРӨМЖ: ACECO SC-1 давтамж тоологч 4. ШАЛГАЛТЫН АЖЛЫН ЯВЦ, ГҮЙЦЭТГЭЛ: Шалгалтад Улаанбаатар хотын хэмжээнд холбооны тоног төхөөрөмж, хэт богино долгионы радио станц худалдан борлуулдаг 17 иргэн, аж ахуйн нэгж байгууллагууд хамрагдаж шалгалтын хүрээнд дараах ажлууд хийгдсэн. Үүнд: 1. Улаанбаатар хотод харилцааны хэт богино долгионы радио станцуудыг худалдан борлуулж байгаа байгууллагуудын худалдан борлуулж буй радио төхөөрөмжийг тодорхойлж хэмжилт хийсэн. Шалгалт хийсэн байгууллагуудад суурин станцын үндсэн 2 загвар худалдаалагдаж байна. Хүснэгт 1-д харуулав. Энэхүү 2 станцын давтамжийг хэрэглэгч өөрөө тохируулах боломжтой. Улаанбаатар хотын хэмжээнд холбооны тоног төхөөрөмж, хэт богино долгионы радио станц худалдан борлуулдаг 17 иргэн, аж ахуйн нэгж байгууллагуудад нийт 27 төрлийн гар станц худалдаалагдаж байна. Үүнээс программ хангамжаар тохируулдаг 20 төрлийн станц, 7 станц нь хэрэглэгч өөрөө давтамжийг гараар тохируулдаг байсан. Хүснэгт 2-д худалдаалагдаж буй гар станцыг харуулав. Програм хангамжаар тохируулдаг станцын хувьд 2 төрлийн станц нь 136-174 МГц давтамжийн зурваст, нэг төрлийн станц нь 450-470 МГц давтамжийн зурваст бусад 17 гар станц нь 400-470 МГц давтамжийн зурваст ажиллах хүчин чадалтай байв. Эдгээр станцыг худалдан борлуулдаг иргэн, аж ахуй нэгжид давтамжийг тохируулан суулгах программ хангамж байхгүй байсан. Программ хангамжаа тохируулдаг Гараар тохируулдаг Станцын марк Давтамж [МГц] Станцын марк Давтамж [МГц] 1 Kenwood TK-2107 136-174 Kenwood TK-378 136-174, 400-470 2 Kenwood TK-3107 400-480 Kenwood TH-K2AT 136-174 3 Kenwood TK-3206 400-480 Kenwood TK-F8 400-480 4 Kenwood TK-3207 400-470 KMD-998 400-470 5 Motorola MagOne A8 450-470 KMD UV-9900 400-470 № Станцын марк Ажилах давтамж [МГц] 1 Kenwood 471 A 400-470 2 Kenwood TM-271A 136-174 Хүснэгт 1. Худалдаалагдаж буй суурин станц Тайлан
2016. II улирал www.crc.gov.mn 35 6 Baofeng BF-266 400-470 Motocoopa PS-568 400-470 7 Baofeng BF-366 400-470 Baofeng UV-5R 136-174, 400-520 8 Baofeng BF-777S 400-470 9 Baofeng BF-888S 400-470 10 Baofeng UV-8D 400-480 11 FYT-891 400-470 12 Telt-N60 400-520 13 GYT H-36 400-480 14 Santong ST-830 400-470 15 HYT-H1 400-470 16 Hareto H-5118 400-480 17 Vidatone V50 400-450 18 Chjerda CD-X3UV 136-170, 400-480 19 BSD 610 400-470 20 Yosun K-350 400-470 2. Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос хуваарилсан радио давтамжийн зурваст ажиллах худалдан борлуулах, радио давтамж эзэмшигч иргэн хуулийн этгээдүүдийн ашигладаг радио давтамжид харилцан нөлөөлөл үүсгэж байгаа харилцааны радио станцууд болон бусад радио долгион үүсгэгч тоног төхөөрөмжүүдийг илрүүлэх, холбогдох арга хэмжээ авч ажиллах ажлын хүрээнд хямд үнэтэй түгээмэл худалдаалагдаж буй станцын давтамжийг тодорхойлсон. Тус худалдаалагдаж буй станцууд нь үйлдвэрийн давтамж дээр тохируулагдсан байдаг. Хүснэгт 3-д давтамжийн мэдээллийг харуулав. Станцын нэр Kenwood Kenwood chjerda BSD Yosun FYT Baofeng Telt Motocoopa GYT Марк TK-3206 TK-3107 CD-728 BSD-610 K-350 FYT-891 BF-777S, 888S N60 PS-168 H-36u21 Давтамж 400-480 400-480 400-470 400-470 400-470 400-480 1 459.325 450.025 441.625 435.475 469.125 446 462.125 437.125 147.715 410.075 2 459.425 460.045 442.626 445.5 468.375 446.34 462.225 437.275 148.065 435.075 3 459.525 469.925 443.825 425.625 467.625 447.66 462.325 437.525 148.415 469.975 4 459.625 459.777 444.725 435.425 466.875 449.875 462.425 437.725 148.765 440.125 5 459.725 459.2 445.125 438.125 466.125 450.35 462.525 438.025 149.115 440.225 6 459.825 459.8 446.225 455.75 465.375 451.625 462.625 438.275 149.465 440.325 7 459.925 459.7 447.325 433.25 464.625 452.875 462.725 438.525 149.815 440.425 8 460.425 459.8 448.425 448.525 463.875 453.375 462.825 438.775 150.165 440.525 9 460.225 403.025 449.525 435.975 463.125 454.875 462.925 439.025 150.515 440.625 10 460.325 418.025 440.175 432.125 462.375 455.985 463.025 439.275 150.865 440.725 11 460.425 419.975 435.875 438.625 461.625 456.34 463.125 439.525 151.215 440.825 12 460.525 430.125 439.575 455.375 460.875 457.88 463.225 439.775 151.565 440.925 13 450.025 448.125 438.475 445.125 460.175 458.688 463.525 440.025 151.915 441.015 14 460.025 450.355 437.375 450.375 459.375 401.125 450.225 440.275 152.265 441.125 15 469.975 460.555 436.875 458.625 458.625 435.125 460.325 440.525 152.615 441.225 16 469.985 435.175 457.875 469.125 469.95 440.725 152.965 441.325 3. Холбооны тоног төхөөрөмж борлуулж байгаа иргэд хуулийн этгээдүүдэд харилцааны радио станц худалдахад мөрдөх хууль эрх зүйн талаар санамж болгон гарын авлага өгөх ажлын хүрээнд: 4. Радио тоног төхөөрөмж худалдан борлуулж байгаа аж ахуйн нэгж, иргэдэд Харилцаа холбооны тухай хууль, Радио долгионы тухай хууль түүнтэй нийцүүлэн гаргасан дүрэм, журмыг таниулан мэдүүлэх, арга зүйн зөвлөгөө өгсөн. Хүснэгт 2. Худалдаалагдаж буй гар станц Хүснэгт 3. Түгээмэл худалдаалагддаг станцын давтамж
36 5. Нийтийн хэрэглээний радио давтамжийн зурвасыг Монгол улсын хууль тогтоомжийн дагуу байгуулагдаж, үйл ажиллагаа явуулж байгаа хуулийн этгээд, иргэн нь Зохицуулах хорооноос тусгай зөвшөөрөл, эрхийн бичиг авч бүртгүүлж ашиглахыг анхааруулсан. 6. Асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагаас ямар дэмжлэг тусламж авах, цаашид нэн даруй шийдвэрлэх тулгамдаж буй ямар асуудлууд тодорхойлох ажлын хүрээнд Радио тоног төхөөрөмж худалдан борлуулж байгаа аж ахуйн нэгж, иргэдээс дэмжлэг тусламж авах санал хүсэлт өгсөнгүй. Тус хорооноос 2016-2017 онд дараах стандартуудыг боловсруулахаар төлөвлөсөн бөгөөд “Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай” хуулийн дагуу стандарт боловсруулагчдыг сонгон шалгаруулж, шалгарсан зөвлөхүүдтэй байгуулсан гэрээний дагуу төслийг боловсруулж эхлээд байна. Үүнд: УЛСЫН СТАНДАРТ ШИНЭЭР БОЛОВСРУУЛАХ 1. Эрчим хүчний шугамын баганыг ашиглан холбооны шилэн кабелийн суурилуулалт хийх стандарт 2. Мэдээлэл холбооны зай тэжээл, нөөц тэжээлийн байр болон кабелийн уурхайн өрөөний стандарт 3. Телефон сүлжээний худаг, сувагчлалын байгууламжийн стандарт 4. Программ хангамжийн шалгалт, бататгалын стандарт УЛСЫН СТАНДАРТЫГ ХЯНАЖ ШИНЭЧЛЭХ 5. MNS 5473:2005 Радио, телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн сүлжээний тооцооны арга 6. MNS 4908:2000 Техникийн зураг. Телефон сүлжээний зургийн тэмдэглэгээ, түүний хэмжээ стандарт 7. MNS 6285:2011 Төрийн үйлчилгээний вэб сайтад тавигдах шаардлага ГАРЫН АВЛАГА БОЛОВСРУУЛАХ 8. Телевиз, сувгийн дуу, дүрсийн дохионы техникийн үзүүлэлтүүдийг хэмжих аргачлал гарын авлага Мөн өмнөх онуудад төлөвлөгдсөн стандартуудаас Стандартчилал, хэмжилзүйн газрын Үндэсний зөвлөлийн хурлаар дараах 14 стандарт хэлэлцэгдэж батлагдсан бөгөөд барилгын норм дүрмийн 1, гарын авлагын 1 төсөл дээр тус тус ажиллаж байна. Үүнд: № Стандартын нэр Стандартын тэмдэглэгээ Эрх зүйн хэм хэмжээ 1 Радиогийн студи. 2-р хэсэг: Тоног төхөөрөмжид тавих ерөнхий шаардлага MNS 5591-2:2016 Сонгон хэрэглэх 2 Өргөн нэвтрүүлэгт насны ангилал тогтоох, таних тэмдэг ашиглах шаардлага MNS 6587:2016 Заавал мөрдөх 3 Мэдээлэл холбооны суурин сүлжээний сувагчлалын хоолойд уян нийлэг дэд сувагчлал суурилуулах ерөнхий шаардлага MNS 6588:2016 Сонгон хэрэглэх 4 Мэдээлэл холбооны суурин сүлжээнд шилэн кабелийн бичил хоолойн сувагчлал суурилуулах ерөнхий шаардлага MNS 6589:2016 Сонгон хэрэглэх 5 Радио холбооны антенн, фидерийн байгууламжинд ажиллах аюулгүй ажиллагааны шаардлага MNS 6590:2016 Сонгон хэрэглэх 6 Автозам, төмөр зам хөндлөн гарах болон гүүрэн байгууламжид холбооны кабель шугамыг суурилуулах ерөнхий шаардлага MNS 6597:2016 Сонгон хэрэглэх 7 Таних карт - Интеграл схемтэй зайнаас унших карт. Богино зайнаас уншигддаг карт - 1-р хэсэг: Физик шинж чанар MNS ISO/IEC 14443-1:2016 Сонгон хэрэглэх 8 Таних карт - Интеграл схемтэй зайнаас унших карт. Богино зайнаас уншигддаг карт - 2-р хэсэг: Радио давтамжийн чадал болон дохионы интерфейс MNS ISO/IEC 14443-2:2016 Сонгон хэрэглэх 9 Таних карт – Интеграл схемтэй зайнаас унших карт. Богино зайнаас уншигддаг карт - 3-р хэсэг: Ажиллагааг эхлүүлэх болон давхцлаас сэргийлэх MNS ISO/IEC 14443-3:2016 Сонгон хэрэглэх 10 Таних карт - Интеграл схемтэй зайнаас унших карт. Богино зайнаас уншигддаг карт - 4-р хэсэг: Дамжууллын протокол MNS ISO/IEC 14443-4:2016 Сонгон хэрэглэх 11 Үүрэн холбооны бааз станцуудын давтамж, орон зайн тусгаарлалт, илүүдэл цацаргалтын хэмжээ, хэмжих арга MNS 6605:2016 Сонгон хэрэглэх 12 Мэдээллийн технологийн суурь мэдлэгийн шалгуур MNS 6606:2016 Сонгон хэрэглэх 13 Өргөн нэвтрүүлгийн үгэн болон урсдаг мэдээллийн форматад тавих шаардлага MNS 6607:2016 Сонгон хэрэглэх 14 LTE, LTE-А хөдөлгөөнт холбооны системийн бааз станц ба дахин дамжуулах станцын тоног төхөөрөмжид тавих техникийн шаардлага MNS 6611:2016 Сонгон хэрэглэх МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЧИГЛЭЛЭЭР СТАНДАРТ БОЛОВСРУУЛАХ АЖЛЫН ЯВЦ
2016. II улирал www.crc.gov.mn 37 Монгол Улсад радио, телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн хөгжлийг дэмжих, зах зээлийн өрсөлдөөний таатай орчныг бүрдүүлэх, нийтийн ашиг сонирхолд нийцсэн, чанартай үйлчилгээгээр олон нийтийг хүртээмжтэй хангахад чиглэсэн харилцааг зохицуулах зорилгоор Монгол Улсын Засгийн газрын 2010 оны 276 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Телевиз, радиогийн зохицуулалтын талаар баримтлах чиглэл”-ийг үндэслэн “Телевиз, радиогийн зохицуулалтын ерөнхий нөхцөл шаардлага”-ыг Зохицуулах хорооны тогтоолоор батлан гаргаж, хэрэгжилтийг хангуулах талаар тодорхой арга хэмжээ авч ажиллаж байна. Тус нөхцөл шаардлагыг өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээ эрхлэгчид 2011 оноос үйл ажиллагаандаа мөрдөж нөхцөл шаардлагын хүрээнд байнгын хяналт, мониторингийг хийж байна. ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН ЗОХИЦУУЛАЛТ, НӨХЦӨЛ ШААРДЛАГЫН ДАГУУ УЛААНБААТАР ХОТЫН ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН ТЕЛЕВИЗ, КАБЕЛИЙН СУВГИЙН ХӨТӨЛБӨРТ ХИЙСЭН ХЯНАЛТЫН ТАЙЛАН 2016 ОНЫ II УЛИРАЛ ТЕЛЕВИЗ 1. Зар сурталчилгааны хэтрэлт /2016 оны 4, 5, 6-р сарын нийлбэр дүнгээр/ C1 0 120 000 240 000 360 000 ETV MN25 MN2 NTV SBN MNB TM TB5  TB8 TB9 UBS VTV Боловсрол Ийглшууд МонголТВ СтарТВ Эхорон2016.04 Сар 2016.05 Сар 2016.06 Сар 2. Дотоод бүтээлийн хувь хэмжээ Хөтөлбөрийн бүтцийг гадаад болон дотоод контент гэсэн үзүүлэлтээр хувааж, сувгийн хөтөлбөрийн 7 хоногийн нэвтрүүлгийн нийт цагийн 50 хувиас доошгүй нь дотоод буюу үндэсний бүтээл байх тухай шаардлагыг хангаж байгаа эсэхэд хийсэн хяналтын дүн. Дотоод бүтээлийн хувь хэмжээг 2016 оны 4, 5-р сарын дундаж үзүүлэлтээр харьцуулсан байдал. C1 0 50 100 77 85 88 68 79 73 67 82 83 100 70 96 56 92 65 55 8886 ETV M N2 M N25 M NB NTV SBN TM TBS  TB TB9 UBS VTV БоловсролИйгл шуудМ онгол ТВСтар ТВ Эх орон Тайлан
38 3. Соён гэгээрүүлэх, танин мэдүүлэх, хүүхэд боловсролын нэвтрүүлгийн хувь хэмжээ Соён гэгээрүүлэх, танин мэдүүлэх, хүүхэд боловсролын нэвтрүүлгийн хувь хэмжээг хүүхдийн хүмүүжил, боловсролын нэвтрүүлэг, хэл, соёл, заншил, түүх, уламжлалын нэвтрүүлэг, эрүүл мэнд, байгаль, экологийн нэвтрүүлэг, шинжлэх ухаан, танин мэдэхүйн нэвтрүүлэг гэж 4 үндсэн бүлэгт ангилан хяналт хийхэд телевиз тус бүрийн хувьд дараах байдалтай байна. Соён гэгээрүүлэх, танин мэдүүлэх, хүүхэд боловсролын нэвтрүүлгийн хувь хэмжээг 2016 оны 4, 5, 6-р сарын дундаж үзүүлэлтээр харьцуулсан байдал. C1 0% 10% 20% 30% 40% 50% ETV MN2 MNB MN25 NTV SBN TM TB5  TB8 TB9 UBS VTV Боловсрол Ийглшууд МонголТВ СтарТВ Эхорон Хүүхдийн хүмүүжил, боловсролын нэвтрүүлэг Хэл, соёл, заншил, түүх, уламжлалын нэвтрүүлэг Шинжлэх ухаан, танин мэдэхүйн нэвтрүүлэг Эрүүл мэнд, байгаль, экологийн нэвтрүүлэг СУВАГ 1.Зар сурталчилгааны хэтрэлт /2016 оны 4,5,6-р сарын нийлбэр дүнгээр/ Channel11 Эрүүлмэндийнсуваг АлзийТв Экосуваг Сүлд Соёнгэгээрүүлэгч СкайТВ Рояль CNTN Праламент ОллооТв Молор Лайк ИйглТв ЗаТв ДреамТв ДотноТв БлүүнбергМН АйстМонголиа Asianbox DocumentaryBox Nationaltimesnews SPSAction SPSPlay SPSPlus SPSPrime SPSWorld Smart4K TV10 OnTV WorldTv MalchinTv UBSx3 TV9x2 Trabe TV5x3 TV1 ShopMongolia Homeshopping SCH PPA MNC OTV LCN NBS Moviebox KCBN Ebox MassTV FTV 7Суваг 1:12:00 3:36:00 6:00:00 8:24:00 10:48:00 13:12:00 15.36.00 2.Дотоод бүтээлийн хувь хэмжээ Хөтөлбөрийн бүтцийг гадаад болон дотоод контент гэсэн үзүүлэлтээр хувааж, сувгийн хөтөлбөрийн 7 хоногийн нэвтрүүлгийн нийт цагийн 50 хувиас доошгүй нь дотоод буюу үндэсний бүтээл байх тухай шаардлагыг хангаж байгаа эсэхэд хийсэн хяналтын дүн дотоод бүтээлийн хувь хэмжээг 2016 оны 4, 5, 6-р сарын дундаж үзүүлэлтээр харьцуулсан байдал.
2016. II улирал www.crc.gov.mn 39 Эрүүлмэндийнсуваг Экосуваг Сүлд Соёнгэгээрүүлэгч Рояль Праламент СкайТв АлзийТв ОллооТв Молор Лайк ИйглТв ЗаТв ДреамТв ДотноТв БлүүнбергМН АйстМонголиа WorldTv ONTv MalchinTv UBSx3 TV5x3 TV9x2 TV10 TV1 NationalTimesnews DocumentaryBox Channel11 AsianBox SPSPrime SPSPlus SPSPlay SPSAction SCH Smart4k SPSWorld PPA MNC OTV LCN NBS GTV EBox Moviebox KCBN MassTV 7Суваг 0 50 100 3.Төрөлжсөн чиглэлийн нэвтрүүлгийн хувь хэмжээ 2016 оны 4, 5, 6-р сарын дундаж үзүүлэлтээр харьцуулсан байдал. Эрүүлмэндийнсуваг Экосуваг Сүлд Соёнгэгээрүүлэгч Рояль Праламент СкайТв АлзийТв ОллооТв Молор Лайк ИйглТв ЗаТв ДреамТв ДотноТв БлүүнбергМН АйстМонголиа 25 73 54 77 49 84 52 90 68 68 66 60 59 0 86 44 76 99 59 33 35 46 69 48 87 47 95 98 96 98 98 79 58 78 43 93 73 75 82 45 44 99 99 87 65 65 3 WorldTv ONTv MalchinTv UBSx3 UBSx2 TV5x3 TV10 TV1 NationalTimesnews DocumentaryBox Channel11 AsianBox SPSPrime SPSPlus SPSPlay SPSAction SCH Smart4k SPSWorld PPA MNC OTV LCN NBS GTV EBox Moviebox KCBN MassTV 7Суваг Өргөн нэвтрүүлгийн зохицуулалт, нөхцөл шаардлагын хүрээнд телевиз, сувгийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн хөтөлбөрт тавигддаг холбогдох бусад заалтын дагуу хийгдсэн мониторингийн мэдээ, тайланг тус хорооны вэб хуудаснаас авах боломжтой.
40 Мэдээ, мэдээлэл МОНГОЛ УЛСЫН БҮСЧЛЭЛИЙН КОД (ZIP CODE) ТҮҮНИЙ ХЭРЭГЛЭЭ Монгол улсын Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрт тусгагдсан “Цахим Монгол” үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх, мөн “Улс орны хэмжээнд нэгдмэл кодчлолыг бий болгосноор мэдээллийн нэгдсэн системийг бүрдүүлэх”, “Гудамж, талбай, албан байгууллага, айл өрх бүрийг хаягжуулж, шуудангийн бүсийн тогтолцоонд шилжүүлэх”, “Бүх шатны шуудан хүргэлтийн тогтолцоог боловсронгуй болгох” зорилтуудыг биелүүлэх ажлын хүрээнд ЗТАЖ-ын сайдын 2007 оны 101 тушаалаар “Шуудангийн нэгдсэн код” батлагдсан юм. Энэ кодыг нэвтрүүлэх ажлыг Шуудангийн тухай хуулийн 9.1.3-р заалтын дагуу Харилцаа холбооны зохицуулах хороо хариуцдаг. Шуудангийн нэгдсэн кодыг Засгийн газрын 2007 оны 200-р тогтоолоор батлагдсан “Бүсчлэлийн кодыг нэвтрүүлэх, хэрэглэх журам”-аар уг кодыг хэрэглэх хүрээг өргөтгөн тогтоосон төдийгүй Бүсчлэлийн код буюу зип код гэж нэрлэхээр тогтоосон юм. БҮСЧЛЭЛИЙН КОД (ZIP CODE) ГЭЖ ЮУ ВЭ? 1. Бүсчлэлийн код /zip code/-5 оронтой Бүсчлэлийн кодыг Монгол улсын нутаг дэвсгэрийн бүсчлэлийн хуваарийн дагуу засаг захиргааны нэгжийн болон хот суурингийн хэсэг (бүс)-ийн байршлын тухай мэдээллийг агуулж, тэдгээрийг хөгжүүлэх төлөвлөгөөтэй уялдуулан зохицуулалт хийх, давхардуулан оноогдохгүйгэээр оноох нөөц бүхий 5 оронтой тоогоор илэрхийлдэг. 5 оронтой код нь угтвар код+хэсгийн кодоос бүрдэнэ. Жишээ нь: Та өөрийн оршин байгаа бүсчлэлийн кодыг www.zipcode.mn цахим хуудаснаас хайлт хийн харах боломжтой. 2. Шуудангийн нэгдсэн код /postal code/- 9 оронтой Шуудангийн нэгдсэн код нь дараах асуудлуудыг шийдвэрлэснээрээ урьд хэрэглэгдэж байсан шуудангийн индексээс давуу талтай юм. Үүнд: • Монгол улсын засаг захиргааны кодтой уялдуулах • Монгол улсын засаг захиргааны хуваарь өөрчлөгдөхөд хөдөлгөөн орохгүй буюу өөрчлөхөд хялбар өөрөөр хэлбэл кодын зохицуулалт хийх нөөцтэй байх • Хотын захирагчийн албанаас гаргасан хаягийн журмыг алдагдуулахгүй байх • Хотын хэтийн төлөвлөлтөөр цаашид гарах өөрчлөлтүүдэд өртөж, тухайн хаягийн хэсгийн код хөдлөхгүй байх • Хэрэглэгчдэд ойлгомжтой, хэрэглэхэд хялбар байх • Тухайн хаягийн хэсгийн газар зүйн байршлыг тодорхойлох боломжтой байх. • Аль ч төрлийн үйлчилгээ эрхлэгчид түгээмэл хэрэглэх боломжтой. Зураг 2
2016. II улирал www.crc.gov.mn 41 Шуудангийн нэгдсэн код нь барилга байгууламжид оноогддог бөгөөд бүсчлэлийн 5 оронтой тоо дээр 4 оронтой тоог залгуулан оноодог. Зураг 3-т харуулав. Зураг 4 Та өөрийн оршин байгаа барилга байгууламжийнхаа 9 оронтой кодоо мэдэхийг хүсвэл www.zipcode.mn цахим хуудаснаас хайлт хийхэд дараах зурагт үзүүлсэнээр гарч ирнэ. Хайлтын үр дүн олдохгүй байвал хайж буй обьект нь нийслэлийн орон зайн мэдээллийн системд бүртгэгдээгүй байна гэж ойлгоно. Зохицуулах хороо нь бүсчлэлийн кодын мэдээллийг олон нийтэд хүргэх үүднээс иргэн, хуулийн этгээдийг www. zipcode.mn цахим хуудас болон хэвлэмэл материал, ухаалаг гар утасны програм хангамжаар дамжуулан мэдээллээр ханган ажиллаж байна. Монгол улсын хэмжээнд 2016 оны 5 сарын байдлаар 21 аймаг, Нийслэлийн 9 дүүрэгт нийт 538 бүсчлэлийн кодыг шинээр оноосон байна. Зураг 3 • Хаягаа алдаатай бичсэн байсан ч кодоо зөв бичсэн тохиолдолд танй шуудангийн илгээмж төөрөхгүй, шуудангийн ялгалтын ажиллагаанд нэвтэрсэн технологи учраас цаг алдахгүй, хурдан шуурхай хүргэх боломжийг бүрдүүлэх. • Онцгой байдал, Эмнэлгийн түргэн тусламж, Цагдаа, Электрон засаглал зэрэг төрөөс иргэдэд хүрч үйлчилдэг байгууллагуудын үйл ажиллагааг хөнгөвчлөх, иргэд, үйлчлүүлэгчдийн байршил тодорхой болох, тэдгээрт аль болох түргэн хүрч үйлчлэх боломжийг бий болгох. • Иргэний бүртгэл, мэдээлэл, нийгмийн даатгал, татвар болон банкны үйлчилгээг авахад хаягаа зөв тодорхойлсноор ямар нэгэн будлиангүйгээр үйлчлүүлэх • Улсын нийт газар нутгийг бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлал, засаг захиргааны нэгжтэй уялдуулан байршлаар нь кодолсноор дэд (авто тээвэр, авто зам чиглэл болон аялал жуулчлалын бүс нутаг) статистик (байгалийн баялаг, хөрс, ан амьтан, бусад) боловсрол гэх мэт олон нийтэд чухал шаардлагатай мэдээллийг цогцоор нь системтэйгээр нийтийн хүртээл болгох боломжийг бүрдүүлэх зэрэг олон дэвшилтэт талууд бий болох боломжтойг дурьдаж болох юм. Бүсчлэлийн кодтой холбоотой дэлгэрэнгүй мэдээллийг www.zipcode.mn цахим хаягаас авах ба Иргэн, Хуулийн этгээд Та өөрийн оршин байгаа бүсчлэлийн код буюу зипкодоо мэдэх, дэлгэрэнгүй мэдээлэл авах боломжтой.
42 УЛААНБААТАР ХОТЫН ХЭТ БОГИНО ДОЛГИОНЫ ФМ РАДИО ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ЭРХЛЭГЧДЭД ХИЙСЭН СУУРИН ХЯНАЛТЫН ТОВЧ ТАЙЛАН Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны Радио давтамж зохицуулалт, хяналтын албаны Радио долгион хяналтын төвөөс радио давтамжийн суурин хяналтыг тогтмол хийж байна. 2016 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 06 дугаар сарын 15-ны өдөр хүртэл Улаанбаатар хотод хэт богино долгионы фм радио өргөн нэвтрүүлгийн үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрөл бүхий 31 фм радио станцууд хамрагдсанаас 4 фм радио давтамжийн хазайлттай /Deviation/, 27 фм радио хэвийн ажиллаж байна. Монгол Улсын стандарт “Давтамжийн модуляцтай хэт богино долгионы нэвтрүүлэгч, техникийн шаардлага” MNS 4909:2000-д давтамжийн модуляцтай дохионы давтамжийн хазайлтын максимум утга ± 75 кГц давтамжаас хэтрэхгүй байхаар заасан байдаг. ФМ 90.5, 91.1, 91.7, 92.1, 92.5, 95.1, 95.7, 96.3, 96.9, 97.5, 98.5, 98.9, 99.3, 99.7, 100.5, 100.9, 101.7, 102.1, 102.5, 103.1, 103.6, 104.0, 104.5, 105.5, 106.0, 106.6, 107.5 -үүд Монгол Улсын MNS 4909:2000 стандартын 5-д зааснаар давтамжийн модуляцтай дохионы давтамжийн хазайлтын максимум утга нь ± 75 кГц давтамжаас хэтрэлгүй хэвийн ажиллаж байна. • "Эм Пи Өү” ХХК-ний Мэдээллийн радио ФМ 88.8 • “Радиоком Монгол” ХХК-ний Формула ФМ 98.1 • “РФ” ХХК-ний Кисс радио ФМ 100.1 • “Эн Ти Ви Бродкастинг” ХХК-ний Шинэ зуун радио ФМ 107.0 эдгээр фм-үүдийн дохионы давтамжийн хазайлт /Deviation/-ын дундаж утга ±75 кГц-ээс хэтэрсэн байна. Иймд нэвтрүүлэх хэсгийн тоног төхөөрөмжүүд дээр тохиргоо хийх шаардлагатай. Зурвас ашиглалт /OBW-xdB/-ын хувьд бүх ажиллаж байгаа богино долгионы фм радио станцууд хэвийн ажиллаж байна. Төвийн давтамжийн шилжилт /Tolerance or Offset/-ийн хувьд одоо ажиллаж байгаа бүх радио станцууд хэвийн ажиллаж байна. 88.8 90.5 91.1 91.7 92.1 92.5 95.1 95.7 96.3 96.9 97.5 98.1 98.5 98.9 99.3 99.7 100.1 100.5 100.9 101.7 102.1 102.5 103.1 103.6 104 104.5 105.5 106 106.6 107 107.5 0 10 20 30 40 50 60 Avg. Давтамжийн хазайлт кHz Давтамж MHz Давтамжийн хазайлт 70 80 90 100 110 120 ТайланТайлан
2016. II улирал www.crc.gov.mn 43 88.8 90.5 91.1 91.7 92.1 92.5 95.1 95.7 96.3 96.9 97.5 98.1 98.5 98.9 99.3 99.7 100.1 100.5 100.9 101.7 102.1 102.5 103.1 103.6 104 104.5 105.5 106 106.6 107 107.5 1.5 1.0 0.5 0.0 -0.5 -1.0 ДавтамжMHz Давтамжийншилжилт Avg. Давтамжийн шилжилт kHz 88.8 90.5 91.1 91.7 92.1 92.5 95.1 95.7 96.3 96.9 97.5 98.1 98.5 98.9 99.3 99.7 100.1 100.5 100.9 101.7 102.1 102.5 103.1 103.6 104 104.5 105.5 106 106.6 107 107.5 Avg.ЭзэлсэнзугвасынөргөнкHz Давтамж MHz 280 260 240 220 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 Эзэлсэн зугвасын өргөн
44 88.8 90.5 91.1 91.7 92.1 92.5 95.1 95.7 96.3 96.9 97.5 98.1 98.5 98.9 99.3 99.7 100.1 100.5 100.9 101.7 102.1 102.5 103.1 103.6 104 104.5 105.5 106 106.6 107 107.5 Avg.ЦахилгаансоронзонорныхүчлэгdBuVm Давтамж MHz 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Монгол улсын стандарт “Давтамжийн модуляцтай радио өргөн нэвтрүүлгийн цахилгаан соронзон оронгийн хүчлэгийн хамгаалах харьцаа, зөвшөөрөх хэмжээ” MNS 5476:2005-д зааснаар хэт богино долгионы давтамжийн модуляцтай радио өргөн нэвтрүүлгийн сүлжээнд радио үүсгэгчээс бусад үйлдвэрлэлийн шуугианыг тооцсон үед цахилгаан соронзон орны хүчлэгийн утга / стерео / сум орон нутагт 54 дБ мкВ/м, аймгийн төвд 66 дБ мкВ/м, хотод 74дБ мкВ/м байхаар заасан байдаг. Дээрх зурагт стандарт түвшинг улаанаар үзүүлэв. ФМ 92.5, ФМ 103.1, ФМ 106.6-үүд Монгол улсын стандарт MNS 5476: 2005 стандартыг хангахгүй байна. Тайлант хугацаанд хийгдсэн 15296 удаагийн хэмжилтийн дундаж утгыг нэгтгэн хэмжилтийн төрөл тус бүрээр ангилан график хэлбэрээр дээр үзүүлэв. Хэмжилтийг ХХЗХ-ны төв оффис дээр байрлах суурин хяналтын станц /FMS/-аар хэмжив. ФМ радио станцуудын тархалтын болон сонсголын чанар нь дууны пульт, түүгээр дамжуулагдаж буй дууны түвшингээс ихээхэн хамаарч байна. Иймд хүлээн авах талд сонсогдож, хэмжигдэж буй дууны зөөгч давтамжийн хазайлтыг хэвийн байлгах, сонсголыг сайжруулахын тулд дууны пультны тохиргоог стандарт хэмжээ болох 0.0 децибелл (0.0 dB)-ээр тохируулах шаардлагатай байна. Хэрхэн тохиргоо хийх заавар зөвлөгөөг ХХЗХ-ны Радио давтамж, зохицуулалт, хяналтын алба, Радио долгион хяналтын төвийн 304257 дугаарын утсаар суурин хяналтын инженертэй холбогдож авна уу.
2016. II улирал www.crc.gov.mn 45 Монгол улсад орчин цагийн мэдээлэл технологи, харилцаа холбооны салбар үүсэж хөгжсөний 95 жилийн ойг тохиолдуулан “Мэдээлэл харилцаа холбооны салбарын хөгжлийн стратеги” сэдэвт эрдэм шинжилгээний хурал, нээлттэй хэлэлцүүлэг боллоо. Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын бодлого тодорхойлогч, зохицуулагч төрийн байгууллага, судалгаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэгч бизнесийн байгууллагуудын инженер техникийн ажилтан, албан хаагчид болон энэ чиглэлийн мэргэжилтэн бэлтгэдэг их дээд сургуулийн эрдэмтэн судлаачид хуралд оролцож санал бодоллоо хуваалцав. Хурлаар МУ-ын гавьяат холбоочин, Холбооны сайд асан И.Норовжав ‘МУ-ын харилцаа холбооны салбарын түүхэн замнал”, МУ-ын гавьяат холбоочин, Холбооны сайд асан Ц.Готов “1960-1990 онд Харилцаа холбооны салбарт оруулсан хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалт’ сэдвүүдээр илтгэл тавьж Монгол улсад харилцаа холбоо үүсэж хөгжсөн түүхийн талаар илтгэл тавив. Салбарын эрдэмтэн судлаачид өөрсдийн салбарынхаа хөгжил дэвшилд нэмэр болгох зорилготой эрдэм шинжилгээний бүтээлүүдийн илтгэлээ тавьж, үзэл бодлоо солилцсон юм. Уг эрдэм шинжилгээний хурал, нээлттэй хэлэлцүүлгээр доорх гурван сэдвийн хүрээнд санал солилцож хэлэлцэж зөвлөмж гаргав. • Судалгаа, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй бодлого зохицуулалтыг гаргах тогтолцоо; • Судалгаа, шинжилгээ, бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл; • Техник технологийг дэвшил, тэд нарыг хэрэглээнд нэвтрүүлэх. "МЭДЭЭЛЭЛ ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ САЛБАРЫН ХӨГЖЛИЙН СТРАТЕГИ" ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ХУРАЛ, НЭЭЛТТЭЙ ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ БОЛЖ ӨНДӨРЛӨЛӨӨ “ХЯЗГААРГҮЙ БОЛОМЖ” УРИАН ДОР ““ICT EXPO-2016” ҮЗЭСГЭЛЭН 10 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ АМЖИЛТТАЙ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДЛАА Салбарын арга хэмжээ Монгол улсын орчин цагийн харилцаа холбооны салбарын үүсэж хөгжсөний 95 жилийн ой, “Цахилгаан холбоо, мэдээлэлжсэн нийгмийн Дэлхийн өдөр”-ийг тус тус тэмдэглэн өнгөрүүлэх ажлын хүлээн 2016 оны 5 дугаар сарын 18- 22-ны өдрүүдэд “Хязгааргүй боломж” уриан дор “ICT EXPO-2016” үзэсгэлэн 10 дахь жилдээ зохион байгуулагдлаа. Уг үзэсгэлэнд Харилцаа холбооны зохицуулах хороо нь Радио долгион хэмжилтийн төхөөрөмж, дуу түвшин хэмжигч төхөөрөмж, радио долгион хяналтын явуулын станцыг танилцуулж хэрхэн хэмжилт хийдэг талаар мэдээлэл өгч, тус хорооноос эрхлэн гаргадаг харилцаа холбооны мэдээ сэтгүүл, жилийн тайлангийн ном, холбогдох гарын авлагуудыг үзэсгэлэнд оролцогчдод өгөн, санал хүсэлтийг авч зөвлөгөө өгч оролцлоо.
46 Монгол Улсад орчин цагийн мэдээлэл, харилцаа холбооны салбар үүсч хөгжсөний 95 жилийн ойн баярын хурал 2016 оны 5 дугаар сарын 26-ны өдөр болж өндөрлөлөө. Хуралд мэдээлэл, харилцаа холбоо, шуудангийн салбарын төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагуудын удирдлага, төлөөлөл мөн үе үеийн холбоочид, ахмадууд ирж хүндэтгэлийн үг хэлж төрийн одон медаль хүртсэн болон салбарын жуух, баярын бичгээр шагнагдаж буй нийт 70 гаруй инженер техникийн ажилтнуудад шагналыг гардуулж өглөө. Мөн 95 жилийн ойн баярын хурлын үеэр 2 дугаар сард зохион байгуулагдсан салбарын урлагийн наадмаас шалгарсан шилдэг үзүүлбэрүүдээс бүрдсэн концертийг Монголын цахилгаан холбоо ХК-ийн хамт олон амжилттай зохион байгуулсан юм. МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ САЛБАРЫН 95 ЖИЛИЙН ОЙН БАЯРЫН ХУРАЛ, ICT AWARDS АМЖИЛТТАЙ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДАЖ ӨНДӨРЛӨЛӨӨ Жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулагддаг “ICT AWARDS” буюу салбарын шилдгүүдийг тодруулах хүндэтгэлийн арга хэмжээ 2016 оны 5 дугаар сарын 26- ны өдөр боллоо. “ICT EXPO 2016” үзэсгэлэнд оролцсон салбарын байгууллагуудаас дараах төрлүүдээр нийт 8 шилдгийг тодрууллаа. Үүнд: • “Шилдэг технологи”-иор Юнител группын 4G- LTE, • “Шилдэг үйлчилгээ”-ээр Жи-Мобайл ХХК-ийн Хөдөөгийн дэд бүтцийн үйлчилгээ, • “Шилдэг санаачлага”-аар Монкабель системс ХХК-ийн царай таних систем, • “Шилдэг шийдэл”-ээр Ай Ти Зон ХХК-ийн Mogul box, • “Шилдэг бүтээгдэхүүн”-ээр Юнител группын Look TV, • “ICT Expo 2016 үзэсгэлэнгийн шилдэг оролцогч”- оор Скайтел групп ХХК, • “ICT Expo 2016 үзэсгэлэнгийн санаачлагатай оролцогч”-оор Мэдээллийн технологи-Шинжлэх ухааны парк, • “Шилдгийн шилдэг”-ээр Мобиком корпораци ХХК тус тус шалгарлаа. Салбарын арга хэмжээ
2016. II улирал www.crc.gov.mn 47 Танай хорооноос саяхан Бүсчлэлийн кодыг шинэчлэн Засгийн газраар батлуулсан гэсэн. Бүсчлэлийн код гэж юу вэ? Уг кодыг батлуулсанаар яг ямар ач холбогдолтой вэ? Энэ талаар мэдээлэл өгөхгүй юү? Манай улсад хэрэглэгдэж буй бүсчлэлийн код нь анх ЗТАЖ-ын сайдын 2007 оны 06-р сарын 29-ний өдрийн 101 тоот тушаалаар анх батлагдаж, хэрэглээнд нэвтрүүлж эхэлсэн. Үүнээс хойш тус хорооноос шинээр байгуулагдаж буй суурьшилын бүсүүдэд бүсчлэлийн кодыг оноож Засгийн газраар жил бүр батлуулж ирсэн. Бүсчлэлийн код гэдэг нь аливаа нэгэн обьект болон байршлын хаягийн нэг хэсэг болж явдаг. Уг кодыг шинэчлэн батлуулсанаар хаягжилтын асуудлыг тодорхой болгох, шуудангийн үйлчилгээ эрхлэгч байгууллагуудад шуудан хүлээн авагч иргэд, аж ахуйн нэгжүүдийн байршлыг тодорхойлоход амархан болох ач холбогдолтой. Тэгэхээр бүсчлэлийн код гэдэг нь зипкод гэж ойлгож болох уу? Яг юунд ашигладаг юм бэ? Тэгж ойлгож болно. Бүсчлэлийн кодыг зөвхөн шуудангийн үйлчилгээнээс гадна түргэн тусламж, гал унтраах болон бусад төрийн үйлчилгээг олон нийтэд хүргэх үйл ажиллагаанд ашиглах боломжтой гэдгийг дурдах хэрэгтэй байх. Энэхүү кодын 5 орон нь өөр өөрийн утгыг агуулдаг. Жишээ нь, манай ажлын оффис байрладаг “Мэтро Малл” бизнес центр гэхэд нийслэлийн 14201 гэсэн бүсчлэлийн кодын хэсэгт хамаардаг. Энэхүү кодны эхний орон нь Улаанбаатар хотыг, дараагийн орон нь Сүхбаатар дүүргийг, сүүлийн гурван орон болох 201 нь хүргэлтийн секторыг илтгэдэг. Бүсчлэлийн код нь нарийвчлалын хувьд барилга байшин, обьект хүртэл кодлох боломжгүй бөгөөд үүнтэй холбогдуулж тус хорооноос бүсчлэлийн код дээр суурилсан “Шуудангийн нэгдсэн код”-ыг нэвтрүүлээд жил гаруй болж байна. Энэхүү код нь “Бүсчлэлийн код + 4” гэсэн хэлбэртэй бөгөөд нэмэлт дөрвөн орны тусламжтайгаар бүсчлэлийн кодын блок дотор байрлах бүх барилга байшин, обьектуудыг кодлох боломжтой болсон. Өөрөөр хэлбэл, Улаанбаатар хотын Сүхбаатар дүүргийн 14201 бүсчлэлийн кодтой хаягийн хэсэгт байрлах “Метро Малл” бизнес центрийн барилга нь 14201-0023 гэсэн шуудангийн нэгдсэн кодтой болсон гэсэн үг юм. Тус ажлын хүрээнд одоогоор нийслэл Улаанбаатар хотод байрших нийт 18 мянга гаруй барилга байшин, обьектод код оноогоод байна. Яаж кодлосон гэж? Бид өнгөрсөн 3 жилийн хугацаанд Газрын харилцаа, геодэзи, зураг зүйн газар болон Нийслэлийн ерөнхий төлөвлөгөөний газрын мэргэжилтнүүдтэй нягт хамтын ажиллагаатай байгаа бөгөөд шуудангийн нэгдсэн кодыг эдгээр газруудын орон зай, кадастрын мэдээллийн санд бүртгэлтэй байгаа бүх байшин барилга, обьектэд оноосон гэсэн үг юм. Ингэснээр олон нийтэд тэр дундаа шуудангаар үйлчлүүлэгчдэд хэд хэдэн давуу байдал үүссэн. Жишээ нь? Гадаадаас ирүүлж байгаа шуудан авахад илүү хялбар болсон. Байшин барилга, обьектуудыг кодтой болгосноор шуудангаар үйлчлэгч байгууллагууд есөн оронтой шуудангийн нэгдсэн кодыг ашиглан шууданг хүлээн авагчийн байршлыг төвөггүй тодорхойлох боломжтой юм. Ингэснээр хүмүүсийн бусдад хаягаа заахын тулд “Энэ дэлгүүрийн баруун талаар гарч, хашаа өнгөрөөд баруун эргэх” зэргээр тайлбарладаг байсныг өөрчлөх боломжтой болох юм. Хаяг байршил тодорхой болох С.МӨНХ-ЭРДЭНЭ НИЙСЛЭЛИЙН ХЭМЖЭЭНД 18 МЯНГА ОРЧИМ ОБЬЕКТЫГ КОДОЛСОН Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны Шуудангийн албаны дарга С.Мөнх-Эрдэнэ Ярилцлага
48 нь улс орны хөгжилд маш эерэгээр нөлөөлдөг бөгөөд манай улс цаашид хөгжихийн хирээр хаягийг тодорхой байлгах шаардлага өдрөөс өдөрт нэмэгдсээр байгаа. Бүсчлэлийн код манайд харьцангуй шинэ ойлголт уу? Шинэ гэж хэлэх нь өрөөсгөл. Анх 2007 оноос хэрэглэж эхэлсэн гэхээр 9 жилийн хугацаа өнгөрч байна. Гэхдээ шуудангийн салбар хөгжсөн бусад улс оронтой харьцуулахад шинэ байж болох талтай. Манай улсад амьдралдаа нэг ч захиа авч үзээгүй хүн ч бий шүү дээ. Энэ нь бүсчлэлийн код болон хаяг тодорхой байхын ашиг тусын талаар иргэд төдийлөн ойлгодоггүйтэй холбоотой байх. Жишээ нь, цахим худалдааны “Амазон” гээд сайтаас худалдан авалт хийхдээ бүсчлэлийн код буюу zip код хийх хэсэгт 976 гээд хийчихдэг. Гэтэл 976 гэдэг маань өөрөө олон улсын цахилгаан холбооны сүлжээгээр дамжуулан яриа хийхэд хэрэглэдэг код. Харин бүсчлэлийн код гэдэг бол дээр хэлсэнчлэн таван оронтой тооноос бүрдсэн код юм. “Амазон” сайтаас бараа бүтээгдэхүүн худалдан авлаа гэхэд бүсчлэлийн код (zip code) хийх хэсэгт таван оронтой тоо хийхэд хаягаар хүрээд ирэх нь гэж ойлгож болох нь ээ? Сүүлийн үед дэлхийн улс орнууд тэр дундаа манай орны иргэд цахим худалдааны сайтуудаас худалдан авалт хийх нь өсөх хандлага ажиглагдаж байна. Иргэд банкны олон улсын картаа ашиглаад дэлхийн өнцөг булан бүрээс худалдан авалт хийдэг болсон байна. Үүнийгээ дагаад шуудангийн үйлчилгээ шинэ төвшинд гарч хөгжиж байна. Тиймээс тус хорооноос бүсчлэлийн кодыг олон нийтэд таниулах, мэдээлэл өгөх үүднээс http://www.zipcode. mn/ сайт, ухаалаг утсанд зориулсан бүсчлэлийн кодын системийг нэвтрүүлээд зургаан сар орчим болж байна. Хүмүүс танай сайт руу ороод ямар мэдээлэл авах боломжтой бол? Сайт, апплекэйшны хувьд “Гүүгл”-ын газрын зургийн дээр суурилж хөгжүүлэлт хийгдсэн бөгөөд өөрийн амьдарч буй байршлын бүсчлэлийн код болон барилга байшин, обьектийн шуудангийн нэгдсэн кодыг мэдэх боломжтой. Мөн түүнчлэн Харилцаа холбооны салбарын мэдээ, мэдээллүүд болон шуудангийн салбартай холбоотой хууль тогтоомжийг энэхүү платформуудыг ашиглан үзэж сонирхох боломжтой юм. Бүсчлэлийн кодыг олон нийтэд таниулж сурталчлахад ямар нэгэн хүндрэл бэрхшээл гарч байна уу? Бидний хамгийн түрүүнд хийх ёстой гол ажил бол олон нийтэд хаягжуулалт болон бүсчлэлийн кодын ашиг тусыг ойлгуулах явдал юм. Энэхүү олон нийтэд сурталчлах ажлын хүрээнд бид тус хорооны улирал бүр гаргадаг сэтгүүл, олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд, цахим хуудас болон ухаалаг гар утасны програм хангамжын тусламжтайгаар сурталчилгаа явуулж байгаа. Мөн өнгөрсөн жил шинээр олгогдсон бүсчлэлийн код батлагдсантай холбоотойгоор бүсчлэлийн код болон шуудангийн нэгдсэн кодын жагсаалтаар ном гаргаж нийслэлийн дүүрэг, хороодуудтай хамтран сургалт зохион байгуулсан. 18 мянга гаруй гаруй барилга байшин, обьектод код ойлгож хаягжилтын асуудлыг шийдвэрлэсэн гэсэн. Энэ нь нийслэлийн хэмжээнд хичнээн хувийг хамрах тоо вэ? Одоогоор нарийвчлан хэлж мэдэхгүй байна. Ямартай ч 50-аас илүү хувийг хамарна. Мэдээж энэ нь хангалтгүй тоо. Гол асуудал нь юу вэ гэхээр орон нутгаас шилжин ирж байгаа хүмүүс ямар ч төлөвлөлтгүй гэр бариад буучихдаг. Үүнээс үүдэж хотын захаар хүндрэл үүсдэг. Хотын төвөөрөө бол ямар нэгэн хүндрэл байхгүй. Цаашид танай хорооноос хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн ямар ажил байна вэ? Дэлхийн шуудан холбоо гээд НҮБ-ын харьяа байгууллага байдаг. Энэ холбооны хаягжилт хариуцсан мэргэжилтнүүдтэй хамтарч одоогийн системийг илүү дэвшилттэй болгохоор ажиллана байна.
2016. II улирал www.crc.gov.mn 49 Таны мэдлэгт ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН ТЕЛЕВИЗ, СУВГИЙН НЭВТРҮҮЛЭГТ НАСНЫ АНГИЛАЛ ТОГТООХ, +18 ТЭМДЭГЛЭГЭЭ АШИГЛАХ ШААРДЛАГА Техник технологи хурдацтай хөгжихийн хирээр иргэдэд мэдээллийн их урсгалыг төрөл бүрийн хэлбэрээр хүлээн авах боломж улам өссөөр байна. Асар их мэдээллийн энэ эрин үед үзэгчдийн телевиз үзэхэд зарцуулдаг хугацаа буурч байгаа үзүүлэлтийг судалгааны байгууллагуудаас гаргасан байдаг ч телевиз нь бусад мэдээллийн хэрэгслүүдтэй харьцуулахад айл гэрийн хойморт урилгагүй зочилж, хүссэн ч эс хүссэн ч тэдгээр сувгийн хөтөлбөрийг үзэх боломж бүрддэг, нийгмийн болоод хүмүүсийн сэтгэлзүйд хүчтэй нөлөөлдөг мэдээллийн хүчтэй зэвсэг хэвээр байна. Өнөөдөр Монгол улсад орон даяар нэвтрүүлгээ хүргэдэг өргөн нэвтрүүлгийн 18 телевиз, төрөлжсөн чиглэлээр хөтөлбөр бэлтгэн дамжуулах зорилго бүхий 50 гаруй суваг, орон нутагт 70 гаруй өргөн нэвтрүүлгийн телевиз үйл ажиллагаа явуулж байна. Ийнхүү айл өрхүүд дотоодын болон гадаадын телевизийн олон сувгийг төрөл бүрийн хэлбэрээр хүлээн авч байгаа нь эцэг эхчүүдийн хувьд бага болон өсвөр насны хүүхдүүдээ насанд хүрэгчдэд зориулсан болон ёс суртахууны төлөвшил, хүмүүжилд сөргөөр нөлөөлж болох агуулга бүхий кино, нэвтрүүлгийг үзэж байгаа эсэхэд санаа зовж, юу үзэж байгаад нь хяналт тавихад улам хүндрэлтэй байдлыг үүсгэж байна. Харилцаа холбооны зохицуулах хороо нь хуулиар олгосон эрх, үүргийн хүрээнд өргөн нэвтрүүлгийн телевиз, сувгуудад тусгай зөвшөөрөл олгож, өргөн нэвтрүүлгийн зохицуулалт хийдэг. Иймд тусгай зөвшөөрөлтэй үйлчилгээ эрхлэгчдээ Монгол улсын бусад холбогдох хууль тогтоомж зөрчихгүй байж, хөтөлбөрөө бэлтгэхдээ олон нийтийг соён гэгээрүүлэх, танин мэдүүлэх чиглэлийг үндсэн үүрэг, зорилгоо болгон үзэгч, олон нийтийн эрх ашгийг дээдэлж ажиллахыг үүрэг болгон ажилладаг. Тус хорооны хувьд хүүхэд, залуусыг зохисгүй контентоос хамгаалах зорилгоор хуулиар хязгаарласан агуулга бүхий нэвтрүүлэг гаргахгүй байх, нэвтрүүлгийн агуулгад насны ангилал тогтоож, тэмдэг тэмдэглэгээ ашиглах, цагийн хязгаарлалт тогтоох зэрэг дараах үүргийг тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчдэд хүлээлгэж байна. Тухайлбал: Тус хорооноос баталж, өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн дагаж мөрддөг “Өргөн нэвтрүүлгийн зохицуулалт, нөхцөл шаардлага”-т • Нэвтрүүлгийн агуулгад насны ангилал тогтоож, түүнийг таних тэмдэг, тэмдэглэгээг стандартад заасны дагуу зурагтын дэлгэц дээр үзүүлэх, • Бага, дунд насны хүүхдэд зориулсан нэвтрүүлэг, хүүхэлдэйн болон хүүхдийн киног орой 22:00 цагаас хойш нэвтрүүлэхгүй байх • Насанд хүрэгчдэд зориулсан насны ангиллын тэмдэг, тэмдэглэгээтэй буюу 18 наснаас дээш насныханд зориулсан кино, нэвтрүүлгийг өглөө 6:00-22:00 цагийн хооронд нэвтрүүлэхгүй, давтан дамжуулахгүй байх • Монгол Улсын холбогдох хууль тогтоомж зөрчсөн, хүүхэд залуусын хүмүүжил, ёс суртахуунд сөрөг нөлөө үзүүлэх хүчирхийлэл, садар самууныг сурталчилсан, гэмт хэрэг үйлдэхийг өөгшүүлэн сурталчилсан дуу, дүрстэй аливаа кино, дүрс бичлэг, контент нэвтрүүлэхгүй байх үүргийг тус тус хүлээлгэж байна. Тус хороонд хуулиар олгосон эрх үүрэгт хөтөлбөрийн агуулгад хяналт тавих чиг үүрэг хамааралгүй бөгөөд харин насны ангилал, тэмдэглэгээ ашиглаж байгаа эсэх, +18 тэмдэглэгээтэй кино, нэвтрүүлгийн цагийн хязгаарлалтад байнга хяналт тавьж, хариуцлага тооцон ажиллаж байна. Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны захиалгаар “Өргөн нэвтрүүлэгт насны ангилал тогтоох, таних тэмдэг ашиглах шаардлага” Монгол Улсын стандартыг боловсруулан 2016 оны 4-р сарын 28-нд батлуулаад байна. Тус MNS 6587 : 2016 стандартын дагуу насанд хүрэгчдэд зориулсан нэвтрүүлгийг шар өнгийн дэвсгэр дээр +18 гэсэн дараах танин тэмдгийг хэрэглэх бөгөөд “18+” таних тэмдэгтэй нэвтрүүлэг эхлэхэд зурагтын дэлгэц дээр 5 секундын турш “Энэхүү нэвтрүүлгийг зөвхөн 18 болон түүнээс дээш насныханд зориулсан болно” гэсэн тайлбартай гарах бөгөөд 6:00-22:00 цагийн хооронд нэвтрүүлэхгүй, давтан дамжуулахгүй байхаар стандартад тусгасан. Эцэг эхчүүд хүүхдүүдээ зохисгүй контент үзэхээс хамгаалах, нас насанд нь таарсан кино, нэвтрүүлгийг үзүүлэх, хөндлөнгөөс хяналт тавихад телевизийн нэвтрүүлэгт насны ангилал тогтоох, тодорхой ойлгомжтой таних тэмдэг, тэмдэглэгээ ашигладаг болох нь чухал ач холбогдолтой юм. Энэхүү стандартыг телевизийн үйлчилгээ эрхлэгчид ашиглах, үзэгч олон нийт, эцэг эхчүүдэд сурталчлан таниулах, энэ талаар нэгдсэн ойлголттой болж хэвших шаардлагатай байна. 18+
50 Харилцаа холбооны техник технологи асар хурдтай хувьсан өөрчлөгдөж байна. Үүнд радио давтамж зохицуулалт ямар үүрэгтэй вэ? -Дэлхийн харилцаа холбооны ирээдүйг тодорхойлогч нь яах аргагүй утасгүй холбоо болоод байна. Утасгүй холбоо нь радио давтамжийн хүрэлцээнээс шууд хамаардаг. Харин радио давтамж нь байгалийн хязгаарлагдмал нөөц. Энгийнээр тайлбарлая. Байшин барихаар боллоо газаргүй бол тэр барилга босохгүй. Яг үүнтэй адил утасгүй холбооны шинэ технологи нэвтрүүлэхэд радио давтамжгүй бол ямар ч боломжгүй. Бас тухайн технологийн стандарт нь олон улсын хэмжээнд батлагдсан байх шаардлагатай. Ирээдүйн харилцаа холбооны систем нь өргөн зурвасын утасгүй холболтын технологид суурилна. Хэдий хэмжээний өндөр хурдтай байна төдий чинээний өргөн радио давтамжийн зурвас шаардлагатай болно. Тиймээс улс орнууд асар хурдтай хөгжиж буй утасгүй холбооны технологид зориулж радио давтамжийн зурвасын нөөц үүсгэх, цаашлаад нөөцөө оновчтой, эдийн засгийн үр ашигтай хуваарилахад анхаарч байна. Мөн үүнд зориулан 5-20 жилийн стратеги төлөвлөгөө боловсруулан ажиллаж байна. Тэгвэл радио долгион гэж юу вэ. Яагаад хязгаарлагдмал байдаг юм вэ? Радио долгион нь агаар дахь цахилгаан соронзон долгионы өчүүхэн хэсэг буюу зөвхөн нэг хувь нь юм. Радио долгионыг физик шинж чанараар нь тодорхой тооны зурвасуудад хуваадаг. Энэ зурвасуудыг телевиз, радио, богино долгионы зуух, гар утас, бүх төрлийн алсын удирдлага гэх мэт асар олон радио төхөөрөмждэд ашигладаг. Тиймээс хэрэглээ өндөр тул байнга хомсдож, дутагдаж байдаг. Радио давтамжийн нөөцийг бий болгохын тулд хуучин технологийг халж, шинэ технологи нэвтрүүлэх нь зүйтэй. Энэ нь хэрэглээг хязгаарласнаас илүү оновчтой шийдэл. Дэлхий даяар тоон технологид шилжих аян өрнөж байна. Тоон технологи нь байгаль орчин, эрүүл мэнд, эдийн засагт чухал ач холбогдолтой. Тухайлбал нэг аналог телевиз ажиллах зурваст 20 тоон телевиз ажиллах боломжтой. Бас аналог 20 телевизэд 20 нэвтрүүлэгч шаардлагатай бол нэг нэвтрүүлэгчээр 20 тоон телевиз дамжуулж болно. Тэрчлэн аналог телевиз орон нутгийг 1000Вт-ын чадалтай нэвтрүүлэгчээр хамрах бол тоон телевизэд 100Вт байхад л хангалттай. Монгол Улсын телевизийн өргөн нэвтрүүлэг аналогоос тоон технологид шилжээд багагүй хугацаа өнгөрлөө. Шилжилтийн үр дүн ямар байна вэ? -Монгол Улсын Засгийн газраас 2010 онд Радио, телевизийнөргөннэвтрүүлгийгтоонтехнологидшилжүүлэх үндэсний хөтөлбөр баталсан. Харилцаа холбооны зохицуулах хороо болон Мэдээллийн технологи, шуудан харилцаа холбооны газар энэ хөтөлбөрийн хүрээнд ажилласан. Тухайлбал, тоон технологийн бодлого, зохицуулалтын баримт бичгийг боловсруулж, энэ дагуу үе шаттай хэрэгжүүлсэн. Ингэснээр 2015 оны долдугаар сарын 15-наас аравдугаар сарын 05-ны хооронд орон даяар аналог телевизийн нэвтрүүлэгчийг унтрааж DVB-T2 стандартын тоон телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн системд амжилттай шилжүүлсэн. Манай хорооны хийсэн судалгаагаар 2016 оны зургадугаар сарын 10-ны байдлаар орон нутагт нийт 138271 өрх тоон телевизийн технологид шилжээд байна. Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны Радио давтамж зохицуулалт, хяналтын албаны дарга З.Амгалантай ярилцлаа. З.АМГАЛАН УТАСГҮЙ ХОЛБОО НЬ РАДИО ДАВТАМЖИЙН ХҮРЭЛЦЭЭНЭЭС ШУУД ХАМААРДАГ Ярилцлага
2016. II улирал www.crc.gov.mn 51 Гэхдээ энэ үзүүлэлтэд Улаанбаатар хот болон кабелийн телевиз, ДДиш-ийн хэрэглэгчид хамрагдаагүй. Ингээд үзэхээр иргэдийн тоон технологид шилжих идэвх өндөр байна. Тэрчлэн тоон технологид шилжсэнээр телевизийн дүрс муу гарах, шуугих, жирэлзэх зэрэг асуудал бүрэн арилсан. Тиймээс хэрэглэгчдийн сэтгэл ханамж өндөр байгаа. Тоон телевиз хүлээн авахын тулд заавал хэрэглэгчийн төхөөрөмж худалдаж авах шаардлагатай юу? Зах зээлд хэрэглэгчийн буюу хувиргагч төхөөрөмж 50- 60 мянган төгрөгийн үнэтэй байна. Зохицуулах хорооноос тус төхөөрөмжийн талаар мэдээлэл, зөвлөгөөг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр түгээж, сурталчилсны үр дүнд хэрэглэгчид тодорхой хэмжээний ойлголттой болсон гэж найдаж байна. Хэрэглэгчдэд хандаж хэлэхэд Харилцаа холбооны зохицуулах хороогоор баталгаажсан, тохирлын тэмдэгтэй хувиргагч төхөөрөмж худалдаж авахыг зөвлөж байна. Бас одоо амралт, зугаалгын үе болж байна. Нийслэлийн иргэдийн дийлэнх нь хотыг орхин, зусланг зүглэдэг. Зусланд буй өрхүүд хувиргагч төхөөрөмжөөрөө телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн 17 сувгийг үнэ төлбөргүй хүлээн авч үзэх боломжтой. Тэгвэл радио өргөн нэвтрүүлэгийн тухайд өнөөг хүртэл аналог системээр ажиллаж байгаа. Хэзээ тоон технологид шилжих вэ? Радио өргөн нэвтрүүлэг анх 1910 онд дэлхий дахинд нэвтэрч байлаа. Гэхдээ технологийн хөгжил нь харьцангуй удаан байна. Дэлхийн хүн амын 85 хувь буюу хамгийн их хэсэг нь радио өргөн нэвтрүүлэг хүлээн авдаг. Үүний араас интернэт хэрэглэгч 40 хувь, үүрэн холбооны хэрэглэгч 55 хувьтай байдаг. Энэ оны байдлаар радио өргөн нэвтрүүлгийн тоон технологид бүрэн шилжиж аналог системээ унтраасан улс орон алга байна. Европт 15, Азид найман улс тоон радиог туршилтаар нэвтрүүлсэн. Мөн “Toyota”, “Mitsubi- shi”, “Nissan”, “Isuzu” зэрэг авто машины 28 үйлдвэрлэгч 2015 оноос бүх загварын төмөр хүлэгтээ тоон радио өргөн нэвтрүүлгийн DAB+ стандартын радио хүлээн авагч суурилуулж байна. Тоон радиогийн нэвтрэлтийг удаашруулж буй гол хүчин зүйл нь төхөөрөмжийн үнэ. Дэлхийн зах зээлд тоон телевизийн хэрэглэгчийн төхөөрөмж 15-25 ам.доллар байгаа. Харин тоон радиогийн хэрэглэгчийн төхөөрөмж 80-125 ам.долларын хооронд байна. Монгол Улсад тоон радио өргөн нэвтрүүлгийн эрх зүйн орчин бүрдсэн. Бодлого, зохицуулалтын баримт бичгийг баталсан. Тус баримт бичигт зааснаар манай улс тоон радио өргөн нэвтрүүлгийн DRM, DAB+ стандартыг сонгон хэрэгжүүлэхээр тусгасан. 2025 онд аналог радио өргөн нэвтрүүлгийн системийг унтраах төлөвлөгөөтэй байгаа. Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос энэ оны гуравдугаар улирлаас DAB+ стандартын тоон радио өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээ эрхлэх, радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрөл олгож эхэлнэ. Үүрэн холбооны технологийн талаар ярилцъя. Үүрэн холбооны оператор компаниуд 4G технологийг нэвтрүүлээд эхэллээ. Олон нийтийн дунд 4G болон LTE технологи хоорондоо ялгаатай гэсэн ойлголт байна. Энэ тухайд? Үүрэн холбооны 4G болон LTE технологийн хооронд ялгаа байхгүй. Нэг л ойлголт. Олон улсын цахилгаан холбооны байгууллагаас 2012 онд дөрөв дэх үеийн хөдөлгөөнт холбооны стандартыг LTE болон хөдөлгөөнт WiMAX технологи хангаж байгааг албан ёсоор зарласан. Зохицуулах хороо нь 2015 оны арванхоёр дугаар сард дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны зохицуулалтын баримт бичгийг баталсан. Үүрэн холбооны дөрвөн оператор компанид 4G үйлчилгээнд ашиглах радио давтамжийн тусгай зөвшөөрөл олгосон. Оператор компаниуд ч 4G-ийн туршилт хийхэд дөрвүүлээ амжилттай болсон. Одоогоор Юнител групп ХХК дөрөв, Мобиком корпораци ХХК тавдугаар сард 4G-ийг нэвтрүүлээд байна. Харин үлдсэн хоёр оператор одоогоор эхлээгүй байгаа. Энэ ондоо багтаан нэвтрүүлэх ёстой 4G үйлчилгээний гол давуу тал нь юу вэ? Интернэтээс өгөгдөл татах болон ачаалах хурд нь өндөр. Зохицуулах хороо үүрэн холбооны үйлчилгээ эрхэлж буй компаниудын сүлжээний чанарыг улирал бүр шалгадаг. Шалгалтаар оператор компаниудын 3G үйлчилгээний чанар дэлхийн стандартыг хангаж байгаа буюу дунджаар 2 мегабиm секундын хурдны үзүүлэлттэй байгаа. Харин “Юнител” групп ХХК, “Мобиком“ корпораци ХХК 4G үйлчилгээний хурд 14 Мбит/с буюу 3G үйлчилгээнээс даруй долоо дахин илүү хурдтай байна. Энгийнээр хэлэхэд, нэг дуу интернэтээс татахад 2G таван минут, 3G нь 10 секундын хурдтай. Харин 4G нь нэг секунд байх жишээтэй. Зарим улсад 5G хэдийнэ нэвтрээд эхэллээ. Монгол Улсад хэзээ нэвтрэх вэ? Харилцаа холбооны салбарт 1990 оны эхээр цоо шинэ хувьсгал гарсан. Энэ нь гар утас анх хэрэглэгчдэд хүрч, хөдөлгөөнт орчинд утсаар ярьж, мессэжээр
52 харилцах боломжтой болсон. Үүнийг 1G технологи гэж нэрлэдэг. Өнгөрсөн 20 гаруй жилийн хугацаанд хөдөлгөөнт холбооны 2G, 3G, 4G технологи хөгжиж, зах зээлд нэвтэрсэн. Энэ нь 1G технологийн сайжруулсан хувилбарууд. Тухайлбал, гар утасны хэмжээ загвар сайжирч, ярих болон мессеж бичих үйлчилгээнээс өндөр хурдаар интернэтэд холбогдох боломжтой болсон. Харин хөдөлгөөнт холбооны 5G технологи нь мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын дараагийн хувьсал юм. Товчоор хэлбэл, 1-4G технологи хүртэл хүмүүс хоорондоо холбогддог байсан. Харин 5G технологиор юмс хоорондоо утасгүй холбогдоно. Энэ үйлчилгээний хүрээнд ухаалаг гэр, ухаалаг дэлгүүр, ухаалаг албан газар, ухаалаг автомашины үйлчилгээ нэвтэрч, гар утаснаасаа бүх зүйлийг удирдаж, хянах боломжтой болно. Мөн гар утсаар асар өндөр нягтрал бүхий 4K UHD бичлэг хийж, дүрс татна. Бас виртуал орчныг бүрэн хэмжээстээр харж, алсаас мэдрэх, хэдэн мянган километрийн алсаас юмсыг удирдана. Жишээ нь газар тариалангийн комбайн, үйлдвэрийн машинуудыг алсаас хянах удирдах боломжтой. 5G технологи эдийн засгийн бүх салбарт цоо шинэ хувьсгал, өөрчлөлт авчирна. Дэлхийн даяар 5G-ийн шаардлага, стандартуудыг 2016-2019 он хүртэл боловсруулж, батална. Улмаар 2020 оноос нэвтэрч эхэлнэ. Дэлхийн тэргүүлэгч харилцаа холбооны технологи болон тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэгч БНСУ-ын “Samsung”, Хятадын ZTE, “Huawei” зэрэг компани 5G сүлжээнд ашиглах техник технологиудын шийдлийг гарган, туршиж эхэлсэн. Утасгүй холбооны технологи цаашид тасралтгүй хөгжих юм байна. Харин гар утас, үүрэн холбооны антен, станцууд эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөтэй гэсэн ойлголт бий. Энэ тухайд? -Энэ үргэлж маргаан дагуулсаар ирсэн. Цахилгаан соронзон цацаргалт нь өндөр давтамжтай, их чадалтай бол хүний биед сөргөөр нөлөөлнө. Жишээ нь эмнэлгийн төхөөрөмжид ашигладаг рентген туяа, гамма туяа, мөн нарны хорт туяа нь арьсны хорт хавдар үүсгэх эрсдэлтэй. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага болон Олон улсын цахилгаан холбооны байгууллагаас цахилгаан соронзон долгионы хүний биед нөлөөлөх хязгаарын түвшин нь 2Вт/кг-аас бага байхаар тогтоосон. Зарим орнууд үүнээс ч өндөр шаардлага тавьсан байдаг. Тухайлбал АНУ, Канад 1.6Вт/кг бол Европ, Япон, БНСУ, БНХАУ 2Вт/кг гэж үндэсний стандартдаа тусгасан. Долгион цацаргалт нь энэ хэмжээнээс хэтэрвэл хүний биед хортой. Үүрэн холбооны нэвтрүүлэгч антеннаас цацаж буй радио сигнал нь хүний эрүүл мэндэд нөлөөлөх хязгаарын түвшний 0.002-2% -тай тэнцдэг. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас “Бидний 10 жилийн судалгаагаар үүрэн холбооны бааз станцаас орчинд цацаж буй радио сигнал нь хавдрын эрсдэлийг нэмэх эсвэл өвчин үүсгэх шинж тэмдэг илрээгүй” гэж онцлон тэмдэглэсэн байдаг. Энэ нь мэдээж стандарт, шаардлага хангасан радио төхөөрөмжүүдийн хүрээнд хийсэн судалгааны үр дүн. Харамсалтай нь, зах зээлийн эрэлтийг ашиглаж хуурамч болон стандарт бус радио төхөөрөмжүүд үйлдвэрлэж, хэрэглэгчдийн эрүүл мэндэд эрдсэл учруулж байна. Танай байгууллагаас радио сигнал, цахилгаан соронзон оронд хэрхэн хяналт тавьдаг вэ? -Манай хороо уг асуудлыг чухалчлан авч үздэг. Цахилгаан соронзон орны нөлөөллөөс олон нийтийг хамгаалах үндэсний стандартуудыг боловсруулж, батлуулсан. Мөн албан байгууллага, хэрэглэгчдийн хүсэлтээр орчны цахилгаан соронзон орны нөлөөллийн түвшинг хэмжиж тодорхойлж байгаа. Тэрчлэн утасгүй холбооны үйлчилгээ үзүүлэгчид стандар, нөхцөлийг хангаж буй, эсэхэд тогтмол хяналт тавьж, ажилладаг. Харин хил гаалиар нэвтэрч байгаа стандартын шаардлага хангаагүй, хууль бус радио төхөөрөмжүүдэд хяналт тавих, шалгах эрх зүйн чадамж одоогоор алга байна. Энэ талаар зохих шатны байгууллагуудад хандаж хууль, журамд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах талаар санал хүсэлт тавьсан байгаа. Засгийн газраас гэр хорооллыг хямд үнэтэй интернэтээр хангах үүрэг өгсөн. Энэ ажил ямар шатандаа явж байна вэ? Алслагдсан гэр хорооллыг хямд үнээр интернетжүүлэх шийдэл нь зөвхөн утасгүй холбоо юм. Үүний тулд гэр хороололын интернетэд ашиглах радио давтамжийн зурвасын үнийг бууруулж, иргэдэд хямд үнэтэй интернэтийн үйлчилгээ үзүүлэхээр ажиллаж байна. Энэ дагуу холбогдох журманд өөрчлөлт оруулсан байгаа. Мөн гэр хороололд хямд үнэтэй интернэт хүргэх компаниудын сонгон шалгаруулалтыг долдугаар сарын 5-наас зарлаад байна. Шалгарсан компаниудад ирэх намраас үйл ажиллагаа эрхлэх болон радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрлүүд олгоно. Улмаар ирэх жилээс өндөр хурдтай хямд интернэт гэр хороололд хүрнэ. Бас олон нийтийн дунд дугаартайгаа шилжих үйлчилгээ хүлээлт үүсгээд байгаа. Энэ үйлчилгээг цаашид хэрэгжүүлэх төвийг Зохицуулах хороо байгуулж байгаа. Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний төвийн систем түлхүүр гардуулах нөхцөлтэй нийлүүлэх суурилуулах тухай сонгон шалгаруулалт зарласан байгаа.
2016. II улирал www.crc.gov.mn 53 Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос 2016 оны 03 дугаар сарын 31-ны өдөр Нийслэлийн онцгой байдлын газартай хамтран шуудангийн үйлчилгээ эрхлэгч тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчдэд “Байгалийн гамшиг болон иргэний онцгой байдлын үед ажиллах төлөвлөгөө боловсруулах” талаарх сургалтыг амжилттай зохион байгууллаа. Сургалтын зорилго нь объектын  гал түймэр, үер усны аюул, газар хөдлөлт зэрэг аливаа гамшгийн үед байгууллагын үйл ажиллагааны үүрэг хариуцлагын хуваарилалт, харилцан ажиллагааны талаарх төлөвлөгөөг хэрхэн боловсруулах, сэргээн босгох үйл ажиллагааны арга барилыг эзэмшүүлэх зэрэгт чиглэгдлээ. Энэхүү сургалтыг зохион байгуулснаар шуудангийн үйлчилгээ эрхлэгч аж ахуйн нэгжүүд тохиолдож болзошгүй гамшгийн үед шуудангийн үйлчилгээг тасралтгүй явуулахаас гадна болзошгүй аюулаас урьдчилан сэргийлэх “Байгалийн гамшиг болон иргэний онцгой байдлын үед ажиллах төлөвлөгөө”-тэй болох юм.​ Сургалт, семинар "БАЙГАЛИЙН ГАМШИГ БОЛОН ИРГЭНИЙ ОНЦГОЙ БАЙДЛЫН ҮЕД АЖИЛЛАХ ТӨЛӨВЛӨГӨӨ БОЛОВСРУУЛАХ" ТАЛААРХ СУРГАЛТ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДЛАА "ДЭЛХИЙН ИТГЭМЖЛЭЛИЙН ӨДӨР 2016" СЕМИНАР-ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ ЗОХИОН БАЙГУУЛЛАГДЛАА Европын холбооны “Монгол Улсын Стандартчиллын тогтолцоог боловсронгуй болгоход дэмжлэг үзүүлэх” төсөл болон Стандартчилал хэмжилзүйн газраас хамтран “Итгэмжлэл: Төрийн бодлогыг дэмжих дэлхий нийтийн арга” сэдвийн дор 2016 оны 6 дугаар сарын 09-ний өдөр зохион байгуулсан “Дэлхийн итгэмжлэлийн өдөр 2016” семинар-хэлэлцүүлэгт Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын үйлчилгээ эрхлэгчид, хэрэглэгчдийн эрх ашиг, эрүүл мэнд, хүрээлэн байгаа орчин, улс орны аюулгүй байдлыг хамгаалах, байгалийн хязгаарлагдмал нөөц радио давтамжийг үр ашигтай ашиглах, утасгүй холбооны үйлчилгээний хэвийн найдвартай хамтын ажиллагааг хангах, харилцан нөлөөллөөс сэргийлэх зорилгоор радио холбооны тоног төхөөрөмжүүдийг сайн дурын баталгаажуулалтад хамруулж тохирлын гэрчилгээ олгож байгаа байдал, ач холбогдол, хүрэх үр дүн, хэрэгжүүлсэн арга хэмжээ, салбарын хууль эрх зүйн орчин, зохицуулалт, дэвшилтэт технологи, олон улсын чиг хандлагыг танилцуулж илтгэл тавив. Энэхүү арга хэмжээний үеэр тус хорооны Радио давтамж зохицуулалт, хяналтын албаны ахлах мэргэжилтэн Ц.Чулуунбатыг Дэлхийн хэмжил зүйн өдөр болон Дэлхийн итгэмжлэлийн өдрийг тохиолдуулан Монгол Улсын хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх, Стандартчилал, тохирлын үнэлгээний чиглэлээр идэвх зүтгэл, үр бүтээлтэй ажилласан амжилтыг нь үнэлэн “Стандартчилал, хэмжил зүйн тэргүүний ажилтан” цол тэмдгээр шагнав.
54 “ДОЛГИОНЫ ТАРХАЛТ, ХАРИЛЦАН НӨЛӨӨЛЛИЙН ТООЦООЛОЛ, ДАВТАМЖИЙН ТӨЛӨВЛӨЛТ” СЭДЭВТ СУРГАЛТ АМЖИЛТТАЙ БОЛЖ ӨНДӨРЛӨЛӨӨ Харилцаа холбооны зохицуулах хороонд “ICS Telecom” програм хангамжийн “Радио долгионы тархалт, харилцан нөлөөлөл тооцоолол, радио давтамжийн төлөвлөлт” сэдэвт сургалт семинар АТДИ Евразия байгууллагатай хамтран 2016 оны 6 дугаар сарын 13-наас 17-ны өдрүүдэд амжилттай зохион байгуулагдлаа. Тус сургалтад АТДИ Евразия байгууллагын техникийн албаны дарга Дмитри Киреев ирж 5 өдрийн хичээл зааж ХХЗХ-ны РДЗХА-ны мэргэжилтнүүд болон хяналтын инженерүүдтэй өөрийн туршлагаасаа хуваалцсан юм. ICS Telecom програм хангамж нь радио долгионы тархалт, төлөвлөлт, харилцан нөлөөллийн тооцоолол зэргийг өндөр нарийвчлалаар хийдэг мэргэжлийн програм хангамж юм. Сургалтын хүрээнд ICS Telecom програм хангамжийн радио долгионы тооцооллын ерөнхий функцууд, тооцооллын ахисан түвшний функцууд мөн радио долгионы сүлжээний төлөвлөлтийн ахисан түвшний функцууд хамрагдсан. Тус сургалтын үед РДЗХА-ны нийт инженер болон мэргэжилтнүүд 5 хоног радио долгионы тархалт тооцоолол хийхэд суралцаж, радио долгионы харилцан нөлөөлөл илрүүлэх, тооцоолох ахисан түвшний функцуудыг ашиглаж амьдрал дээр тохиодог бодит нөлөөллийн жишээ бодлогууд дээр туршиж тархалтын тооцоолол гаргаж амжилттай мэдлэгээ дээшлүүллээ. Энэ хугацаанд ICS Telecom програм хангамжийн хувилбаруудыг шинэчлэн програмд ашиглагдаж байсан газрын зургийн файлуудын шинэ хувилбарыг авч сайжруулсан. Тус сургалтыг зохион байгуулснаар ХХЗХ нь цаашид сүүлийн үеийн шинэ технологид ашиглаж буй радио долгионы тархалтыг тооцоолох, төлөвлөх, хуучин ашиглагдаж буй радио долгионы сүлжээний хажуугаар шинэ үйлчилгээ нэвтрэх үед харилцан нөлөөлөл үүсгэхгүй байх, нөлөөллийг арилгах, сүлжээг үр ашигтай төлөвлөх боломжтой болж байна. Мөн шинэчлэгдсэн програм хангамжийн нэмэлт функцуудыг ашиглах, сайжруулсан илүү боловсронгуй газрын зураг дээр ажиллах боломжтой болж байна. ХЭВЛЭЛ МЭДЭЭЛЭЛ, МЭДЭЭЛЛИЙН БИЧИГ ҮСГИЙН БОЛОВСРОЛ ЗӨВЛӨЛДӨХ УУЛЗАЛТЫГ ХАМТРАН ЗОХИОН БАЙГУУЛАВ ЮНЕСКО-гийн Мэдээлэл харилцааны хөгжлийн олон улсын хөтөлбөрийн Үндэсний хорооны ажлын хүрээнд Харилцаа холбооны зохицуулах хороо нь Глоб интернэшнл төв, Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэл, Хэвлэлийн хүрээлэнтэй хамтран 2016 оны 5-р сарын 20- ны өдөр “Мэдээллийн эрин ба мэдээллийн бичиг үсгийн боловсрол” зөвлөлдөх уулзалт зохион байгууллаа. Мэдээлэл харилцааны шинэ технологи хүний өдөр тутмын амьдралын хэрэгцээ болж байгаа өнөө үед онлайн орчинтой хамаатай бүх хүрээнд иргэдийн, ялангуяа хүүхэд, өсвөр үе, залуучуудын мэдээлэлтэй харилцах суурь боловсрол нэн тэргүүний чухал асуудал болж байна. Тэд нийгмийн амьдралд оролцох, сонголт хийх, хувийн болон ажил, мэргэжлийн шийдвэр гаргахын тулд хэрэгцээт мэдээллээ олж авах, аливаа мэдээлэлд шүүмжлэлтэй хандах, дүгнэх, мөн санал бодлоо илэрхийлэх, өөрийн мэдсэн зүйлсийг бусдад дамжуулах зэрэг мэдээлэлтэй харьцах цогц мэдлэг, чадварт суралцах нь урьд урьдынхаас илүү чухал болоод байна. Иймд өсвөр үе, залуучуудын мэдээлэл авах, мэдээллийг үнэлэх, бэлтгэх, бусадтай дамжуулах мэдлэг олгох, онлайн орчинд үзэл бодлоо илэрхийлэх соёлыг хөгжүүлэх зорилго бүхий төрийн бодлого, түүнийг дагалдсан цогц арга хэмжээ шаардлагатай байгаа юм. Энэ удаагийн зөвлөлдөх уулзалтаар онлайн болон офлайн орчинд үзэл бодлоо илэрхийлэх, мэдээлэл, мэдлэг олж авах, бусадтай хуваалцах, солилцохдоо бусдын эрх, хувийн нууцыг хүндэтгэх нийгмийн зан суртахуун, соёлын тухай хэлэлцэн зөвлөлдөв. Мөн нэр томъёо, ухагдахууны тухай нийтээрээ нэгдсэн ойлголттой болж, нийгэмд хэвшүүлэх, хэвлэл мэдээллийн агуулгад шүүмжлэлт сэтгэлгээтэй хандах, уламжлалт ба шинэ хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлтэй харилцах талаар иргэдийн мэдлэг, чадварыг дээшлүүлэхэд шаардлагатай төрийн, иргэний нийгмийн нөөц, чадавх бий болгох, дэмжлэг үзүүлэх арга замын талаар хэлэлцэв. Уулзалтад ХХЗХ-ноос цахим орчинд хүүхдийн аюулгүй байдлыг хамгаалахад зохицуулалтын үүрэг оролцооны талаар илтгэл тавьсан бөгөөд үүрэн оператор, вэб сайт эрхлэгчид, контент агрегаторуудын төлөөллийг урьж оролцууллаа. Түүнчлэн Мобиком корпорациас хүүхэд хамгааллын чиглэлээр хэрэгжүүлсэн Хүүхдийн тусламжийн утас 108 төслийн талаар танилцууллаа.
2016. II улирал www.crc.gov.mn 55 Олон улсын цахилгаан холбооны байгууллага (ОУЦХБ), Глобал форум, Ази номхон далайн цахилгаан холбооны байгууллага (АНДЦХБ)-аас 2016 оны 4 дүгээр сарын 25-28-ны өдрүүдэд Тайланд улсын Бангкок хотноо хамтран зохион байгуулсан “АНД бүсийн спектрийн менежментийн хоёрдугаар их хурал”, “АНД бүсийн тоон орчин бодлогын чуулга уулзалт”-д тус хорооны РДЗХА- ны дарга З.Амгалан, ахлах мэргэжилтэн Ц.Чулуунбат нар оролцов. Тус их хуралд Индонез, Непал, Тайланд, Мянмар, Бангладеш, Камбож, Малайз, Пакистан, Энэтхэг, Швейцари, ХонгКонг, Их Британи зэрэг 41 улсын бодлого зохицуулагчид, харилцаа холбооны салбарын тэргүүлэгч байгууллагууд, олон улсын судалгаа, шинжилгээ, хамтын ажиллагааны байгууллагуудын 300 гаруй төлөөлөгчид оролцож Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын хөгжлийн гол хөдөлгөгч хүчин болсон спектрийн менежментийн ач холбогдол, үр ашигтай хуваарилалт, хэрэглээ, дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны систем, зүйлсийн интернет (IoT), тоног төхөөрөмж хоорондын холболт, шинэ технологид ашиглах радио давтамж, хязгаарлагдмал нөөц болох радио давтамжийн талаар АНД бүсийн орнуудын нэгдсэн шийдлүүд, Дэлхийн радио холбооны их хурал -15 (ДРХИХ-15)-ын үр дүн, ДРХИХ-15-ын шийдвэрүүдийн АНД бүсийн орнуудад үзүүлэх нөлөөлөх, спектрийн менежмент, бодлого зохицуулалтын талаар хэлэлцэж, туршлага солилцов. Энэхүү арга хэмжээний хүрээнд ОУЦХБ-ын спектрийн менежментийн бүртгэл, олон улсын спектрийн менежментийн үнэлгээ, спектрийн менежментийн ирээдүйн чиг хандлага сэдвүүдийг хамарсан “АНД бүсийн спектрийн менежментийн семинар”, АНД бүсийн тоон орчны хөгжил, ухаалаг тогтвортой хотын хөгжил, зүйлсийн интернет (IoT), хялбаршуулсан зохицуулалтын ач холбогдол, ирээдүйн тоон сүлжээний хамгаалалт, тоон санхүү үйлчилгээ, мобайл банк зэрэг сэдвүүдийн хамарсан “АНД бүсийн тоон орчин бодлогын чуулга уулзалт” тус тус зохион байгуулагдсан болно. "АЗИ НОМХОН ДАЛАЙН БҮСИЙН СПЕКТРИЙН МЕНЕЖМЕНТИЙН ХОЁРДУГААР ИХ ХУРАЛ”, "АНД БҮСИЙН ТООН ОРЧИН БОДЛОГЫН ЧУУЛГА УУЛЗАЛТ" БОЛЖ ӨНДӨРЛӨЛӨӨ ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ТӨЛӨӨЛӨЛ БНСУ-н ТӨРИЙН БОЛОН ХУВИЙН ХЭВШЛИЙН БАЙГУУЛЛАГУУДТАЙ АЛБАН УУЛЗАЛТ ХИЙЛЭЭ 1. Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо болон БНСУ-н Зохицуулах байгууллагуудын төлөөлөл уулзалт хийлээ. Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо болон БНСУ-н Зохицуулах байгууллагууд хооронд байгуулсан хамтын ажиллагааны санамж бичгийн хүрээнд хоёр байгууллагын төлөөллүүд 3 дахь удаагаа уулзалт хийлээ. Уулзалтад Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос дарга Б.Балгансүрэн, Зохицуулалтын албаны дарга Л.Гантулга, БНСУ-ын Зохицуулах байгууллагаас дарга Сүн-Жоон Чой, Гадаад харилцаа хамтын Гадаад хамтын ажиллагаа
56 2. Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо болон БНСУ-н Интернет аюулгүй байдал хариуцсан агентлагийн (KISA) төлөөллүүд уулзалт хийлээ Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо болон БНСУ-н Интернетийн аюулгүй байдал хариуцсан агентлаг хооронд байгуулсан хамтын ажиллагааны санамж бичгийн хүрээнд байгууллагын төлөөллүүд 3 дахь удаагаа уулзалт хийлээ. Энэ удаагийн уулзалтад Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос дарга Б.Балгансүрэн, Зохицуулалтын албаны дарга Л.Гантулга, БНСУ-ын КИСА ерөнхийлөгч Бек Ги Сын, дэд ерөнхийлөгч Жон Гил Сү болон бусад албаны хүмүүс оролцлоо. ажиллагааны газрын захирал Жон Хён Сүн болон бусад албаны хүмүүс оролцлоо. Уулзалтын хүрээнд хоёр байгууллага цаашид харилцаа холбоо, мэдээлэл технологи, өргөн нэвтрүүлгийн салбарын ажиллагааг идэвхжүүлэх мөн түүнчлэн хоёр талын өргөн нэвтрүүлгийн салбарын хамтын уран бүтээл туурвих, контент бүтээхэд дэмжлэг үзүүлэх, интернетийн зүй зохистой хэрэглээг бий болгох ажилд хамтран ажиллах туршлага солилцохоор боллоо. Уулзалтын хүрээнд хоёр байгууллага цаашид хамтын ажиллагаагаа улам гүнзгийрүүлэх, DDoS халдлагаас хамгаалах болон домэйн нэрийн серверийн аюулгүй байдлын чиглэлээр хамтран ажиллах мөн хамтарсан төсөл, сургалт зохион байгуулах зэргээр цаашид үйл ажиллагааг гүнзгийрүүлж хамтран ажиллахаар боллоо. 3. Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо БНСУ-ын өргөн нэвтрүүлгийн телевизүүдийн урилгаар зочилж албан уулзалт хийлээ 2016 оны 06-р сарын 2,3-ны өдрүүдэд Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо болон Монгол үндэсний олон нийтийн телевизийн удирдлагууд БНСУ-ын өргөн нэвтрүүлгийн KBS, MBC, SBS болон EBS телевизүүдийн урилгаар зочилж, удирдлагууд болон холбогдох албаны хүмүүстэй уулзалт хийлээ. Уулзалтаар цаашид хоёр улсын өргөн нэвтрүүлгийн салбарын хамтын ажиллагааг идэвхжүүлэх, хамтарсан уран бүтээл хийх, салбарын боловсон хүчнийг харилцан солилцон сургалтад хамруулах, туршлага судлах зэрэг сэдвийн хүрээнд ярилцаж цаашид хамтран ажиллахаар боллоо.
2016. II улирал www.crc.gov.mn 57 БНХАУ-ЫН ЧЕНГДҮ ХОТНОО "РАДИО ДАВТАМЖИЙН ЗОХИЦУУЛАЛТ БА ХЯНАЛТ" СЭДЭВТ СУРГАЛТ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДЛАА 2016 оны 05 дугаар сарын 16-22 өдрүүдэд БНХАУ-ын Ченгдү хотноо ОУЦХБ-ын Ази Номхон далайн сургалтын хөтөлбөрийн хүрээнд “Радио давтамжийн зохицуулалт ба хяналт” сэдэвт сургалт зохион байгуулагдлаа. Тус сургалтанд Ази номхон далайн 14 орны 45 төлөөлөгчид оролцсоны дотор ХХЗХ-ны РДЗХА-ны мэргэжилтэн Б.Амгалан, инженер Д.Санжсүрэн, М.Болдбат нар амжилттай оролцлоо. Сургалтын хүрээнд нийт 10 сэдвээр хичээл танилцуулга хийгдсэн ба БНХАУ-ын Сичуань мужийн Хяналтын станц, хэмжүүрийн багаж үйлдвэрлэгч Huari компани дээр очиж танилцлаа. Сургалтын үеээр оролцогч улсууд өөр өөрсдийн улс орны танилцуулга хийгдсэн ба радио нэвтрүүлэгчийн эх үүсвэрийн чиглэл хайгчийн тусламжтай хайж олох зорилготой “Fox hunting” тэмцээн зохион байгуулагдаж амжилттай оролцлоо. ДАРААХ СЭДВҮҮДЭЭР СУРГАЛТ ЯВАГДЛАА ¾¾ Үндэсний спектр менежмэнт ¾¾ RA-15, WRC-15, CPM-19 хурлуудын үр дүн ¾¾ ITU-R SG1 болон BDT Res 9 талаарх таницуулга ¾¾ Радио давтамжийн харилцан нөлөөлөл болон хяналт ¾¾ Спектр менежмэнт болон хяналтын ирээдүйн чиг хандлага ¾¾ VHF/UHF радио долгионы хяналтын сүлжээ төлөвлөлт ¾¾ Радио тоног төхөөрөмжийн баталгаажуулалт ¾¾ Хятадын радио нэвтрүүлэгчийн хэмжилт шалгалт ¾¾ БНХАУ-ын спектр менежмент долгион хяналт ¾¾ Huari компанийн үйлдвэрлэсэн тоног төхөөрөмжийн талаарх танилцуулга Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Шанхай хотод 2016 оны 6 дугаар сарын 29-нөөс 7 дугаар сарын 1-ний өдрүүдэд GSMA байгууллагаас азийн орнуудад зориулсан “GSMA Үүрэн операторуудын дэлхийн их хурал”-д Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны төлөөлөл оролцов. Тус хурал, хэлэлцүүлэгт үүрэн холбооны 4G, 5G сүлжээний хөгжил, цаашдын чиг хандлага, тус үйлчилгээг ашиглаж нэвтрүүлж байгаа шинэ технологиудын талаар судлаж, ирээдүйд 5G сүлжээ ашиглан Virtual Reality төхөөрөмжийг дэлхийн нийтэд хэрхэн нэвтрүүлэх талаар илтгэлүүдтэй танилцаж мөн төхөөрөмжийг ашиглаж боловсролын төвшинд, энтертайнмент, эмнэлэгийн салбарт ямар өөрчлөлт авчрах талаар судалж үүрэн холбооны шилдэг үйлчилгээнүүд, Internet Of Things, аппликэйшн болон ухаалаг шинэ технологи, шийдлүүдтэй танилцав (3D print, Virtual reality, Drone). "MOBILE WORLD CONGRESS SHANGHAI 2016" ХУРАЛ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДАВ
58 Олон Улсын цахилгаан холбооны байгууллага (ОУЦХБ-ITU)-ын "Ази, Номхон далайн бүсийн хөгжлийн форум-2016" (ITU Regional Development Forum for Asia- Pacific Region-ITU RDF2016), “Хөгжлийн стратегийн чуулга уулзалт” (Innovative Strategies for Development Summit- ISDS) 2016 оны 06 дугаар сарын 06-10-ны өдрүүдэд Филиппин Улсын нийслэл Манила хотноо зохион байгуулагдав. Монгол Улсыг төлөөлж, тус хорооны хуралдааны нарийн бичгийн дарга Т.Наранмандах оролцлоо. Тус чуулга уулзалтын 3 нэгдсэн болон 9 салбар хуралдаанд Ази, номхон далайн бүсийн мэдээлэл, харилцаа холбооны хөгжлийн тусгамдсан асуудлаар хэлэлцүүлэг өрнөсөн ба ОУЦХБ-ын “Ази, Номхон далайн бүсийн мэдээлэл, харилцаа холбооны хөгжлийн санаачлага: 2016-2018 он" хөтөлбөрийн богино, урт хугацааны зорилт, хэрэгжүүлэх төслийн агуулгыг хэлэлцэн тодорхойлоход оролцож, саналаа нэгдсэн хуралдааны үеэр танилцуулсан. ХХЗХ-ны төлөөлөл тус форумын 2 дах өдрийн “Бодлого ба зохицуулалт” сэдэвт 7 дугаар салбар (Session-7: Policy and Regula- tion) хуралдаанд Монгол Улсын салбарын зохицуулалт, бүс нутгийн хамтын ажиллагааны талаар илтгэл тавьж, тавьсан асуултад хариулав. Ази, Номхон далайн бүсийн мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын бодлого боловсруулагч, зохицуулах байгууллагын чиг үүргийг шинэ орчинд нийцүүлэх, нийгэм-эдийн засгийн хөгжлийн түншлэгч болгох, мэдээлэл, харилцаа холбооны дэд бүтцийг хөгжүүлэх үеийн зохицуулалтын асуудлууд зэрэг хэлэлцүүлэгт оролцож, зохицуулалтын арга барил, механизмыг уян хатан болгох хэрэгтэй байгаа, Монгол Улсад мэдээлэл, харилцаа холбооны чиглэлээр хэрэгжүүлсэн ба хэрэгжиж байгаа төсөл хөтөлбөр, ОХУ-Монгол-БНХАУ-ын 3 талын хамтын ажиллагааны талаар мэдээллийг танилцуулсан. Улс орны хөгжлийн болон салбарын хөгжлийн бодлого боловсруулахад Засгийн газар, бодлого боловсруулагч, зохицуулах байгууллагын үүргийг тодорхой болгох, бодлого боловсруулахад бүх оролцогч талын оролцоог хангах, МХХТ-ийн улс орны нийгэм, эдийн засаг, хүний хөгжил, боловсрол, эрүүл мэндийн салбарт үзүүлэх нөлөөлөл, эерэг үр дүнг дээшлүүлэхэд ашиглах, ОУЦХБ болон бусад олон улсын байгууллагын хамтарсан хөтөлбөрийн үйл ажиллагааг цаашид уялдуулах, зохицуулалтын чиглэлээр саналаа нэгтгэх, харилцан мэдээлэл солилцох тогтолцоог хэрхэн бүрдүүлэх талаар хэлэлцэж, цаашид хамтран ажиллахаар тогтов. Түүнчлэн мэдээлэл, харилцаа холбооны хөгжлийн чиг хандлагууд, инновацид суурилсан зохицуулалтыг хэрэгжүүлэх, тогтвортой хөгжлийг дэмжих хэрэгсэл болгох, босоо тогтолцоо бүхий бодлого, зохицуулалтын арга ашиглах, төр болон хувийн хэвшлийн түншлэлийг нэмэгдүүлэх, ядуурлыг бууруулах, төрийн үйлчилгээг хүргэх, Засгийн газрын үр дүнтэй үйл ажиллагааг дэмжих, иргэдийн оролцоог хангахад МХХТ-ийн ололтыг өргөн ашиглах, бодлого зохицуулалтын шинэ орчинд нөлөөлөх асуудлууд, эко тоон тогтолцоог бүрдүүлэх асуудлаар гишүүн улс, орнууд хамтран ажиллахыг зөвлөмж болголоо. ОУЦХБ-ын Хөгжлийн товчооны дарга Саноу (ITU- BDT), Ази Номхон далайн бүсийн (ITU-ASP) захирал Коровиуки, Зүүн Азийн бүсийн ахлах зөвлөх Аврора, Ази Номхон далайн эдийн засаг, нийгмийн комисс (UNESCAP)- ийн Мэдээлэл, холбооны хэлтсийн дарга Окуда, Дэлхийн банкны Сингапур улс дах салбарын мэдээлэл холбооны ахлах мэргэжилтэн Наташа Бесчхорнер, Азийн хөгжлийн банк, Ази номхон далайн мэдээллийн сүлжээний төв (APNIC), БНСУ, БНХАУ, Япон, Зүүн Тимор улс төлөөлөгчидтэй уулзаж, мэдээлэл харилцаа холбооны хөгжлийн чиг хандлагууд, бүс нутгийн хөгжил, хоёр талын цаашдын хамтын ажиллагааны боломжийн талаар саналаа солилцов. ФИЛИППИН УЛСЫН НИЙСЛЭЛ МАНИЛА ХОТНОО АЗИ, НОМХОН ДАЛАЙН БҮСИЙН ХӨГЖЛИЙН ЧУУЛГА УУЛЗАЛТ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДЛАА
2016. II улирал www.crc.gov.mn 59 ТЕЛЕВИЗИЙН ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН РАДИО ДАВТАМЖИЙН ЗУРВАСЫГ ӨРГӨН ЗУРВАСЫН УТАСГҮЙ ИНТЕРНЭТТЭЙ ХАМТРАН АШИГЛАХ ТЕХНОЛОГИЙН СУДАЛГАА Радио давтамжийн 9 кГц-30 ГГц-ийн радио давтамжийн зурвасыг байгууллага, хувь хүн, үйлдвэр, эмнэлэг, шинжлэх ухаан, судалгаа шинжилгээний байгууллагууд нь олон нийтийн болон хувийн хэрэглээнд асар өргөн цар хүрээтэйгээр ашиглаж байна. Харилцаа холбооны салбар ялангуяа радио холбооны үйлчилгээ нь улс орны нийгэм, эдийн засгийн хөгжилд чухал үр нөлөөтэй юм. Хурдацтай хөгжиж буй харилцаа холбооны салбарт шинэ техник технологи, шинэ үйлчилгээнүүд нэвтрүүлэх, тэдгээрт ашиглах радио давтамжийн нөөцийг бүрдүүлж, хуваарилахад радио давтамжийн уламжлалт зохицуулалт, менежментийг өөрчилж шинэ технологийг нэвтрүүлэх, түүний өртөг, хэрэглээ, үйлчилгээг дэмжих бодлого зохицуулалтын шинэ зохицуулалт буюу зөөлөн зохицуулалт шаардлагатай болж байна. Суурин холбооны үйлчилгээг түрэн орж ирж байгаа утасгүй холбооны үйлчилгээг хархад радио давтамж, радио давтамжийн зурвас нь эдийн засгийн ирээдүйн хөгжлийн чухал хүчин зүйлсийн нэг болж байна. Сүүлийн жилүүдэд радио давтамжийг зохицуулах байгууллага шийдэж тодорхой хэрэглэгч, үйлчилгээнд хуваарилдаг уламжлалт радио давтамжийн зохицуулалтаас зах зээлд суурилсан зохицуулалтруу шилжих хандлагатай байна. РАДИО ДАВТАМЖИЙН ЗОХИЦУУЛАЛТЫН ШИНЭ ХАНДЛАГА • Радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрөлгүй болон тусгай зөвшөөрлөөс чөлөөлөх • Радио давтамжийг хамтран ашиглах тусгай зөвшөөрөл • Радио давтамжийн динамик ашиглалт Хүснэгт 1. Технологийн чиг хандлага Хуучин технологи Шинэ технологи Ирээдүйн технологи Тусгай зөвшөөрөл Хамтарч хэрэглэгддэг Динамик хамтарч хэрэглэгддэг Ихэнхдээ тусгай зөвшөөрөлтэй Тусгай зөвшөөрөлгүй болон хамтарч хэрэглэх Тэнцвэржүүлсэн тусгай зөвшөөрөлтэй/ тусгай зөвшөөрөлгүй динамик хамтарч хэрэглэх Механик, удирдлага, хяналттай хуваарилалт Технологиос үл хамаарсан Компьютержсэн, динамик болон түр хуваарилагдсан бодит хугацааны өгөгдлийн баазын тусламжтай хуваарилна. / зохицуулагч бүрэн удирдах боломжтой, ашиглахад хялбар/ Технологиос хамаарсан хуваарилалт Технологиос үл хамаарсан Технологийн өөрчлөлтөд нийцүүлэх боломжтой Хөдөлгөөнгүй, урт хугацаатай /10+ жил/ Тогтмол хугацаанд дахин хуваарилдаг /ДРХИХ-ын шийдвэр/, Богино хугацаа / жилээр/ Бодит хугацааны, динамик, хамтарч ашиглах Зохицуулагдсан давамгайлагчид Өрсөлдөөнийг дэмжсэн Радио давтамж, дэд бүтцийг хувааж хэрэглэх өрсөлдөөн, үр ашигтай байдлыг дэмжсэн Харилцан нөлөөллийг багасгаж, сэргийлэхэд радио давтамжийн хомсдол үүсдэг Харилцан нөлөөлөлд тэсвэртэй, радио давтамжийн үр ашигтай байдлыг нэмэгдүүлэх Хангалттай радио давтамж УТАСГҮЙ ХОЛБООНЫ ТЕХНОЛОГИЙН ХӨГЖИЛ Сүүлийн 20 жилийн хугацаанд суурин утасны хэрэглэгчийн тоо 1.2 тэрбум хүртэл буурч, утасгүй холбооны хэрэглэгчийн тоо 6.0 тэрбум болон өссөний адил ирэх 10-15 жилд өргөн зурвасын утасгүй интернет нийгэм эдийн засагт чухал нөлөө үзүүлж утасгүй интернетээр дамжуулах мэдээллийн хэмжээ ирэх таван жилд жил тутам 2-5 дахин нэмэгдэх төлөвтэй байна. Иймээс утасгүй холбоо, өргөн зурвасын интернетэд ашиглахаар төлөвлөсөн үндэсний радио давтамжийн хуваарилалт нь харилцаа холбооны салбар ялангуяа өргөн зурвасын интернетийн хөгжилд чухал үүрэгтэй юм. ОУЦХБ-ын мэдээлснээр Судалгаа Боловсруулсан:РДЗХА-ныАхлахмэргэжилтэнЦ.Чулуунбат
60 өнөөдөр дэлхийн нийт хүн амын 57% буюу 4 тэрбум хүмүүс интернетэд холбогдоогүй байна. Эдгээр хүмүүсийн ихэнхи нь өргөн зурвасын интернет үйлчилгээ хүргэхэд хүндрэлтэй хөдөө орон нутаг, төвөөс алслагдсан суурин, дүүргүүдэд амьдарч байна. Ялангуяа буурай хөгжилтэй орнуудын 10 хүн тутмын нэг нь интернетэд холбогдоогүй байна. Дэлхийн нийт хүн амын 64% нь хөдөө орон нутаг, алслагдсан дүүргүүдэд амьдарч байна. Эдгээр хүмүүсийг холбох хамгийн үр ашигтай шийдэл бол утасгүй холбооны технологи юм. Зуу зуун сая утасгүй холбооны төхөөрөмжүүд зах зээлд нэвтэрч, судалгаагаар 2020 он гэхэд 20 тэрбум төхөөрөмж интернетэд холбогдох болно. Утасгүй холбооны технологид ашиглах радио давтамжийн үр ашигтай хэрэглээ улс орны хөгжил дэвшилд томоохон өөрчлөлтийг авчирна. Өөрөөр хэлбэл радио давтамжийн нөөц нь улс орны хөгжил дэвшилд чухал нөлөө үзүүлэх юм. Газар, үл хөдлөх хөрөнгө, ажиллах хүчний нэгэн адил радио давтамж нь өргөн зурвасын интернет, өргөн нэвтрүүлэг, сансрын холбоо, цэрэг цагдаа, харуул хамгаалалт, нислэгийн удирдлага, шинжлэх ухааны зэрэг харилцаа холбооны үйлчилгээнд ашиглагддаг нөөцүүдийн нэг юм. Радио давтамжийг саванд нөөцөлж болохгүй, дахин дахин ашиглаж болдог тул газрын баялаг шиг ирээдүйд ашиглахаар хадгалахгүйгээр чухал хэрэгцээт үйлчилгээ, технологид оновчтой хуваарилаж ашиглах нь зүйтэй юм. Радио давтамжийг хязгаарлагдмал хүрээнд, тодорхой хэрэглээнд хуваарилж ашигладаг уламжлалт аргыг өөрчилж радио давтамжийн хуваарилалтын уян хатан бодлого зохицуулалтыг хэрэгжүүлэх боломжийг орчин үеийн шинэ техник, технологиуд олгож байна. ТЕЛЕВИЗИЙН ЦАГААН ЗУРВАС Радио давтамжийн хангалттай нөөц харилцаа холбооны салбарт шударга өрсөлдөөн, иновацыг авчирдаг бол нөгөө талд радио давтамжийн хангалтгүй нөөц үйлчилгээний үнийг нэмэгдүүлж, зах зээлийг хязгаарлаж, иновацид саад болдог. Иймд өргөн зурвасын интернетийн үндэсний төлөвлөлтийг шинэ технологи, дахин төлөвлөлт, тоон хуваагдал зэрэгт радио давтамжийг хамтран ашиглах боломжтойгоор үр ашигтай зохион байгуулах шаардлагатай. Радио давтамжийн хэт богино долгион, ультра хэт богино долгионы цараанд телевизийн өргөн нэвтрүүлгийг аналог системээс тоон технологид шилжүүлж нэг аналог сувагт ашиглагддаг байсан радио давтамжаар 15-20 SD тоон телевизийн суваг дамжуулах боломжтой болсны үр дүнд чөлөөлөгдсөн радио давтамжуудыг тоон хуваагдал гэдэг. Ультра хэт богино долгионы  (UHF) радио давтамжийн зурваст сүлжээний хэвийн ажиллагаа, харилцан нөлөөллөөс сэргийлж телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн станцуудын ажиллах радио давтамжийн зурвас, хамрах хүрээ нь газар зүйн хувьд ялгаатай байдаг тул тодорхой газар нутаг бүрт ашиглагддаггүй радио давтамжийн зурвасууд үүсдэг. Эдгээр ашиглагдаагүй радио давтамжийн зурвасуудыг утасгүй холбооны системд ашигладаг технологийг Телевизийн Цагаан Зурвасын (Television White Space) технологи гэж нэрлэдэг (Зураг 1). Зураг 1. Телевизийн цагаан зурвасын технологи
2016. II улирал www.crc.gov.mn 61 ТЕЛЕВИЗИЙН ЦАГААН ЗУРВАСЫН ХЭРЭГЛЭЭ (ТВЦЗ) Хурдацтай хөгжиж буй харилцаа холбооны салбарын гол хөдөлгөгч хүчний нэг болсон байгалийн хязгаарлагдмал нөөц болох радио давтамжийн эрэлт хэрэгцээ өсөн нэмэгдсээр байгаатай холбогдуулан олон улсад телевизийн цагаан зурвасын технологийг өргөн зурвасын интернетэд ашиглаж эхлээд байна. Ультра хэт богино долгион хол зайд тархдаг физик онцлогтой тул утасгүй холбооны өргөн зурвасын өгөгдөл дамжуулах одоогийн технологиос цөөн тооны бааз станц ашигласнаар эдийн засгийн үр ашиг нэмэгдэх болно. Мөн энэ технологийг Super WiFi гэж нэрлэж байна. Зураг 2. WiFi болон Super WiFi технологийн харьцуулалт Энэхүү Super WiFi технологи нь утасгүй холболтын Wi-Fi технологийн адил утасгүй хандалтын төхөөрөмж ашиглан төхөөрөмж хооронд мэдээлэл дамжуулж, хүлээн авдаг. WiFi технологитой харьцуулбал хамрах хүрээний хувьд 4-5 дахин их буюу 10 хүртэл километр зайнд 6 Mб/с хүртэл хурдтайгаар хана, бартаа саадтай газарт мэдээллийг дамжуулах боломжтой, мөн аливаа саадад торохгүй, шууд харалтын дамжуулах орчин шаарддаггүй юм. Энэ технологи нь өгөгдсөн хугацаа, байршилд хийсэн тооцоолол дээр үндэслэж түр хуваарилалт хийдэг динамик давтамжийн хуваарилалт дээр үндэслэдэг. Зураг 3. Телевизийн цагаан зурвасын технологи Энэхүү технологийн онцлог нь өгөгдлийн баазтай онлайнаар холбогдож тухайн байршилд зөвшөөрөгдөх радио давтамж, чадлын хязгаарыг авч ажилласнаар үндсэн сүлжээ, тусгай зөвшөөрөлтэй үйлчилгээ эрхлэгчдэд харилцан нөлөөлөл үзүүлдэггүй. Өгөгдлийн бааз нь телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн ажиллах давтамж, хамрах хүрээ, зөвшөөрөгдөх гаралтын чадал зэрэг үзүүлэлтүүдийг агуулж, чөлөөтэй радио давтамж дээр телевизийн цагаан зурвасын төхөөрөмжүүдийг үндсэн сүлжээ, үйлчилгээ эрхлэгчдэд саад болохгүйгээр шилжүүлж ажиллах бололцоог олгодог. Өгөгдлийн бааз нь телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн ажиллах давтамж, хамрах хүрээ, зөвшөөрөгдөх гаралтын чадал зэрэг үзүүлэлтүүдийг агуулж, чөлөөтэй радио давтамж дээр телевизийн цагаан зурвасын төхөөрөмжүүдийг үндсэн сүлжээ, үйлчилгээ эрхлэгчдэд саад болохгүйгээр шилжүүлж ажиллах бололцоог олгодог. Wi-Fi: 100 метр 4 дахин хол зай: 16 дахин илүү хамрах хүрээтэй байна. 2.4 ГГц ба 600 МГц-ийн зурвасд адил чадлаар нэвтрүүлхэд үр дүн нь өргөн зурвастай, сүлжээний бага зардалтай, энерги зарцуулалт бага байна. Супер Wi-Fi: 400 метр (8 км эсвэл түүнээс их байх боломжтой)
62 ТЕЛЕВИЗИЙН ЦАГААН ЗУРВАСЫН ТЕХНОЛОГИЙГ НЭВТРҮҮЛСЭН УЛС ОРНУУД Дараах улс орнуудад телевизийн цагаан зурвасын (ТВЦЗ) технологийн зохицуулалт хийгдсэн, нэвтрүүлэх боломжтой байна. Үүнд: • АНУ • Их Британи • Канад • Сингапур Эдгээр улсуудад ТВЦЗ технологийг радио давтамж ашиглалтын нэгдүгээр зэрэглэлээр хуваарилагдсан Телевизийн өргөн нэвтүүлгийн үйлчилгээнд харилцан нөлөө үзүүлэхгүйгээр, тодорхой хугацаанд, тодорхой байршилд хоёрдугаар зэрэглэлд тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашиглахыг зөвшөөрсөн байна. ТВЦЗ-ын технологийн өгөгдлийн баазыг удирдан зохион байгуулах байгууллагуудыг дээрх орнуудын харилцаа холбооны зохицуулах байгууллагууд бүртгэж, шаардлагад нийцсэн байгууллагуудад эрх ТВЦЗ ашиглах эрх олгодог байна. Жишээлбэл 2015 онд Английн ОФСОМ нь ТВЦЗ-ын өгөгдлийн баазын үйлчилгээ эрхлэгч 7 байгууллагатай хамтран ажиллах гэрээ байгуулснаас 2015 оны 12 сарын байдлаар шаардлага хангасан 4 ТВЦЗ-ын өгөгдлийн баазын үйлчилгээ эрхлэгчид байна. • Fairspectrum Oy; • Nominet UK; • Sony Europe Limited, and • Spectrum Bridge Incorporated. Дараах улс орнуудад ТВЦЗ-ын технологийн урьдчилсан зохицуулалт хийгдэж байгаа, хэрэгжиж эхлээгүй байна. Үүнд: Финланд, Малави, Өмнөд Африк, Филиппин Дараах улс орнуудад ТВЦЗ-ын технологийн туршилт, урьдчилсан зохицуулалт хийгдэж байгаа, хэрэгжиж эхлээгүй байна. Үүнд: Бутан, Бостван, Бразил, БНХАУ, Хонгконг, Энэтхэг, Индонез, Япон, Кени, Марокко, Намиб, Нигери, БНСУ, Танзан, Тайван, Уругвай, Вьетнам.
2016. II улирал www.crc.gov.mn 63 ШИЛЖИЛТИЙН ҮЕИЙН ШУУДАН ХОЛБООНЫ ТҮҮХЭЭС ТОВЧХОН Дорнод аймгийн Холбооны газраас “Алтан гадас”одонт Цахилгаан Шуудан Холбооны Газар /ЦШХГ/-т 1987 оны эхээр би шилжин ажиллаж шуудан болон цахилгаан холбооны улсын сүлжээний үйлчилгээний хоёр төв нь болсон ажилсаг хамт олны дунд орсон юм. 1978 онд бие даасан Цахилгаан холбооны газар, Шуудан холбооны газар гэсэн хоёр байгууллага нь нэгдэж ЦШХГ болж байгууллагын даргаар нь Р.Дэчинлхүндэв, Д.Төгсөө, Л.Мижид нарын туршлагатай удирдлагууд ажиллаж дараагийн ээлжинд би хүлээж авсан юм. ЦШХГ нь аймгуудаас томоохонд орох Дорнод аймгийн холбооны газраас ажиллагсад нь гэхэд 6-7 дахин их, гүйцэтгэх ажлын хэмжээ нь хэдэн арав дахин их улс, хот хоорондын телефон яриа, цахилгаан мэдээ , шуудан солилцоо , хэвлэл тараалтын улсын төв удирдлага нь болж байлаа. ЦШХГ нь Шуудангийн алба , Хэвлэлийн товчоо, Хот хоорондын телефон ярианы алба, Цахилгаан мэдээний алба , Техникийн алба гэсэн үндсэн 5 албатай улсын шуудан хэвлэл болон улс хот хоорондын телефон яриа, цахилгаан мэдээ дамжуулах гэсэн хоёр төв нь болж ажилладаг байлаа. ЦШХГ –ын нийт ажиллагсад нь 1988 оны байдлаар 887 орон тоотойгоос 95 хувь нь эмэгтэйчүүд, үүнээс дээд боловсролтой нь 61 , тусгай дунд мэргэжилтэй нь 165, бүрэн дунд 395 ,бүрэн бус дунд 234, бага 32 байсан ба үүнээс ТМС төгссөн нь 197 байлаа. Тус газрын захиргааны орон тоо нь 30 гаруй ажилтантай орлогч дарга нь шуудангийн салбарыг, ерөнхий инженер нь цахилгаан холбооны ашиглалт үйлчилгээг тус тус хариуцдаг байлаа . Тэр үед ЦШХГ–ын хамт олон нь цахилгаан холбоо, шуудан гэсэн хоёр өөр сүлжээний төвийг нэгтгэн нэг удирдлагад оруулж үйл ажиллагааг явуулдаг байв. ЦШХГ-ын ерөнхий инженерээр С.Пүрэвдорж дараа нь М.Дариймаа, шуудан хариуцсан орлогч даргаар Ш.Эрдэнэцэцэг, хэвлэлийн товчоон даргаар Т.Тамара, ерөнхий нябо-гоор Б.Самбуу, боловсон хүчний даргаар П.Мандах, эдийн засагчаар Б.Цэвээнжав, Ц.Дариймаа нар нэг баг болж ажиллаж байв. Харилцаа холбооны салбар нь нийгэм эдийн засгийн шилжилтийн өмнө ч, дараа ч эдийн засгийн давалгаанд савалгаа багатай, ялангуяа цахилгаан холбооны салбар нь байнгын хэвийн өсөлттэй хөгждөг салбар болох нь дараах хүснэгт-1 ээс тодорхой байна. ЦШХГазрын 1986, 1987, 1988 оны эдийн засгийн үндсэн үзүүлэлт. Хүснэгт 1. Үзүүлэлт (төгрөгөөр) / он 1986 1987 1988 87/86 88/87 88/86 зөрүү Тарифын орлого 26219,1 26953,6 28547,3 102,8 105,9 108,9 +8,9 зардал 19250,2 19907,7 20129,8 103,4 104,5 104,5 -4,5 ашиг 5901,7 5946,1 7425,4 100,7 124,9 125,8 +25,8 Хөдөлмөрийн бүтээмж 29280 30452 31714 104,0 104,1 108,3 +8,3 Өөрийн өртөг 76=53 77=00 73=12 100,6 94,6 95,5 +4,5 Эдийн засгийн Урамшууллын фонд 960,1 872,7 1048,7 90,9 120,1 109,2 +9,2 Шагналын фонд 464,8 433,1 514,8 93,2 118,8 110,7 +10,7 Нийгмийн хөгжлийн фонд 318,3 327,4 392,3 102,8 119,8 123,2 +23,2 Дундаж цалин 4875 4953 4981 101,6 100,5 102,1 +2,1 1 хүнд ногдох шагнал 507 630 667 124,2 123,8 +153,8 +53,8 Төлбөрийн чадвар -384,6 -212,4 157,0 55,2 123,3 -68,4 Өр авлага: 529,9 345,8 219,2 65,2 63,3 -41,3 +58,7 Үүнээс: байнгын 446,1 316,1 147,3 70,8 46,5 -33,8 +67,0 байнгын бус 83,8 29,7 71,9 35,4 242,1 -85,8 +14,2 ШУТИС-ийн дэд профессор, МУ-зөвлөх инженер Док (Ph.D.) Н.Нансалжав Түүхэн товчоон
64 Ер нь тухайн үед бусад салбарыг бодвол харилцаа холбооны салбарт зах зээлийн харилцааны элементүүд урьдчилан бүрэлдэн төлөвшин тогтож байсан гэж болно. Тухайлбал түрээсийн ойлголт гэхэд л техник төхөөрөмжийн сувгийн урсгал дээр хэрэгжиж байсан төдийгүй, хөдөлмөрийн бүтээмжтэй холбосон цалингийн систем болон холбооны угсралт, тээвэрлэлтийн ажил гүйцэтгэлээрээ цалинжиж зах зээлийн эдийн засгийн элементүүдийг бүр нийгмийн шилжилтийн өмнө 1980-аад оноос эхлэн хэрэгжүүлж эхэлсэн нь амьдралд үр дүнгээ өгч хийснаар цалинжих үйл ажиллагаа хэвшсэн байсан юм . 1990 оны өөрчлөн байгуулалттай давхцан ЦШХГ нь Цахигаан холбооны газар, Шуудан холбооны газар гэсэн хоёр аж ахуйн нэгж болон салж ажиллах болсон нь тус салбаруудын цаашдын хөгжилд эерэг нөлөө үзүүлсэн билээ. 1990 оны хавраас Цахилгаан холбооны газрын даргаар Н.Нансалжав, Шуудан холбооны газрын даргаар Ж.Баатархүү нар томилогдон ажиллах боллоо. Цахилгаан холбооны газрын ерөнхий инженерээр А.Жамсранжав,дараа нь Г.Оюунцэцэг нар, өрөнхий нябо Гончигсүрэн, боловсон хүчнээр М.Дариймаа, эдийн засагчаар Цэвээнжав, Ц.Сэр -оддамба нар ажиллаж байлаа. ЦШХГ –ын Шуудан холбооны салбар нь Шуудан холбооны алба,Хэвлэлийн товчоо гэсэн хоёр том албатай , нийт ажиллагсад нь 450, шуудангийн алба нь бүх аймаг хот (20) болон УБ хотын нийт салбар (21- аас 53)-т буюу улсын хэмжээний шуудан сүлжээний гол цэгт үйлчилдэг бол Хэвлэлийн товчоо нь ялган боловсруулах дөрвөн цехтэй цех тус бүр өөр өөрийн онцлогтой .Тухайлбал улсын хэвлэх үйлдвэрийн дэргэд байрладаг дотоод хэвлэлийн ялган боловсруулах цех-1, төмөр зам дээр байрладаг төмөр замын дагуух шуудан хэвлэл хүргэлтийг ялган боловсруулах цех -2, Нисэхийн ялган боловсрууоах цех-3,Төв холбоон дээрх ялган боловсуулах цех -4 гэж тус бүр технологийн онцлогоос шалтгаалан үйл ажиллагаа явуулдаг байв. Шуудангийн алба , хэвлэлийн товчоо нь 18 аймаг, 2 хоттой улс , хот хоорондын болон УБ хотын хэвлэл захиалга , шуудан солилцоог ялган боловсруулж, хувиарлан онгоц , авто болон төмөр замаар тээвэрлэн хүргэдэг шуудангийн бие даасан сүлжээний төв нь болж нэгдмэл удирлагад ажиллаж байлаа. Шуудан холбооны алба эрхэлсэн орлогч даргаар яаманд олон жил энэ салбарыг хариуцаж мэргэшсэн инженер –эдийн засагч Ш.Эрдэнэцэцэг, Хэвлэлийн товчооны даргаар Т.Тамара нар ажиллаж улсын хэмжээний шуудан, хэвлэлийн төв сүлжээг удирдан ажиллаа . Шуудан холбооны сүлжээний ашиглалт үйлчилгээний удирдлагын ажилтай үндсэндээ 1985 онд аймгаас эхлэн дараа нь ШЦХГ –ийг хуваагдах хуваагдах хүртэл ажиллахдаа шуудан холбооны технологийг шинэчлэн сайжруулах шаардлагатайг харж Улаан-Үдэ, Иркутск, Хөх хотын шуудангийн газруудтай холбоо тогтоон хамтран ажиллах эхлэлийг Холбооны яамнаас зохион байгуулж харилцан туршлага солилцож сургалт семинар зохион байгуулж байсан нь тэр үедээ л шинэлэг зүйл байсан юм. Тэр үеийн аймаг хотын холбооны газар нь орон нутагтаа шуудан холбооны, хэвлэл захиалгын, цахилгаан холбооны сүлжээний техник ашиглалт үйлчилгээ болон улс, хот хооронд, хотын, орон нутгийн телефон яриа, цахилгаан мэдээний бүх үйлчилгээ, радио, телевизийн техник ашиглалт болон радиожуулах, телевизжүүлэх үйлчилгээг, зарим аймаг радио нэвтрүүлэх техник ашиглалтийн үйл ажиллагааг хариуцан гүйцэтгэдэг олон функцитэй нийлтэл үйл ажиллагаатай удирдан нэг дээврийн дор зохион байгуулдаг байв. Тухайн үеийн холбооны газрын дарга нарын дундач нас 37,холбооны инженер мэргэжилтэй, монтер, техникчээс нь эхлэн ажиллаж туршлагажин дэвшсэн,технологийн хөгжлийн хандлагыг улирдан, тодорхойлох чадварлаг баг бүрдүүлсэн байсан нь тухайн яамны удирдлага нь боловсон хүчнийг естой л шинжлэх ухааны үндэстэй бэлтгэж, сонгож дэвшүүлж байсны бодит жишээ байлаа. Тухайн үед холбооны газрын дарга нар нь холбооны инженерийн сургуулийг ЗХУ– д 9 нь, Монголд -16 нь төгсөж үйлдвэрлэл дээр техникчээс нь эхлэн инженерийн албаар дамжиж дэвшсэн идэр насны юуг ч хийж чадах шижгэнэсэн залуу удирдлагын баг /зураг-1/ бүрдсэн байлаа.
2016. II улирал www.crc.gov.mn 65 Зураг-1. Холбооны яамны орлогч сайд Д.Төгсөө ахлагчтай аймаг, хотын холбооны газрын дарга нарын баг Буриад улсын ПТУС –ын туршлага судлаж, ПТУС –ын дарга В.Р.Очировын багийн хамт. 1988.07 сард. Тэр үеийн аймгийн холбооны газар нь шуудан, хотын телефон , хот хооронд, орон нутгийн холбоо,шугам хэсэг, радио, телевизийн сүлжээг нэгтгэн хариуцдаг бол, Улаанбаатар хотын ШЦХГ нь улсын сүлжээний төв болсон цахилгаан холбооны агаарын шугамын нягтруулгын системийн, радио релейн сувгийн төгсгөлийн байгууламжийн ашиглалт үйлчилгээг хариуцан улсын хэмжээний улс, хот хоорондын шуудан холбооны ашиглалт, үйлчилгээг тус тус хариуцдаг байлаа. Энэ том ажлыг гүйцэтгэхийн тулд манай газрын шуудангийн алба нь нийт 450 гаруй ажиллагсадтайгаас төвийн ялган боловсруулах тасаг нь 33 хүнтэй, ялган боловсруулах (хэвлэх үйлдвэрийн, төв холбооны ,тээврийн товчооны, нисэхийн) дөрвөн цехэд 110 гаруй ээлжийн ажилчинтай, Гадаад хэвлэлийн товчоо нь 8 ажилтантай, Касс үйлчилгээний тасаг нь 27 хүнтэй , илгээлтийн тасаг нь 9 ажилчинтай, хэвлэл маркийн худалдагч 31 борлуулагчтайн дээр Улаанбаатар хот ба хот орчмын 18 салбарт нийт 230 гаруй ажилчинтай (Багануурын холбооны салбар 26 орон тоотойгоор ажиллаж байгаад хожим холбооны газар болж бие даасан) том алба цаг, минуттай уралдан ажиллаж байлаа.Тээврийн товчооны ялган боловсруулах цехээс УБ хот орчмын болон Төв аймгийн сумдын шуудан хүргэлтийг бас хийдэг байлаа. Шуудан холбооны албаны эдгээр ажлыг гүйцэтгэхэд нэгж хариуцсан дарга нар болох Цэрэндорж, С.Доржсүрэн, Ш.Дивраа, Алтанцэцэг, Сарангэрэл ,Жавзан, Буянжаргал, Отгончимэг, Зина, Батсүх, Нарханд, Урантогос, Лүймэд, Бямбадулам, Батсайхан, Оюунчимэг, Түмэндэлгэр, Янжмаа, Мэндсайхан, Уртнасан, Мөнхцоож, Батчулуун, Дуламсүрэн, Лхамсүрэн, Хадаграгчаа, Дашхүү, Чанцалмаа, Шараа Энхжаргал, Хишгээ, Чойжив, Шинэдулам, Гармаа, Гүнжидгарав, Мөнхочир, Ганхөлөг нар ажилсаг хамт олноо чадамгай удирдаж өдрийн сонинг өдөрт нь цаг хугацаанд нь УБ хот, бүх аймгийн төвийн хэрэглэгчдэд уншуулж чадаж байв. Хэрэв ямар нэгэн шалтгаанаар хэвлэл цагтаа эзэндээ хүрээгүй бол шалгааныг нь тодорхойлж хариуцлага яригддаг байсан нь хэвийн үзэгдэл хэвшсэн ажил байлаа. УБ хотод үндсэн үйлчилгээг явуулахын зэрэгцээ шуудангийн үйлчилгээний салбарын байр шаардлагатай байсан газруудад өөрийн хөрөнгө оруулалтаар Хотын Барилга Трестээр Яармаг, Гацууртад иж бүрэн үйлчилгээний барилга бариулан ашиглалтанд оруулж анхны өөрийн салбарын байртай болж байсан нь одоо хүртэл өргөжин ажиллаж байна. Хэвлэлийн товчооны даргаар Т.Тамара Ц. Наранцэцэг нар ажиллаж улсын хэмжээний гадаад дотоод хэвлэл захиалгыг нэгтгэж захиалан, хувиарлан тараадаг үйл ажиллагаанд цаг хугацаатай уралдан менежмент хийнэ. Гадаад хэвлэл захиалга дээр гол анхааралаа төвлөрүүлж ажиллана. ЗХУ-ын хэвлэл болох Новое время, Путь в СССР, Советский фильм, Спутник, Миша сэтгүүлүүд захиалгын гол нь болох бөгөөд 1987 онд зөвхөн нэг удаагийн захиалгаар
66 гэхэд л нийт 60 000 гаруй ширхэгийг захиалж байсны ихэнх нь ЗХУ –аас ажиллаж буй мэргэжилтэн, цэргийнхэнд оногддог байлаа, арга ч үгүй биз, нутгаас хол яваа хэнд ч нутгийн мэдээлэл хэрэгтэй шүү дээ.Тэгээд ч манай байгууллагын шуудангийн салбарын гол орлогын эх үүсвэрийн нэг цэг ньбайлаа. Харин энэ чиглэл нь холбооны салбарын нь эдийн засгийн нөлөөнд өртөмхий чиглэл байлаа. ЗХУ-д өөрчлөн байгуулалт эрчимжиж манай гадаад харилцаанд өөрчлөлт гарч ЗХУ-аас байрлаж байсан цэрэг, гадаад мэргэжилтнүүд нутаг буцаж улмаар тэдний манай шуудан хэвлэлийн албаар захиалдаг байсан хэвлэл болон шуудангын солилцооны захиалга эрс буурсан билээ. Улаанбаатар хотын 1985- 1991 оны хоорондох ачаалал солилцооны байдлын судалгааны хувийн материалаас авч дараах хүснэгтээр үзүүлэв. Тэр үеийн шуудангийн сүлжээний ачаалал солилцооны үзүүлэлтүүдийг хүснэгт 2-т үзүүллээ. Солилцооны нэр төрөл / он 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 Бичиг захидал: -сая ширхэг 10,8 10.9 11.1 10.2 9.6 8.9 8.9 нэг хүнд ногдох /ширхэгээр/ 5871 5651 5703 5092 4755 4288 4118 Тогтмол хэвлэл сая ширхэг 122 128 136 142 147 149 50 Шуудангийн салбарын бодлого, ашиглалт үйлчилгээг сайжруулахын төлөө олон жил оюун ухаан, хүч хөдөлмөрөө зарсан Холбооны яам болон МШК-ний Л.Балганшош, Ш.Эрдэнэцэцэг маркийн Г.Дашцэрэн Г.Раднаабазар,хотын Ж.Баатархүү, Л.Дэчинлхүндэв, Д.Төгсөө, Н.Нансалжав , Н.Төмөрхүү болон орон нутагт олон жил томилогдон аймгийн холбооны газарт ажиллаж байсан ахмад дарга нар болох Говь-Алтай, Дархан, МШК-ний Х.Төмөрхүү, Ховдын Ц.Бөхсүрэн, Өмнөговь,Дарханы Б.Авир, Сэлэнгэ, Баянхонгор, Багануурын Л.Дашцэрэн, Дорноговь, Хөвсгөлийн Б.Баянжаргал, Архангайн Л. Пунцагдаш,Увсын Ж.Лхагвасүрэн, Булганы Дамбийням, Баян-өлгийн Х.Үзбен, Дорнодын Н.Пэлжээ, Төвийн Б.Нацагдорж, Өвөрхангайн Б.Ядамжав, Сүхбаатарын С.Үржин, Хөвсгөлийн Д.Ичинноров, Говь- Алтай, Сүхбаатар, ЦХГ –ын С. Ходрой, Хэнтийн Насанбаяр гээд бас энд дурдаагүй олон сайн дарга нарыг өнөөдрийн шуудангийн салбарын удирдлага мартахын аргагүй. Тэр 20-иод жилийн өмнө манай байгууллагад ажиллаж байсан чадалтай , өндөр боловсролтой олон сайхан залуус хувийн салбарт шилжин ажиллаж амжилт гаргаж байгааг харж тэднээрээ бахархах юм. Тухайлбал Шуудангийн салбарт олон улсад нэр хүндтэй DHL-ийн салбарыг Монголд нээж бизнес хийж байгаа инж. Б.Одгэрэл, барилгын салбарт бизнэс хийж байгаа 24-р салбарын эрхлэгч байсан эдийн засагч Сарангэрэл нарыг дурдахгүй өнгөрч болохгүй байх. 1990 оны эхээр ШЦХГ –аас шуудан холбооны алба салж бие даан газар болж мэргэшсэн шууданч, инженер Ж.Баатархүү Шуудан Холбооны Газар / ШХГ/-ын даргаар томилогдож , миний бие Цахилгаан Холбооны Газрын даргаар ажиллах болж билээ. 1993 оны 3-р сараас би Монголын Харилцаа Холбоо Компани /МХХК/-ийн тэргүүн дэд захирлаар томилогдон ажиллах болж дахин шуудантай харьцаж эхэлсэн нь удирдлага, бодлогын шинж чанартай байлаа. Тэр үед МХХК-ний цахилгаан холбооны сүлжээнд технологийн сүлжээг тоон системд богино хугацаанд хийх асуудал эрчимтэй яригдаж хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэр болох Азийн Хөгжлийн Банк/АХБ /-наас урт хугацаатай зээл авах асуудал хэлэлцээрийн шатанд явж ирсэнийг өмнөх удирдлагаас хүлээн авч, банкны талаас тавьсан гол шаардлага бол МХХК –аас шуудангийн салбарыг салгаж бие даалгах ажиллуулах байсан тул зээлээ авахын тулд манай тал зөвшөөрч Монгол Шуудан Компани болгон салган гаргаж анхны гүйцэтгэх захирлаар нь Х.Төмөрхүүг Дарханы холбооны газрын даргаас нь дэвшүүлэн ажлуулсан юм. Төвлөрсөн төлөвлөлтөөс зах зээлд шилжих зурвас үеийн одоогоос 20-30 жилийн өмнөх шилжилтийн зурвас үед шуудан холбооны салбарт хамтран нэгэн зорилгын төлөө ажиллаж байсан бүх хүмүүст ажлын амжилт , эрүүл энх сайн сайхныг хүсэхийн хамт өнөөгийн удирдлагад санал болгох чухал асуудал байна. Үүнд: Нэгдүгээрт зах зээлийн өрсөлдөөний үеийн шуудан холбооны салбарт ажиллаж буй өнөөгийн залуучуудад “дижитал” технологийг эрчимтэй нэвтрүүлэх , шууданг автоматжуулах, электронжуулахад яаравчлах. Хоёрдугаарт орон нутагт 3-4 жижиг газар болон хуваагдсан энэ бүтэц цаг хугацааны хувьд үүргээ гүйцэтгэсэн тул эргэж нэгтгэн механизмийг нь олж харилцан ойлголцож зохион байгуулж чадвал аль аль талдаа үр ашигтай, оновчтой шийдэл болох магадлал өндөр тул эргэн судлан үзэж хэрэгжүүлээч гээд энэ зурвас үеийн шуудангийн салбарын хөгжлийн түүхэн дурсамжаа өндөрлөж байна .
2016. II улирал www.crc.gov.mn 67 2
68 www.cybersafety.mn

More Related Content

PPTX
ххзх ззүтүсг
byOdkhuuNano
 
PPTX
монгол шуудан хк
byssuser2895b6
 
PDF
Монголын Телевизийн Салбарын 2020 оны тайлан
byMr Nyak
 
PPTX
ххмтг
byssuser2895b6
 
PPTX
ххзх
byOdkhuuNano
 
PDF
4 төрийн холбооны газар
byTumennast Erdenebold
 
PPTX
Mobile technology trend last mobicom-munxbold
byЗолжаргал Золушка
 
PDF
Ict 2017 year 20180404
byDamdintsogt Dugersuren
 
ххзх ззүтүсг
byOdkhuuNano
 
монгол шуудан хк
byssuser2895b6
 
Монголын Телевизийн Салбарын 2020 оны тайлан
byMr Nyak
 
ххмтг
byssuser2895b6
 
ххзх
byOdkhuuNano
 
4 төрийн холбооны газар
byTumennast Erdenebold
 
Mobile technology trend last mobicom-munxbold
byЗолжаргал Золушка
 
Ict 2017 year 20180404
byDamdintsogt Dugersuren
 

Similar to 2016 2

DOCX
Б.Оюун-Эрдэнэ - Дорнод аймгийн сумдад Мэдээлэл, Шуудан, харилцаа холбооны цог...
bybatnasanb
 
PDF
Ictstat201806
byDamdintsogt Dugersuren
 
PDF
PPT 2021year 20220421 update.pdf
byBatboldToiruul3
 
PDF
цахим үндэстэн 2022 2027
byMr Nyak
 
PDF
Final satisfaction report crc 2019
byMr Nyak
 
DOCX
Ict legal regulation
byKhaltar Togtuun
 
Б.Оюун-Эрдэнэ - Дорнод аймгийн сумдад Мэдээлэл, Шуудан, харилцаа холбооны цог...
bybatnasanb
 
Ictstat201806
byDamdintsogt Dugersuren
 
PPT 2021year 20220421 update.pdf
byBatboldToiruul3
 
цахим үндэстэн 2022 2027
byMr Nyak
 
Final satisfaction report crc 2019
byMr Nyak
 
Ict legal regulation
byKhaltar Togtuun
 

2016 2

  • 1.
    $ Communications Regulatory Commissionof Mongolia www.crc.gov.mn ¹13 (19) 2016 он II улирал З.АМГАЛАН: УТАСГҮЙ ХОЛБОО НЬ РАДИО ДАВТАМЖИЙН ХҮРЭЛЦЭЭНЭЭС ШУУД ХАМААРДАГ [ Хуудас-50 ] С.МӨНХ-ЭРДЭНЭ: НИЙСЛЭЛИЙН ХЭМЖЭЭНД 18 МЯНГА ОРЧИМ ОБЬЕКТЫГ КОДОЛСОН [ Хуудас-47 ] ТЕЛЕВИЗИЙН ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН РАДИО ДАВТАМЖИЙН ЗУРВАСЫГ ӨРГӨН ЗУРВАСЫН УТАСГҮЙ ИНТЕРНЭТТЭЙ ХАМТРАН АШИГЛАХ ТЕХНОЛОГИЙН СУДАЛГАА [ Хуудас-59 ]
  • 2.
    2 Та «MONGOLIAN SPEEDTEST» мобайл апп-ыг "Play Store"-оос татаж авна уу. Та MONGOLIAN SPEED TEST аппликейшнийг гар утсандаа суулгах бол гар утасныхаа аппликейшин татах хэсгээс MONGOLIAN SPEED TEST гэсэн үгээр хайлт хийн татаж авах, эсвэл доорх холбоосоор татаж авна уу. «MONGOLIAN SPEED TEST» МОБАЙЛ АПП-ыг УХААЛАГ ГАР УТСАНДАА ТАТАН АВЧ ХЭРЭГЛЭНЭ ҮҮ Хэрвээ та хэрэглэж буй хөдөлгөөнт интернетийнхээ хурдыг шалгахыг хүсвэл “SPEED TEST” мобайл апп-ыг ухаалаг гар утсандаа татна уу. Хэрэглэгч та энэхүү мобайл апп-ыг өөрийн ашиглаж буй гар утас, iPad зэрэг төхөөрөмждөө татаж суулгаснаар авч байгаа wifi, wimax, 2G, 3G, 4G интернетийн чанарын үзүүлэлтийг нарийн, зөв хэмжих боломжтой. Та «MONGOLIAN SPEED TEST» мобайл апп-ыг "Apple Store"-оос татаж авна уу.
  • 3.
    Дарга: Б.Балгансүрэн ХХЗХ-ны дарга Гишүүд: Т.Наранмандах Хорооны хуралдааны нарийнбичгийн дарга Г.Оюунцэцэг ЭЗМЗА-ны дарга З.Амгалан РДЗХА-ны дарга А.Лувсан-Очир ЗЗҮТА-ны дарга Л.Гантулга ЗА-ны дарга С.Мөнх-Эрдэнэ ШуА-ны даргын үүрэг гүйцэтгэгч Сэтгүүлийн эрхлэгч: Б.Ундармаа (undarmaa@crc.gov.mn) Хариуцлагатай нарийн бичгийн дарга Г.Оюунцэцэг (goyun@crc.gov.mn) Сэтгүүлийн дизайныг £ADMARKET LLC-д эхийг бэлтгэж хэвлэв. утас: 976-11-304257 факс: 976-11-327720 цахим хаяг: www.crc.gov.mn цахим шуудан: info@crc.gov.mn ЭНЭ ДУГААРТ... №13 (19) 2016 он. II улирал МОНГОЛ УЛСЫН ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРОО Хаяг: Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо. Метро бизнес төв. А блок. 5-р давхар. Сүхбаатар дүүрэг. Сүхбаатарын гудамж-13. Улаанбаатар-14201. Монгол Улс СЭТГҮҮЛИЙН ЗӨВЛӨЛ РАДИО, ТЕЛЕВИЗЭЭР НЭВТРҮҮЛСЭН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААНД ХЯНАЛТ ТАВЬЖ АЖИЛЛАСАН ТУХАЙ НЭГДСЭН ТАЙЛАН ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРЛИЙН БҮРТГЭЛ, ТӨЛБӨР ТООЦООНЫ ПРОГРАМЫН ТАЛААС ЕРӨНХИЙ ТАНИЛЦУУЛГА УЛААНБААТАР ХОТОД ХАРИЛЦААНЫ ХЭТ БОГИНО ДОЛГИОНЫ РАДИО СТАНЦ ХУДАЛДАН БОРЛУУЛАЛТ ХИЙЖ БАЙГАА ИРГЭН, ХУУЛИЙН ЭТГЭЭДҮҮДЭД ХИЙСЭН ШАЛГАЛТЫН ТАЙЛАН МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЧИГЛЭЛЭЭР СТАНДАРТ БОЛОВСРУУЛАХ АЖЛЫН ЯВЦ МОНГОЛ УЛСЫН БҮСЧЛЭЛИЙН КОД (ZIP CODE) ТҮҮНИЙ ХЭРЭГЛЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ САЛБАРЫН 95 ЖИЛИЙН ОЙН АРГА ХЭМЖЭЭ С.МӨНХ-ЭРДЭНЭ: НИЙСЛЭЛИЙН ХЭМЖЭЭНД 18 МЯНГА ОРЧИМ ОБЬЕКТЫГ КОДОЛСОН ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН ТЕЛЕВИЗ, СУВГИЙН НЭВТРҮҮЛЭГТ НАСНЫ АНГИЛАЛ ТОГТООХ, +18 ТЭМДЭГЛЭГЭЭ АШИГЛАХ ШААРДЛАГА З.АМГАЛАН: УТАСГҮЙ ХОЛБОО НЬ РАДИО ДАВТАМЖИЙН ХҮРЭЛЦЭЭНЭЭС ШУУД ХАМААРДАГ ТЕЛЕВИЗИЙН ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН РАДИО ДАВТАМЖИЙН ЗУРВАСЫГ ӨРГӨН ЗУРВАСЫН УТАСГҮЙ ИНТЕРНЭТТЭЙ ХАМТРАН АШИГЛАХ ТЕХНОЛОГИЙН СУДАЛГАА ШИЛЖИЛТИЙН ҮЕИЙН ШУУДАН ХОЛБООНЫ ТҮҮХЭЭС ТОВЧХОН 25 29 34 37 40 46 47 49 50 59 63 $ Communications Regulatory Commission of Mongolia www.crc.gov.mn ¹13 (19) 2016 он II улирал З.АМГАЛАН: УТАСГҮЙ ХОЛБОО НЬ РАДИО ДАВТАМЖИЙН ХҮРЭЛЦЭЭНЭЭС ШУУД ХАМААРДАГ [ Хуудас-50 ] С.МӨНХ-ЭРДЭНЭ: НИЙСЛЭЛИЙН ХЭМЖЭЭНД 18 МЯНГА ОРЧИМ ОБЬЕКТЫГ КОДОЛСОН [ Хуудас-47 ] ТЕЛЕВИЗИЙН ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН РАДИО ДАВТАМЖИЙН ЗУРВАСЫГ ӨРГӨН ЗУРВАСЫН УТАСГҮЙ ИНТЕРНЭТТЭЙ ХАМТРАН АШИГЛАХ ЗОХИЦУУЛАЛТЫН СУДАЛГАА [ Хуудас-59 ]
  • 4.
    4 Тус хорооноос эрхлэнгаргадаг сэтгүүлийн энэ удаагийн дугаарт Монгол Улсад орчин цагийн мэдээлэл, харилцаа холбооны салбар үүсч хөгжсөний түүхт 95 жилийн ойг амжилттай тэмдэглэн өнгөрүүлсэн тухай мэдээлэл болон 2016 оны 2 дугаар улиралд хийгдсэн томоохон ажил, арга хэмжээний талаарх мэдээллүүдийг хүргэж уншигч та бүхэнтэйгээ уулзаж байгаадаа баяртай байна. Анх шуудангийн байгууллага үүсч хөгжих эхлэл болсон нэгдсэн өртөө байгуулагдсан 1235 оноос эхлэн тооцвол Монгол Улсын харилцаа холбооны салбарынхан та бидний түүх хэдэн зуунаар тооцогдоно. Орчин цагийн мэдээлэл, харилцаа холбооны салбар үүсч хөгжсөн 95 жилийн түүхэн он жилүүдэд мэдээллийн технологи, шуудан, харилцаа холбооны салбар нь шинэ шинэлэг технологи, үйлчилгээг нэвтрүүлэхэд түүчээлэн манлайлагч байж Монголын Улсын бүхий л салбарын хөгжлийн чухал тулгуур, хурдасгуур болж хүмүүсийн өдөр тутмын амьдралын хэрэгцээ, хэрэглээний хэв маяг болжээ. 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа явуулж буй үйлчилгээ эрхлэгчдийн орлого 933.3 тэрбум төгрөг болж 10 орчим хувиар, улсын төсөвт бүх төрлийн татварт нийт 155.9 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн нь өмнөх оноос 7,5 хувиар тус тус өссөн үзүүлэлттэй байна. Салбарын үйлчилгээ эрхлэгчид сүлжээ, үйлчилгээгээ өргөтгөх, шинэ техник технологи нэвтрүүлэхдээ 204.6 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийсэн байна. Үүрэн холбооны хэрэглэгчийн тоо 3 сая 68 мянгад хүрч үүнээс 2 сая 222 мянган хэрэглэгч нь 3G сүлжээг ашиглан хөдөлгөөнт интернетийн үйлчилгээг авч ашиглан интернет хэрэглэгчийн тоо 2 сая 430 мянгад хүрсэн зэрэг нь тус салбарын цар хүрээ, чадамж хэрхэн өргөжин нэмэгдэж байгааг харуулж байна. Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын цар хүрээг тэлж, өргөжүүлэн хэрэглэгчдэд өргөн сонголт, олон төрлийн үйлчилгээ бий болгосон нь тус салбарыг 20 жилийн өмнө либералчилж төр хувийн хэвшлийн түншлэлийг бий болгон нэг талаас хууль тогтоомж, бодлогын хүрээнд өрсөлдөөн нэвтрүүлэх орчныг дэмжиж, нөгөө талаас хэрэглэгчдэд чанартай үйлчилгээг хүргэх нөхцөл шаардлага, стандартыг хэрэгжүүлэх уян хатан зохицуулалтыг хийсний үрээр энэхүү салбарт хөрөнгө оруулж үйлчилгээ эрхэлсэн, зөвшөөрөл эзэмшигчидийн нөр их хөдөлмөрийн үр дүн юм. Эрч хүчтэй хөгжиж буй энэ салбарын эзэд болсон нийт холбоочид, шууданчид, инженерүүд, мэргэжилтнүүд, ажилтнууддаа Монгол Улсад орчин цагийн мэдээлэл, харилцаа холбооны салбар үүсэж хөгжсөний 95 жилийн ойн энэ жилд зорисон амжилтандаа хүрч, амжилт бүтээлээр дүүрэн байхыг хүсэн ерөөж залуу хойч үедээ үнэтэй сургаалиа үлдээж, арвин туршлага, үүх түүхээсээ хуваалцаж явдаг ахмад үеийн холбоочиддоо талархаж явдагаа энэ дашрамд илэрхийлье! Сайн үйлс дэлгэрэх болтугай. ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ДАРГА Б.БАЛГАНСҮРЭН 4 Мэндчилгээ Сайн үйлс бүхэн дэлгэрэх болтугай. ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ДАРГА Б.БАЛГАНСҮРЭН Монгол Улсад мэдээлэл, харилцаа холбооны бие даасан зохицуулах байгууллага үүсч хөгжсөний 20 жил, Монгол Улсад Радио долгион хянах станц байгуулагдсаны 55 жилийн баярын мэндтэй хамтатган тус байгууллагын тулгын чулууг тавилцаж, галыг нь асаалцан, хөгжлийн түүхийг бүтээлцсэн ахмадууд , үе үеийн удирдлага, хамт олон, одоо ажиллаж шинэ түүхийг бүтээж буй нийт инженер техникийн ажилтан ажиллагсад, тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид болон уг салбарын үйлчилгээг хүртэж буй хэрэглэгчид, иргэддээ өргөн дэвшүүлье. Бид 2015 онд, Монгол Улс даяар аналоги системийг бүрэн унтраан, тоон технологиор телевизийн өргөн нэвтрүүлгийг дамжуулж дуу дүрсний өндөр чанартай телевизийн өргөн нэвтрүүлэг хүлээн авч үзэх боломжоор хэрэглэгч, иргэдээ хангасан Ази тивийн анхдагч улс орнуудын нэг болж чадлаа. Түүнчлэн 2014 оныг харилцаа холбооны салбарын хэмжээнд “Эрх зүй шинэчлэлтийн жил” болгон зарласантай холбогдуулан тус хорооноос батлан гаргадаг эрх зүйн баримт бичгүүдийн 80 гаруй хувьд нь нэмэлт өөрчлөлт оруулан шинэчлэн баталж, салбарын хэмжээнд мөрдөгдөж буй хууль, эрх зүйн баримт бичгүүд болон харилцаа холбоо, радио давтамж, шуудангийн зохицуулалтын чиглэл, дүрэм журам, нөхцөл шаардлагуудыг багтаасан Харилцаа холбооны салбарын эрх зүйн баримт бичгийн эмхтгэлийг хэвлүүлэн гаргалаа. Цаашид хэрэглэгч өөрийн ашиглаж буй дугаартайгаа хүссэн үүрэн холбооны операторруу шилжих, дараа үеийн, утасгүй хөдөлгөөнт холбооны үйлчилгээ (4G) зэрэг дэлхийн жишигт нийцсэн үйлчилгээг Монгол орныхоо өнцөг булан бүрт байгаа хэрэглэгчиддээ тавин ажиллаж байна.Түүнчлэн эдгээр шинэчлэл, дэвшлийг даган зайлшгүй анхаарах шаардлагатай цахим орчны мэдээллийн аюулгүй байдлыг хангах, өргөн зурвасын үйлчилгээ ба хэрэглээг улам нэмэгдүүлэх, бүртгэл мэдээллийн зөөлөн дэд бүтцийг бүрдүүлэх, контентийг зохицуулахад зохицуулалтын эрх зүйн орчинг улам боловсронгүй болгох зэрэг олон асуудал байгааг мөн судлан, холбогдох үйл ажиллагаануудыг зохион байгуулахаар төлөвлөж, үе шаттайгаар хэрэгжүүлэхээр хичээж байна. Монгол Улсад интернетийн үйлчилгээг анх эхлүүлэн, дэлхийн хөгжилтэй хөл нийлүүлэн алхаж эхэлсний 20 жилийн ой 2016 оны 1 дүгээр сард тохиож байна. 20 жилийн дараа 59 аж ахуйн нэгж интернетийн үйлчилгээ эрхэлж, интернет хэрэглэгчдийн тоо 2.1 сая болж интернет нь дэлхийн чиг хандлага, стандартад нийцэхүйц түвшинд хүрч бидний ажил, амьдралын хамгийн чухал хэрэглээний нэг болсон нь мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарт хөрөнгө оруулагчид, үйлчилгээ эрхлэгч аж ахуйн нэгжүүдийн шинэлэг санал санаачилга болон уйгагүй хөдөлмөр, зүтгэлийн үр дүн бөгөөд салбарын бодлого, үр ашигтай шударга өрсөлдөх нөхцлийг бүрдүүлэхийн төлөө хийсэн зохицуулалтын ажлын хэмжүүр гэж ойлгож байна. Сэтгүүлийнхээ энэ удаагийн дугаарт тус хорооноос 2015 оны 3 дугаар улиралд зохион байгуулсан арга хэмжээ, хэрэгжүүлсэн ажил, үйл ажиллагааны тайлан, мэдээллийг багтааснаас гадна харилцаа холбооны байгууллага үүсч хөгжсөний 20 жилийн ойд тусгайлан зориулсан үе үеийн дарга, ахмадуудын ярилцлага, дурсамжийг хүргэж байгаадаа баяртай байна. Нийт үйлчилгээ эрхлэгчид, хэрэглэгч та бүхэнд Харилцаа холбооны зохицуулах байгууллага үүсч хөгжсөний 20 жилийн ойг тохиолдуулан энэ салбарын зохицуулалтын орчныг сайжруулах, хөгжил, дэвшлийг хамтдаа цогцлоон бүтээхийн төлөө зүтгэж, өөрийн хөдөлмөр, оюун ухаан, сэтгэл зүрхээ харамгүй зориулж ирсэн мэргэжил нэгт нөхөд, хамтран зүтгэгч нартаа эрч хүч, аз хийморьтой, эрүүл энх байж ажил үйлс тань үргэлж өөдрөг байхын ерөөлийг хорооны гишүүд, даргын зөвлөл, хамт олныхоо өмнөөс болон мөн хувиасаа өргөн дэвшүүлье. Мэндчилгээ
  • 5.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 5 Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит 3 дугаар хуралдааныг 2016 оны 4 дүгээр сарын 01-ний өдөр зохион байгуулав. Тус ээлжит хуралдаанаар 5 асуудлыг хэлэлцэж, хорооны хуралдааны 6 тогтоолыг баталсан болно. Хорооны хуралдааны 1 тэмдэглэлээр хугацаатай үүрэг, чиглэлийг хорооны дарга, албадын дарга нарт тус тус өглөө. Үүнд: Зохицуулах хорооны 2016 оны 3 дугаар сарын 25-ны өдрийн ээлжит 2 дугаар хуралдаанаас зохицуулалтын баримт бичгүүдийн нэр төрөл ба агуулга, холбогдох заалтуудыг хүчин төгөлдөр мөрдөж байгаа баримт бичгийн хамрах хүрээг шинэчилж, уялдуулах, нэмэлт өөрчлөлтийг оруулах, шинэчлэн батлах, хүчингүй болгох саналаа боловсруулан хуралдаанд танилцуулахыг үүрэг болгосон. Ажлын хэсгээс тус хуралдаанд “Зохицуулалтын баримт бичгийн талаар хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай” асуудлыг дахин нягталж, 3 тогтоолын төсөл бүхий материалыг боловсруулан хэлэлцүүлэв. Тус хуралдаанаар дээрх асуудлыг авч хэлэлцээд, 2016 оны 4 дүгээр сарын 01-ний өдрийн “Нэр төрөл, агуулгыг батлах тухай” 11 дугаар тогтоол (Хавсралт-1: Баримт бичгүүдийн нэр төрөл, Хавсралт-2: Агуулга); “Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох тухай” 12 дугаар тогтоол (Хавсралт-1: Нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан баримт бичгүүд, Хавсралт-2: Хүчингүй болгосон баримт бичгүүд); “Шинэчлэн батлах, хүчингүй болгох тухай” 13 дугаар тогтоол (Хавсралт-1: Шинэчлэн баталсан баримт бичгүүд, Хавсралт-2: Хүчингүй болгосон баримт бичгүүд) багц тогтоолыг тус тус батлан шийдвэрлэв. Эдгээр зохицуулах хорооны баримт бичигтэй холбоотой багц 3 тогтоолыг баталснаар Зохицуулах хорооны тогтоолоор батлан мөрдөж байсан зохицуулалтын баримт бичгийн 16 төрлийн нэршил, төрөл бүхий баримт бичгүүдийг тус хорооны 2016 оны 4 дүгээр сарын 01-ний өдрийн 11 тоот тогтоолын хавсралтаар шинээр баталсан “зохицуулалт, нөхцөл шаардлага, журам, зөвлөмж, аргачлал, гарын авлага” гэсэн үндсэн 6 нэр төрөлд ангилж, холбогдох баримт бичгүүдийн бүтэц агуулгыг тодорхой болгож байна. Батлагдсан нэр төрөл, агуулгын хүрээнд хүчин төгөлдөр мөрдөж байгаа баримт бичгүүдийг шинээр батлагдсан нэр төрөл, агуулгад уялдуулан нийцүүлж цэгцлэх явцад нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан, шинэчлэн баталсан, хүчингүй болгосон баримт бичгүүдийг тогтоолын хавсралтаар баталсан болно. Хорооны хуралдааны “Тусгай зөвшөөрөл олгох, сэргээх, өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох, түдгэлзүүлэх тухай” 2016 оны 4 дүгээр сарын 01-ний өдрийн 16 тоот тогтоолын хавсралтаар: • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААНЫ 2016 ОНЫ 2 ДУГААР УЛИРЛЫН ДЭЛГЭРЭНГҮЙ ТАЙЛАН МОНГОЛ УЛСЫН ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ДҮРЭМ, ХУРАЛДААНЫ ДЭГИЙН ХҮРЭЭНД УДИРДЛАГААС ӨГСӨН УДИРДАМЖ ЧИГЛЭЛ, 2016 ОНЫ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ БИЗНЕС ТӨЛӨВЛӨГӨӨГ ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ ЗОРИЛГООР 2016 ОНЫ 2 ДУГААР УЛИРАЛД, ХОРООНЫ ЭЭЛЖИТ ХУРАЛДААНЫГ 4 УДАА, ЭЭЛЖИТ БУС ХУРАЛДААНЫГ 1 УДАА ТУС ТУС ЗОХИОН БАЙГУУЛЖ, НИЙТДЭЭ 29 ТОГТООЛ БА ХОРООНЫ ХУРАЛДААНЫ 8 ТЭМДЭГЛЭЛИЙГ ГАРГАН ШИЙДВЭРЛЭЖ, ХЭРЭГЖИЛТЭД ХЯНАЛТ ТАВЬЖ АЖИЛЛАВ. 2016.II улирал 1
  • 6.
    6 хуулийн 9.1.2, Дүрмийн3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Нэгдүгээр хавсралтаар 5 ААН, хуулийн этгээдэд тусгай зөвшөөрлийг шинээр олгох; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дахь заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Хоёрдугаар хавсралтаар 4 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийн хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах; • Ажахуйнүйлажиллагаанытусгайзөвшөөрлийнтухай хуулийн 14.1.1 14.1.5, Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа явуулах зөвшөөрлийн журмын 12.1.1, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Гуравдугаар хавсралтаар 2 ААН, хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй болгохоор тус тус шийдвэрлэв. Хуралдаанаар 2016 оны 4 дүгээр сарын 1-ний өдрийн 15 тоот тогтоолын хавсралтаар тус хорооны Дүрмийн 3.3 дугаар зүйлийг үндэслэн “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны хуралдааны дэг”-д нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулан шийдвэрлэв. Уг тогтоолын хавсралтаар оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөөр хуралдаанд хорооны гишүүн нь хүндэтгэх шалтгаанаар биеэр оролцоогүй тохиолдолд хуралдааны хэлэлцэх асуудал нэг бүрээр санал, дүгнэлтээ хорооны хуралдааны дэгийн хавсралт маягтын дагуу бөглөн өөрийн цахим гарын үсгээр баталгаажуулж ирүүлсэн гишүүний хуралдааны цагийн хөлсийг тодорхой хувиар тооцох, хуралдааны цагийн хөлсийг олгох харилцааг тодорхой болгох арга хэмжээ авлаа. Зохицуулах хорооны хуралдаанд “Хорооны хуралдааны цагийн хөлсний хэмжээ”-г тогтоох тухай асуудлыг “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны хуралдааны дэг”-ийн хүрээнд боловсруулан хэлэлцүүлэв. Тус хорооны дүрмийн 2 дугаар зүйлийн 3.10 дах заалт, “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны хуралдааны дэг”-ийн 5.9, 5.13 дах заалтыг тус тус үндэслэн зохицуулах хорооны хуралдааны цагийн хөлсийг 2012 оны 05/02 дугаар хуралдааны тэмдэглэлээр (2012 оны 3 сар) тогтоосон хэмжээнд өөрчлөлт оруулахгүйгээр баталгаажуулан шийдвэрлэсэн. Энэхүү тогтоол батлагдсантай холбогдуулан тус хорооны 2003 оны 14 тоот тогтоолыг хүчингүй болгов. Зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит 2 дугаар хуралдаанаар шуудангийн тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч “Сакура Мандал” ХХК-ийн гаргасан аюултай илгээмж тээвэрлэсэн зөрчлийн талаар тодруулга авч, дахин хуралдаанд танилцуулахыг үүрэг болгосон. Уг асуудлыг боловсруулан тус хуралдаанд танилцуулсан ба 2016 оны 4 дүгээр сарын 01-ны өдрийн хуралдааны тэмдэглэлээр тус компанид тусгай зөвшөөрлийн нөхцөл, шаардлагын хэрэгжүүлэх үүрэг даалгавар өгөх, биелүүлээгүй тохиололд хууль, тогтоомжид заасан дараагийн шатны холбогдох арга хэмжээг авах нь зүйтэй гэж үзэж, хэрэгжилтэд хяналт тавьж ажиллахыг хорооны даргад даалгалаа. 2 Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит 4 дүгээр хуралдааныг 2016 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдөр зохион байгуулсан. Уг хуралдаанаар 6 асуудлыг авч хэлэлцэж, хорооны хуралдааны 4 тогтоолыг баталсан. Хорооны хуралдааны 1 тэмдэглэлээр удирдамж чиглэл, хугацаатай үүрэг даалгаврыг хорооны даргад өгсөн болно. Тухайлбал: Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны 3 дугаар сарын 25-ны өдрийн ээлжит 2 дугаар хуралдааны 06 дугаар тэмдэглэлээр өгсөн чиглэл, үүрэг даалгаврын дагуу тус хуралдаанаар Харилцаа холбооны тухай хуулийн 25.1.1 дэх заалт, Төрийн өмчийн хорооны 2010 оны 152 дугаар тогтоолын хавсралтаар баталсан Радио телевизийн сүлжээ УТҮГ-ын дүрмийн 6.3.1 болон 8.1-р заалтууд, хорооны 2015 оны 7 тоот тогтоолын хавсралтаар баталсан “Харилцаа холбооны үйлчилгээний үнэ тариф тогтоох зөвлөмж, аргачлал”-ыг үндэслэн Зах, зээл, үнэ тарифын албанаас боловсруулсан Радио телевизийн сүлжээ УТҮГ-ын “Телевизийн дахин дамжуулах тоон станцын тариф” тогтоох тухай танилцуулга, тогтоолын төслийг дахин авч хэлэлцлээ. Сангийн яамнаас албан тоотоор ирүүлсэн талаар тодруулах, тооцоо судалгааг нарийвчлан боловсруулж, хорооны хуралдаанд хэлэлцүүлэхийг хуралдааны Тэмдэглэлээр хорооны даргад үүрэг болгосон. Монгол Улсын Сонгуулийн тухай хуулийн 82 дугаар зүйлийн 82.17, Сонгуулийн төв байгууллагын тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.7, 12 дугаар зүйлийн 12.3, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.13-д Сонгуулийн Ерөнхий Хороо болон Харилцаа холбооны зохицуулах хороо нь “Радио, телевизээр сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх, хяналт тавих журам”-ыг хамтран батлахаар заасан юм. Зохицуулах хорооны хуралдаанаар төслийг хэлэлцээд, тус хорооны 2016 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 17 тоот тогтоолын хавсралтаар “Радио, телевизээр сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх, хяналт тавих журам”-ыг баталсан. Журмаар холбогдох хууль, тогтоомжийн хүрээнд олон нийтийн радио, телевиз болон Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос олгосон тусгай зөвшөөрөлтэй өргөн нэвтрүүлгийн телевиз, радиогоор сонгуулийн IV УЛИРЛЫН ТАЙЛАН ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН
  • 7.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 7 сурталчилгаа нэвтрүүлэх, түүнд хяналт тавихтай холбогдсон харилцааг зохицуулна. Энэхүү журмын хавсралтаар Улаанбаатар хот, орон нутагт сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх олон нийтийн радио телевиз, өргөн нэвтрүүлгийн телевиз, радиогийн үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрөлтэй хуулийн этгээдийн жагсаалтыг баталсан болно. “Тусгай арга хэмжээний үед радио давтамжийн зохицуулалт хийх, хяналт тавих журам”-ын төслийг зохицуулах хорооны хуралдаанаар авч хэлэлцэв. Энэхүү журмыг Монгол Улсын Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.10, Радио долгионы тухай хуулийн 13 дугаар зүйлийн 13.1 дэх хэсэг, тус хорооны Дүрмийн 3.2.4 дэх хэсэг, Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрлийн журмын 4.7, 7.2 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн 2016 оны 4 дүгээр сарын 22- ны өдрийн хуралдааны 18 тоот тогтоолын хавсралтаар батлав. Энэхүү журамд холбогдох нэр томьёо, баримтлах ерөнхий зарчмууд, зохион байгуулалт, хамрах хүрээ, давтамжийн зохицуулалт хяналтын үйл ажиллагаа, ашиглах тоног төхөөрөмж, ашиглахад хориглох радио тоног төхөөрөмж, радио давтамж ашиглах түр эрхийн бичгийн төлбөр, хариуцлага зэрэг асуудлыг тусган багтаасан болно. Энэхүү журмаар тусгай арга хэмжээ буюу гадаад улсын төр, засгийн дээд хэмжээний айлчлал, Монгол Улсад зохион байгуулах олон улсын хэмжээний хурал, чуулга уулзалт, семинар, соёл, урлаг, спортын наадам, уралдаан тэмцээн зэрэг арга хэмжээний үеэр радио давтамж ашиглах түр эрхийн бичиг олгох, давтамжийн зохицуулалтыг хэрэгжүүлэх, ашиглах радио холбооны сүлжээ, тоног төхөөрөмжид хяналт тавих, ашиглалт үйлчилгээтэй холбоотой харилцааг зохицуулах ач холбогдолтой баримт бичиг гэж үзэж байна. Хорооны хуралдааны “Тусгай зөвшөөрөл олгох, сэргээх, хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах тухай” 2016 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 20 тоот тогтоолын хавсралтаар: • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Нэгдүгээр хавсралтаар 8 иргэн, хуулийн этгээдэд тусгай зөвшөөрлийг шинээр олгох; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 13.3, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2,2 дахь заалтыг тус тус үндэслэн тогтоолын Хоёрдугаар хавсралтаар 1 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг сэргээх; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1,Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дахь заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Гуравдугаар хавсралтаар 1 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийн хамрах хүрээнд өөрчлөлт хийхийг тус тус шийдвэрлэв. Хуралдааны 2016 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 19 тоот тогтоолыг тус хорооны Дүрмийн 3.2.6, хорооны 2015 оны жилийн эд хөрөнгийн үзлэг, тооллогын ажлын хэсгийн тайлан, санал дүгнэлтийг тус тус үндэслэн гаргаж, тогтоолын 3 хавсралтад заасан хорооны үндсэн хөрөнгөд бүртгэлтэй ашиглалтын хугацаа дууссан, хэрэгцээ хангахгүй болсон нэр бүхий тавилга, эд хогшлууд; машин, тоног төхөөрөмжийг; ашиглалтын хугацаа дууссан хэрэгцээ хангахгүй болсон програм хангамжийг тус тус үндсэн хөрөнгөөс хасч актлах саналыг Сангийн яаманд хүргүүлж шийдвэрлүүлэхээр тогтов. Монгол Улсын Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.2 дах хэсэг, Шуудангийн тухай хуулийн 9.1.4 дэх хэсэг, тус хорооны Дүрмийн 3.2.4 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн боловсруулсан “Шуудангийн харилцан холболтын журам”-ын төслийг хорооны хуралдаанаар авч хэлэлцэв. Журмын төслийг нарийвчлан боловсруулах, сүлжээ хоорондын харилцан холболт, орлого хуваах зарчим, сүлжээний зааг цэг, шуудангийн үйлчилгээ зэрэг асуудлаар тооцоо судалгаа хийж, хорооны хуралдаанд дахин хэлэлцүүлэхийг хорооны даргад үүрэг болгов. 3 Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит 5 дугаар хуралдааныг 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдөр зохион байгуулсан ба тус хуралдаанаар нийтдээ 10 гаруй асуудлыг авч хэлэлцэж, хорооны хуралдааны 7 тогтоолыг батлан шийдвэрлэв. Хорооны хуралдааны 3 тэмдэглэлээр удирдамж чиглэл, хугацаатай үүрэг даалгаврыг хорооны даргад өглөө. Үүнд: Тус хорооны 2016 оны 3 дугаар сарын 25-ны өдрийн ээлжит 2 дугаар хуралдааны 03 дугаар тэмдэглэлээр өгсөн чиглэл, үүрэг даалгаврын хүрээнд холбогдох яам, байгууллагаас санал, дүгнэлтийг албан тоотоор авч нэгтгэн Зах, зээл, үнэ тарифын албанаас дахин боловсруулсан Радио телевизийн сүлжээ УТҮГ-ын “Телевизийн дахин дамжуулах тоон станцын тариф” тогтоох тухай таницуулга, тогтоолын төслийг хуралдаанд дахин шийдвэрлүүлэхээр танилцуулав. Хуралдаанаар уг асуудлыг хэлэлцээд, Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.5 дах хэсэг, “Өрсөлдөөний тухай” хуулийн 6.3 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн радио, телевизийн газрын дахин дамжуулах сүлжээ байгуулах, түүнийг ашиглах үйлчилгээний ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН
  • 8.
    8 зах зээлд зүйёсны монополь байдалтай үйлчилгээ эрхлэгч Радио телевизийн үндэсний сүлжээ УТҮГ-ын “Телевизийн дахин дамжуулах тоон станцын тарифын дээд хязгаар”-ыг 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн 21 тоот тогтоолын хавсралтаар баталсан болно. Радио телевизийн сүлжээ УТҮГ-аас нийтдээ 365 сум, суурин газрын 381 тоон телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн дахин дамжуулах станцаар МҮОНТ, арилжааны телевизийн өргөн нэвтрүүлгийг дамжуулж, тоног төхөөрөмжийн ашиглалт, үйлчилгээг хариуцан ажиллаж байгаа бөгөөд радио өргөн нэвтрүүлэг болон тоон телевизийг дахин дамжуулах станцын цагийн тарифыг шинэчлэн тогтоож өгөх хүсэлтийг Харилцаа холбооны зохицуулах хороонд ирүүлсэн. Иймээс Улаанбаатар хот болон орон нутагт тоон телевизийн дахин дамжуулах станцын нэг цагийн түрээсийн тарифын дээд хязгаар, орон нутгийн телевизийн нэг сувгийн сарын түрээсийн тарифын дээд хязгаарыг тус тус 2012 оноос хойш шинэчлэн шийдвэрлэсэн. Батлагдсан тарифын дээд хязгаарыг жил бүр хянуулж ажиллахыг "Радио телевизийн үндэсний сүлжээ" УТҮГ-ын удирдлага нарт үүрэг болголоо. Монгол Улсын “Өрсөлдөөний тухай” хуулийн дагуу ДДэш ТВ ХХК-ийг телевиз, радиогийн олон сувгийн үйлчилгээг хиймэл дагуулаар дамжуулах үйлчилгээний зах зээлд зүй ёсны монополь байдалтай үйлчилгээ эрхлэгчээр Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос тодорхойлсон ба холбогдох хууль, журмын хүрээнд Зохицуулах хорооноос тус компаний эцсийн хэрэглэгчид санал болгох үндсэн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний дээд үнийг тогтоох шаардлагатай болсон юм. ДДэш ТВ ХХК нь сансарын хиймэл дагуулын DTH технологийг ашиглан DVB-S2 стандартаар үйлчилгээгээ Монгол орон даяар хүргэж байна. Тус компани нь 2008 онд анх үйл ажиллагаагаа эхэлсэн бөгөөд 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар нийт бүртгэлтэй хэрэглэгчийн тоо 320 гаруй мянгад хүрчээ. Зах зээл, үнэ тарифын албанаас “Тариф хянан батлах тухай” тус компаний үнэ тарифын асуудлыг боловсруулан хуралдаанд хэлэлцүүлэв. Хорооны хуралдааны 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн 22 тоот тогтоолын хавсралтаар Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.5 дах хэсэг, “Өрсөлдөөний тухай” хуулийн 6.3 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн телевиз радиогийн олон сувгийн үйлчилгээг хиймэл дагуулаар дамжуулах үйлчилгээний зах зээлд зүй ёсны монополь байдалтай үйлчилгээ эрхлэгч болох ДДэш ХХК-ийн “Эцсийн хэрэглэгчид санал болгох үндсэн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний дээд үнийн тариф”-ыг хянан батлав. Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны Даргын 2016 оны А/47 тоот тушаалаар байгуулсан ажлын хэсгээс “Улаанбаатар хотод интернет протокол ашиглан телевизийн олон суваг дамжуулах үйлчилгээ эрхлэх /АйПиТВ/” тусгай зөвшөөрлийг 2015 онд зохих журмын дагуу олгосон 2 аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагаанд Харилцаа холбооны тухай хуулийн 15.1.3 заалт, байгуулсан тусгай зөвшөөрлийн гэрээний хэрэгжилтэд тус тус хяналт, шалгалтыг хийж гүйцэтгэсэн. Ажлын хэсгээс “АйПиТВ- ийн тусгай зөвшөөрөлтэй үйл ажиллагаагаа эхлээгүй МЦХ ХК, Бодь интернэшнл ХХК-д хийсэн шалгалтын ажлын хэсгийн тайлан, дүгнэлтийн тухай” асуудлыг хорооны хуралдаанд танилцуулав. Монгол Улсын Харилцаа холбооны тухай хуулийн 15.1.3, Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрлийн журмын 12.1, тус хорооны Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтууд, ажлын хэсгийн санал, дүгнэлтийг тус тус үндэслэн зохицуулах хорооны хуралдаанаас 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн 23 тоот “Тусгай зөвшөөрөл хүчингүй болгох тухай” тогтоолыг гаргалаа. Тус тогтоолоор Бодь интернэшнл ХХК, Монголын цахилгаан холбоо ХК-д 2015 онд олгосон интернет протокол ашиглан телевизийн олон суваг дамжуулах үйлчилгээ эрхлэх /АйПиТВ/ тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй болгох шийдвэр гаргалаа. Тус хуралдаанаас Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.2, тус хорооны дүрмийн 3.2.2 дах хэсэг, МТШХХГ-ын Даргын 2009 оны 111 дугаар тушаалыг тус тус үндэслэн “Улаанбаатар хотод телевиз, радиогийн олон сувгийг интернет протокол ашиглан дамжуулах /АйПиТв/ үйлчилгээ эрхлэх” тусгай зөвшөөрөл олгох уралдаант шалгаруулалтыг зохион байгуулахаар шийдвэрлэж, 2016 оны 5 дугаар сарын 13- ны өдрийн 24 тоот тогтоолыг батлав. Шалгаруулалтыг зохион байгуулах, тогтоолын хэрэгжилтэд хяналт тавьж ажиллахыг тус Хорооны даргад даалгав. “Шуудангийн харилцан холболтын журам”-ын төслийг нарийвчлан боловсруулах, сүлжээ хоорондын харилцан холболт, орлого хуваах зарчим, сүлжээний зааглах цэг, шуудангийн үйлчилгээ зэрэг асуудлаар тооцоо судалгаа хийж, хорооны хуралдаанд дахин хэлэлцүүлэхийг 2016 оны ээлжит 4 дүгээр хуралдааны 8 дугаар тэмдэглэлээр хорооны даргад үүрэг болгосон. Тус хуралдаан дээр өгсөн удирдамж, чиглэлийг тусган дахин боловсруулсан журмын төслийг авч хэлэлцээд, Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.2 дах хэсэг, “Шуудангийн тухай” хуулийн 9.1.4 дэх хэсэг, тус хорооны Дүрмийн 3.2.4 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн “Шуудангийн харилцан холболтын журам”-ыг IV УЛИРЛЫН ТАЙЛАН ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН
  • 9.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 9 хорооны 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн 25 тоот тогтоолын хавсралтаар шинэчлэн баталсан болно. Энэхүү тогтоол батлагдсантай холбогдуулан тус хорооны 2014 оны 21 тоот тогтоолоор баталсан хуучин мөрдөж байсан журмыг хүчингүй болголоо. Журмаар Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт нийтийн шуудангийн сүлжээг, дэд бүтцийг хамтран ашиглах, солилцоог нэмэгдүүлэх боломжоор хангах, шуудангийн сүлжээнд холбогдох, харилцан холболт болон зааглах цэг, гэрээ байгуулах ерөнхий нөхцөл, төлбөр тооцоо, хариуцлагын зэрэг харилцааг зохицуулна. Тус хорооны хуралдаанаар “Харилцаа холбооны чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн хугацааг батлах тухай” асуудлыг ажлын албадаас хамтран боловсруулж хэлэлцүүлэв. Хорооны 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн 27 тоот тогтоолын хавсралтаар харилцаа холбооны чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийг олгох, сунгах хугацааг баталсан болно. Тусгай зөвшөөрлийн үндсэн 3 ангиллаар тусгай зөвшөөрөл болон бүртгэлийн гэрчилгээ олгох, сунгах хугацааг нарийвчлан тодорхой болгосноор холбогдох хууль, тогтоомжид ерөнхий заасан хугацааг тодорхой болгож, тусгай зөвшөөрлийн үйлчилгээг боловсронгуй болгох, үзүүлэх боломжийг бүрдүүлж байна. Тухайлбал, Монгол Улсын “Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай” хуулийн 6 дугаар зүйл, 10.1, “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9.1.2, 12.2, “Радио долгионы тухай” хуулийн 12 дугаар зүйл, тус хорооны Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалт, Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрлийн журмын 7,8 дугаар зүйл зэрэг болно. Зохицуулах хорооны хуралдааны “Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, сэргээх тухай” 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн 27 тоот тогтоолын хавсралтаар: • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дах заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Нэгдүгээр хавсралтаар 5 иргэн, хуулийн этгээдэд тусгай зөвшөөрлийг шинээр олгох; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дах заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Хоёрдугаар хавсралтаар 3 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийн хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 13.3, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2,2 дах заалтыг тус тус үндэслэн тогтоолын Гуравдугаар хавсралтаар 2 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг сэргээхээр тус тус шийдвэрлэв. Хорооны 2016 оны 03 дугаар хуралдааны тэмдэглэлээр өгсөн, үүрэг даалгаврын дагуу байгуулагдсан ажлын хэсгээс боловсруулсан “Тоон контентийн зах зээлийн судалгааны талаарх танилцуулга”-ыг хуралдаанаар хэлэлцээд, ажлын хэсгийн судалгааны үр дүнг тоон контентийн нөхцөл шаардлагын шинэчлэх арга хэмжээтэй уялдуулан ажиллахыг хорооны даргад үүрэг болгов. Хорооны 2015 оны 30 дугаар хуралдааны Тэмдэглэлээр “Улаанбаатар хотод харилцааны тоон радио сүлжээний радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалт”-ыг холбогдох хууль, тогтоомжийн хүрээнд хугацаатай, нээлттэй зарлан хүлээн авч тусгай зөвшөөрлийн асуудлыг шийдвэрлэх; Хорооны 2015 оны 31 дүгээр хуралдааны Тэмдэглэлээр “Улаанбаатар хотод тоон радиогийн нэвтрүүлгийн (DAB+) олон сувгийг дамжуулан хүргэх үйлчилгээ эрхлэх” төслийн хүсэлтийг тус хорооноос холбогдох хууль, тогтоомжийн хүрээнд хугацаатай, нээлттэй зарлан хүлээн авч тусгай зөвшөөрлийн асуудлыг шийдвэрлэх чиглэлийг тус тус өгсөн юм. Эдгээр 2 сонгон шалгаруулалтын үр дүн, цаашид хэрэгжүүлэх арга хэмжээний талаар Үнэлгээний хорооноос тус хуралдаанд танилцуулга хийж, хорооны хуралдааны Тэмдэглэлээр дээрх 2 үйлчилгээг Улаанбаатар хотод нэвтрүүлэх талаар удирдамж, чиглэлийг хорооны дарга-д өглөө. Тус хуралдаанаар “Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” холбогдох танилцуулга, тогтоолын төслийг тус тус авч хэлэлцэв. 2016 оны 5 дугаар сарын 11-ний өдрийн Засгийн газрын шийдлийн цагаар Ерөнхий Сайдаас ХХЗХ-ны дарга Б.Балгансүрэнд зохицуулах хорооны дэргэд Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний нэгж байгуулах замаар шийдвэрлэх хувилбарыг нарийвчлан судалж, хэрэгжүүлэхийг үүрэг болгосон юм. Энэхүү үүрэг, чиглэлийн дагуу Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэх эрх зүйн орчинг бүрдүүлсэн 2014 оноос хойш ХХЗХ-ноос болон Даргын тушаалаар байгуулсан ажлын хэсгүүдийн ажлын үр дүнг нэгтгэн дүгнэж, хуулийг хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний төвийн үйл ажиллагааг зохицуулах хорооноос зохион байгуулах, ажиллуулах боломжийн талаар санал, хувилбарын тооцоо судалгаа зэргийг багтаасан танилцуулга, тогтоолын төслийг ажлын албадаас хамтран боловсруулсан болно. Зохицуулах хорооны хуралдаанаар “Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” хорооны 2016 оны хуралдааны 09 дугаар Тэмдэглэлийг гаргаж, тодорхой хугацаатай үүрэг ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН
  • 10.
    10 даалгавар, чиглэлийг хорооныдаргад өглөө. Хуралдааны тэмдэглэлд, хуралдааны үеэр дарга, хорооны гишүүдээс гаргасан санал, зөвлөмжийн дагуу тусгай ажлын хэсэг байгуулан Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний төвийг тус хорооны дэргэд байгуулах, үйл ажиллагааг эрхлэх, хэрэгжүүлэхэд одоо мөрдөж байгаа зарим дүрэм журмыг нийцүүлэн шинэчлэх, “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны дүрэм”-д холбогдох нэмэлт, өөрчлөлт оруулах шаардлагатай байгаа тул Хорооны дүрэмд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах үндэслэл, төвийг байгуулах шаардлагатай төсөв, эдийн засгийн тооцоо, судалгааны талаар танилцуулга, саналаа боловсруулан 2016 оны 7 дугаар сарын 01-ний өдрийн дотор ЗГХЭГ-т хүргүүлж шийдвэрлүүлэх нь зүйтэй гэж тогтов. 4 Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит бус 1 дүгээр хуралдаан 2016 оны 5 дугаар сарын 25-ны өдөр болов. Уг хуралдаанаар нийтдээ 12 асуудлыг авч хэлэлцэж, хорооны хуралдааны 5 тогтоолыг батлан шийдвэрлэв. Хорооны хуралдааны 3 тэмдэглэлээр удирдамж чиглэл, хугацаатай үүрэг даалгаврыг хорооны даргад өгсөн болно: Хорооны 2016 оны ээлжит 5 дугаар хуралдааны 09 дугаар тэмдэглэлээр, хуралдааны үеэр дарга, хорооны гишүүдээс гаргасан санал, зөвлөмжийн дагуу тусгай ажлын хэсэг байгуулан Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний төвийг тус хорооны дэргэд байгуулах, үйл ажиллагааг эрхлэх, хэрэгжүүлэхэд одоо мөрдөж байгаа зарим дүрэм журмыг нийцүүлэн шинэчлэх, “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны дүрэм”-д холбогдох нэмэлт, өөрчлөлт оруулах шаардлагатай байгаа тул Хорооны дүрэмд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах үндэслэл, төвийг байгуулах шаардлагатай төсөв, эдийн засгийн тооцоо, судалгааны талаар танилцуулга, саналаа боловсруулан ЗГХЭГ-т хүргүүлж шийдвэрлүүлэх үүрэг өгсөн. Тус хорооны ээлжит бус 1 дүгээр хуралдаанаар ажлын хэсгээс боловсруулсан Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэх шаардлагатай систем нийлүүлэгчийн сонгон шалгаруулалтын тухай, хуралдааны тэмдэглэлээр өгсөн үүрэг даалгаврыг хэрэгжүүлэх талаар гүйцэтгэсэн ажлын танилцуулга, тогтоолын төслийг авч хэлэлцэв. Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9.1.3 дах заалтыг үндэслэн Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний төвийн үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрөл олгох, сонгон шалгаруулалтыг зохион байгуулах, холбогдох нөхцөл шаардлагад өөрчлөлт оруулсан, баталсан хорооны тогтоолуудад өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох тухай 2016 оны 5 дугаар сарын 25-ны өдрийн 28 тоот тогтоолыг батлав. Энэ тогтоолоор хорооны 2015 оны 40 дүгээр тогтоолын хавсралтаар баталсан “Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрлийн журам”, 2014 оны 06 дугаар тогтоолын хавсралтаар баталсан “Харилцаа холбооны чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн ангилал”, 2014 оны 13 дугаар тогтоолын хавсралтаар баталсан “Тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчдэд үзүүлэх зохицуулалтын үйлчилгээний хөлсний хэмжээ”-нд өөрчлөлтийг оруулсан. Энэхүү тогтоол батлагдсантай холбогдуулан тус хорооны 2015 оны 64 дүгээр тогтоол, 2016 оны 05 дугаар тогтоолуудыг тус тус хүчингүй болгосон. Мөн тус хорооны хуралдаанаар Засгийн газрын 2016 оны 5 дугаар сарын 23-ны өдрийн 268 тоот тогтоолоор шинэчлэн баталсан “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны дүрэм”-ийг ЗГХЭГ-аас албажуулж авах, төвийг байгуулахад шаардлагатай хөрөнгийн эх үүсвэрийг төсөвт холбогдох өөрчлөлт оруулсаны дараа “Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэх шаардлагатай систем нийлүүлэгчийн сонгон шалгаруулалт”-ын талаарх асуудлыг дахин авч хэлэлцэхээр шийдвэрлэв. Зохицуулах хорооны 2016 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн ээлжит 5 дугаар хуралдаанаар “Улаанбаатар хотод телевиз, радиогийн олон сувгийг интернет протокол ашиглан дамжуулах /АйПиТв/ үйлчилгээ эрхлэх” тусгай зөвшөөрөл олгох уралдаант шалгаруулалтыг зохион байгуулахаар шийдвэрлэж, хорооны 2016 оны 24 тоот тогтоолыг баталсан. Тус хуралдаанаар энэхүү тогтоолыг хэрэгжүүлэх зорилгоор “Улаанбаатар хотод телевиз, радиогийн олон сувгийг интернет протокол ашиглан дамжуулах /IPTV/ үйлчилгээ эрхлэх” тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалтын баримт бичгийн төслийг хэлэлцэж, сонгон шалгаруулалтыг зарлан зохион байгуулахыг хуралдааны тэмдэглэлээр даргад үүрэг болгосон. Ажлын албадаас боловсруулсан “Өргөн нэвтрүүлгийн зохицуулалт, нөхцөл шаардлага”-д нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай тогтоолын төсөл, “Нэвтрүүлгийн ангилал, төрөл жанарыг тодорхойлоход баримтлах зарчим” зөвлөмжийн төслийг тус тус хуралдаанд авч хэлэлцээд, Хорооны хуралдаанаар 2016 оны 5 дугаар сарын 25- ны өдрийн 29 тоот тогтоолыг Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9.1.3 дах заалтыг үндэслэн баталж, хорооны 2015 оны 15 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Өргөн нэвтрүүлгийн зохицуулалт, нөхцөл шаардлага”-д нэмэлт, өөрчлөлт оруулав. Түүнчлэн тогтоолын хавсралтаар сувгийн төрөлжсөн чиглэлийн ерөнхий ангиллыг батлав. Хорооны хуралдааны тэмдэглэлээр сувгийн төрөлжсөн чиглэлд хамааруулж тооцох нэвтрүүлгийн төрөл, ангиллын талаар зөвлөмжийг IV УЛИРЛЫН ТАЙЛАН ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН
  • 11.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 11 гаргах, хэрэгжүүлэх арга хэмжээг зохион байгуулахыг хорооны дарга-д даалгалаа. Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9.1.10, “Радио долгионы тухай” хуулийн 13 дугаар зүйлийн 13.1 дэх хэсэг, Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрлийн журмын 4.7, 7.2 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн “Радио өргөн нэвтрүүлгийн аналог системийг тоон технологид шилжүүлэхэд баримтлах зохицуулалт”-ыг 2016 оны 5 дугаар сарын 25-ны өдрийн 30 тоот тогтоолын хавсралтаар баталсан. Энэ зохицуулалтын баримт бичгийг баталснаар радио өргөн нэвтрүүлгийн аналог системийг тоон технологид шилжүүлэхэд радио давтамжийн ашиглалтын үр ашгийг дээшлүүлэх, стандартын шаардлага хангасан тоног төхөөрөмж ашиглах, олон нийтэд хүргэх нэвтрүүлгийн дамжууллын чанарыг сайжруулах, радио сүлжээний хамрах хүрээг нэмэгдүүлэх, үйлчилгээ эрхлэгч болон олон нийтэд радио өргөн нэвтрүүлгийг үе шаттай тоон технологид шилжүүлэхэд баримтлах зохицуулалтын орчинг бүрдүүлээд байна. Тус хуралдаанаар “Радио давтамжийн ашиглалт, үйлчилгээний төлбөрийн хэмжээ”-нд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, “Гэр хорооллын интернет үйлчилгээний талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” асуудлыг тус тус авч хэлэлцлээ. Хуралдаанаас эдгээр асуудлаар шийдвэр гаргахын тулд үйлчилгээ эрхлэгч нарын саналыг авах, холбогдох тооцоо судалгаа, үндэслэлийг нарийвчлан боловсруулж, хорооны дараагийн хуралдаанд хэлэлцүүлэхийг хорооны даргад үүрэг болголоо. Хорооны хуралдааны “Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, сэргээх, түдгэлзүүлэх тухай” 2016 оны 5 дугаар сарын 25-ны өдрийн 32 тоот тогтоолын хавсралтаар: • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дах заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Нэгдүгээр хавсралтаар 1 хуулийн этгээдэд тусгай зөвшөөрлийг шинээр олгох; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дах заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Хоёрдугаар хавсралтаар 10 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийн хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 13.3 дах заалтыг үндэслэн тогтоолын Гуравдугаар хавсралтаар 6 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг сэргээх; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 13.1 заалтыг үндэслэн тогтоолын Дөрөвдүгээр хавсралтаар 1 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг түдгэлзүүлэхээр тус тус шийдвэрлэв. “Интернетийн үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн нөхцөл, шаардлага”-д өөрчлөлт оруулах тухай асуудлыг хуралдаанаар авч хэлэлцээд, уг асуудлыг нарийвчлан судлах, үйлчилгээ эрхлэгч нартай уулзалт зохион байгуулах, санал авах шаардлагатай гэж үзээд хуралдааны тэмдэглэлээр хугацаатай үүргийг хорооны даргад өглөө. Зохицуулах хорооны Даргын тушаалаар байгуулсан ажлын хэсгээс “Телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн радио давтамжийн зурвасыг утасгүй интернеттэй хамтран ашиглах зохицуулалтын судалгаа”-ны танилцуулгыг хуралдаанд хэлэлцүүлэв. Хуралдааны тэмдэглэлээр ажлын хэсгийн тайлан, дүгнэлтийг дэмжиж, хэрэгжүүлэх талаар цаашид ажиллахыг үүрэг болгов. 5 Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит 6 дугаар хуралдааныг 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдөр зохион байгуулсан. Тус хуралдаанаар нийтдээ 7 асуудлыг авч хэлэлцэж, хорооны хуралдааны 7 тогтоолыг батлан шийдвэрлэсэн. Түүнчлэн хорооны хуралдааны 1 тэмдэглэлээр удирдамж чиглэл, хугацаатай үүрэг даалгаврыг хорооны даргад өглөө. Зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит бус 1 дүгээр хуралдаанаар өгсөн үүрэг, чиглэлийн хүрээнд Монгол Улсын Засгийн газрын 2016 оны 5 дугаар сарын 23- ны өдрийн 268 тоот тогтоолоор “Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны дүрэм”-ийг шинэчлэн батлуулж, Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэхэд шаардлагатай хөрөнгийн эх үүсвэрийг 2016 оны хорооны төсөвт багтаан холбогдох өөрчлөлтийг тусган Ерөнхий Сайдын 2016 оны 82 тоот Захирамжаар шийдвэрлүүлсэн болно. Иймээс тус хорооны 2016 оны ээлжит 6 дугаар хуралдаанд “Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэх талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” асуудлыг боловсруулан хэлэлцүүлэв. Хуралдаанаар дээрх асуудлын талаар авч хэлэлцээд, 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдрийн “Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэх талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” 33 дугаар тогтоолыг батлав. Тогтоолыг баталснаар Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос Монгол Улсад үүрэн холбооны дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэхэд шаардлагатай систем нийлүүлэгчийг сонгон шалгаруулах тендерийг 2016 оны 3 дугаар улиралд багтаан зохион байгуулах, сонгон шалгаруулах тендерийн баримт бичиг боловсруулах, үнэлгээний хороо байгуулах, үйлчилгээг ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН
  • 12.
    12 IV УЛИРЛЫН ТАЙЛАН ХАРИЛЦААХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН нэвтрүүлэхэд шаардлагатай үйл ажиллагааг тухай бүр зохион байгуулан ажиллах, хэрэгжүүлэх арга хэмжээг эхлүүлэх нөхцөл, боломжийг бүрдүүлсэн. МТШХХГ-ын даргын 2016 оны 5 дугаар сарын 23-ны өдрийн А/67 тоот тушаалаар “Цахилгаан холбооны харилцан холболт, өрсөлдөөний талаар баримтлах бодлогын чиглэл”-ийг шинэчлэн баталсан. Энэхүү баримт бичигт шинээр оруулсан салбарын бодлогын чиглэлтэй зохицуулах хорооны баталсан холбогдох зохицуулалтын баримт бичиг, нөхцөл шаардлагыг уялдуулах шаардлагатай болсон тул хуралдаанаар “Цахилгаан холбооны харилцан холболт, өрсөлдөөний талаар баримтлах бодлогын чиглэлтэй холбогдуулан авах арга хэмжээний тухай” асуудлыг тус хуралдаанаар хэлэлцэв. Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9.1.2, 9.1.3, МТШХХГ-ын даргын 2016 оны А/67 тоот тушаалаар батлагдсан “Цахилгаан холбооны харилцан холболт, өрсөлдөөний талаар баримтлах бодлогын чиглэл”-ийг тус тус үндэслэн 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдрийн 34 тоот тогтоолын Нэгдүгээр хавсралтаар хорооны 2013 оны 26 дугаар тогтоолын хавсралтаар баталсан “Монгол Улсын мэдээлэл, холбооны сүлжээний зохицуулалт”; Хоёрдугаар хавсралтаар хорооны 2013 оны 33 дугаар тогтоолын хавсралтаар баталсан “Сүлжээ байгуулах, үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн ерөнхий нөхцөл шаардлага”-д холбогдох нэмэлт, өөрчлөлтийг тус тус оруулан баталсан. Үүнд: “Монгол Улсын мэдээлэл, холбооны сүлжээний зохицуулалт” баримт бичигт “мэдээлэл холбооны сүлжээ”, “үйлчилгээ”, “хэрэглэгч” болон “эцсийн хэрэглэгч”-ийн шинэчилсэн нэр томьёо тодорхойлолтууд, “дахин борлуулах үйлчилгээ”-ний тодорхойлолт, зохицуулалтын талаар нэмэлт, өөрчлөлт; “Сүлжээ байгуулах, үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн ерөнхий нөхцөл шаардлага”-д “өртөгт баримжаалсан”, “зайлшгүй шаардлагатай байгууламж” болон “голлох үйлчилгээ эрхлэгч”-ийн шинэ нэр тодорхойлолт, холбогдох нөхцөл шаардлагууд, “үл ялгаварлах” тодорхойлолт, сүлжээнд холбогдох, харилцан холболт хийх зарчмын нөхцлүүд талаар нэмэлтийг тус тус оруулан баталсан. Тус хуралдааны 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдрийн 35 тоот тогтоолын хавсралтаар “Интернетийн үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн нөхцөл, шаардлага”-д заасан нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулан батлав. Уг нөхцөл, шаардлагад холбогдох өөрчлөлтийг оруулснаар интернет үйлчилгээтэй холбоотой гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, илрүүлэх, таслан зогсоох арга хэмжээг боловсронгуй болгох, хэрэгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх боломжтой болно. Өнөө үед үүрэн холбоо, өргөн зурвасын утасгүй интернетийн (WiMax) хэрэглээ нь нийгэм, эдийн засгийн бүх салбарт нэвтэрч, хүний суурь хэрэглээ болж байна. Олон улсын судалгааны (GSMA) байгууллагын мэдээгээр, утасгүй инернетийн ачаалал улс орнуудад жил бүр 62-100%-иар өсч, утасгүй интернетийн ачаалал, хэрэглэгчидийн шаардлагыг үүрэн холбооны оператор компаниуд нь дангаараа хангах боломжгүй тул өргөн зурвасын утасгүй интернетийн үйлчилгээ эрхлэгч компаниуд интернетийн ачааллыг хуваалцаж байна. Иймээс дээрх хөгжлийн чиг хандлага, нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж, ажлын албанаас Монгол Улсад Дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны системийг нэвтрүүлэхэд баримтлах зохицуулалт”-д өргөн зурвасын утасгүй интернетийн талаар холбогдох нэмэлт, өөрчлөлт оруулах танилцуулга, тогтоолын төслийг тус тус боловсруулж хорооны хуралдаанаар хэлэлцүүлэв. Монгол Улсын “Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай” хуулийн 10 дугаар зүйл, “Харилцаа холбооны тухай’ хуулийн 8.1, 9.1.2, 9.1.3, 9.1.6, 9.1.10 дах заалтыг тус тус үндэслэн хорооны 2015 оны 68 дугаар тогтоолын хавсралтаар батлагдсан “Монгол Улсад Дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны системийг нэвтрүүлэхэд баримтлах зохицуулалт”–д холбогдох нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулж шийдвэрлэв. Зохицуулалтын баримт бичигт тухайлбал, “телефон ярианы үйлчилгээ” тодорхойлолтыг шинээр оруулж, ДҮХХ-ны системийг нэвтрүүлэхэд тавигдах ерөнхий нөхцөл шаардлага, давтамжийн зурваст холбогдох өөрчлөлтийг оруулсан байна. Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2015 оны 68 дугаар тогтоолоор “Монгол Улсад дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны системийг нэвтрүүлэхэд баримтлах зохицуулалтын чиглэл” батлагдсантай холбогдуулан уг баримт бичгийн 6.2, 6.3 дах заалтад тусгагдсан Дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны үйлчилгээнд (ДҮХХ) ашиглагдах радио давтамжийн зурвасуудын ашиглалтын төлбөр, хамрах хүрээний төлбөрийн хэмжээ болон утасгүй холбооны сүлжээний радио давтамжийн зурваст үйлчилгээ эрхлэх хамрах хүрээний төлбөрийн хэмжээнд өөрчлөлт оруулж, шинэчлэн тогтоох, нэмэлт заалт оруулах зэрэг шаардлага гарсан болно. Түүнчлэн 2016 оны 5 дугаар сард Монгол Улсын Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэг "Шийдлийн цаг"-аар Улаанбаатар хотын гэр хороолол, хөдөө орон нутгийн иргэдэд интернетийн үйлчилгээний хүртээмж, хамрах хүрээг нэмэгдүүлэх ажлыг зохион байгуулах үүрэг, даалгаврыг МТШХХГ, ХХЗХ- ны удирдлагад өгсөн болно. Энэхүү үүрэг даалгаврыг хэрэгжүүлэх зорилгоор Улаанбаатар гэр хороолол, хөдөө орон нутагт интернетийн үйлчилгээний хүртээмжийг
  • 13.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 13 ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН нэмэгдүүлэх, үйлчилгээ эрхлэгчийн радио давтамжийн ашиглалтын төлбөрийн хэмжээнд зохицуулалт хийх шаардлагатай болсон. Зохицуулах хорооны хуралдааны 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдрийн 37 тоот тогтоолыг Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 8.10 дах заалт, “Радио долгионы тухай” хуулийн 5.2.3 дах хэсэг, Дэд бүтцийн сайдын 2003 оны 216 дугаар тушаалыг тус тус үндэслэн гаргалаа. Энэ тогтоолын хавсралтаар хорооны 2003 оны 36 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Радио давтамжийн ашиглалт, үйлчилгээний төлбөрийн хэмжээ”-нд нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулан батлав. Радио давтамж ашиглах түр эрхийн бичиг, ДҮХХ- ны зөвхөн өргөн зурвасын интернет үйлчилгээ радио давтамжийн ашиглалтын төлбөр, утасгүй холбооны сүлжээнд ашиглагдах зурвасын чадлын төлбөр, ДҮХХ ба утасгүй холбооны сүлжээний Улаанбаатар хотын алслагдсан дүүрэг, гэр хороолол, хөдөө орон нутгийн суурин газруудад радио давтамж тусгай зөвшөөрлийн төлбөрийн хэмжээг тооцоолох аргачлал, холбогдох хууль тогтоомжийн хүрээнд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст мэдээлэл хүргэх зорилгоор байгуулагдсан ашгийн бус радио, телевизийн үйлчилгээг эрхлэх тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчийг радио давтамжийн ашиглалт, үйлчилгээний төлбөр болон зохицуулалтын үйлчилгээний төлбөрийг тооцох, зохицуулалтын арга хэмжээний талаар нэмэлт, өөрчлөлтүүд оруулжээ. Олон улсын цахилгаан холбооны байгууллагын Радио холбооны секторын ITU-R SM-2012 зөвлөмжийн 6.5 дах “Радио давтамжийн үнэ цэнийг тооцоолох” аргачлалыг үндэслэл болгон нэмэлт, өөрчлөлтийг боловсруулсан байна. “Радио давтамжийн ашиглалт, үйлчилгээний төлбөрийн хэмжээ”-нд нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулсан энэ тогтоол батлагдсантай холбогдуулан тус хорооны 2009 оны 52 дугаар тогтоол, 2010 оны 38 дугаар тогтоол, 2012 оны 31 дүгээр тогтоол, 2012 оны оны 63 дугаар тогтоолыг тус тус хүчингүй болгов. Тус зохицуулах хорооны хуралдааны “Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, сэргээх, түдгэлзүүлэх тухай ” 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдрийн 38 тоот тогтоолын хавсралтаар: • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дах заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Нэгдүгээр хавсралтаар 7 хуулийн этгээдэд тусгай зөвшөөрлийг шинээр олгох; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 10.1, Харилцаа холбооны тухай хуулийн 9.1.2 дах заалтуудыг тус тус үндэслэн тогтоолын Хоёрдугаар хавсралтаар 2 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийн хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 13.3 дах заалтыг үндэслэн тогтоолын Гуравдугаар хавсралтаар 1 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг сэргээх; • Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 13.1 заалтыг үндэслэн тогтоолын Дөрөвдүгээр хавсралтаар 32 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг 1 сараар түдгэлзүүлэхээр тус тус шийдвэрлэв. Тус хуралдаанаар хорооны ажлын албадаас боловсруулсан мэдээлэл, харилцаа холбооны асуудлаар 2016 оны 5 дугаар сарын 11-ний өдрийн “Шийдлийн цаг” уулзалтын үеэр Монгол Улсын Ерөнхий сайдаас “Гэр хорооллын айл өрхүүдэд интернет үйлчилгээг хүргэж, чанарыг сайжруулах асуудлаар санал боловсруулах”, уг асуудлыг шийдвэрлэх талаар саналаа Засгийн газарт танилцуулах тухай хугацаатай үүрэг, даалгаврыг хэрэгжүүлэх ажлын төлөвлөгөө, ойрын үед авах зарим арга хэмжээний танилцуулга, тогтоолын төслийг авч хэлэлцэв. Хуралдаанаар Монгол Улсын “Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай” хуулийн 7.4, “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9.1.2, 9.1.10, 14.3, “Радио долгионы тухай” хуулийн 11.4 дах хэсгийг тус тус үндэслэн “Сонгон шалгаруулалт зохион байгуулах тухай” 2016 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдрийн 39 тоот тогтоолыг баталж, “Улаанбаатар хотод Өргөн зурвасын өндөр хурдны утасгүй интернетийн үйлчилгээ эрхлэх болон радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалт”-ыг зохион байгуулахаар шийдвэрлэв. Уг сонгон шалгаруулалтыг зохион байгуулах талаар тус хорооны хуралдааны 14 дүгээр Тэмдэглэлээр хугацаатай үүрэг, даалгаврыг Хорооны даргад өгөхөөр тогтов.
  • 14.
    14 IV УЛИРЛЫН ТАЙЛАН ХАРИЛЦААХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН № Хорооны баталсан тогтоолын дугаар Огноо Тогтоолын товч агуулга Нэг. ХХЗХ-ны баталсан тогтоол 1 Тогтоол 11 2016.04.01 Нэр төрөл, агуулгыг батлах тухай (Хавсралт-1: Баримт бичгүүдийн нэр төрөл, Хавсралт-2: Агуулга) 2 Тогтоол 12 2016.04.01 Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох тухай (Хавсралт-1: Нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан баримт бичгүүд, Хавсралт-2: Хүчингүй болгосон баримт бичгүүд) 3 Тогтоол 13 2016.04.01 Шинэчлэн батлах, хүчингүй болгох тухай (Хавсралт-1: Шинэчлэн баталсан баримт бичгүүд, Хавсралт-2: Хүчингүй болгосон баримт бичгүүд) 4 Тогтоол 14 2016.04.01 Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай (Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны хуралдааны дэг) 5 Тогтоол 15 2016.04.01 Хөлсний хэмжээг тогтоох тухай (Зохицуулах хорооны хуралдааны цагийн хөлсний хэмжээ) 6 Тогтоол 16 2016.04.01 Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох тухай 7 Тогтоол 17 2016.04.22 “Радио, телевизээр сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх, хяналт тавих журам” батлах тухай 8 Тогтоол 18 2016.04.22 Журам батлах тухай (Тусгай арга хэмжээний үед радио давтамжийн зохицуулалт хийх, хяналт тавих журам) 9 Тогтоол 19 2016.04.22 Үндсэн хөрөнгө ашиглалтаас хасч, актлах тухай 10 Тогтоол 20 2016.04.22 Тусгай зөвшөөрөл олгох, сэргээх, хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах тухай 11 Тогтоол 21 2016.05.13 Тариф хянан батлах тухай (Радио телевизийн үндэсний сүлжээ" УТҮГ-ын үйлчилгээний тарифын дээд хязгаар) 12 Тогтоол 22 2016.05.13 Тариф хянан батлах тухай (Эцсийн хэрэглэгчид санал болгох үндсэн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний тарифын дээд хязгаар) 13 Тогтоол 23 2016.05.13 Тусгай зөвшөөрөл хүчингүй болгох тухай (АйПиТВ-IPTV зөвшөөрөл) 14 Тогтоол 24 2016.05.13 Уралдаант шалгаруулалт зарлах тухай (Улаанбаатар хотод телевиз, радиогийн олон сувгийг интернэт протокол ашиглан дамжуулах үйлчилгээ эрхлэх” тусгай зөвшөөрөл олгох) 15 Тогтоол 25 2016.05.13 Журам батлах тухай (Шуудангийн харилцан холболтын журам) 16 Тогтоол 26 2016.05.13 Харилцаа холбооны чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн хугацааг батлах тухай 17 Тогтоол 27 2016.05.13 Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, сэргээх тухай 18 Тогтоол 28 2016.05.25 Өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох тухай (Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний төвийн тусгай зөвшөөрөл) 19 Тогтоол 29 2016.05.25 Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай (Хавсралт-1: Өргөн нэвтрүүлгийн зохицуулалт, нөхцөл шаардлага, Хавсралт-2: Сувгийн төрөлжсөн чиглэлийн ангилал) 20 Тогтоол 30 2016.05.25 Зохицуулалт батлах тухай (Радио өргөн нэвтрүүлгийн аналоги системийг тоон технологид шилжүүлэхэд баримтлах зохицуулалт) Хорооны хуралдаанаас 2016 оны 2 дугаар улиралд баталсан тогтоол, шийдвэрийн жагсаалтыг нэгтгэн үзүүлэв. Үүнд:
  • 15.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 15 ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ХУРАЛДААН 2016 оны 2 дугаар улиралд, Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны ээлжит 4 удаагийн болон ээлжит бус 1 удаагийн хуралдаанаар баталсан 2016 оны 16, 20, 23, 27, 31, 32, 38 тоот нийтдээ 7 тогтоолын хавсралтаар Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хууль (ААҮАТЗТХ)-ийн 10.1.1, Харилцаа холбооны тухай хууль (ХХТХ)-ийн 9.1.2, хорооны Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтууд болон хорооноос хийсэн гүйцэтгэлийн хяналт шалгалтын дүгнэлтийг тус тус үндэслэн 30 хуулийн этгээдэд тусгай зөвшөөрөл шинээр олгох; ААҮАТЗТХ- ийн 10.1.1, ХХТХ-ийн 9.1.2 дэх заалтуудыг үндэслэн 20 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийн хамрах хүрээнд өөрчлөлт оруулах; ААҮАТЗТХ-ийн 13.3, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтуудыг үндэслэн 10 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг сэргээх; ААҮАТЗТХ- ийн 13.1 заалтыг үндэслэн 33 хуулийн этгээлийн тусгай зөвшөөрлийг түдгэлзүүлэх; ААҮАТЗТХ-ийн 14.1, 14.1.5, Харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрлийн журмын 8.1, Дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 2.2 дахь заалтуудыг үндэслэн 4 хуулийн этгээдийн тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй болгохоор тус тус шийдвэрлэсэн болно. ХХЗХ-ны хуралдааны тогтоол, тэмдэглэлийн хэрэгжилтийг зохион байгуулах, батлагдсан зохицуулалтын чиглэл, дүрэм журам, нөхцөл шаардлагын баримт бичгийн хэрэгжилтэд хяналт тавих ажлын хүрээнд холбогдох яам, байгууллага, дүүрэг, татварын алба, мэргэжлийн хяналтын газар, ААН, тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч, иргэн, хуулийн этгээд нарт 150 гаруй албан тоотоор тус тус албажуулан хүргүүлэх арга хэмжээг авч ажиллав. 2016 оны 2 дугаар улиралд, хорооны 4 удаагийн ээлжит болон 1 удаагийн ээлжит бус хуралдааны мэдээлэл болон тогтоол, тэмдэглэл, батлагдсан баримт бичгийг хавсралтын хамт, тайлан мэдээллийг тухай бүр байгууллагын цахим хуудаст байршуулан мэдээллийн ил тод байдлыг хангах, олон нийтэд сурталчилах, хорооны шийдвэрийг нээлттэй болгох арга хэмжээг авсан болно. 21 Тогтоол 31 2016.05.25 Тусгай зөвшөөрөл олгох тухай 22 Тогтоол 32 2016.05.25 Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, сэргээх, түдгэлзүүлэх тухай 23 Тогтоол 33 2016.06.13 Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэх талаар авах зарим арга хэмжээний тухай (Монгол Улсад үүрэн холбооны дугаартайгаа шилжих үйлчилгээг нэвтрүүлэхэд шаардлагатай систем нийлүүлэгчийг сонгон шалгаруулах тендер) 24 Тогтоол 34 2016.06.13 Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай (Хавсралт-1: Монгол Улсын Мэдээлэл, холбооны сүлжээний зохицуулалт, Хавсралт-2: Сүлжээ байгуулах, үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн ерөнхий нөхцөл шаардлага) 25 Тогтоол 35 2016.06.13 Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай (Интернетийн үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн нөхцөл, шаардлага) 26 Тогтоол 36 2016.06.13 Нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай (Монгол Улсад Дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны системийг нэвтрүүлэхэд баримтлах зохицуулалт) 27 Тогтоол 37 2016.06.13 Төлбөрийн хэмжээнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай (Радио давтамжийн ашиглалт, үйлчилгээний төлбөрийн хэмжээ) 28 Тогтоол 38 2016.06.13 Тусгай зөвшөөрөл олгох, өөрчлөлт оруулах, сэргээх, түдгэлзүүлэх тухай 29 Тогтоол 39 2016.06.13 Сонгон шалгаруулалт зохион байгуулах тухай (Улаанбаатар хотод Өргөн зурвасын өндөр хурдны утасгүй интернетийн үйлчилгээ эрхлэх болон радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалт)
  • 16.
    16 Тайлан Иргэд болон ажахуйн нэгжүүдээс ирүүлсэн өргөдөл гомдлыг хүлээн авч бүртгэлжүүлэн холбогдох журмын дагуу алба, мэргэжилтнүүд, үйлчилгээ эрхлэгч байгууллагуудад шилжүүлэн түргэн шуурхай шийдвэрлүүлэх арга хэмжээг авч ажилласан. Хэрэглэгчийн гомдол, саналыг дүгнэж үзэхэд үйлчилгээний чанар, төлбөр тооцоотой хамааралтай, нэр төрд халдсан гомдол тодорхой хувийг, дийлэнх хувийг Засгийн газрын “11-11” төвөөр ирсэн гомдлууд мөн үүрэн холбооны үйлчилгээ эрхэлж буй байгууллагуудын үйл ажиллагаанд харилцан нөлөөлөл үүсэн шалгуулахаар тус хороонд ирүүлсэн байна. Харилцаа холбооны зохицуулах хороонд иргэн, аж ахуй нэгж, байгууллагаас ирүүлсэн өргөдөл гомдлыг "Иргэдээс төрийн байгууллага, албан тушаалтанд гаргасан өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэх тухай хууль ", “Харилцаа холбооны зохицуулах хороонд ирүүлсэн санал, гомдлыг хүлээн авах, хянах, шийдвэрлэх” журмын тавдугаар зүйлд заасны дагуу хуулийн хугацаанд шийдвэрлэсэн тайланг танилцуулж байна. Тус хороонд тайлант хугацаанд буюу 2016 оны 04 дүгээр 01-ний өдрөөс 06 дугаар сарын 30-ны өдрийг хүртэл нийт 155 гомдол, санал хүсэлт ирсний 150 хүсэлтийг шийдвэрлэсэн ба шийдвэрлэлтийн явц 96.7% байна. Үлдсэн 5 гомдол, санал нь шийдвэрлэх хяналтын хугацаанд байна. I улиралтай харьцуулахад нийт хүсэлтийн тоо II улиралд 32% хувиар буурсан байна. Монгол Улсын УИХ-ын болон орон нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын ээлжит сонгуультай холбоотой нэр дэвшигчтэй холбоотой олон нийтийн цахим сүлжээ болон вэб сайтуудаар нэр төрд нь халдсан гомдлууд нийт 32 ирснийг холбогдох хариу тайлбарыг өгч ажиллалаа. ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНД ИРҮҮЛСЭН САНАЛ, ГОМДЛЫГ ХҮЛЭЭН АВЧ ХЯНАН ШИЙДВЭРЛЭСЭН ТАЙЛАН 2016 ОНЫ II УЛИРАЛ Утсаар орж ирсэн Үйлчилгээний чанар, төлбөр тооцоотой хамааралтай хэрэглэгчийн гомдол Засгийн газрын www.11-11.mn төв Интерференцтэй холбоотой Цахим хуудас болон вэб сайтуудаар нэр дэвшигчдийн нэр төрд халдсан гомдол № Гомдол орж ирсэн төрлүүд Өргөдөл, гомдлын тоо Шийдвэрлэсэн Шийдвэрлээгүй хяналтын хугацаанд байгаа 1 Утсаар орж ирсэн 26 26 0 2 Албан бичгээр Үйлчилгээний чанар, төлбөр тооцоотой хамааралтай хэрэглэгчийн гомдол 11 9 2 3 Цахим хуудас болон вэб сайтуудаар нэр дэвшигчдийн нэр төрд халдсан гомдол 32 31 1 4 Интерференцтэй холбоотой 14 13 1 5 Засгийн газрын www.11-11.mn төв 72 71 1 Нийт 155 150 5 46% 9% 21% 17% 7% Гомдол орж ирсэн сувгууд
  • 17.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 17 ЗАСГИЙН ГАЗРЫН 11-11 ТӨВӨӨР ИРСЭН МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ҮЙЛЧИЛГЭЭ ЭРХЛЭГЧДЭД ИРҮҮЛСЭН САНАЛ ХҮСЭЛТ, ГОМДЛЫГ ШИЙДВЭРЛЭСЭН ТУХАЙ МЭДЭЭЛЭЛ 2016 ОНЫ II УЛИРАЛ Тус хороонд Засгийн Газрын “11-11” төвөөр дамжуулан 2016 оны II улиралд мэдээлэл, харилцаа холбооны үйлчилгээ эрхлэгчдэд ирүүлсэн нийт санал хүсэлт, гомдлыг шийдвэрлэсэн талаарх мэдээллийг хүргэж байна. Саналын хяналт Саналын төрөл Шийдвэрлэлтийн чанар Уг хүснэгтээс харахад тус төвөөр дамжуулан тус хороонд 2016 оны II улиралд нийт 72 санал хүсэлт, гомдол, шүүмлэл, өргөдөл ирүүлжээ. Үүний ихэнхи хувийг гомдол, санал хүсэлт эзэлж байгаа бөгөөд тухай бүрт хариулт өгч хяналтын хугацаанд барагдуулан шийдвэрлэсэн байна. 72 720 0 10 30 50 70 90 110 20 40 60 80 100 Харилцаа холбооны зохицуулах хороо Саналын тоо 44 23 0 1 0 5 4 15 25 35 45 60 10 20 30 40 50 Харилцаа холбооны зохицуулах хороо Саналын тоо Хаагдсан-72 Санал хүсэлт-44 Гомдол-23 Шүүмжлэл-4 Өргөдөл-1 Нийт Хаагдсан Нээлттэй Өргөдөл Шүүмжлэл Талархал Гомдол Санал хүсэлт Хурдан-70 Шийдвэрлээгүй-0 Удаан-2 Хариулсан-0
  • 18.
    18 МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫСАЛБАРЫН СТАТИСТИК ҮЗҮҮЛЭЛТҮҮД Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын статистик, тайлан мэдээллийг 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар нэгтгэж олон нийтэд танилцуулж байна. Монгол Улсын мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарт 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 738 үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрөл, 339 радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрөл, 688 радио давтамжийн эрхийн бичиг тус тус олгосон байна. 1. ҮҮРЭН ХОЛБОО, СУУРИН ХОЛБООНЫ ҮЙЛЧИЛГЭЭ Монгол Улсын хэмжээнд үүрэн холбооны үйлчилгээ нийт хүн амын 100 хувь, 523 сум суурин газар нэвтрээд байна. Үүрэн холбооны идэвхтэй хэрэглэгчийн тоо 3,068,156-д хүрч өмнөх онтой хэрэглэгчийн тоог харьцуулахад 1.4 хувийн өсөлттэй байна. Зураг 1. Үүрэн холбооны хэрэглэгчийн тоо Статистик
  • 19.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 19 Үүрэн холбооны нийт идэвхтэй хэрэглэгчийн 41.81 хувь нь Мобиком корпораци ХХК, 14.99 хувь нь Скайтел ХХК, 30.87 хувь нь Юнител ХХК, 12.33 хувь нь Жи-Мобайл ХХК тус тус эзэлж байна. Үүрэн холбооны 3G сүлжээний хамрах хүрээ нийт хүн амын 96 хувьд, 348 сум суурин газарт сүлжээ нэвтэрч, хэрэглэгчийн тоо 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 2.2 саяд хүрсэн нь өмнөх 2014 онтой хэрэглэгчийн тоог харьцуулахад 34 хувийн өсөлттэй байна. Үүрэн холбооны илгээсэн богино үсэгт мэдээ /SMS/ 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 3.7 тэрбумд хүрч, өмнөх онтой харьцуулахад 15.5 хувийн өссөлттэй байна. 2015 оны илгээсэн SMS-ийг үүрэн холбооны идэвхтэй хэрэглэгчийн тоотой харьцуулан нэг хэрэглэгчийн сарын дундаж хэрэглэгээ 103 мессеж, өдөрт дунджаар 3-4 мессеж илгээсэн байна. Зураг 2. Хөдөлгөөнт өргөн зурвасын хэрэглэгчийн тоо Зураг 3. Үүрэн холбооны илгээсэн мессежний тоо
  • 20.
    20 Мэдээлэл, харилцаа холбоонысалбарт суурин телефон холбооны хэрэглэгчийн тоо 2014 оны жилийн эцсийн байдлаар 228,327 байсан бол 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 255,634-д хүрч өмнөх онтой харьцуулахад 11 хувийн өсөлттэй байна. 2. ИНТЕРНЕТИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭ Интернетийн үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрөлтэй нийт 66 үйлчилгээ эрхлэгч үйл ажиллагаа явуулж байгаагаас 11 нь Монгол улсын нутаг дэвсгэрт, 21 Улаанбаатар хотод, 34 хөдөө орон нутагт интернетийн үйлчилгээ хүргэж байна. Интернет хэрэглэгчийн тоо 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 2.4 саяд хүрч өмнөх 2014 онтой харьцуулахад хэрэглэгчийн тоо 23 хувиар өссөн байна. Интернет хэрэглэгчийн тоог хамрах хүрээгээр авч үзвэл 83.47 хувь нь Улаанбаатар хотод, 14.17 хувь аймгийн төвд, 2.36 хувь нь сум, суурин газарт ногдож байна. Зураг 4. Суурин телефон холбооны хэрэглэгчийн тоо Зураг 5. Интернэт хэрэглэгчийн тоо
  • 21.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 21 Интернет хэрэглэгчдийн 91.44 хувь нь үүрэн холбооны 3G технологийг, 6.47 хувь нь шилэн кабелийн, 0.99 хувь нь xDSL-ийг, 1.1 хувь нь Wi-Fi, WIMAX технологийг тус тус ашиглаж байна. Интернет хэрэглэгчийн тоог ашиглаж байгаа хурдаар нь авч үзвэл нийт хэрэглэгчийн 75.28 хувь нь 2Мбит/сек 5Мбит/сек-ийн хурдтай интернет ашиглаж байна. 3.ТЕЛЕВИЗ, РАДИОГИЙН ОЛОН СУВГИЙГ ДАМЖУУЛАХ ҮЙЛЧИЛГЭЭ Телевиз, радиогийн олон сувгийг дамжуулах үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрөлтэй 63 үйлчилгээ эрхлэгчид 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар үйл ажиллагаа явуулж байна. Үйлчилгээ эрхлэгчид нь телевизийн өргөн нэвтрүүлгийг сансрын хиймэл дагуулаар, агаараар болон газрын сүлжээг ашиглан дахин дамжуулж, үзэгчдэд хүргэж байна. Харилцаа холбооны зах зээлд телевизийн өргөн нэвтрүүлгийг хэрэглэгчдэд хүргэж буй интернет протоколд суурилсан IPTV үйлчилгээ эрхлэгч 3, телевизийн олон суваг (CaTV, MMDS)-ийг дамжуулах үйлчилгээ эрхлэгч 58, хиймэл дагуулаар телевизийн олон сувгийг дамжуулах үйлчилгээ эрхлэгч 1, Мобайл сүлжээгээр дамжуулах үйлчилгээ эрхлэгч 1 байна. Сансрын хиймэл дагуул ашиглан улс орон даяар телевизийн олон сувгийг дамжуулснаар хөдөө орон нутгийн үзэгчид, малчдад телевизийн өргөн нэвтрүүлгийг чанарын өндөр түвшинд үзэж байна. Телевиз, радиогийн олон сувгийн хэрэглэгчид 100 хувь тоон технологид шилжсэн байна. Телевиз, радиогийн олон сувгийг хүлээн авч байгаа хэрэглэгчийн тоо 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 725,839-д хүрч өмнөх онтой харьцуулахад хэрэглэгчийн тоо 7.6 хувиар өссөн байна. Телевиз, радиогийн олон сувгийг хүлээн авч буй хэрэглэгчийн 45.22 хувь нь хиймэл дагуулаар, 22.44 хувь IPTV-ээр, 27.10 хувь MMDS-ээр, 5.24 хувь нь кабелиар тус тус хүлээн авч үзэж байна. Телевиз, радиогийн олон сувгийг хүлээн авч байгаа хэрэглэгчийн 98.28 хувийг өрх, 1.57 хувийг аж ахуйн нэгж байгууллага, 0.16 хувийг төрийн байгууллагын хэрэглэгч тус тус эзэлж байна. Зураг 6. Телевиз, радиогийн олон суваг дамжуулагчдын хэрэглэгчийн тоо
  • 22.
    22 4. МЭДЭЭЛЭЛ ХАРИЛЦААХОЛБООНЫ САЛБАРЫН САНХҮҮ, ЭДИЙН ЗАСГИЙН ҮЗҮҮЛЭЛТҮҮД Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарт шинэ техник технологи, үйлчилгээ нэвтэрч салбарын орлогын хэмжээ жил тутам өсөн нэмэгдэж байгаа бөгөөд 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар салбарын орлого 933.3 тэрбум төгрөг хүрч өмнөх 2014 оны жилийн эцэстэй харьцуулахад 9.7 хувийн өсөлттэй байна. Орлогын өсөлтөд хэрэглэгчийн тооны өсөлт, хөдөө орон нутагт үйлчилгээний хамрах хүрээг нэмэгдүүлсэн зэрэг хүчин зүйлс нөлөөлж байна. Орлогыг бүтцээр нь авч үзвэл нийт орлогын 52.88 хувийг үүрэн холбооны үйлчилгээ эрхлэгчид бүрдүүлсэн байна. Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа явуулж байгаа үйлчилгээ эрхлэгчид шинэ техник технологи ашиглах, сүлжээний хамрах хүрээгээ өргөтгөх, шинэ үйлчилгээ нэвтрүүлэх чиглэлээр 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар 204.6 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийсэн байна. Хөрөнгө оруулалтын 41.27 хувийг үүрэн холбооны үйлчилгээг, 16.03 хувийг интернетийн бөөний үйлчилгээг, 13.08 хувийг интернет протоколд суурилсан телевизийн олон сувгийг дамжуулах /IPTV/ үйлчилгээг өргөтгөх зорилгоор зарцуулсан байна. Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарт үйл ажиллагаа явуулж байгаа үйлчилгээ эрхлэгчид 2015 оны жилийн эцсийн байдлаар улсын төсөвт 155 тэрбум төгрөгийг төвлөрүүлсэн нь өмнөх 2014 онтой улсын төсөвт төвлөрүүлсэн татварын хэмжээг харьцуулахад 5.5 хувийн өсөлттэй байна. Улсын төсөвт төвлөрүүлсэн татварын хэмжээг бүтцээр нь авч үзвэл 49.51 хувийг үүрэн холбооны үйлчилгээ эрхлэгчид, 12.01 хувийг телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээ эрхлэгчид, 7.14 хувийг интернетийн үйлчилгээ эрхлэгчид тус тус бүрдүүлсэн байна. Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын 2015 жилийн эцсийн статистик тайлан мэдээллийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг www.crc.gov.mn цахим хуудаснаас авах бололцоотой. Зураг 7. Санхүү эдийн засгийн үзүүлэлтүүд
  • 23.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 23 Таны мэдлэгт 49 Та бүсчлэлийн кодын ЗИП КОд мобайл апп-ыг “Play Store”-оос татаж авч ашиглах боломжтой. та бүСчлэлийн кодын ”Зип код“ Мобайл апп-ыг IOS болон AndrOId систем дээр ашиглах боломжтой боллоо Энэхүү мобайл апп-ыг ашиглаж Монгол улсад одоогоор ашиглагдаж буй бүсчлэлийн код болон шуудангийн нэгдсэн кодын мэдээллийг авч болохоос гадна шуудангийн илгээмжийн байршлыг хянах, ухаалаг шуудангийн хайрцагны талаарх мэдээлэл, шуудангийн салбарт мөрдөгдөж буй хууль, дүрэм, журмууд болон шуудангийн байгууллагуудын байршил, үйлчилгээний талаарх мэдээллүүдийг нэг дороос авах боломжтой юм. Та бүсчлэлийн кодын ЗИП КОд аппликейшнийг гар утсандаа суулгах бол гар утасныхаа аппликейшн татах хэсгээс MONGOLIAN ZIPCODE гэсэн үгээр хайлт хийн татаж авах боломжтой Таны мэдлэгт Та бүсчлэлийн кодын ЗИП КОд мобайл апп-ыг “App Store”-оос татаж авч ашиглах боломжтой. БҮСЧЛЭЛИЙН КОДЫН "ЗИП КОД" МОБАЙЛ АПП-ЫГ УХААЛАГ ГАР УТСАН ДЭЭР ТАТАН АВЧ АШИГЛАХ ЗААВАР
  • 24.
    24 УЛААНБААТАР ХОТОД ҮЙЛАЖИЛЛАГАА ЯВУУЛЖ БУЙ ТЕЛЕВИЗИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭ ЭРХЛЭГЧДИЙН УТАСГҮЙ ХОЛБОЛТЫН ТОНОГ ТӨХӨӨРӨМЖИЙН АШИГЛАЛТАД ХИЙСЭН ХЯНАЛТ ШАЛГАЛТЫН ТАЙЛАН Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж буй телевизийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн утасгүй холболтын тоног төхөөрөмжийн ашиглалтын байдалд үнэлэлт дүгнэлт өгөх. Хуулийн хэрэгжилтийг хангуулах, илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгуулах зорилгоор Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны даргын А/95 тушаалаар дараах хяналт шалгалтыг хийж гүйцэтгэсэн болно. Шалгалтад нийт 36 телевизийн үйл ажиллагаа явуулдаг аж ахуйн нэгж байгууллага хамрагдав. Шалгалтанд хамрагдсан байгууллагуудад 5мВт-50мВт хүртэл гаралтын чадалтай утасгүй микрофон, 0.5Вт-2Вт гаралтын чадалтай камер дээр суурилуулан ойр зайд мэдээлэл дамжуулах зориулалт бүхий радио линк мөн алсын зайд мэдээлэл дамжуулах зорилгоор 20Вт хүртэл гаралтын чадалтай радио линк ашиглаж байна. Шалгалтад хамрагдсан телевизүүд үүрэн холбооний өгөгдөл дамжуулах үйлчилгээг /3G/ ашиглан шууд дамжуулалтаа хийж байна. Телевизийн үйл ажиллагаа явуулж байгаа байгууллагуудын дунд радио линкийг радио давтамж ашиглах эрхийн бичиг болон тусгай зөвшөөрөлгүй ашиглаж байгаа 6 байгууллага 12 тохиолдол илэрлээ. Хэмжилт шалгалтын үр дүнг байгууллага тус бүрийн товч тайланг Хүснэгт 1-д үзүүлэв. № Телевизийн нэр Радио давтамжийн зөвшөөрөлтэй эсэх Илэрсэн зөрчил 1 UBS телевиз “Улаанбаатар телевиз” ХХК 47509 2017/07/24 Эрхийн бичигт заагдсан радио давтамж ашиглаагүй. 1146- 1153МГц радио давтамж ашиглаж байсан 2 TV9 телевиз “Медиа холдинг” ХХК Үгүй 5170-5209 МГц, 1496-1504 МГц радио давтамжуудыг эрхийн бичиг, тусгай зөвшөөрөлгүй ашиглаж байсан. 3 Eagle телевиз “Монголиа Медиа Корперэшн” ХХК Үгүй 2035-2043 МГц, 2168-2176 МГц болон 10.7 ГГц радио давтамжуудыг эрхийн бичиг, тусгай зөвшөөрөлгүй ашиглаж байсан. 4 Монгол HD телевиз “Монгол телевиз” ХХК 38808 2017/07/28 1431 МГц, 2087 МГц радио давтамжуудыг эрхийн бичиг, тусгай зөвшөөрөлгүй ашиглаж байсан. 5 Боловсрол суваг телевиз “Медиа боловсрол суваг” ХХК 60910 дугаартай эрхийн бичгийн хугацаа дуусаж цуцлагдсан Хугацаа дуусаж цуцлагдсан эрхийн бичгийн, тоног төхөөрөмжүүдийг Eagle телевизид өгч ашиглуулсан. 6 MNC телевиз “Монголиан ньюс чаннел” ХХК 87013 2015/09/06 1512 МГц болон 858 МГц радио давтамжуудыг эрхийн бичиг, тусгай зөвшөөрөлгүй ашиглаж байсан. 7 MNB Монголын үндэсний олон нийтийн радио телевиз, ММ агентлаг 80412, 70911 2016/07/10, 2015/12/02 Эрхийн бичиггүйгээр 7142 МГц болон 5800МГц радио давтамж дээр радио линк ашигласан. Тайлан
  • 25.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 25 Монгол Улсын Сонгуулийн тухай хуулийн 82 дугаар зүйлийн 82.17, 82.18-д заасны дагуу радио, телевизээр нэвтрүүлэх сонгуулийн сурталчилгаанд Харилцаа холбооны зохицуулах хороо хяналт тавьж ажиллах чиг үүргийн дагуу Улаанбаатар хот болон орон нутагт үйл ажиллагаа явуулж байгаа өргөн нэвтрүүлгийн телевиз, радиогоор нэвтрүүлэх сонгуулийн сурталчилгаанд хяналт тавихад шаардлагатай бэлтгэл ажлыг хангах арга хэмжээг 2016 оны 1-р улирлаас эхлэн шат дараатай авч хэрэгжүүллээ. 1) ХЯНАЛТ ,МОНИТОРИНГ ХИЙХ БЭЛТГЭЛ АЖЛЫН ХҮРЭЭНД: ¾¾ Монгол Улсын Сонгуулийн тухай хуулийн 82 дугаар зүйлийн 82.17-д заасныг үндэслэн Монгол Улсын Сонгуулийн ерөнхий хороо болон Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны 4-р сарын 26-ны өдрийн 29/17 тоот хамтарсан тогтоолоор “Радио, телевизээр сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх, хяналт тавих журам”–ыг батлан гаргаж, телевиз, радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчдэд хүргүүллээ. ¾¾ Сонгуулийн сурталчилгаанд хяналт тавих бэлтгэл ажлын хүрээнд УБ хотын 18 телевиз, 40 гаруй суваг, 31 фм радиогоос гадна орон нутгийн 75 телевиз,71 радиогийн бэлтгэн дамжуулж байгаа эфирийг шууд хүлээн авч бичлэг хийж, зэрэг хяналт тавих техникийн боломжийг бүрдүүлэхээр орон нутгийн бүх телевиз, радиогийн эфирийн бичлэг хийх техникийн шийдэл гаргах, хөрөнгө оруулалт, зардлын тооцоо судалгааг боловсруулах, хяналтын шийдэл гаргах, холбогдох худалдан авах үйл ажиллагааг зохион байгуулах зэрэг ажлуудыг хийж гүйцэтгэлээ. ¾¾ УБ хот болон орон нутгийн өргөн нэвтрүүлгийн телевиз болон радиогийн хөтөлбөрт хяналт хийх ажлыг хөндлөнгийн байгууллагаар хийж гүйцэтгүүлэхээр 2 тусдаа зөвлөх үйлчилгээний тендер зохион байгуулж, гэрээ байгуулан ажиллав. ¾¾ Түүнчлэн орон нутгийн телевизийн эфирийн бичлэгийг хөндлөнгөөс шууд хийж, хяналтын үйл ажиллагааг хамтран гүйцэтгэх байгууллагуудыг судалж, Монголын кабелийн телевизийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн холбоотой гэрээ байгуулж хамтран ажиллалаа. ¾¾ Орон нутгийн телевиз, радио, хөндлөнгөөс бичлэг хийх үйлчилгээ эрхлэгчдэд бичлэг хийх төхөөрөмж, хард диск хүргүүлэх, орон нутгийн телевиз, радиогийн эфирийн бичлэгийг хуваарийн дагуу авчрах зэрэг ажлуудыг гүйцэтгүүлэхээр Монгол Шуудан ХК-тай гэрээ байгуулж ажиллав. ¾¾ Тус хорооны ажлын хэсгүүд сонгуулийн сурталчилгаа эхлэхээс өмнө 7 чиглэлээр бүх аймгуудад ажиллаж, орон нутгийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн сонгуулийн сурталчилгааны бэлтгэл ажлыг хангуулах, сурталчилгааны хяналтын талаар зөвлөмж, зааварчилгаа өгч ажиллалаа. Дээрх бүх бэлтгэл ажлуудыг хийж гүйцэтгэх ажлын хэсгүүд байгуулж сурталчилгааны үеэр бичлэг шалгаж хүлээн авах, Улаанбаатар хот болон орон нутгийн телевиз, радиогийн сурталчилгааны мониторингийн дүн мэдээ авах, тайлан гаргах мэргэжилтнүүдийг томилж ажиллуулаа. Сонгуулийн сурталчилгаа эхлэхийн өмнө Улаанбаатар хотод үйл ажиллагаа явуулж буй телевиз, радиогийн удирдлагуудад Сонгуулийн тухай хуульд заасан радио, телевизээр нэвтрүүлэх сонгуулийн сурталчилгаатай холбоотой зүйл заалтууд, радио, телевизээр нэвтрүүлэх сонгуулийн сурталчилгаанд тавих хяналт, мониторингийн зарчмыг танилцуулах уулзалтыг зохион байгуулж Сонгуулийн тухай хуулийн 82.6 дахь заалтын хэрэгжилтэд тавих хяналтын үзүүлэлтийг тодорхой болгож, хэрэгжилтийг хангуулж ажиллахад талуудын үл ойлголцсон байдлыг шийдвэрлэв. Радио, телевизээр сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх, түүнд хяналт тавихад шаардлагатай дээрх бүх бэлтгэл ажлыг хангуулж, сурталчилгааны хяналтын талаар зөвлөмж, зааварчилгаа өгч ажилласнаар телевиз, радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчид Сонгуулийн тухай хуулийн холбогдох заалтуудын хэрэгжилтийг хангаж ажиллахад ихээхэн хувь нэмэр болсон гэж үзэж байна. 2) РАДИО, ТЕЛЕВИЗЭЭР НЭВТРҮҮЛСЭН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААНД ХИЙСЭН ХЯНАЛТ Тус хороо нь Монгол Улсын Снгуулийн тухай хуулийн 82 дугаар зүйлийн 82.17-д болон 82.18–д заасны дагуу Улаанбаатар хот болон орон нутгийн радио, телевизүүдийн нэвтрүүлж байгаа сонгуулийн сурталчилгаанд хяналт тавьж ажилласан. Сонгуулийн тухай хуулийн 82 дугаар зүйл, СЕХ болон ХХЗХ-ны хамтарсан тогтоолоор баталсан “Радио, РАДИО, ТЕЛЕВИЗЭЭР НЭВТРҮҮЛСЭН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААНД ХЯНАЛТ ТАВЬЖ АЖИЛЛАСАН ТУХАЙ НЭГДСЭН ТАЙЛАН Тайлан
  • 26.
    26 телевизээр сонгуулийн сурталчилгаанэвтрүүлэх, хяналт тавих журам”–ын 4.3-т заасны дагуу Харилцаа холбооны зохицуулах хороо нь радио, телевизээр нэвтрүүлсэн сонгуулийн сурталчилгаанд дараах хяналтуудыг тавьж ажилласан. Үүнд: • Радио, телевизээр нэвтрүүлэх Монгол Улсын Их хурлын сонгууль, аймаг, нийслэлийн сонгуулийн сурталчилгааны нэвтрүүлгийн нийт хугацаа нь тус бүр хоногт 1 цагаас илүүгүй эсэх; • Хоногт гарах нэг нам, эвсэл түүнчлэн нэг нэр дэвшигчийн сурталчилгаа нь 15 минутаас хэтэрсэн эсэх; • Улс төрийн мэтгэлцээний нэвтрүүлэг, хөтөлбөрт нэг намын бус, түүнчлэн бие даагч хэд хэдэн нэр дэвшигч, эсхүл өөр өөр нам, эвслийн дөрвөөс доошгүй төлөөлөл оролцуулсан эсэх; • Сонгуулийн сурталчилгааг хуульд заасан хугацаанд эхлүүлсэн эсэх; • Мэдээллийн хөтөлбөрөөр нэг нам, эвсэл, нэр дэвшигчийн талаар гаргасан мэдээ нь хоногт таван минутаас хэтэрсэн эсэх. Сонгуулийн тухай хуулийн 70.1.6-д заасан“. улс төрийн чансаа тогтоох зорилго бүхий аливаа хэлбэрийн шалгаруулалт зохион байгуулах, бусдыг гүтгэн доромжлох, хуурамч мэдээлэл тараах” гэх мэт агуулгатай холбоотой хууль бус сурталчилгаа нэвтрүүлсэн эсэхэд хуульд заасны дагуу хяналт хяналт тавьж, дүгнэлт гаргах чиг үүрэг байхгүй тул дээрх хяналтанд хамааруулаагүй болно. 1.СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГАА НЭВТРҮҮЛСЭН ЭРХ БҮХИЙ ҮЙЛЧИЛГЭЭ ЭРХЛЭГЧИД 1.1 Улаанбаатар хотод үйл ажиллагаа явуулж байгаа телевиз, радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчид № Үйлчилгээний төрөл Нийт тоо Сонгуулийн ерөнхий хороонд мэдэгдэл хүргүүлсэн Сурталчилгаа нэвтрүүлэхгүй Сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх эрх бүхий Сурталчилгаа нэвтрүүлсэн Эрх бүхий бус боловч сурталчилгаа нэвтрүүлсэн зөрчил 1 МҮОНТВ 2 СЕХ-оос баталсан хуваарийг баримтлана 1 Үндсэн суваг 1 - 2 Улсын болон нийслэлийн хэмжээнд нэвтрүүлгээ цацдаг телевиз 16 15 2 (Монгол ТВ) 15 15 - 3 Улсын болон нийслэлийн хэмжээнд нэвтрүүлгээ цацдаг суваг 38 30 - 30 30 - 4 Радио 31 20 - 20 20 2 (Цаг үе залуус FM-91.1, Тэргүүлэгч FM-101.7) 1.2 Орон нутагт үйл ажиллагаа явуулж байгаа телевиз, радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчид № Өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээний төрөл Нийт тоо Сонгуулийн тухай хуулийн 82.9-ийн дагуу Сонгуулийн хороодод мэдэгдэл хүргүүлсэн Сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлсэн Сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлээгүй Эрх бүхий бус боловч сурталчилгаа нэвтрүүлсэн зөрчилСурталчилгаа нэвтрүүлэх эрх бүхий Сурталчилгаа нэвтрүүлэхгүй гэж албан ёсоор мэдэгдсэн 1 Телевизийн үйлчилгээ эрхлэгчид ТВ-75 Суваг-14 НИЙТ - 91 ТВ 66 Суваг 6 Нийт73 8 65 6 - 2 Радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчид 71 28 4 13 10 2 Номин макс ФМ, (104.5) Орхон Увс аймаг-ФМ (103.3) Тайлбар: Сонгуулийн тухай хуулийн 82.10-д заасны дагуу эрх сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх эрх бүхий телевиз, радиогийн жагсаалтыг тухай бүр гаргаж www.crc.gov.mn веб хуудсанд байрлуулж байв.
  • 27.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 27 2.УЛААНБААТАР ХОТ. РАДИО, ТЕЛЕВИЗ, СУВГААР НЭВТРҮҮЛСЭН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААНД ХИЙСЭН ХЯНАЛТ МОНИТОРИНГИЙН ДҮН, ЗӨРЧЛИЙН МЭДЭЭ 2.1 Сонгуулийн сурталчилгааны хугацаанд зөрчил гаргасан телевиз, сувгийн үйлчилгээ эрхлэгчид д/д Хуулийн заалтын үндэслэл 2016.06.22-ны тоот 2016.06.11-14-ны дүнгээр 2016.06.28-ны тоот 2016.06.15-19-ны дүнгээр Сануулга авсан 2016. 06.11-06.27 Телевиз Суваг Телевиз Суваг Зөрчил давтагдсан, арга хэмжээ авсан 1 СТХ. 82.5 Сурталчилгааг хоногт 1 цаг /60 минут/-аас хэтрүүлсэн эсэх 1 1  - 2 4 9 2 СТХ. 82.6 Сурталчилгааны 1 цагийн /15 минут/ нь нэг нам, эвсэл Түүнчлэн нэг нэр дэвшигчид ногдсон эсэх 5 10 -  11 26 3 СТХ.82.14 Мэдээ: Нам, эвсэл, нэр дэвшигчийн мэдээ нь хоногт 5 минутаас хэтрүүлсэн эсэх - -  -  5 5 - 4 СТХ. 82.11 Сурталчилгаа нэвтрүүлэх эрхгүй телевизээр нэвтрүүлсэн эсэх - - - - - - 2.2 Сонгуулийн сурталчилгааны хугацаанд зөрчил гаргасан радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчид № Хуулийн заалтын үндэслэл 2016.06.11-17-ны тайлангаар албан тоот явуулсан Нийт тайлангаар зөрчилтэй Нийт Давхардсан тоогоор Нийт Зөрчил давтагдсан арга хэмжээ авсан 1 СТХ. 82.5 Сурталчилгааг хоногт 1 цаг /60 минут/-аас хэтрүүлсэн эсэх 12 7 17 10 2 СТХ. 82.6 Сурталчилгааны 1 цагийн /15 минут/ нь нэг нам, эвсэл түүнчлэн нэг нэр дэвшигчид ногдсон эсэх 9 3.ОРОН НУТГИЙН РАДИО, ТЕЛЕВИЗ, СУВГААР НЭВТРҮҮЛСЭН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААНД ХИЙСЭН ХЯНАЛТ МОНИТОРИНГИЙН ДҮН, ЗӨРЧЛИЙН МЭДЭЭ 3.1 Сонгуулийн сурталчилгааны хугацаанд зөрчил гаргасан телевизийн үйлчилгээ эрхлэгчид д/д Хуулийн заалтын үндэслэл 2016.06.11-14-ны дүнгээр 2016.06.15-27-ны дүнгээр 825.5, 82.6 зөрчил давтагдсан, арга хэмжээ авсан (Сануулга хүргүүлсэн) Телевиз Зөрчилтэй телевиз 1 СТХ. 82.5 Сурталчилгааг хоногт 1 цаг /60 минут/-аас хэтрүүлсэн эсэх 1 25 11 2 СТХ. 82.6 Сурталчилгааны 1 цагийн /15 минут/ нь нэг нам, эвсэл түүнчлэн нэг нэр дэвшигчид ногдсон эсэх 11 42 3.2 Сонгуулийн сурталчилгааны хугацаанд зөрчил гаргасан радиогийн үйлчилгээ эрхлэгчид д/д Хуулийн заалтын үндэслэл 2016.06.28-ны тоот 2016.06.11-16-ны дүнгээр 2016.06.22-ны байдлаар Зөрчил давтагдсан арга хэмжээ авсан 1 СТХ. 82.5 Сурталчилгааг хоногт 1 цаг /60 минут/-аас хэтрүүлсэн эсэх 1 0 0 2 СТХ. 82.6 Сурталчилгааны 1 цагийн /15 минут/ нь нэг нам, эвсэл түүнчлэн нэг нэр дэвшигчид ногдсон эсэх 3 6 2 3 СТХ.82.14 Мэдээ: Нам, эвсэл, нэр дэвшигчийн мэдээ нь хоногт 5 минутаас хэтрүүлсэн эсэх 3 0 0
  • 28.
    28 4.УЛААНБААТАР ХОТЫН ТЕЛЕВИЗ,СУВГААР НЭВТРҮҮЛСЭН УИХ болон НИЙСЛЭЛИЙН ИТХ-ЫН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААГ ХОНОГТ ТУС БҮР 1 ЦАГААС ХЭТРҮҮЛСЭН ЗӨРЧИЛ ( цаг:мин:сек) 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 0:00:00 0:07:12 0:14:24 0:21:36 0:28:48 0:36:00 0:43:12 0:50:24 0:57:36 1:04:48 2016.06.11-24-НЫӨДРҮҮДЭД СУРТЧАЛЧИЛГААГ 1 ЦАГААС ХЭТРҮҮЛСЭН ЗӨРЧЛИЙН НЭГДСЭН ДҮН ХЭТРЭЛТ (ЦАГ: МИН: СЕК) Зөрчил гаргасан телевиз, сувгийн тоо, дундаж хэтрэлт Хэтрэлт гарсан огноо 2016.06.11 2016.06.12 2016.06.13 2016.06.14 2016.06.20 2016.06.21 Зөрчил гаргасан тв тоо 1 1 2 4 3 1 Дундаж хэтрэлт 0:06:05 0:14:38 0:10:41 0:07:46 0:06:06 0:05:20 Хэтрэлт гарсан огноо 2016.06.22 2016.06.23 2016.06.24 2016.06.25 2016.06.26 2016.06.27 Зөрчил гаргасан тв тоо 2 4 4 3 7 10 Дундаж хэтрэлт 0:09:13 0:16:03 0:13:48 0:09:54 0:21:31 0:56:45 Дээрх дүн мэдээнээс харахад 6-р сарын 15-19-ны өдрүүдэд телевиз, сувгууд сонгуулийн сурталчилгааг 1 цагаас хэтрүүлсэн зөрчилгүй. Хамгийн их зөрчсөн нь 6-р сарын 26, 27-ны өдрүүдэд 7-10 телевиз дунджаар 21-56 минут хэтрүүлсэн зөрчил бүртгэгдсэн байна. 5.ОРОН НУТГИЙН ТЕЛЕВИЗЭЭР НЭВТРҮҮЛСЭН УИХ болон АЙМГИЙН ИТХ-ЫН СОНГУУЛИЙН СУРТАЛЧИЛГААГ ХОНОГТ ТУС БҮР 1 ЦАГААС ХЭТРҮҮЛСЭН ЗӨРЧИЛ ( цаг:мин:сек) 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 0:00:00 0:07:12 0:14:24 0:21:36 0:28:48 0:36:00 0:43:12 0:50:24 0:57:36 1:04:48 1:12:00 2016.06.11-27-НЫӨДРҮҮДЭД СУРТЧАЛЧИЛГААГ 1 ЦАГААС ХЭТРҮҮЛСЭН ЗӨРЧЛИЙН ДҮН ХЭТРЭЛТ (ЦАГ: МИН: СЕК)
  • 29.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 29 ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРӨЛ ЭЗЭМШИГЧИД www.bill.crc.gov.mn ХАЯГААР ХАНДАН ЗӨВШӨӨРЛИЙН ТӨЛБӨР ТООЦООНЫ МЭДЭЭЛЛИЙГ АВАХ БОЛОМЖТОЙ ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРЛИЙН БҮРТГЭЛ, ТӨЛБӨР ТООЦООНЫ ПРОГРАМЫН ЕРӨНХИЙ ТАНИЛЦУУЛГА Тус хороо нь тусгай зөвшөөрлийн бүртгэл, төлбөр тооцооны системийг нэвтрүүлэн ашиглаж байгаа бөгөөд тусгай зөвшөөрлийн төлбөрийн нэхэмжлэлийг автоматаар тооцоолон гаргаж та бүхэнд хүргүүлж байгаа билээ. Түүнчлэн www.bill.crc.gov.mn системд тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид нэвтрэн орж өөрийн эзэмшдэг тусгай зөвшөөрөл болон төлбөр тооцооны мэдээллийг авч хяналт хийх, улмаар зөвшөөрөлтэй холбоотой харилцаагаа цаг тухайд нь зөв зохицуулах боломжийг бүрдүүлж байна. Төсөл Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос “Тусгай зөвшөөрлийн бүртгэл, төлбөр тооцооны програм”-ыг нэвтрүүлэн үйл ажиллагаандаа ашиглаж байгаа талаар сэтгүүлийн өмнөх дугаарт дэлгэрэнгүй танилцуулсан билээ. Зөвшөөрөл эзэмшигчид 2016 оны 6 дугаар сараас эхлэн энэхүү програмд нэвтрэн орж өөрийн эзэмшиж буй тусгай зөвшөөрлийн бүртгэл, түүхийн мэдээлэл буюу зөвшөөрлийн хүчинтэй хугацаа, хугацаа сунгасан болон өөрчлөлт оруулсан эсэх талаар харж болохоос гадна төлбөр тооцооны дэлгэрэнгүй мэдээллийг авах боломж бүрдээд байна. Одоогоор тус хороонд төлбөр тооцооны системд нэвтрэн орох баталгаат ажилтны мэдээллийг ирүүлсэн 270 гаруй зөвшөөрөл эзэмшигчдэд энэхүү системийн товч танилцуулга, нэвтрэн орох зааврыг бүртгэлтэй цахим шуудангаар хүргүүлээд байна. Иймд үйлчилгээ эрхлэгч та бүхэн тус хорооноос та бүхэнд зориулсан “Тусгай зөвшөөрлийн бүртгэл, төлбөр тооцооны програм”-д www.bill.crc.gov.mn хаягаар хандан орж идэвхтэй ашиглахыг уриалж байна. Цаашид зөвхөн зөвшөөрлийн төлбөр, тооцооны систем төдийгүй албан бичиг солилцооны мэдээлэл, статистик тайлан мэдээлэл бөглөх, тогтоол шийдвэрийн мэдээллийг тухай бүр авах зэрэг үйл ажиллагааг цахимжуулсан “цахим ХХЗХ” системтэй энэхүү систем нь уялдан ажиллах болно. Зөрчил гаргасан телевиз, сувгийн тоо, дундаж хэтрэлт Хэтрэлт гарсан огноо 2016.06.11 2016.06.12 2016.06.17 2016.06.21 2016.06.22 Зөрчил гаргасан тв тоо 2 2 1 2 2 Дундаж хэтрэлт 0:44:36 1:03:55 0:04:24 0:09:02 0:08:14 Орон нутгийн телевизүүдийн тухайд эхний 2 өдөр 1 телевизийн сурталчилгааны хэтрэлтийн талаар сануулга хүргүүлж ажилласнаар тухайн телевиз дахин хэтрэлт гаргаагүй байна. Хяналтын дүнгээс харахад Улаанбаатар хотын болон орон нутгийн телевизүүд Улсын Их хурлын сонгууль болон аймаг, нийслэлийн сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэхдээ тус бүр хоногийн 1 цагаас илүүгүй байх хуулийн заалтыг биелүүлэхийг хичээн ажилласан бөгөөд хэтрүүлсэн зөрчил бага байлаа. Зөрчлийн байдлыг харахад зарим өдрүүдэд тооны хувьд зөрчилтэй харагдаж байгаа хэдий ч хэтэрсэн хугацааг авч үзэхэд минут, секундээс хэтрээгүй байлаа. Харин сурталчилгааны сүүлийн 2 өдөр Улаанбаатар хот, орон нутгийн телевизүүдийн хувьд зөрчил нэмэгдсэн байлаа. Тус хорооны зүгээс зөрчил давтагдсан үйлчилгээ эрхлэгчдэд холбогдох арга хэмжээг авч ажилласан. Мониторингийн дүн мэдээг тухай бүр өөрийн цахим хуудсаар мэдээлж байсан болно.
  • 30.
    30 ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРЛИЙН БҮРТГЭЛ,ТӨЛБӨР ТООЦООНЫ ПРОГРАМД НЭВТРЭХ ЗААВАР: Та www.bill.crc.gov.mn хаягаар нэвтрэн орох бөгөөд дараах нэвтрэх хэсгийн цонх харагдана. 1-Р АЛХАМ: Нууц үгээ мартсан гэсэн хэсэгт дарна. Ингэснээр дараах цонх гарч ирнэ. 2-Р АЛХАМ: Нэвтрэх нэр хэсэгт тус хорооноос та бүхэнд хүргүүлсэн 01/267 тоот албан бичгийн хавсралт маягтад бөглөсөн мэдээллийн дагуу буюу танай байгууллагаас энэхүү системд хандах эрх бүхий итгэмжлэгдсэн ажилтны и-мэйл хаягийг оруулж нууц үгээ сэргээх гэснийг дарна. БАТАЛГААЖУУЛСАН: БАЙГУУЛЛАГЫН ДАРГА................................................... ГАРЫН ҮСЭГ...................................................................... ТАМГА................................... Хавсралт Зөвшөөрөл эзэмшигчийн нэр Зөвшөөрөл эзэмшигчийн регистрийн дугаар Итгэмжлэгдсэн ажилтны нэр Итгэмжлэгдсэн ажилтны албан тушаал Цахим хуудас (имэйл) хаяг Холбоо барих утасны дугаар Гар утасны дугаар Нэмэлт мэдээлэл, тайлбар Дараах хүснэгтэнд холбогдох мэдээллийг бөглөнө үү. Итгэмжлэгдсэн ажилтныг баталгаажуулах хуудас Тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч та энэхүү хуудаст танай байгууллагыг төлөөлөл Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос олгосон тусгай зөвшөөрөлтэй холбоотой бүртгэл, түүх болон төлбөр тооцооны мэдээллийн системд нэвтрэн холбогдох мэдээллийг харах, зөвшөөрөлтэй холбоотой үйлчилгээ, үйл ажиллагааны талаар холбоотой ажиллах эрх бүхий итгэмжлэгдсэн ажилтны мэдээллийг бөглөн баталгаажуулна уу.
  • 31.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 31 3-Р АЛХАМ: Ингэснээр таны бүртгэлтэй имэйл хаягаар уг системд нэвтрэх “баталгаажуулах код” илгээгдэгнэ. Баталгаажуулах кодыг илгээж байгаа имэйл-ийн харагдах загвар 4-Р АЛХАМ: Баталгаажуулах кодыг хүлээн авснаа 1 цагийн дотор уг системд холбогдож баталгаажуулна. 5-Р АЛХАМ: Ингэснээр таны нууц үг имэйл хаягаар тань илгээгдэнэ. Нууц үг илгээж байгаа имэйл харагдах загвар.
  • 32.
    32 6-Р АЛХАМ: Ингээд www.bill.crc.gov.mnхуудсын нэвтрэх хэсэгт имэйл хаяг болон нууц үгийг оруулснаар та системд нэвтэрнэ. УЛААНБААТАР БАРИЛГА УГСРАЛТЫН ҮЙЛЧИЛГЭЭ ЭРХЛЭГЧ АЖ АХУЙН НЭГЖ, БАЙГУУЛЛАГУУДАД ХИЙСЭН ШАЛГАЛТЫН ТАЙЛАН Хорооны даргын 2016 оны 04 дүгээр сарын 18-ны өдрийн А/91 тоот тушаалын дагуу Улаанбаатар хотод барилга угсралтын үйл ажиллагаа явуулж байгаа байгууллагуудын өргөгч цамхаг, тэдгээрийн харуул хамгаалалтын үйл ажиллагаанд ашиглаж байгаа хэт богино долгионы харилцааны радио станцын ашиглалтын байдалд хэмжилт шалгалт хийж илэрсэн зөрчлийг арилгуулж, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгөв. Улаанбаатар хотын хэмжээнд Баянгол дүүрэг, Сонгинохайрхан дүүрэг, Сүхбаатар дүүрэг, Чингэлтэй дүүрэг, Хан-Уур дүүрэг, Баянзүрх дүүргийн нутаг дэвсгэрийг хамруулан 2016 оны 04 дүгээр сарын 25-наас 06 дугаар сарын 15-ны хооронд хийж гүйцэтгэв. Шалгалтанд нийт давхардсан тоогоор 93 аж ахуй, нэгж байгууллага хамрагдсан. Үүнээс: Харилцааны богино долгионы радио станц ашиглаж байсан 59 /3/ Барилгын үйл ажиллагаа нь зогсолттой 31 Хэт богино долгионы радио станц ашиглаж байсан 59 /3/ аж ахуй нэгж байгуулагуудад хийсэн хэмжилт шалгалтаар Радио давтамж ашиглах зөвшөөрөлтэй 10 Радио давтамж ашиглах зөвшөөрөлгүй 36 Харилцааны радио станц ашигладаггүй 8 Үүрэн холбооны Жи-Мобайл ХХК-ийн гар утас ашиглаж байсан 5 Илэрсэн зөрчлүүд: Радио давтамж ашиглах зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа явуулж байсан аж ахуй нэгж байгуулага – 36/3/. Үүнээс: Хэт богино долгионы радио станцын түр хугацаагаар битүүмжлэн хурааж зөрчлийн арилгасан 18 /3/ Хэт богино долгионы радио станцад тохируулагдсан радио давтамжуудийг устгаж үйл ажиллагаагийн зогсоож станцын лацдаж үлдээсэн 18 Радио давтамж ашиглах эрхийн бичгийн хугацаа дууссан байгууллагын сунгалтын хүсэлтийг гаргуулсан 1 Авсан арга хэмжээ: Радио давтамж эрхийн бичигт тусгагдсан радио давтамж дээр ажиллаагүй зөрчлийг арилгуулан зөвшөөрөлтэй давтамж дээр нь тохиргоог хийлгүүлсэн 2 Шалгалтын хүрээнд шинээр радио давтамжийн эрхийн бичиг авахаар хүсэлт гаргасан байгууллага 21 Зөрчилтэй түр хугацаагаар харилцааны радио станцаа битүүмжлэн хураалгасан, радио давтамж ашиглаж зөвшөөрөл авхаар тус хороонд хандаагүй байгууллага 6 Тайлан
  • 33.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 33 Та «CRC PUBLICATION» мобайл апп-ыг "Apple Store"-оос татаж авна уу. Та «CRC PUBLICATION» мобайл апп-ыг "Play Store"-оос татаж авна уу. Та CRC PUBLICATION аппликейшнийг гар утсандаа суулгах бол гар утасныхаа аппликейшин татах хэсгээс CRC PUBLICA- TION гэсэн үгээр хайлт хийн татаж авах, эсвэл доорх холбоосоор татаж авна уу. Энэхүү Мобайл АПП-ыг татан авч ашигласнаар Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос хэвлэгдэн гарч буй ном, сэтгүүл болон тус хорооноос батлагдан гардаг зохицуулалтын баримт бичгүүдийн талаарх мэдээллийг авах боломжтой. «CRC PUBLICATION» МОБАЙЛ АПП-ыг УХААЛАГ ГАР УТСАНДАА ТАТАН АВЧ ХЭРЭГЛЭНЭ ҮҮ Таны мэдлэгт
  • 34.
    34 УЛААНБААТАР ХОТОД ХАРИЛЦААНЫХЭТ БОГИНО ДОЛГИОНЫ РАДИО СТАНЦ ХУДАЛДАН БОРЛУУЛАЛТ ХИЙЖ БАЙГАА ИРГЭН, ХУУЛИЙН ЭТГЭЭДҮҮДЭД ХИЙСЭН ШАЛГАЛТЫН ТАЙЛАН 1. АЖЛЫН ЗОРИЛГО: Хорооны даргын 2016 оны 05 ддугаар сарын 05-ний өдрийн А/101 дугаар тушаалын дагуу Улаанбаатар хотод харилцааны хэт богино долгионы радио станц худалдан борлуулалт хийж байгаа иргэн, хуулийн этгээдүүдэд Монгол Улсын “Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хууль”, “Харилцаа холбооны тухай хууль”, “Радио долгионы тухай хууль” тогтоомжууд түүнтэй нийцүүлэн гаргасан дүрэм, журам, стандарт болон технологийн норм, горимыг мөрдүүлэх, цаашид хэрэгжүүлэх саналыг авах, хэрэгжүүлэхэд холбогдох шалгалтыг хийж, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгөх, илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгуулав. 2. ХЭМЖИЛТ, ШАЛГАЛТЫН ХАМРАХ ХҮРЭЭ, БАЙРШИЛ Улаанбаатар хотод харилцааны хэт богино долгионы радио станц худалдан борлуулалт хийж байгаа иргэн, хуулийн этгээдүүдэд хамрагдсан. 3. АШИГЛАСАН ХЭМЖҮҮРИЙН ТӨХӨӨРӨМЖ: ACECO SC-1 давтамж тоологч 4. ШАЛГАЛТЫН АЖЛЫН ЯВЦ, ГҮЙЦЭТГЭЛ: Шалгалтад Улаанбаатар хотын хэмжээнд холбооны тоног төхөөрөмж, хэт богино долгионы радио станц худалдан борлуулдаг 17 иргэн, аж ахуйн нэгж байгууллагууд хамрагдаж шалгалтын хүрээнд дараах ажлууд хийгдсэн. Үүнд: 1. Улаанбаатар хотод харилцааны хэт богино долгионы радио станцуудыг худалдан борлуулж байгаа байгууллагуудын худалдан борлуулж буй радио төхөөрөмжийг тодорхойлж хэмжилт хийсэн. Шалгалт хийсэн байгууллагуудад суурин станцын үндсэн 2 загвар худалдаалагдаж байна. Хүснэгт 1-д харуулав. Энэхүү 2 станцын давтамжийг хэрэглэгч өөрөө тохируулах боломжтой. Улаанбаатар хотын хэмжээнд холбооны тоног төхөөрөмж, хэт богино долгионы радио станц худалдан борлуулдаг 17 иргэн, аж ахуйн нэгж байгууллагуудад нийт 27 төрлийн гар станц худалдаалагдаж байна. Үүнээс программ хангамжаар тохируулдаг 20 төрлийн станц, 7 станц нь хэрэглэгч өөрөө давтамжийг гараар тохируулдаг байсан. Хүснэгт 2-д худалдаалагдаж буй гар станцыг харуулав. Програм хангамжаар тохируулдаг станцын хувьд 2 төрлийн станц нь 136-174 МГц давтамжийн зурваст, нэг төрлийн станц нь 450-470 МГц давтамжийн зурваст бусад 17 гар станц нь 400-470 МГц давтамжийн зурваст ажиллах хүчин чадалтай байв. Эдгээр станцыг худалдан борлуулдаг иргэн, аж ахуй нэгжид давтамжийг тохируулан суулгах программ хангамж байхгүй байсан. Программ хангамжаа тохируулдаг Гараар тохируулдаг Станцын марк Давтамж [МГц] Станцын марк Давтамж [МГц] 1 Kenwood TK-2107 136-174 Kenwood TK-378 136-174, 400-470 2 Kenwood TK-3107 400-480 Kenwood TH-K2AT 136-174 3 Kenwood TK-3206 400-480 Kenwood TK-F8 400-480 4 Kenwood TK-3207 400-470 KMD-998 400-470 5 Motorola MagOne A8 450-470 KMD UV-9900 400-470 № Станцын марк Ажилах давтамж [МГц] 1 Kenwood 471 A 400-470 2 Kenwood TM-271A 136-174 Хүснэгт 1. Худалдаалагдаж буй суурин станц Тайлан
  • 35.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 35 6 Baofeng BF-266 400-470 Motocoopa PS-568 400-470 7 Baofeng BF-366 400-470 Baofeng UV-5R 136-174, 400-520 8 Baofeng BF-777S 400-470 9 Baofeng BF-888S 400-470 10 Baofeng UV-8D 400-480 11 FYT-891 400-470 12 Telt-N60 400-520 13 GYT H-36 400-480 14 Santong ST-830 400-470 15 HYT-H1 400-470 16 Hareto H-5118 400-480 17 Vidatone V50 400-450 18 Chjerda CD-X3UV 136-170, 400-480 19 BSD 610 400-470 20 Yosun K-350 400-470 2. Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос хуваарилсан радио давтамжийн зурваст ажиллах худалдан борлуулах, радио давтамж эзэмшигч иргэн хуулийн этгээдүүдийн ашигладаг радио давтамжид харилцан нөлөөлөл үүсгэж байгаа харилцааны радио станцууд болон бусад радио долгион үүсгэгч тоног төхөөрөмжүүдийг илрүүлэх, холбогдох арга хэмжээ авч ажиллах ажлын хүрээнд хямд үнэтэй түгээмэл худалдаалагдаж буй станцын давтамжийг тодорхойлсон. Тус худалдаалагдаж буй станцууд нь үйлдвэрийн давтамж дээр тохируулагдсан байдаг. Хүснэгт 3-д давтамжийн мэдээллийг харуулав. Станцын нэр Kenwood Kenwood chjerda BSD Yosun FYT Baofeng Telt Motocoopa GYT Марк TK-3206 TK-3107 CD-728 BSD-610 K-350 FYT-891 BF-777S, 888S N60 PS-168 H-36u21 Давтамж 400-480 400-480 400-470 400-470 400-470 400-480 1 459.325 450.025 441.625 435.475 469.125 446 462.125 437.125 147.715 410.075 2 459.425 460.045 442.626 445.5 468.375 446.34 462.225 437.275 148.065 435.075 3 459.525 469.925 443.825 425.625 467.625 447.66 462.325 437.525 148.415 469.975 4 459.625 459.777 444.725 435.425 466.875 449.875 462.425 437.725 148.765 440.125 5 459.725 459.2 445.125 438.125 466.125 450.35 462.525 438.025 149.115 440.225 6 459.825 459.8 446.225 455.75 465.375 451.625 462.625 438.275 149.465 440.325 7 459.925 459.7 447.325 433.25 464.625 452.875 462.725 438.525 149.815 440.425 8 460.425 459.8 448.425 448.525 463.875 453.375 462.825 438.775 150.165 440.525 9 460.225 403.025 449.525 435.975 463.125 454.875 462.925 439.025 150.515 440.625 10 460.325 418.025 440.175 432.125 462.375 455.985 463.025 439.275 150.865 440.725 11 460.425 419.975 435.875 438.625 461.625 456.34 463.125 439.525 151.215 440.825 12 460.525 430.125 439.575 455.375 460.875 457.88 463.225 439.775 151.565 440.925 13 450.025 448.125 438.475 445.125 460.175 458.688 463.525 440.025 151.915 441.015 14 460.025 450.355 437.375 450.375 459.375 401.125 450.225 440.275 152.265 441.125 15 469.975 460.555 436.875 458.625 458.625 435.125 460.325 440.525 152.615 441.225 16 469.985 435.175 457.875 469.125 469.95 440.725 152.965 441.325 3. Холбооны тоног төхөөрөмж борлуулж байгаа иргэд хуулийн этгээдүүдэд харилцааны радио станц худалдахад мөрдөх хууль эрх зүйн талаар санамж болгон гарын авлага өгөх ажлын хүрээнд: 4. Радио тоног төхөөрөмж худалдан борлуулж байгаа аж ахуйн нэгж, иргэдэд Харилцаа холбооны тухай хууль, Радио долгионы тухай хууль түүнтэй нийцүүлэн гаргасан дүрэм, журмыг таниулан мэдүүлэх, арга зүйн зөвлөгөө өгсөн. Хүснэгт 2. Худалдаалагдаж буй гар станц Хүснэгт 3. Түгээмэл худалдаалагддаг станцын давтамж
  • 36.
    36 5. Нийтийн хэрэглээнийрадио давтамжийн зурвасыг Монгол улсын хууль тогтоомжийн дагуу байгуулагдаж, үйл ажиллагаа явуулж байгаа хуулийн этгээд, иргэн нь Зохицуулах хорооноос тусгай зөвшөөрөл, эрхийн бичиг авч бүртгүүлж ашиглахыг анхааруулсан. 6. Асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагаас ямар дэмжлэг тусламж авах, цаашид нэн даруй шийдвэрлэх тулгамдаж буй ямар асуудлууд тодорхойлох ажлын хүрээнд Радио тоног төхөөрөмж худалдан борлуулж байгаа аж ахуйн нэгж, иргэдээс дэмжлэг тусламж авах санал хүсэлт өгсөнгүй. Тус хорооноос 2016-2017 онд дараах стандартуудыг боловсруулахаар төлөвлөсөн бөгөөд “Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай” хуулийн дагуу стандарт боловсруулагчдыг сонгон шалгаруулж, шалгарсан зөвлөхүүдтэй байгуулсан гэрээний дагуу төслийг боловсруулж эхлээд байна. Үүнд: УЛСЫН СТАНДАРТ ШИНЭЭР БОЛОВСРУУЛАХ 1. Эрчим хүчний шугамын баганыг ашиглан холбооны шилэн кабелийн суурилуулалт хийх стандарт 2. Мэдээлэл холбооны зай тэжээл, нөөц тэжээлийн байр болон кабелийн уурхайн өрөөний стандарт 3. Телефон сүлжээний худаг, сувагчлалын байгууламжийн стандарт 4. Программ хангамжийн шалгалт, бататгалын стандарт УЛСЫН СТАНДАРТЫГ ХЯНАЖ ШИНЭЧЛЭХ 5. MNS 5473:2005 Радио, телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн сүлжээний тооцооны арга 6. MNS 4908:2000 Техникийн зураг. Телефон сүлжээний зургийн тэмдэглэгээ, түүний хэмжээ стандарт 7. MNS 6285:2011 Төрийн үйлчилгээний вэб сайтад тавигдах шаардлага ГАРЫН АВЛАГА БОЛОВСРУУЛАХ 8. Телевиз, сувгийн дуу, дүрсийн дохионы техникийн үзүүлэлтүүдийг хэмжих аргачлал гарын авлага Мөн өмнөх онуудад төлөвлөгдсөн стандартуудаас Стандартчилал, хэмжилзүйн газрын Үндэсний зөвлөлийн хурлаар дараах 14 стандарт хэлэлцэгдэж батлагдсан бөгөөд барилгын норм дүрмийн 1, гарын авлагын 1 төсөл дээр тус тус ажиллаж байна. Үүнд: № Стандартын нэр Стандартын тэмдэглэгээ Эрх зүйн хэм хэмжээ 1 Радиогийн студи. 2-р хэсэг: Тоног төхөөрөмжид тавих ерөнхий шаардлага MNS 5591-2:2016 Сонгон хэрэглэх 2 Өргөн нэвтрүүлэгт насны ангилал тогтоох, таних тэмдэг ашиглах шаардлага MNS 6587:2016 Заавал мөрдөх 3 Мэдээлэл холбооны суурин сүлжээний сувагчлалын хоолойд уян нийлэг дэд сувагчлал суурилуулах ерөнхий шаардлага MNS 6588:2016 Сонгон хэрэглэх 4 Мэдээлэл холбооны суурин сүлжээнд шилэн кабелийн бичил хоолойн сувагчлал суурилуулах ерөнхий шаардлага MNS 6589:2016 Сонгон хэрэглэх 5 Радио холбооны антенн, фидерийн байгууламжинд ажиллах аюулгүй ажиллагааны шаардлага MNS 6590:2016 Сонгон хэрэглэх 6 Автозам, төмөр зам хөндлөн гарах болон гүүрэн байгууламжид холбооны кабель шугамыг суурилуулах ерөнхий шаардлага MNS 6597:2016 Сонгон хэрэглэх 7 Таних карт - Интеграл схемтэй зайнаас унших карт. Богино зайнаас уншигддаг карт - 1-р хэсэг: Физик шинж чанар MNS ISO/IEC 14443-1:2016 Сонгон хэрэглэх 8 Таних карт - Интеграл схемтэй зайнаас унших карт. Богино зайнаас уншигддаг карт - 2-р хэсэг: Радио давтамжийн чадал болон дохионы интерфейс MNS ISO/IEC 14443-2:2016 Сонгон хэрэглэх 9 Таних карт – Интеграл схемтэй зайнаас унших карт. Богино зайнаас уншигддаг карт - 3-р хэсэг: Ажиллагааг эхлүүлэх болон давхцлаас сэргийлэх MNS ISO/IEC 14443-3:2016 Сонгон хэрэглэх 10 Таних карт - Интеграл схемтэй зайнаас унших карт. Богино зайнаас уншигддаг карт - 4-р хэсэг: Дамжууллын протокол MNS ISO/IEC 14443-4:2016 Сонгон хэрэглэх 11 Үүрэн холбооны бааз станцуудын давтамж, орон зайн тусгаарлалт, илүүдэл цацаргалтын хэмжээ, хэмжих арга MNS 6605:2016 Сонгон хэрэглэх 12 Мэдээллийн технологийн суурь мэдлэгийн шалгуур MNS 6606:2016 Сонгон хэрэглэх 13 Өргөн нэвтрүүлгийн үгэн болон урсдаг мэдээллийн форматад тавих шаардлага MNS 6607:2016 Сонгон хэрэглэх 14 LTE, LTE-А хөдөлгөөнт холбооны системийн бааз станц ба дахин дамжуулах станцын тоног төхөөрөмжид тавих техникийн шаардлага MNS 6611:2016 Сонгон хэрэглэх МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЧИГЛЭЛЭЭР СТАНДАРТ БОЛОВСРУУЛАХ АЖЛЫН ЯВЦ
  • 37.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 37 Монгол Улсад радио, телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн хөгжлийг дэмжих, зах зээлийн өрсөлдөөний таатай орчныг бүрдүүлэх, нийтийн ашиг сонирхолд нийцсэн, чанартай үйлчилгээгээр олон нийтийг хүртээмжтэй хангахад чиглэсэн харилцааг зохицуулах зорилгоор Монгол Улсын Засгийн газрын 2010 оны 276 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Телевиз, радиогийн зохицуулалтын талаар баримтлах чиглэл”-ийг үндэслэн “Телевиз, радиогийн зохицуулалтын ерөнхий нөхцөл шаардлага”-ыг Зохицуулах хорооны тогтоолоор батлан гаргаж, хэрэгжилтийг хангуулах талаар тодорхой арга хэмжээ авч ажиллаж байна. Тус нөхцөл шаардлагыг өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээ эрхлэгчид 2011 оноос үйл ажиллагаандаа мөрдөж нөхцөл шаардлагын хүрээнд байнгын хяналт, мониторингийг хийж байна. ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН ЗОХИЦУУЛАЛТ, НӨХЦӨЛ ШААРДЛАГЫН ДАГУУ УЛААНБААТАР ХОТЫН ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН ТЕЛЕВИЗ, КАБЕЛИЙН СУВГИЙН ХӨТӨЛБӨРТ ХИЙСЭН ХЯНАЛТЫН ТАЙЛАН 2016 ОНЫ II УЛИРАЛ ТЕЛЕВИЗ 1. Зар сурталчилгааны хэтрэлт /2016 оны 4, 5, 6-р сарын нийлбэр дүнгээр/ C1 0 120 000 240 000 360 000 ETV MN25 MN2 NTV SBN MNB TM TB5  TB8 TB9 UBS VTV Боловсрол Ийглшууд МонголТВ СтарТВ Эхорон2016.04 Сар 2016.05 Сар 2016.06 Сар 2. Дотоод бүтээлийн хувь хэмжээ Хөтөлбөрийн бүтцийг гадаад болон дотоод контент гэсэн үзүүлэлтээр хувааж, сувгийн хөтөлбөрийн 7 хоногийн нэвтрүүлгийн нийт цагийн 50 хувиас доошгүй нь дотоод буюу үндэсний бүтээл байх тухай шаардлагыг хангаж байгаа эсэхэд хийсэн хяналтын дүн. Дотоод бүтээлийн хувь хэмжээг 2016 оны 4, 5-р сарын дундаж үзүүлэлтээр харьцуулсан байдал. C1 0 50 100 77 85 88 68 79 73 67 82 83 100 70 96 56 92 65 55 8886 ETV M N2 M N25 M NB NTV SBN TM TBS  TB TB9 UBS VTV БоловсролИйгл шуудМ онгол ТВСтар ТВ Эх орон Тайлан
  • 38.
    38 3. Соён гэгээрүүлэх,танин мэдүүлэх, хүүхэд боловсролын нэвтрүүлгийн хувь хэмжээ Соён гэгээрүүлэх, танин мэдүүлэх, хүүхэд боловсролын нэвтрүүлгийн хувь хэмжээг хүүхдийн хүмүүжил, боловсролын нэвтрүүлэг, хэл, соёл, заншил, түүх, уламжлалын нэвтрүүлэг, эрүүл мэнд, байгаль, экологийн нэвтрүүлэг, шинжлэх ухаан, танин мэдэхүйн нэвтрүүлэг гэж 4 үндсэн бүлэгт ангилан хяналт хийхэд телевиз тус бүрийн хувьд дараах байдалтай байна. Соён гэгээрүүлэх, танин мэдүүлэх, хүүхэд боловсролын нэвтрүүлгийн хувь хэмжээг 2016 оны 4, 5, 6-р сарын дундаж үзүүлэлтээр харьцуулсан байдал. C1 0% 10% 20% 30% 40% 50% ETV MN2 MNB MN25 NTV SBN TM TB5  TB8 TB9 UBS VTV Боловсрол Ийглшууд МонголТВ СтарТВ Эхорон Хүүхдийн хүмүүжил, боловсролын нэвтрүүлэг Хэл, соёл, заншил, түүх, уламжлалын нэвтрүүлэг Шинжлэх ухаан, танин мэдэхүйн нэвтрүүлэг Эрүүл мэнд, байгаль, экологийн нэвтрүүлэг СУВАГ 1.Зар сурталчилгааны хэтрэлт /2016 оны 4,5,6-р сарын нийлбэр дүнгээр/ Channel11 Эрүүлмэндийнсуваг АлзийТв Экосуваг Сүлд Соёнгэгээрүүлэгч СкайТВ Рояль CNTN Праламент ОллооТв Молор Лайк ИйглТв ЗаТв ДреамТв ДотноТв БлүүнбергМН АйстМонголиа Asianbox DocumentaryBox Nationaltimesnews SPSAction SPSPlay SPSPlus SPSPrime SPSWorld Smart4K TV10 OnTV WorldTv MalchinTv UBSx3 TV9x2 Trabe TV5x3 TV1 ShopMongolia Homeshopping SCH PPA MNC OTV LCN NBS Moviebox KCBN Ebox MassTV FTV 7Суваг 1:12:00 3:36:00 6:00:00 8:24:00 10:48:00 13:12:00 15.36.00 2.Дотоод бүтээлийн хувь хэмжээ Хөтөлбөрийн бүтцийг гадаад болон дотоод контент гэсэн үзүүлэлтээр хувааж, сувгийн хөтөлбөрийн 7 хоногийн нэвтрүүлгийн нийт цагийн 50 хувиас доошгүй нь дотоод буюу үндэсний бүтээл байх тухай шаардлагыг хангаж байгаа эсэхэд хийсэн хяналтын дүн дотоод бүтээлийн хувь хэмжээг 2016 оны 4, 5, 6-р сарын дундаж үзүүлэлтээр харьцуулсан байдал.
  • 39.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 39 Эрүүлмэндийнсуваг Экосуваг Сүлд Соёнгэгээрүүлэгч Рояль Праламент СкайТв АлзийТв ОллооТв Молор Лайк ИйглТв ЗаТв ДреамТв ДотноТв БлүүнбергМН АйстМонголиа WorldTv ONTv MalchinTv UBSx3 TV5x3 TV9x2 TV10 TV1 NationalTimesnews DocumentaryBox Channel11 AsianBox SPSPrime SPSPlus SPSPlay SPSAction SCH Smart4k SPSWorld PPA MNC OTV LCN NBS GTV EBox Moviebox KCBN MassTV 7Суваг 0 50 100 3.Төрөлжсөн чиглэлийн нэвтрүүлгийн хувь хэмжээ 2016 оны 4, 5, 6-р сарын дундаж үзүүлэлтээр харьцуулсан байдал. Эрүүлмэндийнсуваг Экосуваг Сүлд Соёнгэгээрүүлэгч Рояль Праламент СкайТв АлзийТв ОллооТв Молор Лайк ИйглТв ЗаТв ДреамТв ДотноТв БлүүнбергМН АйстМонголиа 25 73 54 77 49 84 52 90 68 68 66 60 59 0 86 44 76 99 59 33 35 46 69 48 87 47 95 98 96 98 98 79 58 78 43 93 73 75 82 45 44 99 99 87 65 65 3 WorldTv ONTv MalchinTv UBSx3 UBSx2 TV5x3 TV10 TV1 NationalTimesnews DocumentaryBox Channel11 AsianBox SPSPrime SPSPlus SPSPlay SPSAction SCH Smart4k SPSWorld PPA MNC OTV LCN NBS GTV EBox Moviebox KCBN MassTV 7Суваг Өргөн нэвтрүүлгийн зохицуулалт, нөхцөл шаардлагын хүрээнд телевиз, сувгийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн хөтөлбөрт тавигддаг холбогдох бусад заалтын дагуу хийгдсэн мониторингийн мэдээ, тайланг тус хорооны вэб хуудаснаас авах боломжтой.
  • 40.
    40 Мэдээ, мэдээлэл МОНГОЛ УЛСЫНБҮСЧЛЭЛИЙН КОД (ZIP CODE) ТҮҮНИЙ ХЭРЭГЛЭЭ Монгол улсын Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрт тусгагдсан “Цахим Монгол” үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх, мөн “Улс орны хэмжээнд нэгдмэл кодчлолыг бий болгосноор мэдээллийн нэгдсэн системийг бүрдүүлэх”, “Гудамж, талбай, албан байгууллага, айл өрх бүрийг хаягжуулж, шуудангийн бүсийн тогтолцоонд шилжүүлэх”, “Бүх шатны шуудан хүргэлтийн тогтолцоог боловсронгуй болгох” зорилтуудыг биелүүлэх ажлын хүрээнд ЗТАЖ-ын сайдын 2007 оны 101 тушаалаар “Шуудангийн нэгдсэн код” батлагдсан юм. Энэ кодыг нэвтрүүлэх ажлыг Шуудангийн тухай хуулийн 9.1.3-р заалтын дагуу Харилцаа холбооны зохицуулах хороо хариуцдаг. Шуудангийн нэгдсэн кодыг Засгийн газрын 2007 оны 200-р тогтоолоор батлагдсан “Бүсчлэлийн кодыг нэвтрүүлэх, хэрэглэх журам”-аар уг кодыг хэрэглэх хүрээг өргөтгөн тогтоосон төдийгүй Бүсчлэлийн код буюу зип код гэж нэрлэхээр тогтоосон юм. БҮСЧЛЭЛИЙН КОД (ZIP CODE) ГЭЖ ЮУ ВЭ? 1. Бүсчлэлийн код /zip code/-5 оронтой Бүсчлэлийн кодыг Монгол улсын нутаг дэвсгэрийн бүсчлэлийн хуваарийн дагуу засаг захиргааны нэгжийн болон хот суурингийн хэсэг (бүс)-ийн байршлын тухай мэдээллийг агуулж, тэдгээрийг хөгжүүлэх төлөвлөгөөтэй уялдуулан зохицуулалт хийх, давхардуулан оноогдохгүйгэээр оноох нөөц бүхий 5 оронтой тоогоор илэрхийлдэг. 5 оронтой код нь угтвар код+хэсгийн кодоос бүрдэнэ. Жишээ нь: Та өөрийн оршин байгаа бүсчлэлийн кодыг www.zipcode.mn цахим хуудаснаас хайлт хийн харах боломжтой. 2. Шуудангийн нэгдсэн код /postal code/- 9 оронтой Шуудангийн нэгдсэн код нь дараах асуудлуудыг шийдвэрлэснээрээ урьд хэрэглэгдэж байсан шуудангийн индексээс давуу талтай юм. Үүнд: • Монгол улсын засаг захиргааны кодтой уялдуулах • Монгол улсын засаг захиргааны хуваарь өөрчлөгдөхөд хөдөлгөөн орохгүй буюу өөрчлөхөд хялбар өөрөөр хэлбэл кодын зохицуулалт хийх нөөцтэй байх • Хотын захирагчийн албанаас гаргасан хаягийн журмыг алдагдуулахгүй байх • Хотын хэтийн төлөвлөлтөөр цаашид гарах өөрчлөлтүүдэд өртөж, тухайн хаягийн хэсгийн код хөдлөхгүй байх • Хэрэглэгчдэд ойлгомжтой, хэрэглэхэд хялбар байх • Тухайн хаягийн хэсгийн газар зүйн байршлыг тодорхойлох боломжтой байх. • Аль ч төрлийн үйлчилгээ эрхлэгчид түгээмэл хэрэглэх боломжтой. Зураг 2
  • 41.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 41 Шуудангийн нэгдсэн код нь барилга байгууламжид оноогддог бөгөөд бүсчлэлийн 5 оронтой тоо дээр 4 оронтой тоог залгуулан оноодог. Зураг 3-т харуулав. Зураг 4 Та өөрийн оршин байгаа барилга байгууламжийнхаа 9 оронтой кодоо мэдэхийг хүсвэл www.zipcode.mn цахим хуудаснаас хайлт хийхэд дараах зурагт үзүүлсэнээр гарч ирнэ. Хайлтын үр дүн олдохгүй байвал хайж буй обьект нь нийслэлийн орон зайн мэдээллийн системд бүртгэгдээгүй байна гэж ойлгоно. Зохицуулах хороо нь бүсчлэлийн кодын мэдээллийг олон нийтэд хүргэх үүднээс иргэн, хуулийн этгээдийг www. zipcode.mn цахим хуудас болон хэвлэмэл материал, ухаалаг гар утасны програм хангамжаар дамжуулан мэдээллээр ханган ажиллаж байна. Монгол улсын хэмжээнд 2016 оны 5 сарын байдлаар 21 аймаг, Нийслэлийн 9 дүүрэгт нийт 538 бүсчлэлийн кодыг шинээр оноосон байна. Зураг 3 • Хаягаа алдаатай бичсэн байсан ч кодоо зөв бичсэн тохиолдолд танй шуудангийн илгээмж төөрөхгүй, шуудангийн ялгалтын ажиллагаанд нэвтэрсэн технологи учраас цаг алдахгүй, хурдан шуурхай хүргэх боломжийг бүрдүүлэх. • Онцгой байдал, Эмнэлгийн түргэн тусламж, Цагдаа, Электрон засаглал зэрэг төрөөс иргэдэд хүрч үйлчилдэг байгууллагуудын үйл ажиллагааг хөнгөвчлөх, иргэд, үйлчлүүлэгчдийн байршил тодорхой болох, тэдгээрт аль болох түргэн хүрч үйлчлэх боломжийг бий болгох. • Иргэний бүртгэл, мэдээлэл, нийгмийн даатгал, татвар болон банкны үйлчилгээг авахад хаягаа зөв тодорхойлсноор ямар нэгэн будлиангүйгээр үйлчлүүлэх • Улсын нийт газар нутгийг бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлал, засаг захиргааны нэгжтэй уялдуулан байршлаар нь кодолсноор дэд (авто тээвэр, авто зам чиглэл болон аялал жуулчлалын бүс нутаг) статистик (байгалийн баялаг, хөрс, ан амьтан, бусад) боловсрол гэх мэт олон нийтэд чухал шаардлагатай мэдээллийг цогцоор нь системтэйгээр нийтийн хүртээл болгох боломжийг бүрдүүлэх зэрэг олон дэвшилтэт талууд бий болох боломжтойг дурьдаж болох юм. Бүсчлэлийн кодтой холбоотой дэлгэрэнгүй мэдээллийг www.zipcode.mn цахим хаягаас авах ба Иргэн, Хуулийн этгээд Та өөрийн оршин байгаа бүсчлэлийн код буюу зипкодоо мэдэх, дэлгэрэнгүй мэдээлэл авах боломжтой.
  • 42.
    42 УЛААНБААТАР ХОТЫН ХЭТБОГИНО ДОЛГИОНЫ ФМ РАДИО ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ЭРХЛЭГЧДЭД ХИЙСЭН СУУРИН ХЯНАЛТЫН ТОВЧ ТАЙЛАН Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны Радио давтамж зохицуулалт, хяналтын албаны Радио долгион хяналтын төвөөс радио давтамжийн суурин хяналтыг тогтмол хийж байна. 2016 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 06 дугаар сарын 15-ны өдөр хүртэл Улаанбаатар хотод хэт богино долгионы фм радио өргөн нэвтрүүлгийн үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрөл бүхий 31 фм радио станцууд хамрагдсанаас 4 фм радио давтамжийн хазайлттай /Deviation/, 27 фм радио хэвийн ажиллаж байна. Монгол Улсын стандарт “Давтамжийн модуляцтай хэт богино долгионы нэвтрүүлэгч, техникийн шаардлага” MNS 4909:2000-д давтамжийн модуляцтай дохионы давтамжийн хазайлтын максимум утга ± 75 кГц давтамжаас хэтрэхгүй байхаар заасан байдаг. ФМ 90.5, 91.1, 91.7, 92.1, 92.5, 95.1, 95.7, 96.3, 96.9, 97.5, 98.5, 98.9, 99.3, 99.7, 100.5, 100.9, 101.7, 102.1, 102.5, 103.1, 103.6, 104.0, 104.5, 105.5, 106.0, 106.6, 107.5 -үүд Монгол Улсын MNS 4909:2000 стандартын 5-д зааснаар давтамжийн модуляцтай дохионы давтамжийн хазайлтын максимум утга нь ± 75 кГц давтамжаас хэтрэлгүй хэвийн ажиллаж байна. • "Эм Пи Өү” ХХК-ний Мэдээллийн радио ФМ 88.8 • “Радиоком Монгол” ХХК-ний Формула ФМ 98.1 • “РФ” ХХК-ний Кисс радио ФМ 100.1 • “Эн Ти Ви Бродкастинг” ХХК-ний Шинэ зуун радио ФМ 107.0 эдгээр фм-үүдийн дохионы давтамжийн хазайлт /Deviation/-ын дундаж утга ±75 кГц-ээс хэтэрсэн байна. Иймд нэвтрүүлэх хэсгийн тоног төхөөрөмжүүд дээр тохиргоо хийх шаардлагатай. Зурвас ашиглалт /OBW-xdB/-ын хувьд бүх ажиллаж байгаа богино долгионы фм радио станцууд хэвийн ажиллаж байна. Төвийн давтамжийн шилжилт /Tolerance or Offset/-ийн хувьд одоо ажиллаж байгаа бүх радио станцууд хэвийн ажиллаж байна. 88.8 90.5 91.1 91.7 92.1 92.5 95.1 95.7 96.3 96.9 97.5 98.1 98.5 98.9 99.3 99.7 100.1 100.5 100.9 101.7 102.1 102.5 103.1 103.6 104 104.5 105.5 106 106.6 107 107.5 0 10 20 30 40 50 60 Avg. Давтамжийн хазайлт кHz Давтамж MHz Давтамжийн хазайлт 70 80 90 100 110 120 ТайланТайлан
  • 43.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 43 88.8 90.5 91.1 91.7 92.1 92.5 95.1 95.7 96.3 96.9 97.5 98.1 98.5 98.9 99.3 99.7 100.1 100.5 100.9 101.7 102.1 102.5 103.1 103.6 104 104.5 105.5 106 106.6 107 107.5 1.5 1.0 0.5 0.0 -0.5 -1.0 ДавтамжMHz Давтамжийншилжилт Avg. Давтамжийн шилжилт kHz 88.8 90.5 91.1 91.7 92.1 92.5 95.1 95.7 96.3 96.9 97.5 98.1 98.5 98.9 99.3 99.7 100.1 100.5 100.9 101.7 102.1 102.5 103.1 103.6 104 104.5 105.5 106 106.6 107 107.5 Avg.ЭзэлсэнзугвасынөргөнкHz Давтамж MHz 280 260 240 220 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 Эзэлсэн зугвасын өргөн
  • 44.
    44 88.8 90.5 91.1 91.7 92.1 92.5 95.1 95.7 96.3 96.9 97.5 98.1 98.5 98.9 99.3 99.7 100.1 100.5 100.9 101.7 102.1 102.5 103.1 103.6 104 104.5 105.5 106 106.6 107 107.5 Avg.ЦахилгаансоронзонорныхүчлэгdBuVm Давтамж MHz 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Монгол улсынстандарт “Давтамжийн модуляцтай радио өргөн нэвтрүүлгийн цахилгаан соронзон оронгийн хүчлэгийн хамгаалах харьцаа, зөвшөөрөх хэмжээ” MNS 5476:2005-д зааснаар хэт богино долгионы давтамжийн модуляцтай радио өргөн нэвтрүүлгийн сүлжээнд радио үүсгэгчээс бусад үйлдвэрлэлийн шуугианыг тооцсон үед цахилгаан соронзон орны хүчлэгийн утга / стерео / сум орон нутагт 54 дБ мкВ/м, аймгийн төвд 66 дБ мкВ/м, хотод 74дБ мкВ/м байхаар заасан байдаг. Дээрх зурагт стандарт түвшинг улаанаар үзүүлэв. ФМ 92.5, ФМ 103.1, ФМ 106.6-үүд Монгол улсын стандарт MNS 5476: 2005 стандартыг хангахгүй байна. Тайлант хугацаанд хийгдсэн 15296 удаагийн хэмжилтийн дундаж утгыг нэгтгэн хэмжилтийн төрөл тус бүрээр ангилан график хэлбэрээр дээр үзүүлэв. Хэмжилтийг ХХЗХ-ны төв оффис дээр байрлах суурин хяналтын станц /FMS/-аар хэмжив. ФМ радио станцуудын тархалтын болон сонсголын чанар нь дууны пульт, түүгээр дамжуулагдаж буй дууны түвшингээс ихээхэн хамаарч байна. Иймд хүлээн авах талд сонсогдож, хэмжигдэж буй дууны зөөгч давтамжийн хазайлтыг хэвийн байлгах, сонсголыг сайжруулахын тулд дууны пультны тохиргоог стандарт хэмжээ болох 0.0 децибелл (0.0 dB)-ээр тохируулах шаардлагатай байна. Хэрхэн тохиргоо хийх заавар зөвлөгөөг ХХЗХ-ны Радио давтамж, зохицуулалт, хяналтын алба, Радио долгион хяналтын төвийн 304257 дугаарын утсаар суурин хяналтын инженертэй холбогдож авна уу.
  • 45.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 45 Монгол улсад орчин цагийн мэдээлэл технологи, харилцаа холбооны салбар үүсэж хөгжсөний 95 жилийн ойг тохиолдуулан “Мэдээлэл харилцаа холбооны салбарын хөгжлийн стратеги” сэдэвт эрдэм шинжилгээний хурал, нээлттэй хэлэлцүүлэг боллоо. Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын бодлого тодорхойлогч, зохицуулагч төрийн байгууллага, судалгаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэгч бизнесийн байгууллагуудын инженер техникийн ажилтан, албан хаагчид болон энэ чиглэлийн мэргэжилтэн бэлтгэдэг их дээд сургуулийн эрдэмтэн судлаачид хуралд оролцож санал бодоллоо хуваалцав. Хурлаар МУ-ын гавьяат холбоочин, Холбооны сайд асан И.Норовжав ‘МУ-ын харилцаа холбооны салбарын түүхэн замнал”, МУ-ын гавьяат холбоочин, Холбооны сайд асан Ц.Готов “1960-1990 онд Харилцаа холбооны салбарт оруулсан хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалт’ сэдвүүдээр илтгэл тавьж Монгол улсад харилцаа холбоо үүсэж хөгжсөн түүхийн талаар илтгэл тавив. Салбарын эрдэмтэн судлаачид өөрсдийн салбарынхаа хөгжил дэвшилд нэмэр болгох зорилготой эрдэм шинжилгээний бүтээлүүдийн илтгэлээ тавьж, үзэл бодлоо солилцсон юм. Уг эрдэм шинжилгээний хурал, нээлттэй хэлэлцүүлгээр доорх гурван сэдвийн хүрээнд санал солилцож хэлэлцэж зөвлөмж гаргав. • Судалгаа, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй бодлого зохицуулалтыг гаргах тогтолцоо; • Судалгаа, шинжилгээ, бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл; • Техник технологийг дэвшил, тэд нарыг хэрэглээнд нэвтрүүлэх. "МЭДЭЭЛЭЛ ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ САЛБАРЫН ХӨГЖЛИЙН СТРАТЕГИ" ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ХУРАЛ, НЭЭЛТТЭЙ ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ БОЛЖ ӨНДӨРЛӨЛӨӨ “ХЯЗГААРГҮЙ БОЛОМЖ” УРИАН ДОР ““ICT EXPO-2016” ҮЗЭСГЭЛЭН 10 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ АМЖИЛТТАЙ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДЛАА Салбарын арга хэмжээ Монгол улсын орчин цагийн харилцаа холбооны салбарын үүсэж хөгжсөний 95 жилийн ой, “Цахилгаан холбоо, мэдээлэлжсэн нийгмийн Дэлхийн өдөр”-ийг тус тус тэмдэглэн өнгөрүүлэх ажлын хүлээн 2016 оны 5 дугаар сарын 18- 22-ны өдрүүдэд “Хязгааргүй боломж” уриан дор “ICT EXPO-2016” үзэсгэлэн 10 дахь жилдээ зохион байгуулагдлаа. Уг үзэсгэлэнд Харилцаа холбооны зохицуулах хороо нь Радио долгион хэмжилтийн төхөөрөмж, дуу түвшин хэмжигч төхөөрөмж, радио долгион хяналтын явуулын станцыг танилцуулж хэрхэн хэмжилт хийдэг талаар мэдээлэл өгч, тус хорооноос эрхлэн гаргадаг харилцаа холбооны мэдээ сэтгүүл, жилийн тайлангийн ном, холбогдох гарын авлагуудыг үзэсгэлэнд оролцогчдод өгөн, санал хүсэлтийг авч зөвлөгөө өгч оролцлоо.
  • 46.
    46 Монгол Улсад орчинцагийн мэдээлэл, харилцаа холбооны салбар үүсч хөгжсөний 95 жилийн ойн баярын хурал 2016 оны 5 дугаар сарын 26-ны өдөр болж өндөрлөлөө. Хуралд мэдээлэл, харилцаа холбоо, шуудангийн салбарын төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагуудын удирдлага, төлөөлөл мөн үе үеийн холбоочид, ахмадууд ирж хүндэтгэлийн үг хэлж төрийн одон медаль хүртсэн болон салбарын жуух, баярын бичгээр шагнагдаж буй нийт 70 гаруй инженер техникийн ажилтнуудад шагналыг гардуулж өглөө. Мөн 95 жилийн ойн баярын хурлын үеэр 2 дугаар сард зохион байгуулагдсан салбарын урлагийн наадмаас шалгарсан шилдэг үзүүлбэрүүдээс бүрдсэн концертийг Монголын цахилгаан холбоо ХК-ийн хамт олон амжилттай зохион байгуулсан юм. МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ САЛБАРЫН 95 ЖИЛИЙН ОЙН БАЯРЫН ХУРАЛ, ICT AWARDS АМЖИЛТТАЙ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДАЖ ӨНДӨРЛӨЛӨӨ Жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулагддаг “ICT AWARDS” буюу салбарын шилдгүүдийг тодруулах хүндэтгэлийн арга хэмжээ 2016 оны 5 дугаар сарын 26- ны өдөр боллоо. “ICT EXPO 2016” үзэсгэлэнд оролцсон салбарын байгууллагуудаас дараах төрлүүдээр нийт 8 шилдгийг тодрууллаа. Үүнд: • “Шилдэг технологи”-иор Юнител группын 4G- LTE, • “Шилдэг үйлчилгээ”-ээр Жи-Мобайл ХХК-ийн Хөдөөгийн дэд бүтцийн үйлчилгээ, • “Шилдэг санаачлага”-аар Монкабель системс ХХК-ийн царай таних систем, • “Шилдэг шийдэл”-ээр Ай Ти Зон ХХК-ийн Mogul box, • “Шилдэг бүтээгдэхүүн”-ээр Юнител группын Look TV, • “ICT Expo 2016 үзэсгэлэнгийн шилдэг оролцогч”- оор Скайтел групп ХХК, • “ICT Expo 2016 үзэсгэлэнгийн санаачлагатай оролцогч”-оор Мэдээллийн технологи-Шинжлэх ухааны парк, • “Шилдгийн шилдэг”-ээр Мобиком корпораци ХХК тус тус шалгарлаа. Салбарын арга хэмжээ
  • 47.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 47 Танай хорооноос саяхан Бүсчлэлийн кодыг шинэчлэн Засгийн газраар батлуулсан гэсэн. Бүсчлэлийн код гэж юу вэ? Уг кодыг батлуулсанаар яг ямар ач холбогдолтой вэ? Энэ талаар мэдээлэл өгөхгүй юү? Манай улсад хэрэглэгдэж буй бүсчлэлийн код нь анх ЗТАЖ-ын сайдын 2007 оны 06-р сарын 29-ний өдрийн 101 тоот тушаалаар анх батлагдаж, хэрэглээнд нэвтрүүлж эхэлсэн. Үүнээс хойш тус хорооноос шинээр байгуулагдаж буй суурьшилын бүсүүдэд бүсчлэлийн кодыг оноож Засгийн газраар жил бүр батлуулж ирсэн. Бүсчлэлийн код гэдэг нь аливаа нэгэн обьект болон байршлын хаягийн нэг хэсэг болж явдаг. Уг кодыг шинэчлэн батлуулсанаар хаягжилтын асуудлыг тодорхой болгох, шуудангийн үйлчилгээ эрхлэгч байгууллагуудад шуудан хүлээн авагч иргэд, аж ахуйн нэгжүүдийн байршлыг тодорхойлоход амархан болох ач холбогдолтой. Тэгэхээр бүсчлэлийн код гэдэг нь зипкод гэж ойлгож болох уу? Яг юунд ашигладаг юм бэ? Тэгж ойлгож болно. Бүсчлэлийн кодыг зөвхөн шуудангийн үйлчилгээнээс гадна түргэн тусламж, гал унтраах болон бусад төрийн үйлчилгээг олон нийтэд хүргэх үйл ажиллагаанд ашиглах боломжтой гэдгийг дурдах хэрэгтэй байх. Энэхүү кодын 5 орон нь өөр өөрийн утгыг агуулдаг. Жишээ нь, манай ажлын оффис байрладаг “Мэтро Малл” бизнес центр гэхэд нийслэлийн 14201 гэсэн бүсчлэлийн кодын хэсэгт хамаардаг. Энэхүү кодны эхний орон нь Улаанбаатар хотыг, дараагийн орон нь Сүхбаатар дүүргийг, сүүлийн гурван орон болох 201 нь хүргэлтийн секторыг илтгэдэг. Бүсчлэлийн код нь нарийвчлалын хувьд барилга байшин, обьект хүртэл кодлох боломжгүй бөгөөд үүнтэй холбогдуулж тус хорооноос бүсчлэлийн код дээр суурилсан “Шуудангийн нэгдсэн код”-ыг нэвтрүүлээд жил гаруй болж байна. Энэхүү код нь “Бүсчлэлийн код + 4” гэсэн хэлбэртэй бөгөөд нэмэлт дөрвөн орны тусламжтайгаар бүсчлэлийн кодын блок дотор байрлах бүх барилга байшин, обьектуудыг кодлох боломжтой болсон. Өөрөөр хэлбэл, Улаанбаатар хотын Сүхбаатар дүүргийн 14201 бүсчлэлийн кодтой хаягийн хэсэгт байрлах “Метро Малл” бизнес центрийн барилга нь 14201-0023 гэсэн шуудангийн нэгдсэн кодтой болсон гэсэн үг юм. Тус ажлын хүрээнд одоогоор нийслэл Улаанбаатар хотод байрших нийт 18 мянга гаруй барилга байшин, обьектод код оноогоод байна. Яаж кодлосон гэж? Бид өнгөрсөн 3 жилийн хугацаанд Газрын харилцаа, геодэзи, зураг зүйн газар болон Нийслэлийн ерөнхий төлөвлөгөөний газрын мэргэжилтнүүдтэй нягт хамтын ажиллагаатай байгаа бөгөөд шуудангийн нэгдсэн кодыг эдгээр газруудын орон зай, кадастрын мэдээллийн санд бүртгэлтэй байгаа бүх байшин барилга, обьектэд оноосон гэсэн үг юм. Ингэснээр олон нийтэд тэр дундаа шуудангаар үйлчлүүлэгчдэд хэд хэдэн давуу байдал үүссэн. Жишээ нь? Гадаадаас ирүүлж байгаа шуудан авахад илүү хялбар болсон. Байшин барилга, обьектуудыг кодтой болгосноор шуудангаар үйлчлэгч байгууллагууд есөн оронтой шуудангийн нэгдсэн кодыг ашиглан шууданг хүлээн авагчийн байршлыг төвөггүй тодорхойлох боломжтой юм. Ингэснээр хүмүүсийн бусдад хаягаа заахын тулд “Энэ дэлгүүрийн баруун талаар гарч, хашаа өнгөрөөд баруун эргэх” зэргээр тайлбарладаг байсныг өөрчлөх боломжтой болох юм. Хаяг байршил тодорхой болох С.МӨНХ-ЭРДЭНЭ НИЙСЛЭЛИЙН ХЭМЖЭЭНД 18 МЯНГА ОРЧИМ ОБЬЕКТЫГ КОДОЛСОН Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны Шуудангийн албаны дарга С.Мөнх-Эрдэнэ Ярилцлага
  • 48.
    48 нь улс орныхөгжилд маш эерэгээр нөлөөлдөг бөгөөд манай улс цаашид хөгжихийн хирээр хаягийг тодорхой байлгах шаардлага өдрөөс өдөрт нэмэгдсээр байгаа. Бүсчлэлийн код манайд харьцангуй шинэ ойлголт уу? Шинэ гэж хэлэх нь өрөөсгөл. Анх 2007 оноос хэрэглэж эхэлсэн гэхээр 9 жилийн хугацаа өнгөрч байна. Гэхдээ шуудангийн салбар хөгжсөн бусад улс оронтой харьцуулахад шинэ байж болох талтай. Манай улсад амьдралдаа нэг ч захиа авч үзээгүй хүн ч бий шүү дээ. Энэ нь бүсчлэлийн код болон хаяг тодорхой байхын ашиг тусын талаар иргэд төдийлөн ойлгодоггүйтэй холбоотой байх. Жишээ нь, цахим худалдааны “Амазон” гээд сайтаас худалдан авалт хийхдээ бүсчлэлийн код буюу zip код хийх хэсэгт 976 гээд хийчихдэг. Гэтэл 976 гэдэг маань өөрөө олон улсын цахилгаан холбооны сүлжээгээр дамжуулан яриа хийхэд хэрэглэдэг код. Харин бүсчлэлийн код гэдэг бол дээр хэлсэнчлэн таван оронтой тооноос бүрдсэн код юм. “Амазон” сайтаас бараа бүтээгдэхүүн худалдан авлаа гэхэд бүсчлэлийн код (zip code) хийх хэсэгт таван оронтой тоо хийхэд хаягаар хүрээд ирэх нь гэж ойлгож болох нь ээ? Сүүлийн үед дэлхийн улс орнууд тэр дундаа манай орны иргэд цахим худалдааны сайтуудаас худалдан авалт хийх нь өсөх хандлага ажиглагдаж байна. Иргэд банкны олон улсын картаа ашиглаад дэлхийн өнцөг булан бүрээс худалдан авалт хийдэг болсон байна. Үүнийгээ дагаад шуудангийн үйлчилгээ шинэ төвшинд гарч хөгжиж байна. Тиймээс тус хорооноос бүсчлэлийн кодыг олон нийтэд таниулах, мэдээлэл өгөх үүднээс http://www.zipcode. mn/ сайт, ухаалаг утсанд зориулсан бүсчлэлийн кодын системийг нэвтрүүлээд зургаан сар орчим болж байна. Хүмүүс танай сайт руу ороод ямар мэдээлэл авах боломжтой бол? Сайт, апплекэйшны хувьд “Гүүгл”-ын газрын зургийн дээр суурилж хөгжүүлэлт хийгдсэн бөгөөд өөрийн амьдарч буй байршлын бүсчлэлийн код болон барилга байшин, обьектийн шуудангийн нэгдсэн кодыг мэдэх боломжтой. Мөн түүнчлэн Харилцаа холбооны салбарын мэдээ, мэдээллүүд болон шуудангийн салбартай холбоотой хууль тогтоомжийг энэхүү платформуудыг ашиглан үзэж сонирхох боломжтой юм. Бүсчлэлийн кодыг олон нийтэд таниулж сурталчлахад ямар нэгэн хүндрэл бэрхшээл гарч байна уу? Бидний хамгийн түрүүнд хийх ёстой гол ажил бол олон нийтэд хаягжуулалт болон бүсчлэлийн кодын ашиг тусыг ойлгуулах явдал юм. Энэхүү олон нийтэд сурталчлах ажлын хүрээнд бид тус хорооны улирал бүр гаргадаг сэтгүүл, олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд, цахим хуудас болон ухаалаг гар утасны програм хангамжын тусламжтайгаар сурталчилгаа явуулж байгаа. Мөн өнгөрсөн жил шинээр олгогдсон бүсчлэлийн код батлагдсантай холбоотойгоор бүсчлэлийн код болон шуудангийн нэгдсэн кодын жагсаалтаар ном гаргаж нийслэлийн дүүрэг, хороодуудтай хамтран сургалт зохион байгуулсан. 18 мянга гаруй гаруй барилга байшин, обьектод код ойлгож хаягжилтын асуудлыг шийдвэрлэсэн гэсэн. Энэ нь нийслэлийн хэмжээнд хичнээн хувийг хамрах тоо вэ? Одоогоор нарийвчлан хэлж мэдэхгүй байна. Ямартай ч 50-аас илүү хувийг хамарна. Мэдээж энэ нь хангалтгүй тоо. Гол асуудал нь юу вэ гэхээр орон нутгаас шилжин ирж байгаа хүмүүс ямар ч төлөвлөлтгүй гэр бариад буучихдаг. Үүнээс үүдэж хотын захаар хүндрэл үүсдэг. Хотын төвөөрөө бол ямар нэгэн хүндрэл байхгүй. Цаашид танай хорооноос хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн ямар ажил байна вэ? Дэлхийн шуудан холбоо гээд НҮБ-ын харьяа байгууллага байдаг. Энэ холбооны хаягжилт хариуцсан мэргэжилтнүүдтэй хамтарч одоогийн системийг илүү дэвшилттэй болгохоор ажиллана байна.
  • 49.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 49 Таны мэдлэгт ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН ТЕЛЕВИЗ, СУВГИЙН НЭВТРҮҮЛЭГТ НАСНЫ АНГИЛАЛ ТОГТООХ, +18 ТЭМДЭГЛЭГЭЭ АШИГЛАХ ШААРДЛАГА Техник технологи хурдацтай хөгжихийн хирээр иргэдэд мэдээллийн их урсгалыг төрөл бүрийн хэлбэрээр хүлээн авах боломж улам өссөөр байна. Асар их мэдээллийн энэ эрин үед үзэгчдийн телевиз үзэхэд зарцуулдаг хугацаа буурч байгаа үзүүлэлтийг судалгааны байгууллагуудаас гаргасан байдаг ч телевиз нь бусад мэдээллийн хэрэгслүүдтэй харьцуулахад айл гэрийн хойморт урилгагүй зочилж, хүссэн ч эс хүссэн ч тэдгээр сувгийн хөтөлбөрийг үзэх боломж бүрддэг, нийгмийн болоод хүмүүсийн сэтгэлзүйд хүчтэй нөлөөлдөг мэдээллийн хүчтэй зэвсэг хэвээр байна. Өнөөдөр Монгол улсад орон даяар нэвтрүүлгээ хүргэдэг өргөн нэвтрүүлгийн 18 телевиз, төрөлжсөн чиглэлээр хөтөлбөр бэлтгэн дамжуулах зорилго бүхий 50 гаруй суваг, орон нутагт 70 гаруй өргөн нэвтрүүлгийн телевиз үйл ажиллагаа явуулж байна. Ийнхүү айл өрхүүд дотоодын болон гадаадын телевизийн олон сувгийг төрөл бүрийн хэлбэрээр хүлээн авч байгаа нь эцэг эхчүүдийн хувьд бага болон өсвөр насны хүүхдүүдээ насанд хүрэгчдэд зориулсан болон ёс суртахууны төлөвшил, хүмүүжилд сөргөөр нөлөөлж болох агуулга бүхий кино, нэвтрүүлгийг үзэж байгаа эсэхэд санаа зовж, юу үзэж байгаад нь хяналт тавихад улам хүндрэлтэй байдлыг үүсгэж байна. Харилцаа холбооны зохицуулах хороо нь хуулиар олгосон эрх, үүргийн хүрээнд өргөн нэвтрүүлгийн телевиз, сувгуудад тусгай зөвшөөрөл олгож, өргөн нэвтрүүлгийн зохицуулалт хийдэг. Иймд тусгай зөвшөөрөлтэй үйлчилгээ эрхлэгчдээ Монгол улсын бусад холбогдох хууль тогтоомж зөрчихгүй байж, хөтөлбөрөө бэлтгэхдээ олон нийтийг соён гэгээрүүлэх, танин мэдүүлэх чиглэлийг үндсэн үүрэг, зорилгоо болгон үзэгч, олон нийтийн эрх ашгийг дээдэлж ажиллахыг үүрэг болгон ажилладаг. Тус хорооны хувьд хүүхэд, залуусыг зохисгүй контентоос хамгаалах зорилгоор хуулиар хязгаарласан агуулга бүхий нэвтрүүлэг гаргахгүй байх, нэвтрүүлгийн агуулгад насны ангилал тогтоож, тэмдэг тэмдэглэгээ ашиглах, цагийн хязгаарлалт тогтоох зэрэг дараах үүргийг тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчдэд хүлээлгэж байна. Тухайлбал: Тус хорооноос баталж, өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн дагаж мөрддөг “Өргөн нэвтрүүлгийн зохицуулалт, нөхцөл шаардлага”-т • Нэвтрүүлгийн агуулгад насны ангилал тогтоож, түүнийг таних тэмдэг, тэмдэглэгээг стандартад заасны дагуу зурагтын дэлгэц дээр үзүүлэх, • Бага, дунд насны хүүхдэд зориулсан нэвтрүүлэг, хүүхэлдэйн болон хүүхдийн киног орой 22:00 цагаас хойш нэвтрүүлэхгүй байх • Насанд хүрэгчдэд зориулсан насны ангиллын тэмдэг, тэмдэглэгээтэй буюу 18 наснаас дээш насныханд зориулсан кино, нэвтрүүлгийг өглөө 6:00-22:00 цагийн хооронд нэвтрүүлэхгүй, давтан дамжуулахгүй байх • Монгол Улсын холбогдох хууль тогтоомж зөрчсөн, хүүхэд залуусын хүмүүжил, ёс суртахуунд сөрөг нөлөө үзүүлэх хүчирхийлэл, садар самууныг сурталчилсан, гэмт хэрэг үйлдэхийг өөгшүүлэн сурталчилсан дуу, дүрстэй аливаа кино, дүрс бичлэг, контент нэвтрүүлэхгүй байх үүргийг тус тус хүлээлгэж байна. Тус хороонд хуулиар олгосон эрх үүрэгт хөтөлбөрийн агуулгад хяналт тавих чиг үүрэг хамааралгүй бөгөөд харин насны ангилал, тэмдэглэгээ ашиглаж байгаа эсэх, +18 тэмдэглэгээтэй кино, нэвтрүүлгийн цагийн хязгаарлалтад байнга хяналт тавьж, хариуцлага тооцон ажиллаж байна. Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны захиалгаар “Өргөн нэвтрүүлэгт насны ангилал тогтоох, таних тэмдэг ашиглах шаардлага” Монгол Улсын стандартыг боловсруулан 2016 оны 4-р сарын 28-нд батлуулаад байна. Тус MNS 6587 : 2016 стандартын дагуу насанд хүрэгчдэд зориулсан нэвтрүүлгийг шар өнгийн дэвсгэр дээр +18 гэсэн дараах танин тэмдгийг хэрэглэх бөгөөд “18+” таних тэмдэгтэй нэвтрүүлэг эхлэхэд зурагтын дэлгэц дээр 5 секундын турш “Энэхүү нэвтрүүлгийг зөвхөн 18 болон түүнээс дээш насныханд зориулсан болно” гэсэн тайлбартай гарах бөгөөд 6:00-22:00 цагийн хооронд нэвтрүүлэхгүй, давтан дамжуулахгүй байхаар стандартад тусгасан. Эцэг эхчүүд хүүхдүүдээ зохисгүй контент үзэхээс хамгаалах, нас насанд нь таарсан кино, нэвтрүүлгийг үзүүлэх, хөндлөнгөөс хяналт тавихад телевизийн нэвтрүүлэгт насны ангилал тогтоох, тодорхой ойлгомжтой таних тэмдэг, тэмдэглэгээ ашигладаг болох нь чухал ач холбогдолтой юм. Энэхүү стандартыг телевизийн үйлчилгээ эрхлэгчид ашиглах, үзэгч олон нийт, эцэг эхчүүдэд сурталчлан таниулах, энэ талаар нэгдсэн ойлголттой болж хэвших шаардлагатай байна. 18+
  • 50.
    50 Харилцаа холбооны техниктехнологи асар хурдтай хувьсан өөрчлөгдөж байна. Үүнд радио давтамж зохицуулалт ямар үүрэгтэй вэ? -Дэлхийн харилцаа холбооны ирээдүйг тодорхойлогч нь яах аргагүй утасгүй холбоо болоод байна. Утасгүй холбоо нь радио давтамжийн хүрэлцээнээс шууд хамаардаг. Харин радио давтамж нь байгалийн хязгаарлагдмал нөөц. Энгийнээр тайлбарлая. Байшин барихаар боллоо газаргүй бол тэр барилга босохгүй. Яг үүнтэй адил утасгүй холбооны шинэ технологи нэвтрүүлэхэд радио давтамжгүй бол ямар ч боломжгүй. Бас тухайн технологийн стандарт нь олон улсын хэмжээнд батлагдсан байх шаардлагатай. Ирээдүйн харилцаа холбооны систем нь өргөн зурвасын утасгүй холболтын технологид суурилна. Хэдий хэмжээний өндөр хурдтай байна төдий чинээний өргөн радио давтамжийн зурвас шаардлагатай болно. Тиймээс улс орнууд асар хурдтай хөгжиж буй утасгүй холбооны технологид зориулж радио давтамжийн зурвасын нөөц үүсгэх, цаашлаад нөөцөө оновчтой, эдийн засгийн үр ашигтай хуваарилахад анхаарч байна. Мөн үүнд зориулан 5-20 жилийн стратеги төлөвлөгөө боловсруулан ажиллаж байна. Тэгвэл радио долгион гэж юу вэ. Яагаад хязгаарлагдмал байдаг юм вэ? Радио долгион нь агаар дахь цахилгаан соронзон долгионы өчүүхэн хэсэг буюу зөвхөн нэг хувь нь юм. Радио долгионыг физик шинж чанараар нь тодорхой тооны зурвасуудад хуваадаг. Энэ зурвасуудыг телевиз, радио, богино долгионы зуух, гар утас, бүх төрлийн алсын удирдлага гэх мэт асар олон радио төхөөрөмждэд ашигладаг. Тиймээс хэрэглээ өндөр тул байнга хомсдож, дутагдаж байдаг. Радио давтамжийн нөөцийг бий болгохын тулд хуучин технологийг халж, шинэ технологи нэвтрүүлэх нь зүйтэй. Энэ нь хэрэглээг хязгаарласнаас илүү оновчтой шийдэл. Дэлхий даяар тоон технологид шилжих аян өрнөж байна. Тоон технологи нь байгаль орчин, эрүүл мэнд, эдийн засагт чухал ач холбогдолтой. Тухайлбал нэг аналог телевиз ажиллах зурваст 20 тоон телевиз ажиллах боломжтой. Бас аналог 20 телевизэд 20 нэвтрүүлэгч шаардлагатай бол нэг нэвтрүүлэгчээр 20 тоон телевиз дамжуулж болно. Тэрчлэн аналог телевиз орон нутгийг 1000Вт-ын чадалтай нэвтрүүлэгчээр хамрах бол тоон телевизэд 100Вт байхад л хангалттай. Монгол Улсын телевизийн өргөн нэвтрүүлэг аналогоос тоон технологид шилжээд багагүй хугацаа өнгөрлөө. Шилжилтийн үр дүн ямар байна вэ? -Монгол Улсын Засгийн газраас 2010 онд Радио, телевизийнөргөннэвтрүүлгийгтоонтехнологидшилжүүлэх үндэсний хөтөлбөр баталсан. Харилцаа холбооны зохицуулах хороо болон Мэдээллийн технологи, шуудан харилцаа холбооны газар энэ хөтөлбөрийн хүрээнд ажилласан. Тухайлбал, тоон технологийн бодлого, зохицуулалтын баримт бичгийг боловсруулж, энэ дагуу үе шаттай хэрэгжүүлсэн. Ингэснээр 2015 оны долдугаар сарын 15-наас аравдугаар сарын 05-ны хооронд орон даяар аналог телевизийн нэвтрүүлэгчийг унтрааж DVB-T2 стандартын тоон телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн системд амжилттай шилжүүлсэн. Манай хорооны хийсэн судалгаагаар 2016 оны зургадугаар сарын 10-ны байдлаар орон нутагт нийт 138271 өрх тоон телевизийн технологид шилжээд байна. Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны Радио давтамж зохицуулалт, хяналтын албаны дарга З.Амгалантай ярилцлаа. З.АМГАЛАН УТАСГҮЙ ХОЛБОО НЬ РАДИО ДАВТАМЖИЙН ХҮРЭЛЦЭЭНЭЭС ШУУД ХАМААРДАГ Ярилцлага
  • 51.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 51 Гэхдээ энэ үзүүлэлтэд Улаанбаатар хот болон кабелийн телевиз, ДДиш-ийн хэрэглэгчид хамрагдаагүй. Ингээд үзэхээр иргэдийн тоон технологид шилжих идэвх өндөр байна. Тэрчлэн тоон технологид шилжсэнээр телевизийн дүрс муу гарах, шуугих, жирэлзэх зэрэг асуудал бүрэн арилсан. Тиймээс хэрэглэгчдийн сэтгэл ханамж өндөр байгаа. Тоон телевиз хүлээн авахын тулд заавал хэрэглэгчийн төхөөрөмж худалдаж авах шаардлагатай юу? Зах зээлд хэрэглэгчийн буюу хувиргагч төхөөрөмж 50- 60 мянган төгрөгийн үнэтэй байна. Зохицуулах хорооноос тус төхөөрөмжийн талаар мэдээлэл, зөвлөгөөг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр түгээж, сурталчилсны үр дүнд хэрэглэгчид тодорхой хэмжээний ойлголттой болсон гэж найдаж байна. Хэрэглэгчдэд хандаж хэлэхэд Харилцаа холбооны зохицуулах хороогоор баталгаажсан, тохирлын тэмдэгтэй хувиргагч төхөөрөмж худалдаж авахыг зөвлөж байна. Бас одоо амралт, зугаалгын үе болж байна. Нийслэлийн иргэдийн дийлэнх нь хотыг орхин, зусланг зүглэдэг. Зусланд буй өрхүүд хувиргагч төхөөрөмжөөрөө телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн 17 сувгийг үнэ төлбөргүй хүлээн авч үзэх боломжтой. Тэгвэл радио өргөн нэвтрүүлэгийн тухайд өнөөг хүртэл аналог системээр ажиллаж байгаа. Хэзээ тоон технологид шилжих вэ? Радио өргөн нэвтрүүлэг анх 1910 онд дэлхий дахинд нэвтэрч байлаа. Гэхдээ технологийн хөгжил нь харьцангуй удаан байна. Дэлхийн хүн амын 85 хувь буюу хамгийн их хэсэг нь радио өргөн нэвтрүүлэг хүлээн авдаг. Үүний араас интернэт хэрэглэгч 40 хувь, үүрэн холбооны хэрэглэгч 55 хувьтай байдаг. Энэ оны байдлаар радио өргөн нэвтрүүлгийн тоон технологид бүрэн шилжиж аналог системээ унтраасан улс орон алга байна. Европт 15, Азид найман улс тоон радиог туршилтаар нэвтрүүлсэн. Мөн “Toyota”, “Mitsubi- shi”, “Nissan”, “Isuzu” зэрэг авто машины 28 үйлдвэрлэгч 2015 оноос бүх загварын төмөр хүлэгтээ тоон радио өргөн нэвтрүүлгийн DAB+ стандартын радио хүлээн авагч суурилуулж байна. Тоон радиогийн нэвтрэлтийг удаашруулж буй гол хүчин зүйл нь төхөөрөмжийн үнэ. Дэлхийн зах зээлд тоон телевизийн хэрэглэгчийн төхөөрөмж 15-25 ам.доллар байгаа. Харин тоон радиогийн хэрэглэгчийн төхөөрөмж 80-125 ам.долларын хооронд байна. Монгол Улсад тоон радио өргөн нэвтрүүлгийн эрх зүйн орчин бүрдсэн. Бодлого, зохицуулалтын баримт бичгийг баталсан. Тус баримт бичигт зааснаар манай улс тоон радио өргөн нэвтрүүлгийн DRM, DAB+ стандартыг сонгон хэрэгжүүлэхээр тусгасан. 2025 онд аналог радио өргөн нэвтрүүлгийн системийг унтраах төлөвлөгөөтэй байгаа. Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос энэ оны гуравдугаар улирлаас DAB+ стандартын тоон радио өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээ эрхлэх, радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрөл олгож эхэлнэ. Үүрэн холбооны технологийн талаар ярилцъя. Үүрэн холбооны оператор компаниуд 4G технологийг нэвтрүүлээд эхэллээ. Олон нийтийн дунд 4G болон LTE технологи хоорондоо ялгаатай гэсэн ойлголт байна. Энэ тухайд? Үүрэн холбооны 4G болон LTE технологийн хооронд ялгаа байхгүй. Нэг л ойлголт. Олон улсын цахилгаан холбооны байгууллагаас 2012 онд дөрөв дэх үеийн хөдөлгөөнт холбооны стандартыг LTE болон хөдөлгөөнт WiMAX технологи хангаж байгааг албан ёсоор зарласан. Зохицуулах хороо нь 2015 оны арванхоёр дугаар сард дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны зохицуулалтын баримт бичгийг баталсан. Үүрэн холбооны дөрвөн оператор компанид 4G үйлчилгээнд ашиглах радио давтамжийн тусгай зөвшөөрөл олгосон. Оператор компаниуд ч 4G-ийн туршилт хийхэд дөрвүүлээ амжилттай болсон. Одоогоор Юнител групп ХХК дөрөв, Мобиком корпораци ХХК тавдугаар сард 4G-ийг нэвтрүүлээд байна. Харин үлдсэн хоёр оператор одоогоор эхлээгүй байгаа. Энэ ондоо багтаан нэвтрүүлэх ёстой 4G үйлчилгээний гол давуу тал нь юу вэ? Интернэтээс өгөгдөл татах болон ачаалах хурд нь өндөр. Зохицуулах хороо үүрэн холбооны үйлчилгээ эрхэлж буй компаниудын сүлжээний чанарыг улирал бүр шалгадаг. Шалгалтаар оператор компаниудын 3G үйлчилгээний чанар дэлхийн стандартыг хангаж байгаа буюу дунджаар 2 мегабиm секундын хурдны үзүүлэлттэй байгаа. Харин “Юнител” групп ХХК, “Мобиком“ корпораци ХХК 4G үйлчилгээний хурд 14 Мбит/с буюу 3G үйлчилгээнээс даруй долоо дахин илүү хурдтай байна. Энгийнээр хэлэхэд, нэг дуу интернэтээс татахад 2G таван минут, 3G нь 10 секундын хурдтай. Харин 4G нь нэг секунд байх жишээтэй. Зарим улсад 5G хэдийнэ нэвтрээд эхэллээ. Монгол Улсад хэзээ нэвтрэх вэ? Харилцаа холбооны салбарт 1990 оны эхээр цоо шинэ хувьсгал гарсан. Энэ нь гар утас анх хэрэглэгчдэд хүрч, хөдөлгөөнт орчинд утсаар ярьж, мессэжээр
  • 52.
    52 харилцах боломжтой болсон.Үүнийг 1G технологи гэж нэрлэдэг. Өнгөрсөн 20 гаруй жилийн хугацаанд хөдөлгөөнт холбооны 2G, 3G, 4G технологи хөгжиж, зах зээлд нэвтэрсэн. Энэ нь 1G технологийн сайжруулсан хувилбарууд. Тухайлбал, гар утасны хэмжээ загвар сайжирч, ярих болон мессеж бичих үйлчилгээнээс өндөр хурдаар интернэтэд холбогдох боломжтой болсон. Харин хөдөлгөөнт холбооны 5G технологи нь мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын дараагийн хувьсал юм. Товчоор хэлбэл, 1-4G технологи хүртэл хүмүүс хоорондоо холбогддог байсан. Харин 5G технологиор юмс хоорондоо утасгүй холбогдоно. Энэ үйлчилгээний хүрээнд ухаалаг гэр, ухаалаг дэлгүүр, ухаалаг албан газар, ухаалаг автомашины үйлчилгээ нэвтэрч, гар утаснаасаа бүх зүйлийг удирдаж, хянах боломжтой болно. Мөн гар утсаар асар өндөр нягтрал бүхий 4K UHD бичлэг хийж, дүрс татна. Бас виртуал орчныг бүрэн хэмжээстээр харж, алсаас мэдрэх, хэдэн мянган километрийн алсаас юмсыг удирдана. Жишээ нь газар тариалангийн комбайн, үйлдвэрийн машинуудыг алсаас хянах удирдах боломжтой. 5G технологи эдийн засгийн бүх салбарт цоо шинэ хувьсгал, өөрчлөлт авчирна. Дэлхийн даяар 5G-ийн шаардлага, стандартуудыг 2016-2019 он хүртэл боловсруулж, батална. Улмаар 2020 оноос нэвтэрч эхэлнэ. Дэлхийн тэргүүлэгч харилцаа холбооны технологи болон тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэгч БНСУ-ын “Samsung”, Хятадын ZTE, “Huawei” зэрэг компани 5G сүлжээнд ашиглах техник технологиудын шийдлийг гарган, туршиж эхэлсэн. Утасгүй холбооны технологи цаашид тасралтгүй хөгжих юм байна. Харин гар утас, үүрэн холбооны антен, станцууд эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөтэй гэсэн ойлголт бий. Энэ тухайд? -Энэ үргэлж маргаан дагуулсаар ирсэн. Цахилгаан соронзон цацаргалт нь өндөр давтамжтай, их чадалтай бол хүний биед сөргөөр нөлөөлнө. Жишээ нь эмнэлгийн төхөөрөмжид ашигладаг рентген туяа, гамма туяа, мөн нарны хорт туяа нь арьсны хорт хавдар үүсгэх эрсдэлтэй. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага болон Олон улсын цахилгаан холбооны байгууллагаас цахилгаан соронзон долгионы хүний биед нөлөөлөх хязгаарын түвшин нь 2Вт/кг-аас бага байхаар тогтоосон. Зарим орнууд үүнээс ч өндөр шаардлага тавьсан байдаг. Тухайлбал АНУ, Канад 1.6Вт/кг бол Европ, Япон, БНСУ, БНХАУ 2Вт/кг гэж үндэсний стандартдаа тусгасан. Долгион цацаргалт нь энэ хэмжээнээс хэтэрвэл хүний биед хортой. Үүрэн холбооны нэвтрүүлэгч антеннаас цацаж буй радио сигнал нь хүний эрүүл мэндэд нөлөөлөх хязгаарын түвшний 0.002-2% -тай тэнцдэг. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас “Бидний 10 жилийн судалгаагаар үүрэн холбооны бааз станцаас орчинд цацаж буй радио сигнал нь хавдрын эрсдэлийг нэмэх эсвэл өвчин үүсгэх шинж тэмдэг илрээгүй” гэж онцлон тэмдэглэсэн байдаг. Энэ нь мэдээж стандарт, шаардлага хангасан радио төхөөрөмжүүдийн хүрээнд хийсэн судалгааны үр дүн. Харамсалтай нь, зах зээлийн эрэлтийг ашиглаж хуурамч болон стандарт бус радио төхөөрөмжүүд үйлдвэрлэж, хэрэглэгчдийн эрүүл мэндэд эрдсэл учруулж байна. Танай байгууллагаас радио сигнал, цахилгаан соронзон оронд хэрхэн хяналт тавьдаг вэ? -Манай хороо уг асуудлыг чухалчлан авч үздэг. Цахилгаан соронзон орны нөлөөллөөс олон нийтийг хамгаалах үндэсний стандартуудыг боловсруулж, батлуулсан. Мөн албан байгууллага, хэрэглэгчдийн хүсэлтээр орчны цахилгаан соронзон орны нөлөөллийн түвшинг хэмжиж тодорхойлж байгаа. Тэрчлэн утасгүй холбооны үйлчилгээ үзүүлэгчид стандар, нөхцөлийг хангаж буй, эсэхэд тогтмол хяналт тавьж, ажилладаг. Харин хил гаалиар нэвтэрч байгаа стандартын шаардлага хангаагүй, хууль бус радио төхөөрөмжүүдэд хяналт тавих, шалгах эрх зүйн чадамж одоогоор алга байна. Энэ талаар зохих шатны байгууллагуудад хандаж хууль, журамд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах талаар санал хүсэлт тавьсан байгаа. Засгийн газраас гэр хорооллыг хямд үнэтэй интернэтээр хангах үүрэг өгсөн. Энэ ажил ямар шатандаа явж байна вэ? Алслагдсан гэр хорооллыг хямд үнээр интернетжүүлэх шийдэл нь зөвхөн утасгүй холбоо юм. Үүний тулд гэр хороололын интернетэд ашиглах радио давтамжийн зурвасын үнийг бууруулж, иргэдэд хямд үнэтэй интернэтийн үйлчилгээ үзүүлэхээр ажиллаж байна. Энэ дагуу холбогдох журманд өөрчлөлт оруулсан байгаа. Мөн гэр хороололд хямд үнэтэй интернэт хүргэх компаниудын сонгон шалгаруулалтыг долдугаар сарын 5-наас зарлаад байна. Шалгарсан компаниудад ирэх намраас үйл ажиллагаа эрхлэх болон радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрлүүд олгоно. Улмаар ирэх жилээс өндөр хурдтай хямд интернэт гэр хороололд хүрнэ. Бас олон нийтийн дунд дугаартайгаа шилжих үйлчилгээ хүлээлт үүсгээд байгаа. Энэ үйлчилгээг цаашид хэрэгжүүлэх төвийг Зохицуулах хороо байгуулж байгаа. Дугаартайгаа шилжих үйлчилгээний төвийн систем түлхүүр гардуулах нөхцөлтэй нийлүүлэх суурилуулах тухай сонгон шалгаруулалт зарласан байгаа.
  • 53.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 53 Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос 2016 оны 03 дугаар сарын 31-ны өдөр Нийслэлийн онцгой байдлын газартай хамтран шуудангийн үйлчилгээ эрхлэгч тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчдэд “Байгалийн гамшиг болон иргэний онцгой байдлын үед ажиллах төлөвлөгөө боловсруулах” талаарх сургалтыг амжилттай зохион байгууллаа. Сургалтын зорилго нь объектын  гал түймэр, үер усны аюул, газар хөдлөлт зэрэг аливаа гамшгийн үед байгууллагын үйл ажиллагааны үүрэг хариуцлагын хуваарилалт, харилцан ажиллагааны талаарх төлөвлөгөөг хэрхэн боловсруулах, сэргээн босгох үйл ажиллагааны арга барилыг эзэмшүүлэх зэрэгт чиглэгдлээ. Энэхүү сургалтыг зохион байгуулснаар шуудангийн үйлчилгээ эрхлэгч аж ахуйн нэгжүүд тохиолдож болзошгүй гамшгийн үед шуудангийн үйлчилгээг тасралтгүй явуулахаас гадна болзошгүй аюулаас урьдчилан сэргийлэх “Байгалийн гамшиг болон иргэний онцгой байдлын үед ажиллах төлөвлөгөө”-тэй болох юм.​ Сургалт, семинар "БАЙГАЛИЙН ГАМШИГ БОЛОН ИРГЭНИЙ ОНЦГОЙ БАЙДЛЫН ҮЕД АЖИЛЛАХ ТӨЛӨВЛӨГӨӨ БОЛОВСРУУЛАХ" ТАЛААРХ СУРГАЛТ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДЛАА "ДЭЛХИЙН ИТГЭМЖЛЭЛИЙН ӨДӨР 2016" СЕМИНАР-ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ ЗОХИОН БАЙГУУЛЛАГДЛАА Европын холбооны “Монгол Улсын Стандартчиллын тогтолцоог боловсронгуй болгоход дэмжлэг үзүүлэх” төсөл болон Стандартчилал хэмжилзүйн газраас хамтран “Итгэмжлэл: Төрийн бодлогыг дэмжих дэлхий нийтийн арга” сэдвийн дор 2016 оны 6 дугаар сарын 09-ний өдөр зохион байгуулсан “Дэлхийн итгэмжлэлийн өдөр 2016” семинар-хэлэлцүүлэгт Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын үйлчилгээ эрхлэгчид, хэрэглэгчдийн эрх ашиг, эрүүл мэнд, хүрээлэн байгаа орчин, улс орны аюулгүй байдлыг хамгаалах, байгалийн хязгаарлагдмал нөөц радио давтамжийг үр ашигтай ашиглах, утасгүй холбооны үйлчилгээний хэвийн найдвартай хамтын ажиллагааг хангах, харилцан нөлөөллөөс сэргийлэх зорилгоор радио холбооны тоног төхөөрөмжүүдийг сайн дурын баталгаажуулалтад хамруулж тохирлын гэрчилгээ олгож байгаа байдал, ач холбогдол, хүрэх үр дүн, хэрэгжүүлсэн арга хэмжээ, салбарын хууль эрх зүйн орчин, зохицуулалт, дэвшилтэт технологи, олон улсын чиг хандлагыг танилцуулж илтгэл тавив. Энэхүү арга хэмжээний үеэр тус хорооны Радио давтамж зохицуулалт, хяналтын албаны ахлах мэргэжилтэн Ц.Чулуунбатыг Дэлхийн хэмжил зүйн өдөр болон Дэлхийн итгэмжлэлийн өдрийг тохиолдуулан Монгол Улсын хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх, Стандартчилал, тохирлын үнэлгээний чиглэлээр идэвх зүтгэл, үр бүтээлтэй ажилласан амжилтыг нь үнэлэн “Стандартчилал, хэмжил зүйн тэргүүний ажилтан” цол тэмдгээр шагнав.
  • 54.
    54 “ДОЛГИОНЫ ТАРХАЛТ, ХАРИЛЦАННӨЛӨӨЛЛИЙН ТООЦООЛОЛ, ДАВТАМЖИЙН ТӨЛӨВЛӨЛТ” СЭДЭВТ СУРГАЛТ АМЖИЛТТАЙ БОЛЖ ӨНДӨРЛӨЛӨӨ Харилцаа холбооны зохицуулах хороонд “ICS Telecom” програм хангамжийн “Радио долгионы тархалт, харилцан нөлөөлөл тооцоолол, радио давтамжийн төлөвлөлт” сэдэвт сургалт семинар АТДИ Евразия байгууллагатай хамтран 2016 оны 6 дугаар сарын 13-наас 17-ны өдрүүдэд амжилттай зохион байгуулагдлаа. Тус сургалтад АТДИ Евразия байгууллагын техникийн албаны дарга Дмитри Киреев ирж 5 өдрийн хичээл зааж ХХЗХ-ны РДЗХА-ны мэргэжилтнүүд болон хяналтын инженерүүдтэй өөрийн туршлагаасаа хуваалцсан юм. ICS Telecom програм хангамж нь радио долгионы тархалт, төлөвлөлт, харилцан нөлөөллийн тооцоолол зэргийг өндөр нарийвчлалаар хийдэг мэргэжлийн програм хангамж юм. Сургалтын хүрээнд ICS Telecom програм хангамжийн радио долгионы тооцооллын ерөнхий функцууд, тооцооллын ахисан түвшний функцууд мөн радио долгионы сүлжээний төлөвлөлтийн ахисан түвшний функцууд хамрагдсан. Тус сургалтын үед РДЗХА-ны нийт инженер болон мэргэжилтнүүд 5 хоног радио долгионы тархалт тооцоолол хийхэд суралцаж, радио долгионы харилцан нөлөөлөл илрүүлэх, тооцоолох ахисан түвшний функцуудыг ашиглаж амьдрал дээр тохиодог бодит нөлөөллийн жишээ бодлогууд дээр туршиж тархалтын тооцоолол гаргаж амжилттай мэдлэгээ дээшлүүллээ. Энэ хугацаанд ICS Telecom програм хангамжийн хувилбаруудыг шинэчлэн програмд ашиглагдаж байсан газрын зургийн файлуудын шинэ хувилбарыг авч сайжруулсан. Тус сургалтыг зохион байгуулснаар ХХЗХ нь цаашид сүүлийн үеийн шинэ технологид ашиглаж буй радио долгионы тархалтыг тооцоолох, төлөвлөх, хуучин ашиглагдаж буй радио долгионы сүлжээний хажуугаар шинэ үйлчилгээ нэвтрэх үед харилцан нөлөөлөл үүсгэхгүй байх, нөлөөллийг арилгах, сүлжээг үр ашигтай төлөвлөх боломжтой болж байна. Мөн шинэчлэгдсэн програм хангамжийн нэмэлт функцуудыг ашиглах, сайжруулсан илүү боловсронгуй газрын зураг дээр ажиллах боломжтой болж байна. ХЭВЛЭЛ МЭДЭЭЛЭЛ, МЭДЭЭЛЛИЙН БИЧИГ ҮСГИЙН БОЛОВСРОЛ ЗӨВЛӨЛДӨХ УУЛЗАЛТЫГ ХАМТРАН ЗОХИОН БАЙГУУЛАВ ЮНЕСКО-гийн Мэдээлэл харилцааны хөгжлийн олон улсын хөтөлбөрийн Үндэсний хорооны ажлын хүрээнд Харилцаа холбооны зохицуулах хороо нь Глоб интернэшнл төв, Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэл, Хэвлэлийн хүрээлэнтэй хамтран 2016 оны 5-р сарын 20- ны өдөр “Мэдээллийн эрин ба мэдээллийн бичиг үсгийн боловсрол” зөвлөлдөх уулзалт зохион байгууллаа. Мэдээлэл харилцааны шинэ технологи хүний өдөр тутмын амьдралын хэрэгцээ болж байгаа өнөө үед онлайн орчинтой хамаатай бүх хүрээнд иргэдийн, ялангуяа хүүхэд, өсвөр үе, залуучуудын мэдээлэлтэй харилцах суурь боловсрол нэн тэргүүний чухал асуудал болж байна. Тэд нийгмийн амьдралд оролцох, сонголт хийх, хувийн болон ажил, мэргэжлийн шийдвэр гаргахын тулд хэрэгцээт мэдээллээ олж авах, аливаа мэдээлэлд шүүмжлэлтэй хандах, дүгнэх, мөн санал бодлоо илэрхийлэх, өөрийн мэдсэн зүйлсийг бусдад дамжуулах зэрэг мэдээлэлтэй харьцах цогц мэдлэг, чадварт суралцах нь урьд урьдынхаас илүү чухал болоод байна. Иймд өсвөр үе, залуучуудын мэдээлэл авах, мэдээллийг үнэлэх, бэлтгэх, бусадтай дамжуулах мэдлэг олгох, онлайн орчинд үзэл бодлоо илэрхийлэх соёлыг хөгжүүлэх зорилго бүхий төрийн бодлого, түүнийг дагалдсан цогц арга хэмжээ шаардлагатай байгаа юм. Энэ удаагийн зөвлөлдөх уулзалтаар онлайн болон офлайн орчинд үзэл бодлоо илэрхийлэх, мэдээлэл, мэдлэг олж авах, бусадтай хуваалцах, солилцохдоо бусдын эрх, хувийн нууцыг хүндэтгэх нийгмийн зан суртахуун, соёлын тухай хэлэлцэн зөвлөлдөв. Мөн нэр томъёо, ухагдахууны тухай нийтээрээ нэгдсэн ойлголттой болж, нийгэмд хэвшүүлэх, хэвлэл мэдээллийн агуулгад шүүмжлэлт сэтгэлгээтэй хандах, уламжлалт ба шинэ хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлтэй харилцах талаар иргэдийн мэдлэг, чадварыг дээшлүүлэхэд шаардлагатай төрийн, иргэний нийгмийн нөөц, чадавх бий болгох, дэмжлэг үзүүлэх арга замын талаар хэлэлцэв. Уулзалтад ХХЗХ-ноос цахим орчинд хүүхдийн аюулгүй байдлыг хамгаалахад зохицуулалтын үүрэг оролцооны талаар илтгэл тавьсан бөгөөд үүрэн оператор, вэб сайт эрхлэгчид, контент агрегаторуудын төлөөллийг урьж оролцууллаа. Түүнчлэн Мобиком корпорациас хүүхэд хамгааллын чиглэлээр хэрэгжүүлсэн Хүүхдийн тусламжийн утас 108 төслийн талаар танилцууллаа.
  • 55.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 55 Олон улсын цахилгаан холбооны байгууллага (ОУЦХБ), Глобал форум, Ази номхон далайн цахилгаан холбооны байгууллага (АНДЦХБ)-аас 2016 оны 4 дүгээр сарын 25-28-ны өдрүүдэд Тайланд улсын Бангкок хотноо хамтран зохион байгуулсан “АНД бүсийн спектрийн менежментийн хоёрдугаар их хурал”, “АНД бүсийн тоон орчин бодлогын чуулга уулзалт”-д тус хорооны РДЗХА- ны дарга З.Амгалан, ахлах мэргэжилтэн Ц.Чулуунбат нар оролцов. Тус их хуралд Индонез, Непал, Тайланд, Мянмар, Бангладеш, Камбож, Малайз, Пакистан, Энэтхэг, Швейцари, ХонгКонг, Их Британи зэрэг 41 улсын бодлого зохицуулагчид, харилцаа холбооны салбарын тэргүүлэгч байгууллагууд, олон улсын судалгаа, шинжилгээ, хамтын ажиллагааны байгууллагуудын 300 гаруй төлөөлөгчид оролцож Мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын хөгжлийн гол хөдөлгөгч хүчин болсон спектрийн менежментийн ач холбогдол, үр ашигтай хуваарилалт, хэрэглээ, дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны систем, зүйлсийн интернет (IoT), тоног төхөөрөмж хоорондын холболт, шинэ технологид ашиглах радио давтамж, хязгаарлагдмал нөөц болох радио давтамжийн талаар АНД бүсийн орнуудын нэгдсэн шийдлүүд, Дэлхийн радио холбооны их хурал -15 (ДРХИХ-15)-ын үр дүн, ДРХИХ-15-ын шийдвэрүүдийн АНД бүсийн орнуудад үзүүлэх нөлөөлөх, спектрийн менежмент, бодлого зохицуулалтын талаар хэлэлцэж, туршлага солилцов. Энэхүү арга хэмжээний хүрээнд ОУЦХБ-ын спектрийн менежментийн бүртгэл, олон улсын спектрийн менежментийн үнэлгээ, спектрийн менежментийн ирээдүйн чиг хандлага сэдвүүдийг хамарсан “АНД бүсийн спектрийн менежментийн семинар”, АНД бүсийн тоон орчны хөгжил, ухаалаг тогтвортой хотын хөгжил, зүйлсийн интернет (IoT), хялбаршуулсан зохицуулалтын ач холбогдол, ирээдүйн тоон сүлжээний хамгаалалт, тоон санхүү үйлчилгээ, мобайл банк зэрэг сэдвүүдийн хамарсан “АНД бүсийн тоон орчин бодлогын чуулга уулзалт” тус тус зохион байгуулагдсан болно. "АЗИ НОМХОН ДАЛАЙН БҮСИЙН СПЕКТРИЙН МЕНЕЖМЕНТИЙН ХОЁРДУГААР ИХ ХУРАЛ”, "АНД БҮСИЙН ТООН ОРЧИН БОДЛОГЫН ЧУУЛГА УУЛЗАЛТ" БОЛЖ ӨНДӨРЛӨЛӨӨ ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ТӨЛӨӨЛӨЛ БНСУ-н ТӨРИЙН БОЛОН ХУВИЙН ХЭВШЛИЙН БАЙГУУЛЛАГУУДТАЙ АЛБАН УУЛЗАЛТ ХИЙЛЭЭ 1. Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо болон БНСУ-н Зохицуулах байгууллагуудын төлөөлөл уулзалт хийлээ. Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо болон БНСУ-н Зохицуулах байгууллагууд хооронд байгуулсан хамтын ажиллагааны санамж бичгийн хүрээнд хоёр байгууллагын төлөөллүүд 3 дахь удаагаа уулзалт хийлээ. Уулзалтад Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос дарга Б.Балгансүрэн, Зохицуулалтын албаны дарга Л.Гантулга, БНСУ-ын Зохицуулах байгууллагаас дарга Сүн-Жоон Чой, Гадаад харилцаа хамтын Гадаад хамтын ажиллагаа
  • 56.
    56 2. Монгол УлсынХарилцаа холбооны зохицуулах хороо болон БНСУ-н Интернет аюулгүй байдал хариуцсан агентлагийн (KISA) төлөөллүүд уулзалт хийлээ Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо болон БНСУ-н Интернетийн аюулгүй байдал хариуцсан агентлаг хооронд байгуулсан хамтын ажиллагааны санамж бичгийн хүрээнд байгууллагын төлөөллүүд 3 дахь удаагаа уулзалт хийлээ. Энэ удаагийн уулзалтад Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос дарга Б.Балгансүрэн, Зохицуулалтын албаны дарга Л.Гантулга, БНСУ-ын КИСА ерөнхийлөгч Бек Ги Сын, дэд ерөнхийлөгч Жон Гил Сү болон бусад албаны хүмүүс оролцлоо. ажиллагааны газрын захирал Жон Хён Сүн болон бусад албаны хүмүүс оролцлоо. Уулзалтын хүрээнд хоёр байгууллага цаашид харилцаа холбоо, мэдээлэл технологи, өргөн нэвтрүүлгийн салбарын ажиллагааг идэвхжүүлэх мөн түүнчлэн хоёр талын өргөн нэвтрүүлгийн салбарын хамтын уран бүтээл туурвих, контент бүтээхэд дэмжлэг үзүүлэх, интернетийн зүй зохистой хэрэглээг бий болгох ажилд хамтран ажиллах туршлага солилцохоор боллоо. Уулзалтын хүрээнд хоёр байгууллага цаашид хамтын ажиллагаагаа улам гүнзгийрүүлэх, DDoS халдлагаас хамгаалах болон домэйн нэрийн серверийн аюулгүй байдлын чиглэлээр хамтран ажиллах мөн хамтарсан төсөл, сургалт зохион байгуулах зэргээр цаашид үйл ажиллагааг гүнзгийрүүлж хамтран ажиллахаар боллоо. 3. Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо БНСУ-ын өргөн нэвтрүүлгийн телевизүүдийн урилгаар зочилж албан уулзалт хийлээ 2016 оны 06-р сарын 2,3-ны өдрүүдэд Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо болон Монгол үндэсний олон нийтийн телевизийн удирдлагууд БНСУ-ын өргөн нэвтрүүлгийн KBS, MBC, SBS болон EBS телевизүүдийн урилгаар зочилж, удирдлагууд болон холбогдох албаны хүмүүстэй уулзалт хийлээ. Уулзалтаар цаашид хоёр улсын өргөн нэвтрүүлгийн салбарын хамтын ажиллагааг идэвхжүүлэх, хамтарсан уран бүтээл хийх, салбарын боловсон хүчнийг харилцан солилцон сургалтад хамруулах, туршлага судлах зэрэг сэдвийн хүрээнд ярилцаж цаашид хамтран ажиллахаар боллоо.
  • 57.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 57 БНХАУ-ЫН ЧЕНГДҮ ХОТНОО "РАДИО ДАВТАМЖИЙН ЗОХИЦУУЛАЛТ БА ХЯНАЛТ" СЭДЭВТ СУРГАЛТ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДЛАА 2016 оны 05 дугаар сарын 16-22 өдрүүдэд БНХАУ-ын Ченгдү хотноо ОУЦХБ-ын Ази Номхон далайн сургалтын хөтөлбөрийн хүрээнд “Радио давтамжийн зохицуулалт ба хяналт” сэдэвт сургалт зохион байгуулагдлаа. Тус сургалтанд Ази номхон далайн 14 орны 45 төлөөлөгчид оролцсоны дотор ХХЗХ-ны РДЗХА-ны мэргэжилтэн Б.Амгалан, инженер Д.Санжсүрэн, М.Болдбат нар амжилттай оролцлоо. Сургалтын хүрээнд нийт 10 сэдвээр хичээл танилцуулга хийгдсэн ба БНХАУ-ын Сичуань мужийн Хяналтын станц, хэмжүүрийн багаж үйлдвэрлэгч Huari компани дээр очиж танилцлаа. Сургалтын үеээр оролцогч улсууд өөр өөрсдийн улс орны танилцуулга хийгдсэн ба радио нэвтрүүлэгчийн эх үүсвэрийн чиглэл хайгчийн тусламжтай хайж олох зорилготой “Fox hunting” тэмцээн зохион байгуулагдаж амжилттай оролцлоо. ДАРААХ СЭДВҮҮДЭЭР СУРГАЛТ ЯВАГДЛАА ¾¾ Үндэсний спектр менежмэнт ¾¾ RA-15, WRC-15, CPM-19 хурлуудын үр дүн ¾¾ ITU-R SG1 болон BDT Res 9 талаарх таницуулга ¾¾ Радио давтамжийн харилцан нөлөөлөл болон хяналт ¾¾ Спектр менежмэнт болон хяналтын ирээдүйн чиг хандлага ¾¾ VHF/UHF радио долгионы хяналтын сүлжээ төлөвлөлт ¾¾ Радио тоног төхөөрөмжийн баталгаажуулалт ¾¾ Хятадын радио нэвтрүүлэгчийн хэмжилт шалгалт ¾¾ БНХАУ-ын спектр менежмент долгион хяналт ¾¾ Huari компанийн үйлдвэрлэсэн тоног төхөөрөмжийн талаарх танилцуулга Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Шанхай хотод 2016 оны 6 дугаар сарын 29-нөөс 7 дугаар сарын 1-ний өдрүүдэд GSMA байгууллагаас азийн орнуудад зориулсан “GSMA Үүрэн операторуудын дэлхийн их хурал”-д Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны төлөөлөл оролцов. Тус хурал, хэлэлцүүлэгт үүрэн холбооны 4G, 5G сүлжээний хөгжил, цаашдын чиг хандлага, тус үйлчилгээг ашиглаж нэвтрүүлж байгаа шинэ технологиудын талаар судлаж, ирээдүйд 5G сүлжээ ашиглан Virtual Reality төхөөрөмжийг дэлхийн нийтэд хэрхэн нэвтрүүлэх талаар илтгэлүүдтэй танилцаж мөн төхөөрөмжийг ашиглаж боловсролын төвшинд, энтертайнмент, эмнэлэгийн салбарт ямар өөрчлөлт авчрах талаар судалж үүрэн холбооны шилдэг үйлчилгээнүүд, Internet Of Things, аппликэйшн болон ухаалаг шинэ технологи, шийдлүүдтэй танилцав (3D print, Virtual reality, Drone). "MOBILE WORLD CONGRESS SHANGHAI 2016" ХУРАЛ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДАВ
  • 58.
    58 Олон Улсын цахилгаанхолбооны байгууллага (ОУЦХБ-ITU)-ын "Ази, Номхон далайн бүсийн хөгжлийн форум-2016" (ITU Regional Development Forum for Asia- Pacific Region-ITU RDF2016), “Хөгжлийн стратегийн чуулга уулзалт” (Innovative Strategies for Development Summit- ISDS) 2016 оны 06 дугаар сарын 06-10-ны өдрүүдэд Филиппин Улсын нийслэл Манила хотноо зохион байгуулагдав. Монгол Улсыг төлөөлж, тус хорооны хуралдааны нарийн бичгийн дарга Т.Наранмандах оролцлоо. Тус чуулга уулзалтын 3 нэгдсэн болон 9 салбар хуралдаанд Ази, номхон далайн бүсийн мэдээлэл, харилцаа холбооны хөгжлийн тусгамдсан асуудлаар хэлэлцүүлэг өрнөсөн ба ОУЦХБ-ын “Ази, Номхон далайн бүсийн мэдээлэл, харилцаа холбооны хөгжлийн санаачлага: 2016-2018 он" хөтөлбөрийн богино, урт хугацааны зорилт, хэрэгжүүлэх төслийн агуулгыг хэлэлцэн тодорхойлоход оролцож, саналаа нэгдсэн хуралдааны үеэр танилцуулсан. ХХЗХ-ны төлөөлөл тус форумын 2 дах өдрийн “Бодлого ба зохицуулалт” сэдэвт 7 дугаар салбар (Session-7: Policy and Regula- tion) хуралдаанд Монгол Улсын салбарын зохицуулалт, бүс нутгийн хамтын ажиллагааны талаар илтгэл тавьж, тавьсан асуултад хариулав. Ази, Номхон далайн бүсийн мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын бодлого боловсруулагч, зохицуулах байгууллагын чиг үүргийг шинэ орчинд нийцүүлэх, нийгэм-эдийн засгийн хөгжлийн түншлэгч болгох, мэдээлэл, харилцаа холбооны дэд бүтцийг хөгжүүлэх үеийн зохицуулалтын асуудлууд зэрэг хэлэлцүүлэгт оролцож, зохицуулалтын арга барил, механизмыг уян хатан болгох хэрэгтэй байгаа, Монгол Улсад мэдээлэл, харилцаа холбооны чиглэлээр хэрэгжүүлсэн ба хэрэгжиж байгаа төсөл хөтөлбөр, ОХУ-Монгол-БНХАУ-ын 3 талын хамтын ажиллагааны талаар мэдээллийг танилцуулсан. Улс орны хөгжлийн болон салбарын хөгжлийн бодлого боловсруулахад Засгийн газар, бодлого боловсруулагч, зохицуулах байгууллагын үүргийг тодорхой болгох, бодлого боловсруулахад бүх оролцогч талын оролцоог хангах, МХХТ-ийн улс орны нийгэм, эдийн засаг, хүний хөгжил, боловсрол, эрүүл мэндийн салбарт үзүүлэх нөлөөлөл, эерэг үр дүнг дээшлүүлэхэд ашиглах, ОУЦХБ болон бусад олон улсын байгууллагын хамтарсан хөтөлбөрийн үйл ажиллагааг цаашид уялдуулах, зохицуулалтын чиглэлээр саналаа нэгтгэх, харилцан мэдээлэл солилцох тогтолцоог хэрхэн бүрдүүлэх талаар хэлэлцэж, цаашид хамтран ажиллахаар тогтов. Түүнчлэн мэдээлэл, харилцаа холбооны хөгжлийн чиг хандлагууд, инновацид суурилсан зохицуулалтыг хэрэгжүүлэх, тогтвортой хөгжлийг дэмжих хэрэгсэл болгох, босоо тогтолцоо бүхий бодлого, зохицуулалтын арга ашиглах, төр болон хувийн хэвшлийн түншлэлийг нэмэгдүүлэх, ядуурлыг бууруулах, төрийн үйлчилгээг хүргэх, Засгийн газрын үр дүнтэй үйл ажиллагааг дэмжих, иргэдийн оролцоог хангахад МХХТ-ийн ололтыг өргөн ашиглах, бодлого зохицуулалтын шинэ орчинд нөлөөлөх асуудлууд, эко тоон тогтолцоог бүрдүүлэх асуудлаар гишүүн улс, орнууд хамтран ажиллахыг зөвлөмж болголоо. ОУЦХБ-ын Хөгжлийн товчооны дарга Саноу (ITU- BDT), Ази Номхон далайн бүсийн (ITU-ASP) захирал Коровиуки, Зүүн Азийн бүсийн ахлах зөвлөх Аврора, Ази Номхон далайн эдийн засаг, нийгмийн комисс (UNESCAP)- ийн Мэдээлэл, холбооны хэлтсийн дарга Окуда, Дэлхийн банкны Сингапур улс дах салбарын мэдээлэл холбооны ахлах мэргэжилтэн Наташа Бесчхорнер, Азийн хөгжлийн банк, Ази номхон далайн мэдээллийн сүлжээний төв (APNIC), БНСУ, БНХАУ, Япон, Зүүн Тимор улс төлөөлөгчидтэй уулзаж, мэдээлэл харилцаа холбооны хөгжлийн чиг хандлагууд, бүс нутгийн хөгжил, хоёр талын цаашдын хамтын ажиллагааны боломжийн талаар саналаа солилцов. ФИЛИППИН УЛСЫН НИЙСЛЭЛ МАНИЛА ХОТНОО АЗИ, НОМХОН ДАЛАЙН БҮСИЙН ХӨГЖЛИЙН ЧУУЛГА УУЛЗАЛТ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДЛАА
  • 59.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 59 ТЕЛЕВИЗИЙН ӨРГӨН НЭВТРҮҮЛГИЙН РАДИО ДАВТАМЖИЙН ЗУРВАСЫГ ӨРГӨН ЗУРВАСЫН УТАСГҮЙ ИНТЕРНЭТТЭЙ ХАМТРАН АШИГЛАХ ТЕХНОЛОГИЙН СУДАЛГАА Радио давтамжийн 9 кГц-30 ГГц-ийн радио давтамжийн зурвасыг байгууллага, хувь хүн, үйлдвэр, эмнэлэг, шинжлэх ухаан, судалгаа шинжилгээний байгууллагууд нь олон нийтийн болон хувийн хэрэглээнд асар өргөн цар хүрээтэйгээр ашиглаж байна. Харилцаа холбооны салбар ялангуяа радио холбооны үйлчилгээ нь улс орны нийгэм, эдийн засгийн хөгжилд чухал үр нөлөөтэй юм. Хурдацтай хөгжиж буй харилцаа холбооны салбарт шинэ техник технологи, шинэ үйлчилгээнүүд нэвтрүүлэх, тэдгээрт ашиглах радио давтамжийн нөөцийг бүрдүүлж, хуваарилахад радио давтамжийн уламжлалт зохицуулалт, менежментийг өөрчилж шинэ технологийг нэвтрүүлэх, түүний өртөг, хэрэглээ, үйлчилгээг дэмжих бодлого зохицуулалтын шинэ зохицуулалт буюу зөөлөн зохицуулалт шаардлагатай болж байна. Суурин холбооны үйлчилгээг түрэн орж ирж байгаа утасгүй холбооны үйлчилгээг хархад радио давтамж, радио давтамжийн зурвас нь эдийн засгийн ирээдүйн хөгжлийн чухал хүчин зүйлсийн нэг болж байна. Сүүлийн жилүүдэд радио давтамжийг зохицуулах байгууллага шийдэж тодорхой хэрэглэгч, үйлчилгээнд хуваарилдаг уламжлалт радио давтамжийн зохицуулалтаас зах зээлд суурилсан зохицуулалтруу шилжих хандлагатай байна. РАДИО ДАВТАМЖИЙН ЗОХИЦУУЛАЛТЫН ШИНЭ ХАНДЛАГА • Радио давтамж ашиглах тусгай зөвшөөрөлгүй болон тусгай зөвшөөрлөөс чөлөөлөх • Радио давтамжийг хамтран ашиглах тусгай зөвшөөрөл • Радио давтамжийн динамик ашиглалт Хүснэгт 1. Технологийн чиг хандлага Хуучин технологи Шинэ технологи Ирээдүйн технологи Тусгай зөвшөөрөл Хамтарч хэрэглэгддэг Динамик хамтарч хэрэглэгддэг Ихэнхдээ тусгай зөвшөөрөлтэй Тусгай зөвшөөрөлгүй болон хамтарч хэрэглэх Тэнцвэржүүлсэн тусгай зөвшөөрөлтэй/ тусгай зөвшөөрөлгүй динамик хамтарч хэрэглэх Механик, удирдлага, хяналттай хуваарилалт Технологиос үл хамаарсан Компьютержсэн, динамик болон түр хуваарилагдсан бодит хугацааны өгөгдлийн баазын тусламжтай хуваарилна. / зохицуулагч бүрэн удирдах боломжтой, ашиглахад хялбар/ Технологиос хамаарсан хуваарилалт Технологиос үл хамаарсан Технологийн өөрчлөлтөд нийцүүлэх боломжтой Хөдөлгөөнгүй, урт хугацаатай /10+ жил/ Тогтмол хугацаанд дахин хуваарилдаг /ДРХИХ-ын шийдвэр/, Богино хугацаа / жилээр/ Бодит хугацааны, динамик, хамтарч ашиглах Зохицуулагдсан давамгайлагчид Өрсөлдөөнийг дэмжсэн Радио давтамж, дэд бүтцийг хувааж хэрэглэх өрсөлдөөн, үр ашигтай байдлыг дэмжсэн Харилцан нөлөөллийг багасгаж, сэргийлэхэд радио давтамжийн хомсдол үүсдэг Харилцан нөлөөлөлд тэсвэртэй, радио давтамжийн үр ашигтай байдлыг нэмэгдүүлэх Хангалттай радио давтамж УТАСГҮЙ ХОЛБООНЫ ТЕХНОЛОГИЙН ХӨГЖИЛ Сүүлийн 20 жилийн хугацаанд суурин утасны хэрэглэгчийн тоо 1.2 тэрбум хүртэл буурч, утасгүй холбооны хэрэглэгчийн тоо 6.0 тэрбум болон өссөний адил ирэх 10-15 жилд өргөн зурвасын утасгүй интернет нийгэм эдийн засагт чухал нөлөө үзүүлж утасгүй интернетээр дамжуулах мэдээллийн хэмжээ ирэх таван жилд жил тутам 2-5 дахин нэмэгдэх төлөвтэй байна. Иймээс утасгүй холбоо, өргөн зурвасын интернетэд ашиглахаар төлөвлөсөн үндэсний радио давтамжийн хуваарилалт нь харилцаа холбооны салбар ялангуяа өргөн зурвасын интернетийн хөгжилд чухал үүрэгтэй юм. ОУЦХБ-ын мэдээлснээр Судалгаа Боловсруулсан:РДЗХА-ныАхлахмэргэжилтэнЦ.Чулуунбат
  • 60.
    60 өнөөдөр дэлхийн нийтхүн амын 57% буюу 4 тэрбум хүмүүс интернетэд холбогдоогүй байна. Эдгээр хүмүүсийн ихэнхи нь өргөн зурвасын интернет үйлчилгээ хүргэхэд хүндрэлтэй хөдөө орон нутаг, төвөөс алслагдсан суурин, дүүргүүдэд амьдарч байна. Ялангуяа буурай хөгжилтэй орнуудын 10 хүн тутмын нэг нь интернетэд холбогдоогүй байна. Дэлхийн нийт хүн амын 64% нь хөдөө орон нутаг, алслагдсан дүүргүүдэд амьдарч байна. Эдгээр хүмүүсийг холбох хамгийн үр ашигтай шийдэл бол утасгүй холбооны технологи юм. Зуу зуун сая утасгүй холбооны төхөөрөмжүүд зах зээлд нэвтэрч, судалгаагаар 2020 он гэхэд 20 тэрбум төхөөрөмж интернетэд холбогдох болно. Утасгүй холбооны технологид ашиглах радио давтамжийн үр ашигтай хэрэглээ улс орны хөгжил дэвшилд томоохон өөрчлөлтийг авчирна. Өөрөөр хэлбэл радио давтамжийн нөөц нь улс орны хөгжил дэвшилд чухал нөлөө үзүүлэх юм. Газар, үл хөдлөх хөрөнгө, ажиллах хүчний нэгэн адил радио давтамж нь өргөн зурвасын интернет, өргөн нэвтрүүлэг, сансрын холбоо, цэрэг цагдаа, харуул хамгаалалт, нислэгийн удирдлага, шинжлэх ухааны зэрэг харилцаа холбооны үйлчилгээнд ашиглагддаг нөөцүүдийн нэг юм. Радио давтамжийг саванд нөөцөлж болохгүй, дахин дахин ашиглаж болдог тул газрын баялаг шиг ирээдүйд ашиглахаар хадгалахгүйгээр чухал хэрэгцээт үйлчилгээ, технологид оновчтой хуваарилаж ашиглах нь зүйтэй юм. Радио давтамжийг хязгаарлагдмал хүрээнд, тодорхой хэрэглээнд хуваарилж ашигладаг уламжлалт аргыг өөрчилж радио давтамжийн хуваарилалтын уян хатан бодлого зохицуулалтыг хэрэгжүүлэх боломжийг орчин үеийн шинэ техник, технологиуд олгож байна. ТЕЛЕВИЗИЙН ЦАГААН ЗУРВАС Радио давтамжийн хангалттай нөөц харилцаа холбооны салбарт шударга өрсөлдөөн, иновацыг авчирдаг бол нөгөө талд радио давтамжийн хангалтгүй нөөц үйлчилгээний үнийг нэмэгдүүлж, зах зээлийг хязгаарлаж, иновацид саад болдог. Иймд өргөн зурвасын интернетийн үндэсний төлөвлөлтийг шинэ технологи, дахин төлөвлөлт, тоон хуваагдал зэрэгт радио давтамжийг хамтран ашиглах боломжтойгоор үр ашигтай зохион байгуулах шаардлагатай. Радио давтамжийн хэт богино долгион, ультра хэт богино долгионы цараанд телевизийн өргөн нэвтрүүлгийг аналог системээс тоон технологид шилжүүлж нэг аналог сувагт ашиглагддаг байсан радио давтамжаар 15-20 SD тоон телевизийн суваг дамжуулах боломжтой болсны үр дүнд чөлөөлөгдсөн радио давтамжуудыг тоон хуваагдал гэдэг. Ультра хэт богино долгионы  (UHF) радио давтамжийн зурваст сүлжээний хэвийн ажиллагаа, харилцан нөлөөллөөс сэргийлж телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн станцуудын ажиллах радио давтамжийн зурвас, хамрах хүрээ нь газар зүйн хувьд ялгаатай байдаг тул тодорхой газар нутаг бүрт ашиглагддаггүй радио давтамжийн зурвасууд үүсдэг. Эдгээр ашиглагдаагүй радио давтамжийн зурвасуудыг утасгүй холбооны системд ашигладаг технологийг Телевизийн Цагаан Зурвасын (Television White Space) технологи гэж нэрлэдэг (Зураг 1). Зураг 1. Телевизийн цагаан зурвасын технологи
  • 61.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 61 ТЕЛЕВИЗИЙН ЦАГААН ЗУРВАСЫН ХЭРЭГЛЭЭ (ТВЦЗ) Хурдацтай хөгжиж буй харилцаа холбооны салбарын гол хөдөлгөгч хүчний нэг болсон байгалийн хязгаарлагдмал нөөц болох радио давтамжийн эрэлт хэрэгцээ өсөн нэмэгдсээр байгаатай холбогдуулан олон улсад телевизийн цагаан зурвасын технологийг өргөн зурвасын интернетэд ашиглаж эхлээд байна. Ультра хэт богино долгион хол зайд тархдаг физик онцлогтой тул утасгүй холбооны өргөн зурвасын өгөгдөл дамжуулах одоогийн технологиос цөөн тооны бааз станц ашигласнаар эдийн засгийн үр ашиг нэмэгдэх болно. Мөн энэ технологийг Super WiFi гэж нэрлэж байна. Зураг 2. WiFi болон Super WiFi технологийн харьцуулалт Энэхүү Super WiFi технологи нь утасгүй холболтын Wi-Fi технологийн адил утасгүй хандалтын төхөөрөмж ашиглан төхөөрөмж хооронд мэдээлэл дамжуулж, хүлээн авдаг. WiFi технологитой харьцуулбал хамрах хүрээний хувьд 4-5 дахин их буюу 10 хүртэл километр зайнд 6 Mб/с хүртэл хурдтайгаар хана, бартаа саадтай газарт мэдээллийг дамжуулах боломжтой, мөн аливаа саадад торохгүй, шууд харалтын дамжуулах орчин шаарддаггүй юм. Энэ технологи нь өгөгдсөн хугацаа, байршилд хийсэн тооцоолол дээр үндэслэж түр хуваарилалт хийдэг динамик давтамжийн хуваарилалт дээр үндэслэдэг. Зураг 3. Телевизийн цагаан зурвасын технологи Энэхүү технологийн онцлог нь өгөгдлийн баазтай онлайнаар холбогдож тухайн байршилд зөвшөөрөгдөх радио давтамж, чадлын хязгаарыг авч ажилласнаар үндсэн сүлжээ, тусгай зөвшөөрөлтэй үйлчилгээ эрхлэгчдэд харилцан нөлөөлөл үзүүлдэггүй. Өгөгдлийн бааз нь телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн ажиллах давтамж, хамрах хүрээ, зөвшөөрөгдөх гаралтын чадал зэрэг үзүүлэлтүүдийг агуулж, чөлөөтэй радио давтамж дээр телевизийн цагаан зурвасын төхөөрөмжүүдийг үндсэн сүлжээ, үйлчилгээ эрхлэгчдэд саад болохгүйгээр шилжүүлж ажиллах бололцоог олгодог. Өгөгдлийн бааз нь телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн ажиллах давтамж, хамрах хүрээ, зөвшөөрөгдөх гаралтын чадал зэрэг үзүүлэлтүүдийг агуулж, чөлөөтэй радио давтамж дээр телевизийн цагаан зурвасын төхөөрөмжүүдийг үндсэн сүлжээ, үйлчилгээ эрхлэгчдэд саад болохгүйгээр шилжүүлж ажиллах бололцоог олгодог. Wi-Fi: 100 метр 4 дахин хол зай: 16 дахин илүү хамрах хүрээтэй байна. 2.4 ГГц ба 600 МГц-ийн зурвасд адил чадлаар нэвтрүүлхэд үр дүн нь өргөн зурвастай, сүлжээний бага зардалтай, энерги зарцуулалт бага байна. Супер Wi-Fi: 400 метр (8 км эсвэл түүнээс их байх боломжтой)
  • 62.
    62 ТЕЛЕВИЗИЙН ЦАГААН ЗУРВАСЫНТЕХНОЛОГИЙГ НЭВТРҮҮЛСЭН УЛС ОРНУУД Дараах улс орнуудад телевизийн цагаан зурвасын (ТВЦЗ) технологийн зохицуулалт хийгдсэн, нэвтрүүлэх боломжтой байна. Үүнд: • АНУ • Их Британи • Канад • Сингапур Эдгээр улсуудад ТВЦЗ технологийг радио давтамж ашиглалтын нэгдүгээр зэрэглэлээр хуваарилагдсан Телевизийн өргөн нэвтүүлгийн үйлчилгээнд харилцан нөлөө үзүүлэхгүйгээр, тодорхой хугацаанд, тодорхой байршилд хоёрдугаар зэрэглэлд тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашиглахыг зөвшөөрсөн байна. ТВЦЗ-ын технологийн өгөгдлийн баазыг удирдан зохион байгуулах байгууллагуудыг дээрх орнуудын харилцаа холбооны зохицуулах байгууллагууд бүртгэж, шаардлагад нийцсэн байгууллагуудад эрх ТВЦЗ ашиглах эрх олгодог байна. Жишээлбэл 2015 онд Английн ОФСОМ нь ТВЦЗ-ын өгөгдлийн баазын үйлчилгээ эрхлэгч 7 байгууллагатай хамтран ажиллах гэрээ байгуулснаас 2015 оны 12 сарын байдлаар шаардлага хангасан 4 ТВЦЗ-ын өгөгдлийн баазын үйлчилгээ эрхлэгчид байна. • Fairspectrum Oy; • Nominet UK; • Sony Europe Limited, and • Spectrum Bridge Incorporated. Дараах улс орнуудад ТВЦЗ-ын технологийн урьдчилсан зохицуулалт хийгдэж байгаа, хэрэгжиж эхлээгүй байна. Үүнд: Финланд, Малави, Өмнөд Африк, Филиппин Дараах улс орнуудад ТВЦЗ-ын технологийн туршилт, урьдчилсан зохицуулалт хийгдэж байгаа, хэрэгжиж эхлээгүй байна. Үүнд: Бутан, Бостван, Бразил, БНХАУ, Хонгконг, Энэтхэг, Индонез, Япон, Кени, Марокко, Намиб, Нигери, БНСУ, Танзан, Тайван, Уругвай, Вьетнам.
  • 63.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 63 ШИЛЖИЛТИЙН ҮЕИЙН ШУУДАН ХОЛБООНЫ ТҮҮХЭЭС ТОВЧХОН Дорнод аймгийн Холбооны газраас “Алтан гадас”одонт Цахилгаан Шуудан Холбооны Газар /ЦШХГ/-т 1987 оны эхээр би шилжин ажиллаж шуудан болон цахилгаан холбооны улсын сүлжээний үйлчилгээний хоёр төв нь болсон ажилсаг хамт олны дунд орсон юм. 1978 онд бие даасан Цахилгаан холбооны газар, Шуудан холбооны газар гэсэн хоёр байгууллага нь нэгдэж ЦШХГ болж байгууллагын даргаар нь Р.Дэчинлхүндэв, Д.Төгсөө, Л.Мижид нарын туршлагатай удирдлагууд ажиллаж дараагийн ээлжинд би хүлээж авсан юм. ЦШХГ нь аймгуудаас томоохонд орох Дорнод аймгийн холбооны газраас ажиллагсад нь гэхэд 6-7 дахин их, гүйцэтгэх ажлын хэмжээ нь хэдэн арав дахин их улс, хот хоорондын телефон яриа, цахилгаан мэдээ , шуудан солилцоо , хэвлэл тараалтын улсын төв удирдлага нь болж байлаа. ЦШХГ нь Шуудангийн алба , Хэвлэлийн товчоо, Хот хоорондын телефон ярианы алба, Цахилгаан мэдээний алба , Техникийн алба гэсэн үндсэн 5 албатай улсын шуудан хэвлэл болон улс хот хоорондын телефон яриа, цахилгаан мэдээ дамжуулах гэсэн хоёр төв нь болж ажилладаг байлаа. ЦШХГ –ын нийт ажиллагсад нь 1988 оны байдлаар 887 орон тоотойгоос 95 хувь нь эмэгтэйчүүд, үүнээс дээд боловсролтой нь 61 , тусгай дунд мэргэжилтэй нь 165, бүрэн дунд 395 ,бүрэн бус дунд 234, бага 32 байсан ба үүнээс ТМС төгссөн нь 197 байлаа. Тус газрын захиргааны орон тоо нь 30 гаруй ажилтантай орлогч дарга нь шуудангийн салбарыг, ерөнхий инженер нь цахилгаан холбооны ашиглалт үйлчилгээг тус тус хариуцдаг байлаа . Тэр үед ЦШХГ–ын хамт олон нь цахилгаан холбоо, шуудан гэсэн хоёр өөр сүлжээний төвийг нэгтгэн нэг удирдлагад оруулж үйл ажиллагааг явуулдаг байв. ЦШХГ-ын ерөнхий инженерээр С.Пүрэвдорж дараа нь М.Дариймаа, шуудан хариуцсан орлогч даргаар Ш.Эрдэнэцэцэг, хэвлэлийн товчоон даргаар Т.Тамара, ерөнхий нябо-гоор Б.Самбуу, боловсон хүчний даргаар П.Мандах, эдийн засагчаар Б.Цэвээнжав, Ц.Дариймаа нар нэг баг болж ажиллаж байв. Харилцаа холбооны салбар нь нийгэм эдийн засгийн шилжилтийн өмнө ч, дараа ч эдийн засгийн давалгаанд савалгаа багатай, ялангуяа цахилгаан холбооны салбар нь байнгын хэвийн өсөлттэй хөгждөг салбар болох нь дараах хүснэгт-1 ээс тодорхой байна. ЦШХГазрын 1986, 1987, 1988 оны эдийн засгийн үндсэн үзүүлэлт. Хүснэгт 1. Үзүүлэлт (төгрөгөөр) / он 1986 1987 1988 87/86 88/87 88/86 зөрүү Тарифын орлого 26219,1 26953,6 28547,3 102,8 105,9 108,9 +8,9 зардал 19250,2 19907,7 20129,8 103,4 104,5 104,5 -4,5 ашиг 5901,7 5946,1 7425,4 100,7 124,9 125,8 +25,8 Хөдөлмөрийн бүтээмж 29280 30452 31714 104,0 104,1 108,3 +8,3 Өөрийн өртөг 76=53 77=00 73=12 100,6 94,6 95,5 +4,5 Эдийн засгийн Урамшууллын фонд 960,1 872,7 1048,7 90,9 120,1 109,2 +9,2 Шагналын фонд 464,8 433,1 514,8 93,2 118,8 110,7 +10,7 Нийгмийн хөгжлийн фонд 318,3 327,4 392,3 102,8 119,8 123,2 +23,2 Дундаж цалин 4875 4953 4981 101,6 100,5 102,1 +2,1 1 хүнд ногдох шагнал 507 630 667 124,2 123,8 +153,8 +53,8 Төлбөрийн чадвар -384,6 -212,4 157,0 55,2 123,3 -68,4 Өр авлага: 529,9 345,8 219,2 65,2 63,3 -41,3 +58,7 Үүнээс: байнгын 446,1 316,1 147,3 70,8 46,5 -33,8 +67,0 байнгын бус 83,8 29,7 71,9 35,4 242,1 -85,8 +14,2 ШУТИС-ийн дэд профессор, МУ-зөвлөх инженер Док (Ph.D.) Н.Нансалжав Түүхэн товчоон
  • 64.
    64 Ер нь тухайнүед бусад салбарыг бодвол харилцаа холбооны салбарт зах зээлийн харилцааны элементүүд урьдчилан бүрэлдэн төлөвшин тогтож байсан гэж болно. Тухайлбал түрээсийн ойлголт гэхэд л техник төхөөрөмжийн сувгийн урсгал дээр хэрэгжиж байсан төдийгүй, хөдөлмөрийн бүтээмжтэй холбосон цалингийн систем болон холбооны угсралт, тээвэрлэлтийн ажил гүйцэтгэлээрээ цалинжиж зах зээлийн эдийн засгийн элементүүдийг бүр нийгмийн шилжилтийн өмнө 1980-аад оноос эхлэн хэрэгжүүлж эхэлсэн нь амьдралд үр дүнгээ өгч хийснаар цалинжих үйл ажиллагаа хэвшсэн байсан юм . 1990 оны өөрчлөн байгуулалттай давхцан ЦШХГ нь Цахигаан холбооны газар, Шуудан холбооны газар гэсэн хоёр аж ахуйн нэгж болон салж ажиллах болсон нь тус салбаруудын цаашдын хөгжилд эерэг нөлөө үзүүлсэн билээ. 1990 оны хавраас Цахилгаан холбооны газрын даргаар Н.Нансалжав, Шуудан холбооны газрын даргаар Ж.Баатархүү нар томилогдон ажиллах боллоо. Цахилгаан холбооны газрын ерөнхий инженерээр А.Жамсранжав,дараа нь Г.Оюунцэцэг нар, өрөнхий нябо Гончигсүрэн, боловсон хүчнээр М.Дариймаа, эдийн засагчаар Цэвээнжав, Ц.Сэр -оддамба нар ажиллаж байлаа. ЦШХГ –ын Шуудан холбооны салбар нь Шуудан холбооны алба,Хэвлэлийн товчоо гэсэн хоёр том албатай , нийт ажиллагсад нь 450, шуудангийн алба нь бүх аймаг хот (20) болон УБ хотын нийт салбар (21- аас 53)-т буюу улсын хэмжээний шуудан сүлжээний гол цэгт үйлчилдэг бол Хэвлэлийн товчоо нь ялган боловсруулах дөрвөн цехтэй цех тус бүр өөр өөрийн онцлогтой .Тухайлбал улсын хэвлэх үйлдвэрийн дэргэд байрладаг дотоод хэвлэлийн ялган боловсруулах цех-1, төмөр зам дээр байрладаг төмөр замын дагуух шуудан хэвлэл хүргэлтийг ялган боловсруулах цех -2, Нисэхийн ялган боловсрууоах цех-3,Төв холбоон дээрх ялган боловсуулах цех -4 гэж тус бүр технологийн онцлогоос шалтгаалан үйл ажиллагаа явуулдаг байв. Шуудангийн алба , хэвлэлийн товчоо нь 18 аймаг, 2 хоттой улс , хот хоорондын болон УБ хотын хэвлэл захиалга , шуудан солилцоог ялган боловсруулж, хувиарлан онгоц , авто болон төмөр замаар тээвэрлэн хүргэдэг шуудангийн бие даасан сүлжээний төв нь болж нэгдмэл удирлагад ажиллаж байлаа. Шуудан холбооны алба эрхэлсэн орлогч даргаар яаманд олон жил энэ салбарыг хариуцаж мэргэшсэн инженер –эдийн засагч Ш.Эрдэнэцэцэг, Хэвлэлийн товчооны даргаар Т.Тамара нар ажиллаж улсын хэмжээний шуудан, хэвлэлийн төв сүлжээг удирдан ажиллаа . Шуудан холбооны сүлжээний ашиглалт үйлчилгээний удирдлагын ажилтай үндсэндээ 1985 онд аймгаас эхлэн дараа нь ШЦХГ –ийг хуваагдах хуваагдах хүртэл ажиллахдаа шуудан холбооны технологийг шинэчлэн сайжруулах шаардлагатайг харж Улаан-Үдэ, Иркутск, Хөх хотын шуудангийн газруудтай холбоо тогтоон хамтран ажиллах эхлэлийг Холбооны яамнаас зохион байгуулж харилцан туршлага солилцож сургалт семинар зохион байгуулж байсан нь тэр үедээ л шинэлэг зүйл байсан юм. Тэр үеийн аймаг хотын холбооны газар нь орон нутагтаа шуудан холбооны, хэвлэл захиалгын, цахилгаан холбооны сүлжээний техник ашиглалт үйлчилгээ болон улс, хот хооронд, хотын, орон нутгийн телефон яриа, цахилгаан мэдээний бүх үйлчилгээ, радио, телевизийн техник ашиглалт болон радиожуулах, телевизжүүлэх үйлчилгээг, зарим аймаг радио нэвтрүүлэх техник ашиглалтийн үйл ажиллагааг хариуцан гүйцэтгэдэг олон функцитэй нийлтэл үйл ажиллагаатай удирдан нэг дээврийн дор зохион байгуулдаг байв. Тухайн үеийн холбооны газрын дарга нарын дундач нас 37,холбооны инженер мэргэжилтэй, монтер, техникчээс нь эхлэн ажиллаж туршлагажин дэвшсэн,технологийн хөгжлийн хандлагыг улирдан, тодорхойлох чадварлаг баг бүрдүүлсэн байсан нь тухайн яамны удирдлага нь боловсон хүчнийг естой л шинжлэх ухааны үндэстэй бэлтгэж, сонгож дэвшүүлж байсны бодит жишээ байлаа. Тухайн үед холбооны газрын дарга нар нь холбооны инженерийн сургуулийг ЗХУ– д 9 нь, Монголд -16 нь төгсөж үйлдвэрлэл дээр техникчээс нь эхлэн инженерийн албаар дамжиж дэвшсэн идэр насны юуг ч хийж чадах шижгэнэсэн залуу удирдлагын баг /зураг-1/ бүрдсэн байлаа.
  • 65.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 65 Зураг-1. Холбооны яамны орлогч сайд Д.Төгсөө ахлагчтай аймаг, хотын холбооны газрын дарга нарын баг Буриад улсын ПТУС –ын туршлага судлаж, ПТУС –ын дарга В.Р.Очировын багийн хамт. 1988.07 сард. Тэр үеийн аймгийн холбооны газар нь шуудан, хотын телефон , хот хооронд, орон нутгийн холбоо,шугам хэсэг, радио, телевизийн сүлжээг нэгтгэн хариуцдаг бол, Улаанбаатар хотын ШЦХГ нь улсын сүлжээний төв болсон цахилгаан холбооны агаарын шугамын нягтруулгын системийн, радио релейн сувгийн төгсгөлийн байгууламжийн ашиглалт үйлчилгээг хариуцан улсын хэмжээний улс, хот хоорондын шуудан холбооны ашиглалт, үйлчилгээг тус тус хариуцдаг байлаа. Энэ том ажлыг гүйцэтгэхийн тулд манай газрын шуудангийн алба нь нийт 450 гаруй ажиллагсадтайгаас төвийн ялган боловсруулах тасаг нь 33 хүнтэй, ялган боловсруулах (хэвлэх үйлдвэрийн, төв холбооны ,тээврийн товчооны, нисэхийн) дөрвөн цехэд 110 гаруй ээлжийн ажилчинтай, Гадаад хэвлэлийн товчоо нь 8 ажилтантай, Касс үйлчилгээний тасаг нь 27 хүнтэй , илгээлтийн тасаг нь 9 ажилчинтай, хэвлэл маркийн худалдагч 31 борлуулагчтайн дээр Улаанбаатар хот ба хот орчмын 18 салбарт нийт 230 гаруй ажилчинтай (Багануурын холбооны салбар 26 орон тоотойгоор ажиллаж байгаад хожим холбооны газар болж бие даасан) том алба цаг, минуттай уралдан ажиллаж байлаа.Тээврийн товчооны ялган боловсруулах цехээс УБ хот орчмын болон Төв аймгийн сумдын шуудан хүргэлтийг бас хийдэг байлаа. Шуудан холбооны албаны эдгээр ажлыг гүйцэтгэхэд нэгж хариуцсан дарга нар болох Цэрэндорж, С.Доржсүрэн, Ш.Дивраа, Алтанцэцэг, Сарангэрэл ,Жавзан, Буянжаргал, Отгончимэг, Зина, Батсүх, Нарханд, Урантогос, Лүймэд, Бямбадулам, Батсайхан, Оюунчимэг, Түмэндэлгэр, Янжмаа, Мэндсайхан, Уртнасан, Мөнхцоож, Батчулуун, Дуламсүрэн, Лхамсүрэн, Хадаграгчаа, Дашхүү, Чанцалмаа, Шараа Энхжаргал, Хишгээ, Чойжив, Шинэдулам, Гармаа, Гүнжидгарав, Мөнхочир, Ганхөлөг нар ажилсаг хамт олноо чадамгай удирдаж өдрийн сонинг өдөрт нь цаг хугацаанд нь УБ хот, бүх аймгийн төвийн хэрэглэгчдэд уншуулж чадаж байв. Хэрэв ямар нэгэн шалтгаанаар хэвлэл цагтаа эзэндээ хүрээгүй бол шалгааныг нь тодорхойлж хариуцлага яригддаг байсан нь хэвийн үзэгдэл хэвшсэн ажил байлаа. УБ хотод үндсэн үйлчилгээг явуулахын зэрэгцээ шуудангийн үйлчилгээний салбарын байр шаардлагатай байсан газруудад өөрийн хөрөнгө оруулалтаар Хотын Барилга Трестээр Яармаг, Гацууртад иж бүрэн үйлчилгээний барилга бариулан ашиглалтанд оруулж анхны өөрийн салбарын байртай болж байсан нь одоо хүртэл өргөжин ажиллаж байна. Хэвлэлийн товчооны даргаар Т.Тамара Ц. Наранцэцэг нар ажиллаж улсын хэмжээний гадаад дотоод хэвлэл захиалгыг нэгтгэж захиалан, хувиарлан тараадаг үйл ажиллагаанд цаг хугацаатай уралдан менежмент хийнэ. Гадаад хэвлэл захиалга дээр гол анхааралаа төвлөрүүлж ажиллана. ЗХУ-ын хэвлэл болох Новое время, Путь в СССР, Советский фильм, Спутник, Миша сэтгүүлүүд захиалгын гол нь болох бөгөөд 1987 онд зөвхөн нэг удаагийн захиалгаар
  • 66.
    66 гэхэд л нийт60 000 гаруй ширхэгийг захиалж байсны ихэнх нь ЗХУ –аас ажиллаж буй мэргэжилтэн, цэргийнхэнд оногддог байлаа, арга ч үгүй биз, нутгаас хол яваа хэнд ч нутгийн мэдээлэл хэрэгтэй шүү дээ.Тэгээд ч манай байгууллагын шуудангийн салбарын гол орлогын эх үүсвэрийн нэг цэг ньбайлаа. Харин энэ чиглэл нь холбооны салбарын нь эдийн засгийн нөлөөнд өртөмхий чиглэл байлаа. ЗХУ-д өөрчлөн байгуулалт эрчимжиж манай гадаад харилцаанд өөрчлөлт гарч ЗХУ-аас байрлаж байсан цэрэг, гадаад мэргэжилтнүүд нутаг буцаж улмаар тэдний манай шуудан хэвлэлийн албаар захиалдаг байсан хэвлэл болон шуудангын солилцооны захиалга эрс буурсан билээ. Улаанбаатар хотын 1985- 1991 оны хоорондох ачаалал солилцооны байдлын судалгааны хувийн материалаас авч дараах хүснэгтээр үзүүлэв. Тэр үеийн шуудангийн сүлжээний ачаалал солилцооны үзүүлэлтүүдийг хүснэгт 2-т үзүүллээ. Солилцооны нэр төрөл / он 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 Бичиг захидал: -сая ширхэг 10,8 10.9 11.1 10.2 9.6 8.9 8.9 нэг хүнд ногдох /ширхэгээр/ 5871 5651 5703 5092 4755 4288 4118 Тогтмол хэвлэл сая ширхэг 122 128 136 142 147 149 50 Шуудангийн салбарын бодлого, ашиглалт үйлчилгээг сайжруулахын төлөө олон жил оюун ухаан, хүч хөдөлмөрөө зарсан Холбооны яам болон МШК-ний Л.Балганшош, Ш.Эрдэнэцэцэг маркийн Г.Дашцэрэн Г.Раднаабазар,хотын Ж.Баатархүү, Л.Дэчинлхүндэв, Д.Төгсөө, Н.Нансалжав , Н.Төмөрхүү болон орон нутагт олон жил томилогдон аймгийн холбооны газарт ажиллаж байсан ахмад дарга нар болох Говь-Алтай, Дархан, МШК-ний Х.Төмөрхүү, Ховдын Ц.Бөхсүрэн, Өмнөговь,Дарханы Б.Авир, Сэлэнгэ, Баянхонгор, Багануурын Л.Дашцэрэн, Дорноговь, Хөвсгөлийн Б.Баянжаргал, Архангайн Л. Пунцагдаш,Увсын Ж.Лхагвасүрэн, Булганы Дамбийням, Баян-өлгийн Х.Үзбен, Дорнодын Н.Пэлжээ, Төвийн Б.Нацагдорж, Өвөрхангайн Б.Ядамжав, Сүхбаатарын С.Үржин, Хөвсгөлийн Д.Ичинноров, Говь- Алтай, Сүхбаатар, ЦХГ –ын С. Ходрой, Хэнтийн Насанбаяр гээд бас энд дурдаагүй олон сайн дарга нарыг өнөөдрийн шуудангийн салбарын удирдлага мартахын аргагүй. Тэр 20-иод жилийн өмнө манай байгууллагад ажиллаж байсан чадалтай , өндөр боловсролтой олон сайхан залуус хувийн салбарт шилжин ажиллаж амжилт гаргаж байгааг харж тэднээрээ бахархах юм. Тухайлбал Шуудангийн салбарт олон улсад нэр хүндтэй DHL-ийн салбарыг Монголд нээж бизнес хийж байгаа инж. Б.Одгэрэл, барилгын салбарт бизнэс хийж байгаа 24-р салбарын эрхлэгч байсан эдийн засагч Сарангэрэл нарыг дурдахгүй өнгөрч болохгүй байх. 1990 оны эхээр ШЦХГ –аас шуудан холбооны алба салж бие даан газар болж мэргэшсэн шууданч, инженер Ж.Баатархүү Шуудан Холбооны Газар / ШХГ/-ын даргаар томилогдож , миний бие Цахилгаан Холбооны Газрын даргаар ажиллах болж билээ. 1993 оны 3-р сараас би Монголын Харилцаа Холбоо Компани /МХХК/-ийн тэргүүн дэд захирлаар томилогдон ажиллах болж дахин шуудантай харьцаж эхэлсэн нь удирдлага, бодлогын шинж чанартай байлаа. Тэр үед МХХК-ний цахилгаан холбооны сүлжээнд технологийн сүлжээг тоон системд богино хугацаанд хийх асуудал эрчимтэй яригдаж хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэр болох Азийн Хөгжлийн Банк/АХБ /-наас урт хугацаатай зээл авах асуудал хэлэлцээрийн шатанд явж ирсэнийг өмнөх удирдлагаас хүлээн авч, банкны талаас тавьсан гол шаардлага бол МХХК –аас шуудангийн салбарыг салгаж бие даалгах ажиллуулах байсан тул зээлээ авахын тулд манай тал зөвшөөрч Монгол Шуудан Компани болгон салган гаргаж анхны гүйцэтгэх захирлаар нь Х.Төмөрхүүг Дарханы холбооны газрын даргаас нь дэвшүүлэн ажлуулсан юм. Төвлөрсөн төлөвлөлтөөс зах зээлд шилжих зурвас үеийн одоогоос 20-30 жилийн өмнөх шилжилтийн зурвас үед шуудан холбооны салбарт хамтран нэгэн зорилгын төлөө ажиллаж байсан бүх хүмүүст ажлын амжилт , эрүүл энх сайн сайхныг хүсэхийн хамт өнөөгийн удирдлагад санал болгох чухал асуудал байна. Үүнд: Нэгдүгээрт зах зээлийн өрсөлдөөний үеийн шуудан холбооны салбарт ажиллаж буй өнөөгийн залуучуудад “дижитал” технологийг эрчимтэй нэвтрүүлэх , шууданг автоматжуулах, электронжуулахад яаравчлах. Хоёрдугаарт орон нутагт 3-4 жижиг газар болон хуваагдсан энэ бүтэц цаг хугацааны хувьд үүргээ гүйцэтгэсэн тул эргэж нэгтгэн механизмийг нь олж харилцан ойлголцож зохион байгуулж чадвал аль аль талдаа үр ашигтай, оновчтой шийдэл болох магадлал өндөр тул эргэн судлан үзэж хэрэгжүүлээч гээд энэ зурвас үеийн шуудангийн салбарын хөгжлийн түүхэн дурсамжаа өндөрлөж байна .
  • 67.
    2016. II улиралwww.crc.gov.mn 67 2
  • 68.