Foredrag for Vestnorsk sparebanklag 11.11.2015

1. www.vestforsk.no
Bitcoin og den nye digitale
valutaen
- bør bankane bli redde?
Svein Ølnes, Vestlandsforsking
Solstrand, Os, 11. november 2015

2. www.vestforsk.no
 Forskingsinstitutt i Sogndal, stifta i 1985 (Stifting)
 Forskingsområde:
 Klima og miljø
 Informasjons-
teknologi
 Reiseliv
 Rundt 25 tilsette
 Ein del av forskingsstrukturen i Norge
Vestlandsforsking

3. www.vestforsk.no
Bitcoin – Bør bankane bli redde?
 Andreas M. Antonopolous (Bitcoin-ekspert)

4. www.vestforsk.no
Mål for dagen
1. Rydda opp i myter om Bitcoin
2. Forstå kva Bitcoin er
 som valuta
 som system (infrastruktur)
3. Sjå på både truslar, men også mulegheiter for bankane
4. Få ein god diskusjon!

5. www.vestforsk.no
Myte 1: Bitcoin er berre for kriminelle

6. www.vestforsk.no
Foto: 401(K) (CC BY-SA 2.0)

7. www.vestforsk.no
Myte 2: Bitcoin er ikkje lovleg betalingsmiddel
Foto: 401(K) (CC BY-SA 2.0)
Myte 2: Bitcoin er ikkje lovleg betalingsmiddel

8. www.vestforsk.no
Myte 3: Bitcoin er eit pyramidespel
(Illustrasjon: marvelous_blue, CC-BY-NC 2.0)

9. www.vestforsk.no
Myte 4: Bitcoin er verdilause

10. www.vestforsk.no
Myte 5: Bitcoin har vorte hacka
Foto: Scott Beale (CC BY-NC-ND 2.0)

11. www.vestforsk.no
Innhald
 Fem myter om Bitcoin
 Kva er Bitcoin?
 og kvifor?
 Status for Bitcoin akkurat no
 Bitcoin i bruk
 Bitcoin – teknologi
 Bitcoin - truslar og mulegheiter

12. www.vestforsk.no
Kva er Bitcoin?
1. Heildigital valuta (digitale kontantar) utan nokon sentral kontroll
 Ingen sentralbank
 Ingen sentral autoritet
 Basert på distribuert nettverks-teknologi (”peer-to-peer”)
 Deterministisk (pengemengda er endeleg bestemt, det blir totalt berre 21 mill.
bitcoin), det skjer rundt år 2140..
 25 nye bitcoin blir «gravde» fram ca. kvart 10. minutt (kvart fjerde år skjer det ei
halvering: 50 -> 25 -> 12,50 -> 6,25 -> osv.)
 Basert på fri programvare og opne standardar, koden ligg på GitHub, kven som
helst kan lasta den ned og studera den (og kopiera den)
 Ein bitcoin-transaksjon er teknisk sett ein digital signatur
 Ei bitcoin-lommebok har berre nøklar (private/offentlege) – ikkje bitcoin!
2. Ein open «database» på nettet med alle transaksjonar
 = Blokk-kjeda/«Blockchain»

13. www.vestforsk.no
Sentral, desentral og distribuert
Paul Baran: «On Distributed Communications Network»
[Baran fann opp «pakke-svitsjing», saman med/uavh. av Donald Davies, UK]

14. www.vestforsk.no
Teknologisk gjennombrot
1. Sikre transaksjonar i eit distribuert miljø (= Internett) utan bruk av
tiltrudd tredjepart (t.d. ein bank)
 Eit gjennombrot som knapt kan overvurderast!
2. Første fungerande system for mikrotransaksjonar
3. For første gang finst det ein open plattform for finansiell innovasjon
 Det finst eit pengesystem der du ikkje er avhengig av ein bank eller
finansiell institusjon for å eksperimentera
 Du treng ikkje spørja nokon for å setja i gang med utvikling!
(= vilkårslaus innovasjon/permissionless innovation)

15. www.vestforsk.no
Bitcoin må forståast i lys av finanskrisa

16. www.vestforsk.no
Bitcoin og bitcoin
 Bitcoin (stor ‘B’): Blokk-kjeda/infrastrukturen
 bitcoin (liten ‘b’): Valutaen
 Mange meiner bitcoin er den første applikasjonen for Bitcoin
 Samtidig er valutaen tett vevd inn i systemet; ikkje så lett å skilja
valutaen frå infrastrukturen

17. www.vestforsk.no
Bitcoin-einingar og kurs
 1 Bitcoin = 100 000 000 (108) satoshi
 Godt egna for mikrotransaksjonar!
 Like enkelt/billeg å overføra 1 øre som 1 mill. kr
 Kursen pr. 11.11.15: 1 BTC = ca. 3 300 NOK (US $ 375,00)
 1 satoshi = 0,003 øre (!)
 Standard gebyr er 0,0001 BTC (ca. 30 øre pr. transaksjon)
 Total Bitcoin-økonomi i dag: ca. 50 mrd. NOK
 ca. 4 % av statsbudsjettet for 2016

18. www.vestforsk.no
Bitcoin kursutvikling 2012 - dd

19. www.vestforsk.no
Kvifor bruka Bitcoin?
 Kvar er det størst friksjon i dagens finanssystem?
 pengeoverføringar mellom bankar innanlands (?)
 pengeoverføringar mellom bankar i ulike land
 alle dei som ikkje har bankkonto i verda («unbanked»)
 kontantoverføringar mellom land (remittances)
 netthandel (lågare gebyr)
 venne-betalingar (billegare alternativ til Vipps, MobilePay, mCash ++)
 bitcoin kan ikkje sensurerast (jf. betalingsstopp til WikiLeaks)
 Utvikling av heilt nye tenester
 smarte kontraktar
 oppbevaring og verifisering av vitnemål, sertifikat o.l.
 generelt: bruk av Bitcoin/blokk-kjeda til å bevisa eigarskap

20. www.vestforsk.no
Bitcoin er svaret – kva er spørsmålet?
 Dagens overføringssystem har store utfordringar!
 mellom bankar (i same land)
 og ikkje minst mellom bankar på tvers av land

21. www.vestforsk.no
Infrastruktur moden for endring
Dagens system Bitcoin
Pris, netthandel 2-3 % < 1 % *
Pris, pengeoverføring > 10 % < 1 %
Transaksjonstid Lang (dagar) Kort (sek.)
Sikkerheit Ikkje bra Sikkert**
Betalingsnekt («Charge-back») Ja Nei
Opne, verifiserbare
transaksjonar
Ikkje på tvers Ja
Norges Bank: BankAxept-betaling kostar kr 2,93, kreditt-kort kr 12,60
* Små transaksjonskostnader i dag (typisk ca. 20 øre), større i framtida,
men også teknologisk utvikling som kan gi vesentleg lågare gebyr
** Sikkert transaksjonsmessig, problem med oppbevaring

22. www.vestforsk.no
Innhald
 Fem myter om Bitcoin
 Kva er Bitcoin?
 og kvifor?
 Status for Bitcoin akkurat no
 Bitcoin i bruk
 Bitcoin – teknologi
 Bitcoin - truslar og mulegheiter

23. www.vestforsk.no
Tre fasar i store innovasjonar
1. Latterleggjering
2. Motarbeiding
3. Teke for gitt

24. www.vestforsk.no
Bitcoins fasar
1. Latterleggjering
 Bitcoin er ikkje pengar, det er eit pyramidespel
2. Motarbeiding
 Bitcoin blir berre brukt av folk som har noko å skjula
 Gryande interesse blant «seriøse» aktørar
 Bitcoin er ein disruptiv teknologi, men det er blokk-kjeda som er
interessant (vil ikkje ha noko med valutaen å gjera)
3. Både valutaen og systemet akseptert og teke i bruk (?)

25. www.vestforsk.no
Bitcoin er i ferd med å bli moden

26. www.vestforsk.no
Bitcoin er i ferd med å bli moden

27. www.vestforsk.no

28. www.vestforsk.no
Bitcoin er i ferd med å bli moden
 25 av dei største investeringsbankane i verda gjekk nyleg saman om å
prøva ut Bitcoin-teknologien
 NASDAQ er i ferd med å setja i gang handel av aksjar via Bitcoin-blokk-
kjeda i november (pre-IPO private selskap)
 US $375 mill. i Bitcoin-investeringar i første halvår 2015, samanlikna
med $340 mill. for heile 2014
 Dilemma for finansindustrien: «Skal me kannibalisera oss sjølve, eller
skal me venta på at andre gjer det?»
 Tenk som Steve Jobs då Apple introduserte iPhone:
«Betre at det er me som kannibaliserer iPod enn at andre gjer det»

29. www.vestforsk.no
Bitcoin er i ferd med å bli moden

30. www.vestforsk.no
Innhald
 Fem myter om Bitcoin
 Bitcoin akkurat no
 Kva er Bitcoin?
 og kvifor Bitcoin?
 Bitcoin i bruk
 Bitcoin – teknologi
 Bitcoin - truslar og mulegheiter

31. www.vestforsk.no
Bitcoin-teknologi
 Peer-to-peer-teknologi (P2P, distribuert system)
 Alle som tek i bruk Bitcoin er med på å driva systemet
 Startar med å lasta ned ei Bitcoin-lommebok
• eit sett med adresser (private og offentlege nøkkelpar)
• NB! Bitcoin-lommebøker inneheld nøklar, ikkje Bitcoin!
 Full klient: Lastar ned heile blokk-kjeda, verifiserer nye transaksjonar
 Mobil-klient: «Bitcoin light» - inga blokk-kjede, ikkje verifisering
 Du må så kjøpa Bitcoin (vekslingsteneste, av venner)
 Betaling skjer ved å skanna ein QR-kode («Bitcoin-kontonr»)
eller kopiera/tasta inn adressa

32. www.vestforsk.no
Bitcoin-lommebok (pc)

33. www.vestforsk.no
Bitcoin-lommebok
- mobil
 Android
 iOS

34. www.vestforsk.no
Web-basert lommebok (= «nett-bank»)

35. www.vestforsk.no
Korleis fungerer Bitcoin i netthandel?
Internett

36. www.vestforsk.no
Korleis fungerer Bitcoin i netthandel?
Internett

37. www.vestforsk.no
Korleis fungerer Bitcoin i netthandel?
Internett

38. www.vestforsk.no
Korleis fungerer Bitcoin i netthandel?
Internett

39. www.vestforsk.no
Korleis fungerer Bitcoin i netthandel?
Internett

40. www.vestforsk.no
Bitcoin-utfordring: Høna og egget
 Høna og egget:
 Lite utbreidd fordi bruksområdet er lite
 Få som tek i mot Bitcoin som betaling fordi det er få som brukar
valutaen
 Vanskeleg å få tak i Bitcoin (likviditeten er dårleg)
 Kursen svingar mykje (volatil)
 Uklare retningslinjer for regulering
 .. men: ei samanlikning med web-en er nyttig: Web-en anno
1996-1997 var ikkje veldig imponerande..

41. www.vestforsk.no
Alternativ bruk av Bitcoin: Debet-kort
Bitcoin debet-kort Vanleg kreditt-kort
Eingongs-kostnad 265,-* -
Årsgebyr - 645,-**
Varekjøp 1 % 1,75 %
Kontantuttak 1 % (min. $ 3,-) 4 % (min. NOK 40,-)
Reiseforsikring Ikkje alternativ NOK 78,- mnd.
* Med dagens kurs US $375 pr. BTC
** For privat bruk, bedr.kort billegare

42. www.vestforsk.no
Innhald
 Fem myter om Bitcoin
 Bitcoin akkurat no
 Kva er Bitcoin?
 og kvifor Bitcoin?
 Bitcoin i bruk
 Bitcoin – teknologi
 Bitcoin - truslar og mulegheiter

43. www.vestforsk.no
Sentrale Bitcoin-begrep
 Transaksjon: overføring av verdi frå ein bitcoin-eigar til ein
annan
 trans. blir signert med sendaren sin private nøkkel
 kan sendast ope på nettet (ikkje behov for BankID o.l.!)
 blir verifisert og godkjent av heile Bitcoin-nettverket
 Blokk-kjeda: Samlinga av transaksjonar sidan starten – ope
tilgjengeleg
 «Graving»: Prosessen som godkjenner transaksjonane og
«sveiser» dei fast i blokk-kjeda
 «Proof of work»

44. www.vestforsk.no
Blokk-kjeda er som sider i ei bok
(Ill: Antony Lewis – www.bitsonblocks.net)

45. www.vestforsk.no
Alternative virtuelle valutaer = Altcoin
Kjelde: CoinMarketCap

46. www.vestforsk.no
Innhald
 Fem myter om Bitcoin
 Bitcoin akkurat no
 Kva er Bitcoin?
 og kvifor Bitcoin?
 Bitcoin i bruk
 Bitcoin – teknologi
 Bitcoin - truslar og mulegheiter

47. www.vestforsk.no
Regulering av krypto-valuta
 Svært ulik praksis verda over
 Forbode: Russland, Island, Thailand, Vietnam
 Uklar/middels streng: Kina, Norge,
 Positiv: Storbritannia, USA

48. www.vestforsk.no
Norsk regulering
 Skatteetaten: Bitcoin er ikkje eit betalingsmiddel, men eit
«formuesobjekt» (2013)
 omstetning av Bitcoin er ei teneste som er pålagt meirverdiavgift
 effekt: 50 % mva ved handel med Bitcoin!
 Ein effektiv stoppar for norsk teknologiutvikling på Bitcoin
 EU-domstolen nyleg: Bitcoin-trans. fritekne for mva.

49. www.vestforsk.no
Kva bør norske bankar gjera?
 Ikkje gå i «Nokia-fella»
 Verdas beste betalingssystem kan også bli eit hinder mot innovasjon
 Må setja seg inn i teknologien
 Bør trekkja til seg Bitcoin-kompetanse
 Prøva ut teknologien gradvis (start på privat basis slik t.d. leiar for
produkt og digitale kanalar i Sp.b. Vest, Bergen, har gjort)
 Den nye teknologien opnar for nye aktørar
 Historia er sjeldan rettlinja: Det som ser ut til å utvikla seg i ei
framskriven retning kan fort ta eit anna løp
 Dei små har lettare for å snu seg rundt enn dei store!

50. www.vestforsk.no
Aktuell litteratur
 Nakamoto Satoshi: «Bitcoin - A Peer-to-Peer Electronic Cash
System» (bitcoin.org/en/bitcoin-paper)
 Andreas Antonopolous: «Mastering Bitcoin»
 Nathaniel Popper: «Digital Gold»
 Ole Bjerg: «Making Money! The Philosophy of Crisis Capitalism»

51. www.vestforsk.no

52. www.vestforsk.no
Takk for meg!
E-post: sol@vestforsk.no
Denne presentasjonen:
http://www.slideshare.net/sveino/bitcoin-vestnorsk-sparebanklag
Bitcoin-adressa mi (= ”kontonummer”):
1HpvvptgrYJh4xUHerm1ruZtvnyUnnnHkU