Tài liệu cung cấp cái nhìn tổng quan về triều đại nhà Nguyễn ở Việt Nam từ năm 1802 đến 1945, nhấn mạnh các đóng góp quan trọng trong việc xây dựng chính quyền, phát triển kinh tế, xã hội và khoa học-kỹ thuật. Mặc dù đã tạo ra nhiều thành tựu văn hóa và ổn định đất nước, nhà Nguyễn cũng gặp phải những chỉ trích và thách thức trong việc duy trì độc lập trước áp lực từ thực dân phương Tây. Tổng kết đánh giá cho rằng những đóng góp của nhà Nguyễn cho lịch sử dân tộc không thể phủ nhận, mặc dù còn có những vấn đề và thiếu sót trong quá trình cai trị.

2. ĐỀ TÀI:

3. TỔNG QUAN
I. GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT.
II. ĐÓNG GÓP CỦA NHÀ NGUYỄN:
1. XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN.
2. KINH TẾ .
3. XÃ HỘI.
4. KHOA HỌC-KĨ THUẬT
5. CHÍNH SÁCH BANG GIAO.
III. TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ.

4. I. GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT:
Đầu thế kỉ XIX, một triều đại mới ra đời trên đất nước ta: Triều đại nhà
Nguyễn. Mà Nguyễn Ánh là vị vua sáng lập vương triều. Triều đại này kéo
dài 143 năm (từ năm 1802 đến 1945) qua 13 đời vua.
Tuy tồn tại với thời gian dài như vậy nhưng thực chất triều Nguyễn chỉ
tồn tại trong khoảng 80 năm (1804-1884) với tư cách là một nhà nước độc
lập, có chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ cho đến khi vua Tự Đức kí hiệp ước
Patơnốt (1884) chính thức thừa nhận quyền bảo hộ của Pháp đối với nước ta.

6. II. ĐÓNG GÓP CỦA NHÀ NGUYỄN
ĐÓNG GÓP
XÂY
DỰNG
CHÍNH
QUYỀN
KINH TẾ XÃ HỘI
KHOA
HỌC-KĨ
THUẬT
CHÍNH
SÁCH
BANG
GIAO

7. -Cùng với việc thiết lập trở lại chế độ trung ương tập quyền,các vua nhà
Nguyễn từng bước củng cố quyền lực của triều đình trung ương mà
quyền của nhà vua là tối cao,vô tỉ, nắm cả lập pháp,hành pháp,tư
pháp,giám sát và cả tổng chỉ huy về quân đội.
-Để đảm bảo uy quyền tuyệt đối của vua và dòng họ cai trị,Gia Long cho
đặt lệ “tứ bất” : không đặt tể tướng,không lập hoàng hậu,không lấy
trạng nguyên,và không phong vương cho người ngoài tộc.
1. XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN
1.1. TỔ CHỨC BỘ MÁY NHÀ NƯỚC

8. VUA
QUAN VĂN QUAN VÕ
6 BỘ (LẠI, HỘ, LỄ, BINH, HÌNH, CÔNG)
PHỦ
TRẤN (DINH)
TỔNG
XÃ
LÀNG

9. 1.2. PHÁP LUẬT:
Nhà Nguyễn rất quan tâm đến việc lập
pháp, xem luật pháp là công cụ giúp cho
việc cai trị.
Năm 1811, vua Gia Long sai đình thần
soạn luật lệ, trên cơ sở tham khảo bộ
luật Hồng Đức và bộ luật của nhà
Thanh.
Năm 1815, luật được in xong và phân
phát với tên gọi là Hoàng Việt luật lệ.
LUẬT GIA LONG

10. 2. KINH TẾ:
2.1. NÔNG NGHIỆP.
* Chế độ sở hữu ruộng đất:
- Với chủ chương “dĩ nông vi bản”,
Gia Long cho tiến hành đo đạc lại
ruộng đất,lập địa bạ các xã.
- Năm 1804 vua cho ban hành phép
quân điền
- Năm 1828, theo đề suất của
Nguyễn Công Trứ,Minh Mạng cho
tổ chức khai hoang dưới hình thức
doanh điền,lập thêm hai huyện mới
:Tiền Hải(Thái Bình),Kim
Sơn(Ninh Bình).

11. * TRỊ THỦY:
KÊNH THOẠI HÀ
-Với chủ trương “dĩ nông vi bản”
nhà Nguyễn rất chú trọng đến
công tác trị thủy.
-Vua cho thành lập Nha đê để coi
sóc việc đê điều.
-Năm 1818 vua Gia Long cho
đào kênh Thoại Hà.
-Sau đó,vua cho đào thêm kênh
Vĩnh Tế nhưng đến thời vua
Minh Mạng mới được hoàn
thành.

12. KÊNH VĨNH TẾ

13. 2.2.THỦ CÔNG NGHIỆP
*Thủ công nghiệp nhà nước.
-Năm 1803, vua Gia Longcho lập xưởng
đúc tiền ở Thăng Long.
-Năm 1812,cho phép thương nhân Trung
Quốc đúc tiền kẽm theo quy thức của nhà
nước.
-Năm 1834,Nguyễn Viết Túy chế tạo
thành công xe “thủy hỏa ký tế” dùng sức
nước để nghiền thuốc súng.
-Những năm 1837-1838,quan xưởng
dưới triều vua Minh Mạng đã theo mẫu
châu Âu chế tạo được nhiều máy móc.
-Đặc biệt năm 1839, dưới quyền của Đốc
công Hoàng Văn Lịch và Vũ Huy
Trinh,chiếc tàu chạy máy hơi nước đầu
tiên đã được đóng thành công ở Việt
Nam.
TIỀN VÀNG THỜI NHÀ NGUYỄN

14. *Thủ công nghiệp nhân dân:
-Các nghề và các làng nghề thủ công cổ
truyền tiếp tục phát triển.
-Với một số làng nghề nổi tiếng.

15. 2.3. THƯƠNG NGHIỆP:
* Nội thương.
-Với hệ thống kênh đê được tu
sửa,việc thống nhất tiền tệ tạo điều
kiện cho việc giao lưu buôn bán giữa
các vùng miền phát triển,chợ búa mọc
lên nhiều nơi.
-Thời Gia Long thị trấn Thanh Hóa,
kinh thành Huế,Gia Định trở thành
những trung tâm kinh tế lớn.

16. *Ngoại thương.
-Đầu thế kỉ XIX,đất nước thống nhất đã
tạo tiền đề vô cùng thuận lợi cho sự phát
triển kinh tế hàng hóa.
-Nước ta có trao đổi buôn bán với Trung
Quốc và một số nước trong khu vực.
-Đối với phương Tây vẫn có giao lưu
nhưng hạn chế.

17. 3. XÃ HỘI THỜI NGUYỄN
-Nhìn chung cơ chế xã hội thời
Nguyễn không có gì khác biệt so với
các triều đại trước đây.
-Nổi bật ở thời kì này là một số chuyến
di dân đi khai hoang lập làng ở vùng
đất phía Nam, góp phần bố trí và sắp
xếp lại dân cư.

18. 4. TÌNH HÌNH VĂN HÓA
4.1. TÔN GIÁO VÀ TÍN NGƯỠNG
-Nhằm củng cố bệ đỡ cho chính quyền
chuyên chế,nhà Nguyễn tìm mọi cách phục
hồi Nho giáo vốn đã bị suy đồi trong những
thế kỉ trước.
-Vua Minh Mạng còn cho ban hành “mười
điều huấn dụ” để dăn dạy dân chúng.
-Đây cũng là thời kì mà Thiên Chúa giáo
xâm nhập sâu vào Việt Nam với việc nhiều
giáo sĩ phương Tây đến nước ta truyền đạo
như:Tây Ban Nha,Bồ Đào Nha,Pháp…
-Do nhu cầu của việc truyền đạo Alexander
de Roshes đã sáng tạo ra bộ chữ cái theo
phát âm của tiếng Việt, được gọi là chữ
Quốc ngữ.

19. 4.2. GIÁO DỤC-KHOA CỬ:
-Cùng với việc đề cao Nho giáo, nhà Nguyễn đã củng cố lại
chế độ giáo dục và khoa cử.
-Năm 1803, Gia Long cho lập nhà Quốc học ở kinh đô và đặt
các chức Đốc học, Giáo thụ, Huấn đạo để trông coi việc dạy
học.
-Năm 1807, vua cho mở khoa thi hương đầu tiên của triều đại
để chọn người làm quan.
-Năm 1836, Minh Mạng cho lập Tứ dịch quánđể dạy tiếng
nước ngoài.
KHUÊ VĂN CÁC
VĂN MIẾU QUỐC TỬ GIÁM

21. 5. KHOA HỌC VÀ KĨ THUẬT
VỀ KHOA HỌC XÃ HỘI:
*VĂN HỌC:
-Thời kì này để lại một kho tàng văn học
đồ sộ cả Hán văn lẫn văn học chữ Nôm
với nhiều tác giả, tác phẩm nổi tiếng như
Nguyễn Du ( Đoạn trường tân thanh-
Truyện Kiều), Hồ Xuân Hương, Nguyễn
Công trứ, Cao Bá Quát…
-Nội dung văn học thời Nguyễn không
ngoài mục tiêu “tải đạo”, ngoài ra còn có
những khuynh hướng tiếp nối văn mạch
của thế kỷ trước.
-Văn học dân gian cũng khởi sắc với nhiều
tác phẩm thuộc nhiều thể loại.
TRUYỆN KIỀU

22. *SỬ HỌC:
-Năm 1811 Gia Long cho thu tìm
trong dân gian những sách dã sử về
nhà Lê và Tây Sơn để sửa lại quốc
sử.
-Thời Minh Mạng cho thành lập
Quốc Sử quán sưu tầm sách vở và
biên soạn quốc sử, địa lí nước nhà.
-Nhà Nguyễn đã để lại một kho tàng
sử liệu vô cùng quý giá với nhiều tác
phẩm.
*ĐỊA LÍ HỌC:
-Vua Gia Long cho binh bộ Thượng
thư Lê Quan Định sưu tầm tài liệu
làm sách Hoàng Việt nhất thống dư địa
chí
-Năm 1865, vua cho biên soạn bộ Đại
Nam nhất thống chí là bộ địa chí biên
soạn công phu, khoa học, đồ sộ nhất
nước ta thời phong kiến.
-Tiêu biểu thời kì này là bộ Lịch triều
hiến chương của Phan Huy Chú, đây
được xem là bộ bách khoa toàn thư về
nước Nam thời cổ.

25. ĐÌNH LÀNG AN VĨNH
HỘI KHAO LỀ

26. VỀ KĨ THUẬT:
-Bên cạnh những thành tựu kĩ thuật cổ
truyền, lúc này còn những ảnh hưởng
của kĩ thuật phương Tây.
-Đạt nhiều thành tựu, tiêu biểu năm
1834 Nguyễn Viết Túy đã chế tạo ra
chiếc máy nghiền thuốc súng bằng sức
nước mang tên Thủy Hỏa Kí Tế.

27. 4.5. NGHỆ THUẬT DIỄN XƯỚNG:
DÂN VŨ
DÂN CA
CA HUẾ
MÚA CUNG
ĐÌNH
ÂM NHẠC
CUNG ĐÌNH
NHẠC VŨ
CUNG ĐÌNH
NHẠC VŨ
DÂN GIAN

30. 4.6. KIẾN TRÚC:
*Kiến trúc cung đình :
-Nổi bật trong các công trình kiến trúc
cung đình là hệ thống kiến trúc kinh đô
Huế với trên 50 công trình lớn nhỏ,
được xây dựng thành 3 vòng thành.
-Kinh đô Huế được xây dựng theo lối
kiến trúc Vauban, là công trình kết hợp
hài hòa giữa 2 lối kiến trúc Đông và
Tây lần đầu tiên xuất hiện trong lịch sử
Việt Nam.
-Ngoài ra còn có một số công trình
kiến trúc khác như Cột cờ thành Hà
Nội(Kỳ đài), hệ thống lăng tẩm của các
vua…
*Kiến trúc dân gian:
-Kiến trúc đình làng được phục hồi và
có phần phát triển, với lối trang trí điêu
khắc cầu kì, tinh x tiêu biểu như An
Đông(Quảng Ninh), Tam Tảo*Bắc
Ninh)…
Cuối thời Minh Mạng, đình được xây
dựng nhiều ở miền xuôi, kiến trúc đình
xâm nhập vào cả những vùng hẻo lánh ở
miền núi.
-Kiến trúc đền chùa ảnh hưởng từ nguồn
gốc kiến trúc truyền thống lâu đời của
dân tộc. Tiêu biểu cho kiến trúc này có
chùa Tây Phương, đền Trấn Vũ, Khuê
Văn Các…

31. KINH THÀNH HUẾ

33. CỬU ĐỈNH

34. 5. CHÍNH SÁCH BANG GIAO:
*VỚI CÁC NƯỚC LÁNG GIỀNG:
-Với nhà Thanh, nhìn chung các vua Nguyễn tiếp tục thực hiện chính sách ngoại
giao mềm dẻo trên danh nghĩa thì thuần phục, lấy lễ nước nhỏ thờ nước lớn
nhưng thực tế kiên quyết không để chủ quyền nước ta bị hoàng đế phương Bắc
kìm tỏa hay kiểm soát.
-Với các nước khác trong khu vực, ngoài quan hệ với Xiêm, Lào và Chân Lạp.
Năm 1824, vua Miến Điện có sai sứ giao hảo với nước ta nhưng vua từ chối. Còn
Nam Dương, Tân Gia Ba, triều đình thỉnh thoảng có gửi các đoàn đi công cán.
*VỚI PHƯƠNG TÂY:
-Trước sự nhòm ngó của các nước phương Tây, vua tôi nhà Nguyễn thực hiện
chính sách “bế quan tỏa cảng”, hạn chế tàu bè nước ngoài vào buôn bán. Đồng
thời hạn chế việc truyền đạo của các giáo sĩ nhằm bảo vệ độc lập.

35. IV. TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ
-Dù ai có cố tình bóp méo, xuyên tạc lịch sử đi chăng nữa cũng không thể phủ
nhận những đóng góp to lớn của nhà Nguyễn với lịch sử dân tộc. Như giáo sư
sử học Trần Văn Giàu, nhà sử học Macxit mẫu mực từng nhận định về nhà
Nguyễn rằng: nhà Nguyễn tuy tồn tại chỉ hơn 80 năm nhưng đã tạo ra một lượng
văn hóa khổng lồ gấp 3, 4 lần so với các triều đại trước. Đúng quả thật như vậy,
chính nhà Nguyễn đã góp phần hoàn thành thống nhất lãnh thổ, để dân tộc Việt
Nam có hình chữ S thân thương như ngày nay, nhà Nguyễn đã đưa văn hóa Việt
Nam phát triển lên một tầm cao mới mà ở đó có sự giao thoa văn hóa giữa Đông
và Tây, đồng thời nhà Nguyễn đã để lại cho hậu thế hôm nay những bài học lịch
sử vô cùng quý báu trong tiến trình dựng nước và giữ nước.
-Tuy nhiên, nhà Nguyễn cũng như các vương triều khác cũng không khỏi những
tì vết, để rồi hôm nay con cháu hậu thế qui tội nhà Nguyễn là ngụy triều, là bán
nước. Trên cơ sở phương pháp luận sử học giữa đóng góp và hạn chế, giữa công
và tội thì qua bài thuyết trình về những đóng góp của vương triều Nguyễn ngày
hôm nay chúng tôi hi vọng rằng góp một phần nhỏ để cung cấp một số sử liệu
để chúng ta có cái nhìn khách quan hơn, đúng đắn hơn những đóng góp của vua
tôi nhà Nguyễn trong tiến trình lịch sử dân tộc.

36. CẢM ƠN CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ XEM VÀ
LẮNG NGHE BÀI THUYẾT TRÌNH VỪA RỒI!