Fənn: Beynəlxalq İqtisadi Münasibətlər  Təqdimatlarda  Paul R. Krugman  ve  Maurice Obstfeld   tərəfındən yazılmış “ Inter...
<ul><li>Giriş ............................................................................... . .. 3 </li></ul><ul><li>Bey...
Giriş <ul><li>Beynəlxalq ticarətin çox mühüm amillərindən biri dünya bazar qiymətlərinin əmələ gəlməsi mexanizmidir. </li>...
Beynəlxalq Qiymət Anlayışı <ul><li>Beynəlxalq qiymətlər beynəlxalq əmək bazarlarında, beynəlxalq ticarətin əsas mərkəzləri...
Dünya Bazar Qiymətinin  Formalaşması Xüsusiyyətləri <ul><li>Dünya bazar qiymətləri ölkələrin qoyduğu, birja, auksion və be...
Dünya Bazar Qiymətinin  Formalaşması Xüsusiyyətləri <ul><li>Dünya bazarı tətbiq olunan qiymətlərin çoxluğu ilə xarakterter...
Beynəlxalq Qiymətlərin Funksiyaları <ul><li>Dünya qiymətlərinin bir-birilə qarşılıqlı asılılıqda olan müxtəlif funksiyalar...
Beynəlxalq Qiymətlərin Növləri <ul><li>Müasir beynəlxalq ticarət praktikasında qiymətlərin iki əsas növü tətbiq edilir: </...
Beynəlxalq Qiymətlərə Təsir Edən  Başlıca Amillər <ul><li>Dünya bazarında qiymətlərin səviyyəsinə bir sıra amillər təsir g...
Mənbələr <ul><li>P.  Krugman and M. Obstfeld,  International Economics: Theory and Policy , Seventh Edition Pearson – Addi...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Ch9

2,147 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
2,147
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
7
Actions
Shares
0
Downloads
38
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ch9

  1. 1. Fənn: Beynəlxalq İqtisadi Münasibətlər Təqdimatlarda Paul R. Krugman ve Maurice Obstfeld tərəfındən yazılmış “ International Economics: Theory and Policy ” və Halil Seyidoğlu tərəfındən yazılmış “ Uluslararası İktisat: Teori, Politika ve Uygulama ” adlı dərs kitabları əsas götürülmüşdür. IX. BÖLMƏ MÜHAZİRƏ QEYDLƏRİ: DÜNYA TİCARƏTİNDƏ QİYMƏTLƏRİN FORMALAŞMASI Müəl. Elşən BAĞIRZADƏ Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti Beynəlxalq İqtisadi Münasibətlər Kafedrası Bakı - 2009
  2. 2. <ul><li>Giriş ............................................................................... . .. 3 </li></ul><ul><li>Beynəlxalq Qiymət Anlayışı ............................................. 4 </li></ul><ul><li>Dünya Bazar Qiymətinin Formalaşması Xüsusiyyətləri ... 5 </li></ul><ul><li>Beynəlxalq Qiymətlərin Funksiyaları ................................7 </li></ul><ul><li>Beynəlxalq Qiymətlərin Növləri ....................................... 8 </li></ul><ul><li>Beynəlxalq Qiymətlərə Təsir Edən Başlıca Amillər ......... 9 </li></ul><ul><li>Mənbələr ........................................................................ 10 </li></ul>Mündəricat
  3. 3. Giriş <ul><li>Beynəlxalq ticarətin çox mühüm amillərindən biri dünya bazar qiymətlərinin əmələ gəlməsi mexanizmidir. </li></ul><ul><li>Bu qiymətlər hər bir milli iqtisadiyyat üçün spesifik formalaşma müxanizminə malikdir. </li></ul><ul><li>Dünya bazarında əmtəə və xidmətlər dünya bazar qiymətləri əsasında hərəkət edir. Burada kəskin rəqabət mübarizəsi, qiymətlərin körtəbii surətdə qalxıb-enməsi, ekvivalentli olmayan mübadilə geniş şəkildə baş verir. </li></ul><ul><li>Hazırda mütəxəssislər beynəlxalq qiyməti formalaşdıran meyarların müəyyən edilməsinin qeyri-adi problemlərinin həllinə sintetik yanaşma yolunu axtarırlar. </li></ul>
  4. 4. Beynəlxalq Qiymət Anlayışı <ul><li>Beynəlxalq qiymətlər beynəlxalq əmək bazarlarında, beynəlxalq ticarətin əsas mərkəzlərində bağlanan iri idxal – ixrac əməliyyatları üzrə formalaşan qiymətlərdir. </li></ul>
  5. 5. Dünya Bazar Qiymətinin Formalaşması Xüsusiyyətləri <ul><li>Dünya bazar qiymətləri ölkələrin qoyduğu, birja, auksion və beynəlxalq ticarətin digər iri mərkəzlərinin qoyduğu qiymətlər formasında tətbiq edilir. </li></ul><ul><li>Dünya qiymətlərinin formalaşmasının əsasında beynəlxalq dəyər dayanır. </li></ul><ul><li>Ən ümumi şəkildə istehsalın beynəlxalq qiyməti dünya ticarətində üstünlük təşkil edən əmtəələrin istehsal şərtlərilə müəyyən olunur. </li></ul><ul><li>Ancaq buna baxmayaraq, dünya bazarında qiymət və qiymətqoyma qanunauyğunluqları ölkədaxili müvafiq proseslərdən fərqlənir. Bu baxımdan dünya bazarında qiymət əmələgəlmənin öz x üsusiyyətləri vardır. </li></ul><ul><li>Məsələn, dünya ticarətinin iştirakçısı daxili bazara nisbətən daha çox rəqiblə üzləşir və daha kəskin rəqabət mühitində fəaliyyət göstərir. O daim öz istehsal xərclərini nəinki daxili qiymətlərlə, həmçinin dünya qiymətlərilə müqayisə etməli, alıcı kütləsinin artımını nəzərə almalıdır. </li></ul>
  6. 6. Dünya Bazar Qiymətinin Formalaşması Xüsusiyyətləri <ul><li>Dünya bazarı tətbiq olunan qiymətlərin çoxluğu ilə xarakterterizə olunur ki, bu da müxtəlif kommersiya və ticari-siyasi amillərin fəaliyyəti ilə izah edilə bilər. </li></ul><ul><li>Qiymətlərin çoxluğu eyni bir əmtəənin və ya eyni keyfiyyətli əmtəələrin eyni bir dövriyyə sferasında (idxal, ixrac, topdan, pərakəndə) və eyni bir nəqliyyat bazasında müxtəlif qiymətlərin mövcud olması deməkdir. </li></ul>
  7. 7. Beynəlxalq Qiymətlərin Funksiyaları <ul><li>Dünya qiymətlərinin bir-birilə qarşılıqlı asılılıqda olan müxtəlif funksiyaları vardır: </li></ul><ul><ul><li>İndiqativ – konkret zaman müddətində iqtisadi vəziyyəti qiymətləndirməyə imkan verir; </li></ul></ul><ul><ul><li>Kommunikativ – bazar subyektləri arasında əlaqəni həyata keçirir; </li></ul></ul><ul><ul><li>Distribütiv – bazar subyektləri arasında gəlirlərin bölgüsünə şərait yaradır; </li></ul></ul><ul><ul><li>Stimullaşdırıcı – dövlətlərin və ya şirkətlərin ixrac-idxal siyasətlərində dəyişikliklərə səbəb olur; </li></ul></ul><ul><ul><li>Tənzimləyici – məhsulları istehlakçıların tələblərinə cavab verməyən şirkətlərin bazardan getməsinə səbəb olur; </li></ul></ul>
  8. 8. Beynəlxalq Qiymətlərin Növləri <ul><li>Müasir beynəlxalq ticarət praktikasında qiymətlərin iki əsas növü tətbiq edilir: </li></ul><ul><li>Hesablaşma qiymətləri – ixracatçı firmalar tərəfindən müxtəlif metodlardan istifadə etməklə əmtəələrin konkret növləri üçün fərdi surətdə müəyyən edilən qiymətlərdir. </li></ul><ul><li>Dərc edilən qiymətlər – xüsusi informasiya mənbələrində əks olunan qiymətlərdir. Onlar bir qayda olaraq dünya qiymətlərinin səviyyəsini əks etdirirlər. Dərc edilən qiymətləri aşağıdakı növlərə bölmək olar: </li></ul><ul><ul><li>Sorğu qiymətləri : Müntəzəm olaraq, xüsusi iqtisadi qəzetlərdə və jurnallarda, bülletenlərdə, firma kataloqlarında və pereskurantlarda dərc olunan daxili və xarici ticarət üzrə qiymətlərdir. Onlar saziş bağlanan zaman qiymətlərin müəyyənləşdirilməsi üçün ilkin nöqtə rolunu oynayırlar. </li></ul></ul><ul><ul><li>Birja qiymətləri : Beynəlxalq birjalarda bağlanan sazişlərin real qiymətləri başa düşülür. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, birja kotirovkalarında ani dəyişmələr heç də qiymətlərin hərəkətlərində əsas meylləri əks etdirmir. </li></ul></ul><ul><ul><li>Auksion qiymətləri : Beynəlxalq auksionlarda həyata keçirilən sazişlər üzrə real qiymətləri göstərir. </li></ul></ul><ul><ul><li>Faktiki əməliyyatlar üzrə qiymətlər : Çox nadir hallarda dərc olunduğundan dünya qiymətlərinin vacib mənbəsi kimi çıxış etmir. </li></ul></ul><ul><ul><li>İri firmaların təklif etdikləri qiymətlər . </li></ul></ul>
  9. 9. Beynəlxalq Qiymətlərə Təsir Edən Başlıca Amillər <ul><li>Dünya bazarında qiymətlərin səviyyəsinə bir sıra amillər təsir göstərir: </li></ul><ul><li>Ümumiqtisadi amillər : iqtisadi tsikl, məcmu tələb və təklif, inflyasiya və.s; </li></ul><ul><li>Konkret iqtisadi amillər : xərclər, mənfəət, vergi və yığımlar, istehlak xüsusiyyətləri (keyfiyyət, etibarlılıq, xarici görünüş və.s), əvəzedici əmtəələri nəzərə almaqla əmtəəyə olan tələb və təklif; </li></ul><ul><li>Spesifik amillər : mövsümilik, istismar xərcləri, zəmanət və xidmət şərtləri; </li></ul><ul><li>Xüsusi amillər : dövlət tənzimlənməsi, valyuta məzənnəsi; </li></ul><ul><li>Xarici amillər : siyasi, hərbi, dini, etnik və.s; </li></ul>
  10. 10. Mənbələr <ul><li>P. Krugman and M. Obstfeld, International Economics: Theory and Policy , Seventh Edition Pearson – Addison Weasley. </li></ul><ul><li>H. Seyidoğlu, Uluslararası İktisat: Teori, Politika ve Uygulama , XV. Baskı, İstanbul, 2003. </li></ul><ul><li>R. Karluk, Uluslararası Ekonomi: Teori ve Politika , VI. Baskı, İstanbul, 2002. </li></ul>

×