Download to read offline
Waarderen van archieven
Waarderen van archieven
Waarderen van archieven
- 1. Wat is waarderen? Waaromwaarderen we? Informatie aan ZEE 2O oktober 2023
- 2. Deel collectie KruithofCopyright MAS, Philip Boël
- 3. Indeling Oorsprong? Wat, waarom, hoe? Vragen? Deelcollectie Kruithof Copyright MAS, Philip Boël
- 4. Burracharter van 1979 theAustralia ICOMOS Charter for the Conservation of Places of Cultural Significance = de esthetische, historische, wetenschappelijke, sociale of spirituele waarde voor de generaties uit het verleden, het heden en de toekomst. Behoud van het erfgoed: alle processen die verband houden met de zorg voor een plaats (‘a place’) met als doel de culturele betekenis te behouden. Revisie in 1999: nadruk op participatieve aspect Meest recente revisie in 2013
- 5. Burracharter van 1979: vertalingnaar de praktijk • Marta de la Torre and Randall Mason, Assessing the Values of Cultural Heritage, Getty Conservation Institute, 2002 (onderzoek opgestart in 1995)
- 7. Burracharter van 1979:vertaling naar de praktijk 2001: Significance – a guide to assessing the significance of cultural heritage objects and collections , een uitgave door Roslyn Russell and Kylie Winkworth in het kader van een Heritage Collections Council project. Revisie in 2009
- 8.
- 9. Burracharter van 1979:vertaling naar de praktijk Erica AVRAMi, Susan Macdonald, Randall Mason en David Myers, Values in heritage management, Emerging approaches and Research Directions, Getty Conservation Institute, 2019
- 10. Wat is waarderenniet? NIET Valorisation: publiekswerking, inzetten archief/collectie voor onderzoek Taxation: financiële waarde SPECTRUM 5.0: Evaluation = waardebepaling = Valuation WEL Analyse van de waarden, betekenis geven SPECTRUM 5.0: Examens des collection = Collectie-evaluatie = Collections Review
- 11. Wat is waarderen? • Waarderenis het proces van onderzoeken, begrijpen en vastleggen van verschillende erfgoedwaarden op een rationele en gestructureerde wijze, samen met interne en externe belanghebbenden en belangstellenden. De betekenis van erfgoed is het resultaat van de analyse van de waarden die het vertegenwoordigt. Participatieve waardering agrarisch erfgoed Texture, met CAG en FARO © FARO
- 12. Waarom? Herkennen en verzamelen Behoudenen borgen Onderzoeken Presenteren en toeleiden Participatie Herbestemmen/ontzamelen
- 16. De Collectiemanagementdriehoek, naarRobert WALLER (2003)
- 17. Hoe waarderen we? Methodesen praktijkvoorbeelden op www.erfgoedwijzer.be Belangrijkste methodes: Significance 2.0: bakermat Op de museale weegschaal, Rijksdienst Cultureel Erfgoed Nederland: goede structuur, nadruk op aanleiding en vraagstelling, scores toekennen, geen aandacht voor participatieve aspect vertaald in het Engels: Assessing museum collections https://www.cultureelerfgoed.nl/publicaties/publicaties/2014/01/01/assessi ng-museum-collections Reviewing Significance 3, Caroline Reed: nuttig voor collectiebeheer, goede vragenlijst , scores toekennen en prioriteren, uitkomst Statement of Significance (waardenstelling)
- 18. indeling - Wat zijncriteria? Kenmerk, toets, maatstaf om het label erfgoed toe te kennen - Wat zijn waarden? ‘Value can be defined simply as a set of positive characteristics or qualities perceived in cultural objects or sites by certain individuals or groups.’ Randall MASON in Assessing the values of cultural heritage, Getty Conservation Institute, 2002 - HOE worden ze benaderd in de tools?
- 19. Basis: Significance 2.0 Primaire criteria en secundaire criteria Primaire (4): historische waarde artistieke/esthetische waarde wetenschappelijke waarde/ onderzoekswaarde sociale/spirituele waarde
- 20. Basis: significance 2.0 Primaire criteria en secundaire criteria Secundaire (4): kwaliteiten, kenmerken: gebruikt om de graad van betekenis te evalueren: interactie met primaire, kunnen waarden verhogen/verlagen herkomst zeldzaamheid/uniciteit conditie/ compleetheid interpretatieve capaciteit
- 21. Reviewing Significance 3.0 Herkomst Zeldzaamheid/uniciteit Zintuiglijke/visuele kwaliteit, emotionele impact Conditie/compleetheid Historische en culturele betekenis ontwikkelpotentieel
- 22. Museale weegschaal 4clusters: Kenmerken: toestand, ensemble, herkomst, zeldzaamheid/representatie cultuurhistorische waarden: historische waarde, artistieke waarde, informatieve waarde sociaal-maatschappelijke waarden: maatschappelijke en belevingswaarde Gebruikswaarden: museale waarde, economische waarde en ontwikkelpotentieel
- 25. Vragen over waarderen? anne-catherine.olbrechts@faro.be Vragenover het cultureel-erfgoedproject? isabelle.verheire@west-vlaanderen.be
Editor's Notes
- #5 Het begon met het De oorsprong van het waarderen van erfgoed vinden we terug in het Burra Charter van 1979. Dit charter werd gedefinieerd op een overleg van ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) Australië met als volledige titel: the Australia ICOMOS Charter for the Conservation of Places of Cultural Significance. Het charter bouwt verder op het Charter van Venetië en is verschillende keren herzien en geactualiseerd. De meest recente versie dateert van 2013. In het charter wordt de culturele betekenis van erfgoed gedefinieerd als de esthetische, historische, wetenschappelijke, sociale of spirituele waarde van de generaties uit het verleden, het heden en de toekomst. Behoud van het erfgoed wordt gedefinieerd als alle processen die verband houden met de zorg voor een plaats met als doel de culturele betekenis te behouden.
- #6 Het Burracharter vormde de basis voor het onderzoeksrapport Assessing the Values of Cultural Heritage, in 2002 uitgegeven door het Getty Conservation Institute. Het was het resultaat van een onderzoek gestart in 1995 om een methode te ontwikkelen over waarderen. https://www.getty.edu/conservation/publications_resources/pdf_publications/values_cultural_heritage.html .
- #8 In Australië verscheen in 2001 de methodiek Significance – a guide to assessing the significance of cultural heritage objects and collections , een uitgave door Roslyn Russell and Kylie Winkworth in het kader van een Heritage Collections Council project. Deze methodiek (herzien in 2009) vormde de basis voor andere methodieken die in Europa zijn ontwikkeld (verwijzen naar pagina tools ?) en waarvan u de belangrijkste terugvindt op deze pagina. Significance: roerend erfgoed, tweede versie ook voor deelcollecties
- #9 The author and editor is Veronica Bullock, working that time for the Collections Council of Australia, which doesn’t exist anymore. She has given a summercourse at Faro in august 2017 and is working as a missionary worldwide to teach us how to assess the significance of our heritage. Now she is leading a company called significance international.
- #10 Over the last fifty years, conservation professionals have confronted increasingly complex political, economic, and cultural dynamics. This volume, with contributions by leading international practitioners and scholars, reviews how values-based methods have come to influence conservation, takes stock of emerging approaches to values in heritage practice and policy, identifies common challenges and related spheres of knowledge, and proposes specific areas in which the development of new approaches and future research may help advance the field. While it is generally agreed that broader, “bottom-up” participation by a wider range of stakeholders will inform better choices, values-based heritage management is still inconsistently applied, and its processes and outcomes are still largely under-studied in many places. Front cover: Removal of the decades-old bronze statue of British colonialist Cecil John Rhodes from the campus at Cape Town University, Cape Town, South Africa, Thursday, April 9, 2015, in response to student protests describing it as symbolic of slow racial change on campus. Cecil Rhodes lived from 1853 until 1902 and was a businessman and politician in South Africa and a fervent believer in British colonial rule.
- #12 Een waardering van cultureel erfgoed is een participatief proces en vormt de basis voor een duurzame cultureel-erfgoedwerking. Het wordt ingezet met als doel op een rationele manier te herkennen en verzamelen, behouden en borgen, onderzoeken, presenteren en toeleiden.
- #13 Herkennen en verzamelen Een waardering voeren we uit in functie van het uitwerken of actualiseren van een collectieplan. (verwijzen naar nieuwe handleiding). Waarderen biedt een antwoord op de vraag: waaruit bestaat de collectie? Welke betekenis heeft de collectie? Waaruit bestaat het verzamelbeleid? Waar leggen we de nadruk op in ons verzamelbeleid? Behouden en borgen Waarderen is de basis voor het stellen van prioriteiten in verband met behoud en beheer. In die zin helpt het om op basis van de waardering, de maatregelen die we nemen in verband met de preventieve conservering van de collectie, beter te prioriteren. Het handboek Risicomanagement voor collecties, door Agnes BROKERHOF, Bart ANKERSMIT en Frank LIGTERINK, een uitgave van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed Nederland, 2016 biedt een methode aan om op basis van de waardering en een risico-analyse op basis van de 10 schadefactoren duurzame en gefundeerde maatregelen te nemen om de risico’s te beheersen. Waardegebaseerd risicomanagement (ook referenties naar artikels bijvoegen) is het proces waarbij we op basis van de waardering, de risico-analyse en een kosten-batenanalyse (return-on-investment) beslissingen kunnen nemen voor een duurzaam behoud van de collectie. Andere toepassingen van het waarderen van erfgoed als basis voor maatregelen in verband met preventieve conservering vinden we terug in het bepalen van de lichtwaarden en belichtingsduur voor het tentoonstellen van objecten. Vanuit de waarde bepalen we de juist waarneembare verandering die we kunnen accepteren. Dit is de basis voor het bepalen van de lichtsterkte en belichtingsduur waaraan een object kan worden blootgesteld: Verwijzen naar lichtlijnen De publicatie Klimaatwerk door Bart Ankersmit vertrekt eveneens van de analyse van de waarde van de collectie tegenover de waarde van het gebouw, de collectienoden en de mogelijkheden van het gebouw als basis om maatregelen te nemen voor de klimaatbeheersing van het erfgoed. Onderzoeken, presenteren en toeleiden Welke objecten uit de collectie wekken belangstelling op bij de bezoekers? Welke zijn de favoriete objecten uit onze collectie? Welke objecten gaan we tentoonstellen? Welke objecten of deelcollecties zijn interessant voor onderzoek? Waar ligt het ontwikkelpotentieel voor tentoonstellen of onderzoek van de collecties of objecten in depot? Een waardering biedt het antwoord op dergelijke vragen. Participatie Een waardering voer je uit met de belanghebbenden en belangstellenden en is bij uitstek participatief en duurzaam. Zo komen we tegemoet aan de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen SDG 11 : Duurzame steden en gemeenschappen en SDG 17: Partnerschap om doelstellingen te bereiken Herbestemmen/ontzamelen Een waardering kan als basis dienen om later gefundeerde beslissingen te nemen in verband met het ontzamelen van een object/deelcollectie/collectie. (verwijzen naar pagina’s herbestemmen/ontzamelen). Dan is het belangrijk om eerst een waardering uit te voeren met als doel een beter inzicht van de collectie. Kortom, een waardering wordt vaak uitgevoerd met een aanleiding en een vraagstelling voor ogen, maar kan voor verschillende doeleinden worden ingezet. Een waardering zorgt altijd voor een betere kennis van de collectie en het rationaliseren van de werking. Verder worden de resultaten vaak gebruikt in de registratie, voor promotie en communicatie, een subsidie-aanvraag voor een restauratie. Een waardering draagt bij aan een meer duurzame erfgoedwerking.
- #17 Waardering als basis voor collectiemanagement
- #20 Eerst geschiedenis, herkomst en context onderzoeken waarin object/collectie/deelcollectie is ontstaan Significance: geen definitie, eerder omschreven met enkele hulpvragen: Historische waarde: verwijst het naar een persoon gebeurtenis, groep, activiteit en waarom is dat belangrijk? Hoe draagt het bij tot de kennis van een bepaalde periode, activiteit, plaats, persoon of gebeurtenis Artistieke/esthetische waarde: Is het een goed voorbeeld van de stijl die het vertegenwoordigt, is het vernieuwend, is het mooi, hoge graad van creativiteit? wetenschappelijke./onderzoekswaarde: hebben wetenschappers momenteel een interesse om het object… te onderzoeken? Is er ontwikkelpotentieel? Welke aspecten versterken deze waarde? Sociale/spirituele waarde: heeft het momenteel een bijzondere betekenis voor groepen of gemeenschappen? Waarom? Hoe wordt dit gedemonstreerd?...
- #21 Herkomst: is de herkomst van het object goed gedocumenteerd? Wie, heeft het gemaakt, en, is de plaats van oorsprong gekend, ketting van eigenaars, pédigreé Zeldzaamheid: is het ongebruikelijk voor dat type? Is het zeldzaam? Is het een goed voorbeeld van een bepaald type? Is het karakteristiek? Conditie/compleetheid: goede conditie, alle onderdelen bewaard? Maar ook toevoegingen, aanpassingen, gebruikspatine,… belangrijk: verhogen de waarde Interpretatieve capaciteit: hoe is het relevant voor de missie, doelstellingen, colletiebeleid en actieplannen van d organsiatie? Heeft het een bijzondere plaats in de collectie in relatie met andere objecten of een collectiethema? Helpt het bij de interpretatie van de plaats/ context waarin het is ontstaan?
- #23 Ontwikkelpotentieel: hier nadruk op als onderzocht of als geconserveerd, zal waarde stijgen, Bij significance: onderzoeks- en wetenschappelijke waarde
- #24 Hoe waarderen we ? Een voorbeeld uit de methode de Museale weegschaal
- #25 Hoe waarderen we ? Een voorbeeld uit de methode de Museale weegschaal