Bilgi Toplumu, Ekonomik
Kalkınma ve Bilgi Yönetimi


                                      Yaşar Tonta
                   ...
Plan
•   Bilgi Toplumuna giden yol
•   Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin rolü
•   Her yerden bilgiye erişim
•   Kişiselle...
Bilgi Toplumuna Giden Yol



                 Güç Süre (yıl)
  Tarım Devrimi insan    1000
  Sanayi Devrimi makine   300
 ...
Bilginin Değişen Rolü
• Tarım Toplumunda bilgi sorun çözmede
  yardımcı olan kritik bir “girdi” idi
• Sanayi Toplumunda ti...
Bilgi Teknolojisi Dünyayı Nasıl Değiştiriyor?

  • Eşli, aygıttan aygıta ağ bağlantısı
  • Her aygıt ve uygulamada kesin y...
Bilgi Ekonomisi
• Ekonomi: Kıt kaynakların tahsisi
• “. . . Bilginin yeni rolü tam olarak
  değerlendirilmeden, zenginliği...
Bilgi Patlaması - 2002

• 5 Exabyte (5 x 1018 byte)
  • 2002’de dünyada üretilen yeni bilgi miktarı (5
    x 1018 byte)
• ...
Bilgi Patlaması - 2006




             http://www.emc.com/about/destination/digital_universe/pdf/Expanding_Digital_Univer...
5 Exabayt                                161 Exabayt




                                           http://www.emc.com/abo...
Depolama Kapasitesi




                                               http://www.emc.com/about/destination/digital_univer...
Bilgi Toplumu Ölçütleri
• Teknolojik
   – yoğun bilgi teknolojisi kullanımı
• Toplumsal
   – yaşam kalitesini artırıcı öge...
Bilgi Alt Yapısı




                                                                         http://www.bilgitoplumu.gov....
Internet, Telefon Değildir

• Internet: Potansiyel bir eşitlik aracı
• Bağlantılılık
• İçerik üretimi ve dağıtımı
   –   W...
Sayısal Uçurum
• Küresel uçurum
  – Sanayileşmiş ülkelerle daha az gelişmiş
    ülkeler arasındaki farklar
• Toplumsal uçu...
Herkes İçin Bilgi Toplumu
• Dünya Bilgi Toplumu Doruk Toplantısı, Cenevre,
  10-12 Aralık 2003
   – Herkesin bilgi yaratab...
eAvrupa+ 2005
• Modern online kamu hizmetleri
• E-devlet
• E-öğrenme
• E-sağlık
• E-iş
Ve bunları geliştirmek için
• Ucuz ...
i2010: Avrupa Bilgi Toplumu




                                                                                          ...
2007 e-hazırlıklılık endeksi




                                                    http://a330.g.akamai.net/7/330/25828/...
Türkiye 42. sırada




                                                                                                   ...
Ölçütlere göre Türkiye’nin puanları




                                                                                  ...
Source: http://www.weforum.org
                                                                                           ...
D




                                                                                                                    ...
DSL
OECD Key ICT indicators
4b. Availability of Digital Subscriber Lines (DSL) in OECD countries

                        ...
Internet’e erişim

 OECD Key ICT indicators
 6a. Households with access to the Internet (1) 2000-2005 (2), percentage of a...
Türkiye’de e-dönüşüm




                                                  http://www.bilgitoplumu.gov.tr/ab/taiex/Current...
http://www.bilgitoplumu.gov.tr/ab/taiex/Current%20Situation%20in%20TURKEY%20-%20March%202007.pdf
                         ...
E-dönüşüm Stratejisi 2010




                                                  http://www.bilgitoplumu.gov.tr/ab/taiex/Cu...
E-dönüşüm Stratejisi 2010




                                                  http://www.bilgitoplumu.gov.tr/ab/taiex/Cu...
“Bulduklarımız kim olduğumuzu belirliyor”




                                                                            ...
Morville ve Bilgi Teknolojileri
 Cep telefonu-el bilgisayarı: küresel iletişim
   ve bilgi ağlarına erişim (kablosuz e-pos...
Delicious Library
• iMac ve FireWire dijital video kamerası çokluortam
  kataloglama sistemine dönüşüyor.
• Herhangi bir k...
FRBR Örneği




                                                                                                          ...
Grokker




                                                                                                              ...
Kişiselleştirme




                                                                                                      ...
“Federe” Arama




                                                                                                       ...
Tam Metin Makaleye Erişim




                                                                                            ...
Servis Yönelimli Mimari
                                                                                                  ...
Bilgi Toplumu, Ekonomik
Kalkınma ve Bilgi Yönetimi


                                      Yaşar Tonta
                   ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Bilgi toplumu, ekonomik kalkınma ve bilgi yönetimi

1,897 views

Published on

Published in: Travel, Business
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,897
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
40
Actions
Shares
0
Downloads
69
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Bilgi toplumu, ekonomik kalkınma ve bilgi yönetimi

  1. 1. Bilgi Toplumu, Ekonomik Kalkınma ve Bilgi Yönetimi Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi tonta@hacettepe.edu.tr yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/tonta.html 1 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  2. 2. Plan • Bilgi Toplumuna giden yol • Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin rolü • Her yerden bilgiye erişim • Kişiselleştirme • Bilgi mimarisi • Federe arama mekanizmaları 2 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  3. 3. Bilgi Toplumuna Giden Yol Güç Süre (yıl) Tarım Devrimi insan 1000 Sanayi Devrimi makine 300 Bilgi Devrimi bilgi 100 Toffler (1981) 3 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  4. 4. Bilginin Değişen Rolü • Tarım Toplumunda bilgi sorun çözmede yardımcı olan kritik bir “girdi” idi • Sanayi Toplumunda ticari bir ürün, en temel ekonomik kaynak, “kalkınmanın can damarı” haline gelen bilgi “çözümün” kendisi oldu. • Bilgi Toplumunda ise yaratılabilecek, iletilebilecek, depolanabilecek sınırsız bilgi giderek bir “sorun” haline gelmeye başladı. (http://discovery.cofc.edu/about.html). 4 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  5. 5. Bilgi Teknolojisi Dünyayı Nasıl Değiştiriyor? • Eşli, aygıttan aygıta ağ bağlantısı • Her aygıt ve uygulamada kesin yerel mekan bilgisi de gömülü • Sıcaklık, hareket, basınç, hızlanma, akış, elektrik kullanımı, ışınım, kimyasal kompozisyonu ölçen algılama aygıtlarının bütünleştirilmesi Source: Gage, 2002 5 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  6. 6. Bilgi Ekonomisi • Ekonomi: Kıt kaynakların tahsisi • “. . . Bilginin yeni rolü tam olarak değerlendirilmeden, zenginliğin rolü konusundaki hiçbir tahmin tutarlı olmayacaktır.” • “. . . İşleri hızlandırarak zamanla ilişkimizi değiştirdiğimizde, bilginin bir bölümünü kaçınılmaz bir şekilde eskitiyoruz. Dolayısıyla, etrafımızda sürüklediğimiz eski bilgi miktarını artırıyoruz.” Toffler, Zenginlik Devrimi, s. 185-6 6 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  7. 7. Bilgi Patlaması - 2002 • 5 Exabyte (5 x 1018 byte) • 2002’de dünyada üretilen yeni bilgi miktarı (5 x 1018 byte) • 5 Exabyte’lık bilgi = 37,000 yeni Kongre Kütüphanesi! Kaynak: BrightPlanet & Lyman and Varian 7 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  8. 8. Bilgi Patlaması - 2006 http://www.emc.com/about/destination/digital_universe/pdf/Expanding_Digital_Universe_IDC_WhitePaper_022507.pdf 8 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  9. 9. 5 Exabayt 161 Exabayt http://www.emc.com/about/destination/digital_universe/pdf/Expanding_Digital_Universe_IDC_WhitePaper_022507.pdf 9 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  10. 10. Depolama Kapasitesi http://www.emc.com/about/destination/digital_universe/pdf/Expanding_Digital_Universe_IDC_WhitePaper_022507.pdf 10 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  11. 11. Bilgi Toplumu Ölçütleri • Teknolojik – yoğun bilgi teknolojisi kullanımı • Toplumsal – yaşam kalitesini artırıcı öge bilgi • Ekonomik – bilgi anahtar ekonomik faktör • Politik – bilgi edinme özgürlüğü, artan katılımcılık ve uzlaşma • Kültürel: – bilginin ulusal ve bireysel gelişmede kültürel değeri William J. Martin, The information society. London: Aslib, 1988, s. 40. 11 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  12. 12. Bilgi Alt Yapısı http://www.bilgitoplumu.gov.tr/ab/taiex/Information%20Security%20-%20Safer%20Information%20Society.pdf 12 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  13. 13. Internet, Telefon Değildir • Internet: Potansiyel bir eşitlik aracı • Bağlantılılık • İçerik üretimi ve dağıtımı – Web’in etkin ve etkili kullanımı – Web kapsamı – Arama becerilerinin eksikliği – Dil ve okur yazarlık engelleri • Mevcut olma - erişilebilir olma arasındaki fark 13 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  14. 14. Sayısal Uçurum • Küresel uçurum – Sanayileşmiş ülkelerle daha az gelişmiş ülkeler arasındaki farklar • Toplumsal uçurum – Bir ülkedeki insanlar arasındaki eşitsizlikler • Demokratik uçurum – Kamu yaşamına katılmak için sayısal teknolojileri kullananlarla kullanmayanlar arasındaki farklar Kaynak: Hargittai, p. 828 14 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  15. 15. Herkes İçin Bilgi Toplumu • Dünya Bilgi Toplumu Doruk Toplantısı, Cenevre, 10-12 Aralık 2003 – Herkesin bilgi yaratabildiği, bilgiye erişebildiği, bilgiden yararlanabildiği ve bilgi paylaşabildiği – insan odaklı, kapsayıcı ve kalkınma yönelimli Bilgi Toplumu kurma ortak arzusu ve adanmışlığı • Herkes İçin Bilgi Toplumunun ana ilkeleri saptandı • Bin Yıl Kalkınma amaçlarını gerçekleştirmek için bilgi ve iletişim teknolojilerinin (BİT) kullanılması kararlaştırıldı 15 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  16. 16. eAvrupa+ 2005 • Modern online kamu hizmetleri • E-devlet • E-öğrenme • E-sağlık • E-iş Ve bunları geliştirmek için • Ucuz ve yaygın genişbant erişim • Güvenli bir bilgi alt yapısı http://www.bilgitoplumu.gov.tr/yayin/eeurope2005_en.pdf 16 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  17. 17. i2010: Avrupa Bilgi Toplumu 17 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  18. 18. 2007 e-hazırlıklılık endeksi http://a330.g.akamai.net/7/330/25828/20070420205432/graphics.eiu.com/files/ad_pdfs/2007Ereadiness_Ranking_WP.pdf 18 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  19. 19. Türkiye 42. sırada 19 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  20. 20. Ölçütlere göre Türkiye’nin puanları 20 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  21. 21. Source: http://www.weforum.org 21 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  22. 22. D 0 5 10 15 20 25 30 35 N e e nm th a Source: OECD er rk la n Ic d s ela n Sw Ko d i tz r e a er l N o and rw F i ay n Sw l and ed C a en na Un Be d a i te d l giu L u Ki n m x e gd m om bo DSL F r ur g an U n J ce i te a p a d Sn A u ta te st s ra Au li a Cable G s tr ia er m an Sp y ai n Ne w Ita Ze ly OECD Broadband subscribers per 100 inhabitants, by technology, Dec. 2006 al Genişbant Abone Yüzdesi Po a n d r tu g Fibre/LAN Ir e a l C z H lan e c un d g h R e ar y pu Sl P bli ov a k ol a c ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla R e nd Other pu G b lic re e OECD average T u ce rk 22 M ey ex ic o http://www.oecd.org/dataoecd/37/39/38449070.xls
  23. 23. DSL OECD Key ICT indicators 4b. Availability of Digital Subscriber Lines (DSL) in OECD countries 2004 (Coverage, %) % 100 Mid-2005 (Coverage, %) 80 60 40 20 0 Belgium Korea* Luxembourg Netherlands UK Denmark Switzerland* Sweden Finland Japan** Iceland New Zealand Portugal France Germany Norway Ireland Italy Austria Spain Poland (TPSA) Australia Czech Rep. USA Canada Hungary Slovak Rep. Mexico* Turkey Greece * Data for 2003 ** Data for March 2004 Source: OECD Key ICT Indicators [www.oecd.org/sti/ICTindicators] http://www.oecd.org/dataoecd/19/43/34082819.xls 23 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  24. 24. Internet’e erişim OECD Key ICT indicators 6a. Households with access to the Internet (1) 2000-2005 (2), percentage of all households 2000 2001 2003 2004 2005 % 100 80 60 40 20 0 Australia Austria Belgium Canada (3) Czech Republic Denmark Finland France Germany Greece Hungary Iceland Ireland Italy Japan Korea (4) Luxembourg Mexico (5) Netherlands New Zealand (6) Norway Poland Portugal Slovak Republic Spain Sweden Switzerland (7) Turkey (8) United Kingdom United States 8. Households in urban areas only http://www.oecd.org/dataoecd/19/45/34083073.xls 24 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  25. 25. Türkiye’de e-dönüşüm http://www.bilgitoplumu.gov.tr/ab/taiex/Current%20Situation%20in%20TURKEY%20-%20March%202007.pdf 25 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  26. 26. http://www.bilgitoplumu.gov.tr/ab/taiex/Current%20Situation%20in%20TURKEY%20-%20March%202007.pdf 26 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  27. 27. E-dönüşüm Stratejisi 2010 http://www.bilgitoplumu.gov.tr/ab/taiex/Current%20Situation%20in%20TURKEY%20-%20March%202007.pdf 27 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  28. 28. E-dönüşüm Stratejisi 2010 http://www.bilgitoplumu.gov.tr/ab/taiex/Current%20Situation%20in%20TURKEY%20-%20March%202007.pdf 28 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  29. 29. “Bulduklarımız kim olduğumuzu belirliyor” 29 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  30. 30. Morville ve Bilgi Teknolojileri Cep telefonu-el bilgisayarı: küresel iletişim ve bilgi ağlarına erişim (kablosuz e-posta, mesajlaşma ve web tarama kolaylıkları) Bilgiye erişim için yeni arayüz ve araçların geliştirilmesi Dijital ağlar aracılığıyla kişi, yer, ürün ve mülk bilgilerine erişim (s.1-2) 30 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  31. 31. Delicious Library • iMac ve FireWire dijital video kamerası çokluortam kataloglama sistemine dönüşüyor. • Herhangi bir kitap, film, CD, video oyunu üzerindeki çubuklu kodu okuttuğunuzda web’den toplanan tonlarca bilgiyle birlikte kitabın/CD’nin vs. kapağı dijital rafınızda yerini alıyor. • Bu seksi, mekanın farkında olan, eşli (peer to peer) kişisel ödünç verme kütüphanesi koleksiyonunuzu arkadaşlarınız ve komşularınızla paylaşmanıza izin verir. • RFID teknolojisi stok kontrolü kolaylaştırıyor. (s. 3-4) • Vücudunuza gömülen yongalar kimliğinizi, nerede olduğunuzu ve bankadaki hesabınızda kaç para olduğunu biliyor. 31 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  32. 32. FRBR Örneği 32 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  33. 33. Grokker 33 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  34. 34. Kişiselleştirme 34 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  35. 35. “Federe” Arama 35 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  36. 36. Tam Metin Makaleye Erişim 36 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla
  37. 37. Servis Yönelimli Mimari Kişisel Küt. kataloğu Arama motorları Kurumsal tarayıcı Portal’lar Kullanıcı Çevreleri ve Ders Masa üstü yönetim hizmetleri araçlar sistemleri Meta arama Keşfet Bul İste Teslim Web hizmetleri Topla Yarat Paylaş Metadata Yerel olarak yönetilmeyen Sahip olunan Lısanslı Toplama ve tek tek seçme fiziksel elektronik kaynaklar için Sadece seçme/ nesneler için nesneler metadata SFX, MARC için DC, güvenilir/arşivlenmiş Knowledge kayıtları, DC, VRA Base, vs. ONIX, Minimal vs. koleksiyonlar vs. için Fiziksel nesnelerin E- Satın alma Faturalama Kütüphane envanter denetimi Bulma, Ödünç verme kaynakların Ödeme Ücretlendir- Mevcutların envanter Sağlama me Cezalar Yönetim Günlenmesi Statü denetimi vs. vs. değişiklikleri vs. ERM vs. işlevleri için MARC kayıtları, DC, ONIX, Minimal vs. 37 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla Kaynak: “Rethinking How We Provide Bibliographic Services for the University of California” Aralık 2005, s. 42.
  38. 38. Bilgi Toplumu, Ekonomik Kalkınma ve Bilgi Yönetimi Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi tonta@hacettepe.edu.tr yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/tonta.html 38 ÜNAK ’07: “Değişen Dünyada Yeni Paradigmalar: Sınırsız Kütüphaneler,” 28 Eylül 2007, Muğla Üniversitesi, Muğla

×