Хяналтын удирдлага, хяналтын үүрэг, хяналтын тогтолцоо ...

1. Хяналтын
удирдлага
Менежментийн үндэс хичээл
А.Гэлэгжамц
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 1

4. Хяналт гэж вэ?
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 4

5. Хяналт гэж вэ?
Хяналт нь байгууллагын зорилгыг жигд тасралтгүй
хэрэгжүүлэхэд тус дөхөм үзүүлдэг үйл явц юм. Хяналтын үйл
явцыг зөв зохион байгуулснаар аливаа нэг асуудал үүсэн
томорч, шийдэгдэхгүй явсаар байгууллагын амжилтанд хор
хохирол учруулах хэмжээнд хүртэл даамжрахаам сэргийлэх
боломжтой.
Хяналтыг амжилттай хэрэгжүүлсний үндсэн дээр байгууллагын
болон хувь хүн нэг бүрийн үр бүтээлч үйл ажиллагааг дэмжин
хөхүүлэх бололцоо бий болно.
Хяналтын үүргийг зөвхөн дээд шатны удирдагч юмуу түүний
түүний томилсон хүмүүс хэрэгжүүлэх албагүй.
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 5

6. Хяналт зайлшгүй байх шалтгаан
Гадаад орчны байнга өөрчлөгдөн шинэчлэгдэх үйл явцыг цаг
ямагт мэдэрч байх
Нэгж хэсгийн ажлын уялдаа холбоо, түүний нарийн төвөгтэй
байдал хяналтын тогтолцоо бүрдүүлэх шаардлагыг бий
болгодог
Аливаа шинэ ажил хүмүүсээс өндөр ур чадвар шаардах ба
үүнтэй зэрэгцэн алдаа эндэгдэл гарсан тохиодолд дахин
давтагдахгүй байхаар засварлагдахад хяналт чиглэгдэнэ.
Байгууллагын ажлын эцсийн үр дүнг удирдагч хариуцаж
байдаг ба стратегийн шинж чанартай шийдвэр гаргахад
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 6

7. Хяналтын үндсэн 5 үүрэг
1. Тодорхойгүй байдлыг тодорхой болгох
2. Алдаа дутагдлыг илрүүлэх
3. Нөцөл боломжийг тогтоох
4. Хүнд бэрхшээлтэй нөхцөл байдлыг
удирдах
5. Эрх мэдлийг бусдад шилжүүлэх
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 7

9. Хяналт хэлбэр-/үйл явц/
Эргэх холбоо
Урьдчилсан Явцын Төгсгөлийн
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 9

10. Үргэлжлэл...
Урьдчилсан хяналт нь гол төлөв бодлого, журам, дэг гэх мэт
тодорхой хэсгүүдээр дамжин хэрэгжинэ. Ингэхдээ
хөдөлмөрийн, материал-санхүү, технологи, мэдээллийн нөөц
зөв зарцуулагдах эсэхийг урьдчилан тооцоход яиглэгдэнэ.
Явцын хяналт ажил ид өрнөж байх үед хийгдэх бөгөөд үндсэн
хэлбэр нь ажилтны үйл ажиллагааг түүний шууд захирах дарга
хянах байдлаар явагдана.
Төгсгөлийн хяналт нь ажил дуусах эсвэл төлөвлөсөн цаг
хугацаа хэтэрсэн үед хийгддэг онцлогтой.
Явцын болон төгсгөлийн хяналт буцах холбоогоор дамжин хийгдэнэ.
Байгууллагын удирдлагын систем эргэх холбооны битүү хэлхээнээс
тогтоно. Энэ системийн хувьд удирдагч гадаад элемент байх тул хэрэгтэй
цаг үед байгууллагын үйл ажиллагааг ажлын шинж чанар, системийн
зорилго зэргээр нь дамжуулан өөрчлөх, залруулах боломжтой юм.
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 10

11. Үргэлжлэл...
Системийн буцах холбоог нөхцөлдүүлэх хүчин зүйлс
№ Системийн тогтвортой байдлыг нөхцөлдүүлэгч хүчин зүйлс
1 Тодорхой зорилгуудтай байх
2 Гаднын нөөцийг оновчтой ашигладаг байх
3 Хэрэгжүүлж байгаа зорилгоосоо хэт хазайхгүй байхын
тулд байнгын хяналт тавьж, хэрэгтэй зохицуулалт хийдэг
байх
4 Байгууллага зорилгоо хэрэгжүүлэхийн тулд гадаад орчны
өөрчлөлтөөс хамаарах алдаа дутагдлуудыг засч, үйл
ажиллагааныхаа хэвийн хэмжээг хадгалж чаддаг байх.
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 11

12. Хяналтын үйл явцын ерөнхий дараалал
№ Хяналтын үйлдлүүд Хяналтын үр дүн тооцох
1 Ямар үр дүн, үзүүлэлттэй явц байгааг
Нарийн тодорхой стандарт бий харьцуулан авч үзэх
болгох Стандартуудаас урган гарсан өөр
үзүүлэлтүүдийг ашиглах
2 Ямар хазайлт, хэр зэрэг алдаа гарсныг
тодруулах
Хүрсэн үр дүн,
Илүү зүйлийг хасах зарчмыг хэрэглэх
үзүүлэлтүүдийг стандарттай
Үр дүнг нарийвчлан хэмжиж тооцох
харьцуулах
Стандарт ба үр дүнгийн талаар бүх талын
мэдээллийг түгээх
3 Ямар нэг нэмэгдэл арга хэмжээ авах
Байгууллагын зан үйлийн
шаардлагүй байх
илүү нарийвчилсан чиг
Алдаа дутагдлыг арилгах
хандлагыг сонгох
Стандартыг шинэчлэх хэрэгцээ үүсэх
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 12

14. Хяналтын үе шат
Хяналтын Гүйцэтгэлийн Гүйцэтгэ- Гүйцэтгэл- Хэлбэлзсэн
хэсгийг стандарыг бий лийг стандарыг эсэхийг
тогтоох болгох хэмжих харьцуулах тогтоох
Тийм
Буцах холбоо Засварлах
Үгүй
Ажлаа
үргэлжлүүлэх
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 14

15. Хяналтын тогтолцоо
1. Уламжлалт буюу бюркорат хяналт: Энэ нь
ажлын гүйцэтгэлийг шалгахдаа дүрэм заавар,
бодлого эрх мэдлийн шатлал, шагналын систем
буюу механизмуудыг ашигладаг.
Дүрэм журам
Эрх мэдлийн шатлал
Чанарын хяналтын хэсэг
Бодит
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 15

16. Үргэлжлэл...
2. Төвлөрсөн бус хяналт: Энэ хяналтын хандлага
нь нийгмийн үнэт зүйлс, уламжлал, харилцан
итгэлцэл дээр тулгуурладаг. Төвлөрсөн бус хяналт
нь ажилчдыг ямар нэг дүрэм журам заавраар
хянахгүй харин тэдэнд ажлаа сайн хийнэ гэсэн
итгэл найдвар хүлээлгэдэг. ТБХ-ын хүрээ:
Байгууллагын соёл
Бүлгийн хяналт
Өөрийн хяналт
Ажилчдын сонголт
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 16

17. Хяналтын төвшин
1. Стратегийн: хяналт нь стратегийн төлөвлөгөөг
хэрэгжүүлэх явдлыг баталгаажуулах ба дээд түвшний
менежерүүдийн үйл ажиллагааны талбар болдог
2. Тактикийн: хяналт нь байгууллагын түвшин дэх
тактикийн хэрэгжилтийг дүгнэх, шаардлагатай үед
засварлах арга хэмжээг авч байдаг тогтмол үр дүн, холбоо
бүхий хяналтын төрөл юм.
3. Үйл ажиллагааны: хяналт нь байгууллагын нэгж
хэсэг бүрийн ажлын явц, өдөр тутмын үр дүнгийн хяналт
юм.
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 17

19. Удирдлагын хяналтын систем
Байгууллагын менежерүүд удирдлагын шатлал
төвшингөөсөө хамаарч харилцан адилгүй үүрэг
гүйцэтгэдэг. Тухайлбал:
Хяналтын түвшин Хяналтын төрөл Хяналт хийгдэх байдал
Байгууллагын ерөнхий стратеги төлөвлөгөөнд
тулгуурлан бизнесийн үйл ажиллагаанд
Дээд шатны Санхүүгийн санхүүгийн шинжилгээ хийх дотоод үйл
удирдлага хяналт ажиллагааг хянах, санхүүгийн хөндлөнгийн
хяналтыг хийх зэргээр санхүүгийн мэдээ
тайланг гол болгодог.
Өөрийн хариуцсан салбар нэгжийн төсвийн
Дунд төвшин Төсвийн хяналт гүйцэтгэлийг хянана.
Оногдсон төсвийн хүрээнд нөөцийг ажилчдад
Үйл ажиллагааны
Анхан төвшин хуваарилан, тэдний үйл ажиллагаанд шууд
хяналт хяналт тавьж ажиллана.
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 19

20. Хяналтын үр ашигтай системийн хүрээ
Стратегитай холбогдсон байх
Хяналтын үйл ажиллагааны бүх үе шатуудыг
хэрэглэх
Үр дүнд чиглэсэн байх
Үйл ажиллагааны төрөлтэй нийцэж байх
Уян хатан байх
Бүх гишүүдээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн байх
Цаг үе олсон байх
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 20

21. Нийгмийн даатгалын байгууллагын
дотоодын хяналт шалгалтын хэлбэр
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 21

22. Үргэлжлэл...
Нийгмийн даатгалын байгууллагын дотоодын хяналт
шалгалт нь нийгмийн даатгалын ажил vйлчилгээний
бvх хvрээг хамарч хийгдэнэ.
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 22

24. Үргэлжлэл...
Нийслэлийн нийгмийн даатгалын байгууллагаас 1998-2006 онд нийгмийн
даатгалын хууль тогтоомжийн хэрэгжилтэнд хийсэн дотоодын хяналт
шалгалтын дvн
Эх сурвалж: http://www.ndaatgal.mn/
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 24

25. http://www.mn-nhrc.org/files/butets.jpg&imgrefur
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 25

26. Буруу зохион байгуулагдсан
хяналтын систем нь
ажилтнуудын зан үйлийн
байдалд маш хүчтэй
нөлөөлж, хэт барьж идэвх
санаачлагыг нь боогдуулна.
2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 26

27. 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/ 27

32. Менежментийн үндэс хичээл 1-р курс
Ашигласан ном
Заавал судлах ном:
•Н.Цэнд ба бус
Менежмент. УБ.: 2005., 497 хууд.
•Т.Дорж, Ү.Чимэд
Менежемент. УБ.: 2000., 325 хууд.
•Д.Болормаа
Менежмент. УБ.: 2001, 2008., 247 хууд
•Б.Мөнхжаргал, Б.Амаржаргал
Менемент. УБ.: 2002., 323 хууд.
•Ю.Адъяа
Менежментийн ухаан. УБ.: 2002., 291 хууд.
•Н.Отгонбаяр
Менежмент. УБ.: 2006., 123 хууд.
•П.Наранцэцэг
Монгол менежмент. уб.: 2003., 98 хууд.
•Ч. Пүрэвдорж
Менежментийн удиртгал. УБ.: 2002., 291 хууд.
•К.Боуман, М.Жаррет
Менежмент практикт. уб.: 2002., 271 хууд.
•Менежментийн шинэ парадигма. уб.: 2005., 262 хууд.
•Х.Пүрэвдагва
Менежерийн арга барил. УБ.: 1994., 147 хууд.
•П. Мөнх, Б.Норжваанчиг
Менежмент. УБ.: 1997., 239 хууд.
•Х.Лутчимэг
Менежмент менежерийн арга барил. УБ.: 2005., 217 хууд.