Download to read offline
ჩეჩნეთი
- 1.
- 2. ჩეჩნეთის რესპუბლიკა მდინარეებისთერგისა და სუნჟის მიმდებარე ტერიტორიებზეა განთავსებული. ჩრდილოეთით მას სტავროპოლის მხარის სტეპები და ნახევრად უდაბნოები ესაზღვრება, აღმოსავლეთით დაღესტანია, სამხრეთის საზღვარი საქართველოსთან კავკასიის მთავარ ქედზე გადის, დასავლეთით ინგუშეთი და ჩრდილოეთ ოსეთია. ჩეჩნეთი იყოფა 15 მუნიციპალურ რაიონად. დედაქალაქია გროზნო - 250 ათასი მცხოვრებით. მთავარი ქალაქებია- ურუს-მარტანი, შალი, გუდერმესი, არღუნი, კურჩალოი, ავტური, გოიტი, აჩხოი-მარტანი. დედაქალაქი გროზნო ფართობი 17 000 კმ² მოსახლეობა 1 238 452 (2009) დაახ. 82,6 ად./კმ² სახელმწიფო ენა ჩეჩნური, რუსული. პრეზიდენტი რამზან კადიროვი საავტომობილო კოდი 20, 95 სასაათო ზონა MSK (UTC+4)
- 3. ჩეჩნური ენა (нохчийнмотт) მიეკუთვნება კავკასიური ენების ნახთა ჯგუფს. გამოიყოფა ბარის, შატოური, აკიური (აუხის), ჭებერლოური, შაროული, მელხური, ითონკალური, გალანჩოჟური და ქისტური დიალექტები. თავის მხრივ ისინი იყოფა კილოკავებად, რომელთა შორის უმნიშვნელო განსხვავებაა. ყველაზე მეტად ერთმანეთისგან განსხვავდება ბარის, აკიური, ჭებერლოური და ნაწილობრივ ქისტური (ქართული ენის ძლიერი გავლენის გამო) დიალექტები. ლიტერატურული ჩეჩნური ენა ჩამოყალიბდა მე-20 საუკუნეში ბარის დიალექტის საფუძველზე. დამწერლობა ჩეჩნურ ენაზე 1925 წლამდე არაბულის, 1925-1938 წწ. ლათინურის, 1938 წლიდან კი რუსული გრაფიკის საფუძველზე არსებობდა. ახალი ჩეჩნური ანბანი მიღებულ იქნა 1922 წ.
- 4. რ ე ლი გ ი ა X საუკუნიდან ქართველმა მისიონერებმა ჩეჩნეთში დაიწყეს ქრისტიანობის გავრცელება და ეს პროცცესი XVI საუკუნემდე გრძელდებოდა. ამ დროიდან კი დაღესტნიდან ფეხის მოკიდება დაიწყო სუნიტურმა ისლამმა, რომელიც სულ მალე გაბატონებული რელიგია გახდა. დღეისთვის ჩეჩენი მოსახლეობის აბსოლიტური უმრავლესობა სუნიტური ისლამის მიმდევარია. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ბოლო ხანებში ჩეჩნეთში, ისე როგორც მთელ ჩრდილოეთ კავკასიაში, მომძლავრდა ისლამის რადიკალური განშტოება სალაფიზმი, რომელიც ვახაბიზმის სახელწოდებით მეამბოხე შეიარაღებული ფორმირებების იდეოლოგიად იქცა. .
- 5. ჩეჩნეთში ქალაქ არგუნშიარსებობს საავტომობილო ქარხანა რომელიც აწარმოებს “ლადა” ს ფირმის ავტომბილებს მისი ყოველთვიური რაოდენობა მინიმიმ 1000 მანქანას შეადგენს თვეში • ჩეჩნეთში მოიპოვებენ უმაღლესი ხარისხის ნავთობს, ჩეჩნეთში მოპოვებული ნავთობიდან, 2009-2014 წლებში, მოგებამ შეადგინა 15 მლრდ $.
- 8.