Orde e desorde
no espazo forestal
COLOQUIO GALAICO-PORTUGUÉS SOBRE INCENDIOS FORESTAIS
Unha nova xeración de lumes?
Santiago de Compostela - 18 e 19 de xaneiro do 2018
Juan Picos
Contidos
• Nova Xeración de lumes
• QUE?
• ONDE?
• O espazo forestal
• A ordenación forestal
• A ordenación do Territorio
• QUEN?
• O circulo vicioso
• O circulo virtuoso
Contidos
• Nova Xeración de lumes (?)
• QUE?
• ONDE?
• O espazo forestal
• A ordenación forestal
• A ordenación do Territorio
• QUEN?
• O circulo vicioso
• O circulo virtuoso
Foto do fogo em Vieira de Leiria, tirada pelo bombeiro Hélio Madeiras
Nova xeración de incendios?
Xeración Problema
1a Paisaxe sen xestión. Continuidade do combustible Continuidade
2a Pasa o tempo, o combustible acumulase C+ Velocidade
3a Supéranse niveis extremos de carga de combustible C + V + Intensidade
4a Áreas construidas incorpóranse como como combustible C + V + I + Interfaz Urbano Forestal
5a Siumultaneidade de 3a o 4a xeración.
Colapso capacidade de resposta
C + V + I + IUF + Simultaneidade
6a Cambio climático, incendios a mesoescala continental C + V + I + IUF + S + Cambio Climático
Adaptado de Castellnou
Animación Aerosoles Sobre Península Ibérica 10 Octubro – 20 Octubro 2017 ©NASA
(azul = sal mariña, marrón = polvo, branco = fume)
Foto do fogo em Vieira de Leiria, tirada pelo bombeiro Hélio Madeiras
Nova xeración de incendios?
Adaptado de Castellnou
Diurnal Head Fire Intensity
(Kilmore Gap Weather Station, 7 February 2009)
42oC – 9% RH – 60 km/h Wind
deserto (0–3 t/ha)
pasto e pequenos arbustos (2-12)
matogueira (20–100+)
frouma / follas (1-2)
Restos de tratamentos (>50)
LIMITE ATAQUE DIRECTO
LIMITE ATAQUE AMPLIADO
Adaptado de Castellnou
Overall fuel hazard assessment guide (Victoria, 2010)
Contidos
• Nova Xeración de lumes (?)
• QUE?
• ONDE?
• O espazo forestal
• A ordenación forestal
• A ordenación do Territorio
• QUEN?
• O circulo vicioso
• O circulo virtuoso
CANTIDADE COMBUSTIBLE
DISPONIBILIDADE COMBUSTIBLE
ESTRUCTURA COMBUSTIBLE
TIPOLOXÍA COMBUSTIBLE
DISCONTINUIDADES NA MASA
DISCONTINUIDADES NO TERRITORIO
(AUTO)PROTECCION ELEMENTOS (ANTROPICOS)
AXUDA AO COMBATE
REDUCCION RISCO IGNICIÓNS
AXUDA A EVACUACIÓN / CONFINAMENTO
Contidos
• Nova Xeración de lumes (?)
• QUE?
• ONDE?
• O espazo forestal
• A ordenación forestal
• A ordenación do Territorio
• QUEN?
• O circulo vicioso
• O circulo virtuoso
O Espazo Forestal
Unha realidade complexa inserida noutra realidade complexa que é o
territorio galego (especialmente o medio rural)
Artigo 2. Concepto de monte ou terreo forestal
1. Para os efectos desta lei, enténdese por monte ou terreo forestal todo terreo en que vexetan especies
forestais arbóreas, arbustivas, de matogueira ou herbáceas, sexa espontaneamente ou que procedan de
sementeira ou plantación, que cumpran ou poidan cumprir funcións ambientais, protectoras, produtoras,
culturais, paisaxísticas, sociais ou recreativas.
Teñen tamén a consideración de monte ou terreo forestal:
a) Os terreos ermos, os rochedos e os areais.
b) As construcións e as infraestruturas destinadas a servizo do monte en que se localizan, así como os
equipamentos e as infraestruturas de uso sociorrecreativo.
c) Os terreos de antigo uso agrícola e con polo menos dez anos continuados de abandono, sempre que
adquirisen sinais inequívocos do seu carácter forestal, cando formen parte de superficies continuas de polo
menos 5 hectáreas, agás que se trate de terreos que estean incluídos con ese fin nun banco de terras ou
instrumento semellante.
d) Todo terreo que, sen reunir as características descritas anteriormente, se adscriba coa finalidade de ser
repoboado ou transformado á actividade forestal, de conformidade coa normativa aplicable.
e) Os enclaves forestais en terreos agrícolas coa superficie mínima de 5 hectáreas, a non ser que se
compoñan os ditos enclaves de masas de especies forestais de frondosas do anexo 1 cunha idade media de
polo menos dez anos, diminuíndose, para estes casos, a dita superficie mínima ata 1 hectárea.
2. Non teñen a consideración de monte ou terreo forestal:
a) O solo urbano e o solo de núcleo rural.
b) O solo urbanizable delimitado, coas excepcións sinaladas na disposición transitoria quinta.
c) Os terreos de dominio público, agás os que integran o dominio público forestal.
d) Os terreos rústicos de protección ordinaria destinados a cultivo agrícola.
e) Os terreos rústicos de especial protección agropecuaria, sen prexuízo do establecido no artigo 61 desta
lei.
3. En solos rústicos de especial protección, os aproveitamentos forestais rexeranse polo disposto nesta lei en
todo aquilo en que non se lles aplique a súa normativa específica
LEI 7/2012, do 28 de xuño, de montes de Galicia.
Contidos
• Nova Xeración de lumes (?)
• QUE?
• ONDE?
• O espazo forestal
• A ordenación forestal
• A ordenación do Territorio
• QUEN?
• O circulo vicioso
• O circulo virtuoso
A “Ordenación” do Espazo Forestal
Ordenación vs Gestión
Sociedad
Española
Ciencias
Forestales
DICCIONARIO
Rocha - Uruguay
≤ 15 ha propiedade en couto redondo
Individual
Adhesión a modelos silvícolas (MS)
Compromiso de boas prácticas de xestión (BPX)
Comunicación á Admón. forestal do propietario
≤ 25 ha cada propiedade en couto redondo
Individual / Conxunto propiedades
Estudo afectación de réximes de protección
Inventario forestal estimado (non parcelas)
Non ordenación (métodos) só xestión (MS-BPX)
Redacción técnico e aprobación pola Admón. forestal
Montes xestión pública e montes privados > 25 ha en couto
redondo
Individual / Conxunto (mesmo xestor ou propietario)
Estudo afectación de réximes de protección
Inventario forestal estimado (parcelas só sup. de corta)
Aplicación de métodos de ordenación
Redacción técnico e aprobación pola Admón. forestal
PROXECTODE
ORDENACIÓN(PO)
DOCUMENTOS
SIMPLES/CONXUN
TOSDEXESTIÓN
(DSX/DCX)
ADHESIÓNMSE
CÓDIGOSDEBPX
(MS)
DECRETO 52/2014, de 16 de abril, polo que se regulan as instruccions xerais de ordenación e xestión de montes de Galicia
Referenza catastral/is
Asignación de 1 ou varios MS (só
da Orde ou PORF) por referenza
Código BPX (só da Orde ou PORF)
Non redacción técnico forestal nin
codifiacción telemática
Comunicación Admón
Monte recoñecido baixo xestión
forestal, só a efectos axudas
FEADER
Necesita autorización cada
actuación, de ser necesaria.
Non exención distancia entre
parcelas (2 m) Lei 7/2012
Un ou varios propietarios
(comparten xestión)
Para cada referenza catastral:
afectación réxime protección,
inventario forestal (descritivo),
adhesión a MS e Código BPX (da
Orde ou PORF ou específicamente
creado)
Redacción técnico forestal e
codificación previa telemática
Solicitude aprobación Admón, non
necesarias autorizacións
administrativas (rede natura…)
despois aprobación.
Potestativamente exención
distancia entre parcelas
colindantes do mesmo
instrumento
Un propietario ou xestor
Para cada monte: afectación
réxime protección, inventario
forestal (apeo estratos), parcelas
en sup. corta final do PE
Monte dividido en cuarteis de
ordenación, método de
ordenación, creación unidades
(tramos, tranzóns…)
Redacción técnico forestal e
codificación previa telemática
Solicitude aprobación Admón,
non necesarias autorizacións
administrativas (rede natura…)
despois aprobación.
PROXECTO DE
ORDENACIÓN
(PO)
DOCUMENTOS
SIMPLES/CONXUNTOS
DE XESTIÓN (DSX / DCX)
ADHESIÓN MS E
CÓDIGOS DE
BPX (MS)
DECRETO 52/2014, de 16 de abril, polo que se regulan as instruccions xerais de ordenación e xestión de montes de Galicia
Etiquetas de fila Cuenta de Expediente Suma de Superficie (ha) Sup. Media
Doc. Simple de Xestión 5 78,68 15,74
Outros análogos 3 74,58 24,86
Plan Técnico de Xestión 175 28.962,25 165,50
Proxecto de Ordenación 570 197.625,54 346,71
Total general 753 226.741,05
Rexistro Montes Ordenados consultado 30/12/2017
VIRCOPH
Ávalos (2017) Ejemplo de gestión de un patrimonio rural familiar según la Ley 7/2012 de Montes de Galicia. Dir. J.Picos
Ávalos (2017) Ejemplo de gestión de un patrimonio rural familiar según la Ley 7/2012 de Montes de Galicia. Dir. J.Picos
Propiedad Forestal
12,1742 ha de superficie total
posible uso forestal = 8,6818 ha
- distancias mínimas lei
= 6,6510 ha explotables finais
(54,63%)
- 2,5795 en servidumbres adm. (aguas)
= 4,0715 (33,44%)
Ávalos (2017)
A “Ordenación” do Territorio
Contidos
• Nova Xeración de lumes (?)
• QUE?
• ONDE?
• O espazo forestal
• A ordenación forestal
• A ordenación do Territorio
• QUEN?
• O circulo vicioso
• O circulo virtuoso
Ordenacion Territorial / Urbanística
Corbelle e Crecente (2014)
43,2% da superficie total de Galicia cambió de uso entre 1985 e 2005.
Contidos
• Nova Xeración de lumes (?)
• QUE?
• ONDE?
• O espazo forestal
• A ordenación forestal
• A ordenación do Territorio
• QUEN?
• O circulo vicioso
• O circulo virtuoso
Abandono
Silvicultor
Activo
semiabandono
Abandono
Reversible
Abandono
irreversible
Absentismo
Abandono Administrativo
Contidos
• Nova Xeración de lumes (?)
• QUE?
• ONDE?
• O espazo forestal
• A ordenación forestal
• A ordenación do Territorio
• QUEN?
• O circulo vicioso
• O circulo virtuoso
Asociación Forestal de Galicia 2017
0%
2%4%
15,4%
10%
-2% -4% -6%
- 
Asociación Forestal de Galicia 2017
COERCIÓN / OPCION/
COMPENSACION
EXTENSIÓN
INCENTIVO
INVESTIGACIÓN
EXTENSIÓN
INCENTIVO
INVESTIGACIÓN
COERCIÓN / OPCION/
COMPENSACION
Salceda de Caselas – Foto: Juan Picos
Orde e Desorde Forestal

Orde e Desorde Forestal

  • 1.
    Orde e desorde noespazo forestal COLOQUIO GALAICO-PORTUGUÉS SOBRE INCENDIOS FORESTAIS Unha nova xeración de lumes? Santiago de Compostela - 18 e 19 de xaneiro do 2018 Juan Picos
  • 2.
    Contidos • Nova Xeraciónde lumes • QUE? • ONDE? • O espazo forestal • A ordenación forestal • A ordenación do Territorio • QUEN? • O circulo vicioso • O circulo virtuoso
  • 3.
    Contidos • Nova Xeraciónde lumes (?) • QUE? • ONDE? • O espazo forestal • A ordenación forestal • A ordenación do Territorio • QUEN? • O circulo vicioso • O circulo virtuoso
  • 4.
    Foto do fogoem Vieira de Leiria, tirada pelo bombeiro Hélio Madeiras Nova xeración de incendios? Xeración Problema 1a Paisaxe sen xestión. Continuidade do combustible Continuidade 2a Pasa o tempo, o combustible acumulase C+ Velocidade 3a Supéranse niveis extremos de carga de combustible C + V + Intensidade 4a Áreas construidas incorpóranse como como combustible C + V + I + Interfaz Urbano Forestal 5a Siumultaneidade de 3a o 4a xeración. Colapso capacidade de resposta C + V + I + IUF + Simultaneidade 6a Cambio climático, incendios a mesoescala continental C + V + I + IUF + S + Cambio Climático Adaptado de Castellnou
  • 6.
    Animación Aerosoles SobrePenínsula Ibérica 10 Octubro – 20 Octubro 2017 ©NASA (azul = sal mariña, marrón = polvo, branco = fume)
  • 8.
    Foto do fogoem Vieira de Leiria, tirada pelo bombeiro Hélio Madeiras Nova xeración de incendios? Adaptado de Castellnou
  • 11.
    Diurnal Head FireIntensity (Kilmore Gap Weather Station, 7 February 2009) 42oC – 9% RH – 60 km/h Wind deserto (0–3 t/ha) pasto e pequenos arbustos (2-12) matogueira (20–100+) frouma / follas (1-2) Restos de tratamentos (>50) LIMITE ATAQUE DIRECTO LIMITE ATAQUE AMPLIADO Adaptado de Castellnou
  • 12.
    Overall fuel hazardassessment guide (Victoria, 2010)
  • 14.
    Contidos • Nova Xeraciónde lumes (?) • QUE? • ONDE? • O espazo forestal • A ordenación forestal • A ordenación do Territorio • QUEN? • O circulo vicioso • O circulo virtuoso
  • 15.
    CANTIDADE COMBUSTIBLE DISPONIBILIDADE COMBUSTIBLE ESTRUCTURACOMBUSTIBLE TIPOLOXÍA COMBUSTIBLE DISCONTINUIDADES NA MASA DISCONTINUIDADES NO TERRITORIO (AUTO)PROTECCION ELEMENTOS (ANTROPICOS) AXUDA AO COMBATE REDUCCION RISCO IGNICIÓNS AXUDA A EVACUACIÓN / CONFINAMENTO
  • 16.
    Contidos • Nova Xeraciónde lumes (?) • QUE? • ONDE? • O espazo forestal • A ordenación forestal • A ordenación do Territorio • QUEN? • O circulo vicioso • O circulo virtuoso
  • 17.
    O Espazo Forestal Unharealidade complexa inserida noutra realidade complexa que é o territorio galego (especialmente o medio rural)
  • 18.
    Artigo 2. Conceptode monte ou terreo forestal 1. Para os efectos desta lei, enténdese por monte ou terreo forestal todo terreo en que vexetan especies forestais arbóreas, arbustivas, de matogueira ou herbáceas, sexa espontaneamente ou que procedan de sementeira ou plantación, que cumpran ou poidan cumprir funcións ambientais, protectoras, produtoras, culturais, paisaxísticas, sociais ou recreativas. Teñen tamén a consideración de monte ou terreo forestal: a) Os terreos ermos, os rochedos e os areais. b) As construcións e as infraestruturas destinadas a servizo do monte en que se localizan, así como os equipamentos e as infraestruturas de uso sociorrecreativo. c) Os terreos de antigo uso agrícola e con polo menos dez anos continuados de abandono, sempre que adquirisen sinais inequívocos do seu carácter forestal, cando formen parte de superficies continuas de polo menos 5 hectáreas, agás que se trate de terreos que estean incluídos con ese fin nun banco de terras ou instrumento semellante. d) Todo terreo que, sen reunir as características descritas anteriormente, se adscriba coa finalidade de ser repoboado ou transformado á actividade forestal, de conformidade coa normativa aplicable. e) Os enclaves forestais en terreos agrícolas coa superficie mínima de 5 hectáreas, a non ser que se compoñan os ditos enclaves de masas de especies forestais de frondosas do anexo 1 cunha idade media de polo menos dez anos, diminuíndose, para estes casos, a dita superficie mínima ata 1 hectárea. 2. Non teñen a consideración de monte ou terreo forestal: a) O solo urbano e o solo de núcleo rural. b) O solo urbanizable delimitado, coas excepcións sinaladas na disposición transitoria quinta. c) Os terreos de dominio público, agás os que integran o dominio público forestal. d) Os terreos rústicos de protección ordinaria destinados a cultivo agrícola. e) Os terreos rústicos de especial protección agropecuaria, sen prexuízo do establecido no artigo 61 desta lei. 3. En solos rústicos de especial protección, os aproveitamentos forestais rexeranse polo disposto nesta lei en todo aquilo en que non se lles aplique a súa normativa específica LEI 7/2012, do 28 de xuño, de montes de Galicia.
  • 19.
    Contidos • Nova Xeraciónde lumes (?) • QUE? • ONDE? • O espazo forestal • A ordenación forestal • A ordenación do Territorio • QUEN? • O circulo vicioso • O circulo virtuoso
  • 20.
    A “Ordenación” doEspazo Forestal
  • 21.
  • 24.
  • 25.
    ≤ 15 hapropiedade en couto redondo Individual Adhesión a modelos silvícolas (MS) Compromiso de boas prácticas de xestión (BPX) Comunicación á Admón. forestal do propietario ≤ 25 ha cada propiedade en couto redondo Individual / Conxunto propiedades Estudo afectación de réximes de protección Inventario forestal estimado (non parcelas) Non ordenación (métodos) só xestión (MS-BPX) Redacción técnico e aprobación pola Admón. forestal Montes xestión pública e montes privados > 25 ha en couto redondo Individual / Conxunto (mesmo xestor ou propietario) Estudo afectación de réximes de protección Inventario forestal estimado (parcelas só sup. de corta) Aplicación de métodos de ordenación Redacción técnico e aprobación pola Admón. forestal PROXECTODE ORDENACIÓN(PO) DOCUMENTOS SIMPLES/CONXUN TOSDEXESTIÓN (DSX/DCX) ADHESIÓNMSE CÓDIGOSDEBPX (MS) DECRETO 52/2014, de 16 de abril, polo que se regulan as instruccions xerais de ordenación e xestión de montes de Galicia
  • 26.
    Referenza catastral/is Asignación de1 ou varios MS (só da Orde ou PORF) por referenza Código BPX (só da Orde ou PORF) Non redacción técnico forestal nin codifiacción telemática Comunicación Admón Monte recoñecido baixo xestión forestal, só a efectos axudas FEADER Necesita autorización cada actuación, de ser necesaria. Non exención distancia entre parcelas (2 m) Lei 7/2012 Un ou varios propietarios (comparten xestión) Para cada referenza catastral: afectación réxime protección, inventario forestal (descritivo), adhesión a MS e Código BPX (da Orde ou PORF ou específicamente creado) Redacción técnico forestal e codificación previa telemática Solicitude aprobación Admón, non necesarias autorizacións administrativas (rede natura…) despois aprobación. Potestativamente exención distancia entre parcelas colindantes do mesmo instrumento Un propietario ou xestor Para cada monte: afectación réxime protección, inventario forestal (apeo estratos), parcelas en sup. corta final do PE Monte dividido en cuarteis de ordenación, método de ordenación, creación unidades (tramos, tranzóns…) Redacción técnico forestal e codificación previa telemática Solicitude aprobación Admón, non necesarias autorizacións administrativas (rede natura…) despois aprobación. PROXECTO DE ORDENACIÓN (PO) DOCUMENTOS SIMPLES/CONXUNTOS DE XESTIÓN (DSX / DCX) ADHESIÓN MS E CÓDIGOS DE BPX (MS) DECRETO 52/2014, de 16 de abril, polo que se regulan as instruccions xerais de ordenación e xestión de montes de Galicia
  • 27.
    Etiquetas de filaCuenta de Expediente Suma de Superficie (ha) Sup. Media Doc. Simple de Xestión 5 78,68 15,74 Outros análogos 3 74,58 24,86 Plan Técnico de Xestión 175 28.962,25 165,50 Proxecto de Ordenación 570 197.625,54 346,71 Total general 753 226.741,05 Rexistro Montes Ordenados consultado 30/12/2017
  • 28.
    VIRCOPH Ávalos (2017) Ejemplode gestión de un patrimonio rural familiar según la Ley 7/2012 de Montes de Galicia. Dir. J.Picos
  • 29.
    Ávalos (2017) Ejemplode gestión de un patrimonio rural familiar según la Ley 7/2012 de Montes de Galicia. Dir. J.Picos
  • 30.
    Propiedad Forestal 12,1742 hade superficie total posible uso forestal = 8,6818 ha - distancias mínimas lei = 6,6510 ha explotables finais (54,63%) - 2,5795 en servidumbres adm. (aguas) = 4,0715 (33,44%) Ávalos (2017)
  • 32.
  • 33.
    Contidos • Nova Xeraciónde lumes (?) • QUE? • ONDE? • O espazo forestal • A ordenación forestal • A ordenación do Territorio • QUEN? • O circulo vicioso • O circulo virtuoso
  • 34.
  • 35.
    Corbelle e Crecente(2014) 43,2% da superficie total de Galicia cambió de uso entre 1985 e 2005.
  • 37.
    Contidos • Nova Xeraciónde lumes (?) • QUE? • ONDE? • O espazo forestal • A ordenación forestal • A ordenación do Territorio • QUEN? • O circulo vicioso • O circulo virtuoso
  • 38.
  • 39.
  • 40.
    Contidos • Nova Xeraciónde lumes (?) • QUE? • ONDE? • O espazo forestal • A ordenación forestal • A ordenación do Territorio • QUEN? • O circulo vicioso • O circulo virtuoso
  • 41.
  • 42.
    0% 2%4% 15,4% 10% -2% -4% -6% - Asociación Forestal de Galicia 2017
  • 43.
  • 44.
  • 45.
    Salceda de Caselas– Foto: Juan Picos

Editor's Notes

  • #12 Kilmore Gap Weather Peak 42oC – 9% RH – 60 km/h wind. This diurnal graph of head fire intensity provides a relative representation of the effect of fuel management on head fire intensity. At a fuel load of 10 t/ha the 4,000 kW/m level would have been breached for approximately 7 hours. If you included the bark fuel hazard (I.e Vesta) you start to get a pretty clear picture of fuel management impacts. At 5 t/ha the fire potential would be within “suppressible limits” for the entire burning period. I developed the HFI hourly images around this and was very successful at predicting suppression capability over the 7 day diurnal period. Once I combined this with a potential ember production function I wrestled out of Project Vesta it performed even better. This was primarily desktop validation so “caution”.