Dokumen ini memberikan istilah dan pengertian penting dalam tamaddun Islam, termasuk pemerintahan, ketenteraan, pendidikan, dan ekonomi pada zaman khalifah dan Umaiyyah. Ia merangkumi konsep seperti 'khalifah', 'bai'ah', dan 'baitul mal', serta jenis-jenis cukai yang dikenakan kepada masyarakat bukan Islam. Rujukan disertakan untuk sumber tambahan mengenai pendidikan islam.

1. ISTILAH / PENGERTIAN DALAM TAMADDUN ISLAM TING. 4
1. PEMERINTAHAN ISLAM PADA ZAMAN KHULAFA’ AR-RASYIDIIN
NO ISTILAH HURAIAN
1. Khalifah Orang yang memegang jawatan ketua negara Islam.
2.
Khulafa’ ar-
Rasyidiin
Gelaran kepada empat orang sahabat Rasulullah s.a.w yang
memegang jawatan dalam negara Islam selepas kewafatan
Rasulullah s.a.w.
3. Syura Permesyuaratan atau permuafakatan
4. Ahli Hilli wal Aqdi
Ahli syura yang bermaksud pandai menghurai dan membuat
keputusan
5. Bai’ah
Membuat perjanjian atau sumpah setia untuk mematuhi segala
perjanjian.
6. Pentadbiran Pemerintahan, pengurusan, pengelolaan, rejim, pengendalian.
7. Diwan al-Kharaj Jabatan yang bertanggungjawab memungut hasil negara.
8. Diwan al-Jund
Jabatan yang mengendalikan urusan yang berhubung dengan
ketenteraan.
2. PERKEMBANGAN ISLAM PADA ZAMAN UMAIYYAH
2.1. KETENTERAAN
NO ISTILAH HURAIAN
1 Maimanah Tentera sayap kanan
2 Maisarah Tentera sayap kiri
3 Qalbul Jaisy Tentera teras
4 Saqatul Jaisy Tentera pasukan belakang
5 Mukaddimah Tentera pasukan hadapan
2.2. PENDIDIKAN
NO ISTILAH HURAIAN
1 Kuttab
Tempat belajar membaca, menulis, mengira dan menghafaz al-
Quran untuk golongan kanak-kanak.
2 Tadwin Kegiatan pembukuan ilmu mengikut tajuk dan disiplin tertentu

2. 2.3. EKONOMI
NO ISTILAH HURAIAN
1 Zakat
Pemberian wajib yang dikenakan kepada setiap orang Islam
apabila cukup syarat-syaratnya dan mengikut kadar yang
ditentukan.
2 Jizyah
Cukai kepala @ cukai perlindungan yang dikenakan kepada
rakyat kafir Zimmi
3 Ghanimah Harta yang diperolehi daripada orang kafir melalui peperangan
4 Fai
Harta rampasan daripada orang kafir harbi tanpa peperangan
seperti harta orang-orang murtad dan kafir harbi yang
ditinggalkan.
5 Usyur Cukai 10% yang dikenakan ke atas barang-barang yang
dibawa masuk dari luar negara oleh orang bukan Islam
6 Kharaj
Cukai tanah yang dikenakan ke atas orang bukan Islam
kerana mengusahakan tanah yang dimiliki oleh orang Islam
melalui peperangan
7 Kafir Harbi
Orang kafir yang menetap di negara Islam tetapi tidak mengikat
perjanjian dengan kerajaan Islam
8 Kafir Zimmi
Orang bukan Islam yang tinggal di negara Islam dan patuh
kepada pemerintahan Islam atau negara bukan Islam yang
meminta perlindungan dengan negara Islam.
9 Ahli Zimmah
Rakyat bukan Islam yang mendapat perlindungan dalam negara
Islam.
10 Kharaj Masahah /
Wazifah
Cukai tanah dibayar mengikut keluasan tanah
11 Kharaj
Muqasamah
Cukai tanah yang diambil berdasarkan jumlah hasil tanaman.
12 Kharaj Ihtizam /
Iqto’
Cukai tanah melalui sewaan atau pajakan tanah yang diurus
oleh tuan-tuan tanah.
13 Baitul Mal
Institusi kewangan Islam yang bertugas mengurus dan
mengawal aliran kewangan bagi negara Islam
14 Tamaddun
Kemajuan atau pencapaian manusia dalam aspek rohani dan
kebendaan.
15 Tamaddun Islam
Segala bentuk kemajuan yang dihasilkan oleh manusia yang
berteraskan syariat Allah.

3. Ruj :
1. Abu Bakar Lebai Mat dll. Pendidikan al-Quran dan as-Sunnah KBSM Ting.
5.Kuala Lumpur : DBP KPM Cetakan Kedua ,1995 dalam “Perbendaharaan kata”
2. Zawawi Hj. Ahmad. Tasawwur Islam KBSM Tingkatan 4 .Kuala Lumpur : DBP
KPM, 1993. Glosari. Hlm. 174.
3. Muhammad Mukhtar Syafei dll. Pendidikan Islam Ting. 4 KBSM. Kuala Lumpur
: DBP KPM. 2000. Cet. Ke-lapan. “Perbendaharaan Kata”. Hlm. 240
4. Fauziah bt. Hj. Muhammad Ramli. Pendidikan Islam Ting. 4 Buku Teks KBSM.
Kuala Lumpur. DBP. KPM. 2003. Glosari . Hlm. 279-280.